What do you think?
Rate this book
Verzamelde verhalen
830 pages, Kindle Edition
Published January 14, 2026
About the author
Thomas Mann
2,329 books5,733 followersLibrarian Note: There is more than one author in the GoodReads database with this name. See this thread for more information.
See also:
Serbian: Tomas Man
Thomas Mann was a German novelist, short story writer, social critic, philanthropist, essayist, and Nobel Prize laureate in 1929, known for his series of highly symbolic and ironic epic novels and novellas, noted for their insight into the psychology of the artist and the intellectual. His analysis and critique of the European and German soul used modernized German and Biblical stories, as well as the ideas of Goethe, Nietzsche, and Schopenhauer. His older brother was the radical writer Heinrich Mann, and three of his six children, Erika Mann, Klaus Mann and Golo Mann, also became important German writers. When Hitler came to power in 1933, Mann fled to Switzerland. When World War II broke out in 1939, he emigrated to the United States, from where he returned to Switzerland in 1952. Thomas Mann is one of the best-known exponents of the so-called Exilliteratur.
See also:
Serbian: Tomas Man
Thomas Mann was a German novelist, short story writer, social critic, philanthropist, essayist, and Nobel Prize laureate in 1929, known for his series of highly symbolic and ironic epic novels and novellas, noted for their insight into the psychology of the artist and the intellectual. His analysis and critique of the European and German soul used modernized German and Biblical stories, as well as the ideas of Goethe, Nietzsche, and Schopenhauer. His older brother was the radical writer Heinrich Mann, and three of his six children, Erika Mann, Klaus Mann and Golo Mann, also became important German writers. When Hitler came to power in 1933, Mann fled to Switzerland. When World War II broke out in 1939, he emigrated to the United States, from where he returned to Switzerland in 1952. Thomas Mann is one of the best-known exponents of the so-called Exilliteratur.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
September 27, 2026
Thomas Mann (1875- 1955) kreeg in 1929 de Nobelprijs. Volkomen terecht, want hij is een van de grote meesters van de twintigste- eeuwse literatuur. Vooral zijn fabuleuze romans – zoals "De Buddenbrooks", "De Toverberg", "Doctor Faustus", "Jozef en zijn broers" maakten hem wereldberoemd. Maar ook zijn verhalen en novellen zijn groots. En die zijn nu allemaal vertaald, deels opnieuw en deels voor het eerst, en in Verzamelde verhalen zijn ze integraal gebundeld. Zijn meest beroemde novellen - "Tonio Kröger " en "De dood in Venetië" - schitteren in hun nieuwe vertaling nu ook in het Nederlands volop. Diverse andere verhalen en novellen, zoals zijn debuut "Gevallen" uit 1894 en het Bijbelse "De wet" uit 1944, glanzen de Nederlandstalige lezer voor het eerst tegemoet. In prachtig en kraakhelder Nederlands. Met dank aan uitgeverij Van Oorschot en meestervertaalster Ria van Hengel.
De formidabele novelle "Tonio Kröger" is een van de pieken in dit hooggebergte. Daarin lijdt de jonge Tonio meeslepend onder het conflict in zijn borst tussen aangepast burgermannenschap en onaangepaste dichterlijkheid. Maar juist dat innerlijke conflict en die onaangepastheid maken hem extra gevoelig voor de vreugde van intense schoonheidservaringen:
“Meteen al het begin van de dag was feestelijk en betoverend. Tonio Kröger werd heel vroeg en zeer plotseling wakker, dook met een lichte, vage schrik op uit zijn slaap en meende naar een wonder, een feeërieke lichtmagie te kijken. Zijn kamer, met de glazen deur en het balkon met uitzicht op de Sont en door een dun wit gazen gordijn in een zit- en een slaapgedeelte verdeeld, had een behang van tere kleuren en was voorzien van comfortabele, lichte meubels, zodat hij steeds een heldere, vriendelijke aanblik bood. Maar nu zagen zijn slaapdronken ogen hem in een bovenaardse verheerlijking en verlichting voor zich liggen, overal gedompeld in een onuitsprekelijk lief, geurig rozenschijnsel, dat de muren en meubels verguldde en het gazen gordijn een milde roze gloed gaf… Tonio Kröger begreep een hele tijd niet wat daar gebeurde. Maar toen hij voor de glazen deur stond en naar buiten keek, zag hij dat het de opgaande zon was”.
Slaapdronkenheid en een ongebruikelijke lichtval transformeren dus zelfs de allergewoonste kamer in een feeëriek lichtfeest. Althans voor de zo gevoelige Tonio Kröger. En diezelfde Tonio wordt ineens volkomen verliefd op een vrij gewoon meisje dat hij allang kent, door een bepaalde lichtval, en door een paar gebaren en intonaties die u en mij nauwelijks zouden opvallen:
“De blonde Inge, Ingeborg Holm, de dochter van dokter Holm, die aan de markt woonde, daar waar hoog, puntig en druk bewerkt de gotische fontein stond, zij was het op wie Tonio Kröger verliefd was toen hij zestien jaar oud was. Hoe was dat zo gekomen? Hij had haar talloze keren gezien, maar op een avond zag hij haar in een bepaalde belichting, zag hoe ze in gesprek met een vriendin op een bepaalde overmoedige manier lachend haar hoofd opzijgooide, op een bepaalde manier haar hand, een niet eens bijzonder smalle, niet eens bijzonder elegante jongemeisjeshand naar haar achterhoofd bracht, waarbij de witte gazen mouw van haar elleboog afgleed, hoorde hoe ze een woord, een onbelangrijk woord, op een bepaalde manier benadrukte, waarbij er een warme klank ik haar stem lag, en een verrukking nam bezit van zijn hart die veel sterker was dan die welke hij soms had gevoeld als hij naar Hans Hansen keek, vroeger, toen hij nog een kleine, domme jongen was. Die avond nam hij haar beeld mee, met die dikke blonde vlecht, die langwerpige, lachende blauwe ogen en het vage zadel van zomersproeten boven haar neus; hij kon niet slapen omdat hij de klank van haar stem hoorde, probeerde voorzichtig het benadrukken van dat onbelangrijke woord na te doen en huiverde daarbij. De ervaring leerde dat dit de liefde was. Maar hoewel hij heel goed wist dat de liefde heem veel pijn, lijden en vernedering zou brengen, dat ze bovendien zijn rust zou verstoren en zijn hart zo met melodieën zou vullen dat hij niet meer in alle rust iets zou kunnen afronden en kalm tot een geheel zou kunnen smeden, aanvaardde hij haar toch met vreugde, hij gaf zich er helemaal aan over en koesterde haar met de krachten van zijn gemoed, want hij wist dat ze rijk en levendig maakt, en hij verlangde ernaar rijk en levendig te zijn in plaats van in alle rust iets tot een geheel te smeden”.
Mooi, die plotselinge en intense verliefdheid van Tonio. Ontroerend, hoe die verliefdheid zijn rust totaal verstoort. En prachtig dat hij voor precies die onrust kiest. Want dat is verre te verkiezen boven de rust van de verstokte, onverstoorbare, nauwelijks door iets beroerde burgerman.
Ook in "De dood in Venetië" is er een steeds toenemende, kwellend- verrukkelijke onrust. Hoofdpersoon is de klassieke schrijver Gustav von Aschenbach. Een man die fraai gekarakteriseerd wordt als een strak gebalde vuist, die zich langzaam opent. Dat laatste heeft alles te maken met Venetië, de geheimzinnige stad der dromen waar Aschenbach uit nauwelijks begrepen plotselinge reislust naartoe is gereisd. In Venetië raakt hij bovendien totaal verrukt van de schone Poolse jongeling Tadzio.
Diens schoonheid overtreft voor Aschenbach alle woorden: “Hij was onuitsprekelijk mooi, en zoals vaker voelde Aschenbach met smart dat woorden de zinnelijke schoonheid alleen maar kunnen prijzen en niet kunnen weergeven”. Bovendien verstaat Aschenbach weinig tot niets van Tadzio’s Pools: “Aschenbach kon geen woord verstaan van wat hij zei, en ook al was het iets heel gewoons, in zijn oren was het versluierde welluidendheid. Zo verhief onbekendheid het praten van de jongen tot muziek, een overmoedige zon goot een overdadige glans over hem uit en altijd was het grootse panorama van de zee het decor en de achtergrond van zijn verschijning”.
Maar die onuitspreekbaarheid en overstaanbaarheid, hoe smartelijk soms ook, vergroot en verrijkt voor Aschenbach tegelijk het mysterie. Juist dat maakt Tadzio’s taal tot muziek, en Tadzio’s aanblik tot een esthetische ervaring waarbij alleen de overdadige glans van de overmoedige zon past en de grootsheid van de zee. Tachtig bladzijden lang wisselen Tadzio en Aschenbach geen woord, maar alleen blikken. Die van Tadzio zijn geheimzinnig maar voor Aschenbach vol belofte. Die van Aschenbach zelf zijn vol van gloeiend en steeds groeiend verlangen. Naar het onbereikbare, het onbekende, het onoverbrugbare.
Dat alles wordt nog urgenter en extremer doordat in Venetië een door de autoriteiten geloochende cholera uitbreekt. Een ziekte die het onmenselijke symboliseert, sferen die aan alle burgermannenbeschaving en alle ratio vooraf gaan. Want die cholera is “[o]ntstaan in de warme moerassen van de Gangesdelta, opgestegen met de mefitische adem van die weelderig onbruikbare, door mensen gemeden oerwereld- en eilandwildernis waar de tijger in de bamboebossen leeft”. Aschenbach raakt totaal onttakeld. Te meer omdat cholera en koorts ook hem raken, en hem fysiek en mentaal slopen. En die onttakeling komt mooi naar voren in zinnen als: “[M]aar voor wie buiten zichzelf is bestaat er niets afschuwelijkers dan weer in zichzelf teruggaan”. Of ook: “Angst was het begin, angst en lust en een verbijsterde nieuwsgierigheid naar wat zou komen”.
Die verbijsterde, onweerstaanbare, van angst doorregen nieuwsgierigheid mondt uit in een briljant beschreven, waanzinnige koortsdroom, vol bizarre taferelen en groteske gebeurtenissen. Daarover wordt gezegd “het toneel waarop ze [= die gedroomde gebeurtenissen] zich afspeelden was zijn ziel zelf, en ze vielen van buitenaf binnen en braken met geweld zijn weerstand – een diepe geestelijke weerstand – ze gingen door hem heen en lieten zijn bestaan, lieten de cultuur van zijn leven verwoest, vernietigd achter”. Ook wordt die droom beschreven als een “geestelijk- lichamelijke ervaring” die Aschenbach tot in zijn ingewanden raakt.
Een impressie: “Het was nacht en zijn zintuigen luisterden; want van verre naderde kabaal, geraas, een mengsel van geluiden: geratel, geknal en dof gedreun, schril gejuich ook en een zeker gebrul met een langgerekte oe- klank – dat alles vermengd met en gruwelijk zoet overstemd door een diep koerend, gemeen aanhoudend fluitspel, dat schaamteloos opdringerig zijn ingewanden betoverde. Maar hij kende een uitdrukking, duister, maar wel dat benoemend wat nu volgde: ‘De vreemde god!’ Een walmende gloed kwam op en hij herkende een bergachtig gebied zoals rondom zijn zomerhuis. En in het verscheurde licht, vanaf een beboste hoogte, tussen stammen en bemoste rotsblokken wentelden en stortten mensen en dieren zich wervelend omlaag, een grote zwerm, een razende bende, die de helling overspoelde met lichamen, vlammen, tumult en een tuimelende rondedans. Vrouwen, struikelend over te lange, aan hun ceintuur hangende gewaden van dierenhuiden, rammelden met tamboerijnen boven hun kreunend achterover geworpen hoofd, zwaaiden met fakkels waar de vonken van afvlogen en met blanke dolken, hielden slangen, die hun tong naar binnen en buiten lieten schieten, bij hun middel vast of droegen krijsend hun borsten in beide handen. Mannen, met horens op hun hoofd, gekleed in schorten van bont en met een ruwe huid, bogen hun nek en hieven armen en bovenbenen, lieten stalen bekkens daveren en sloegen woedend op pauken […]”.
Die geestelijk- lichamelijke droomervaring maakt Aschenbach “uitgeput, ontredderd en krachteloos”. Tegelijk wekt hij ongrijpbare, zoete verwachtingen: “Het beeld van de geteisterde, verwaarloosde stad, dat hem woest voor ogen zweefde, wekte ongrijpbare verwachtingen in hem, die zijn verstand te boven gingen en ontzaglijk zoet waren. Wat betekende voor hem het tere geluk waarvan hij daarnet even had gedroomd, vergeleken met die verwachtingen? Wat betekenden kunst en deugd nog voor hem tegenover de voordelen van de chaos?”
Sterker nog: “[Z]ijn ziel genoot van de ontucht en razernij van de ondergang”. Te meer omdat die chaos en onttakelijking, en de daaraan gepaarde wetteloosheid, nieuwe kansen opent om Tadzio illegaal te begeren. Want: “als ’s morgens aan zee zijn blik zwaar op de begeerde jongen rustte, als hij hem aan het eind van de dag, door straten waar verheimelijkt het weerzinwekkende sterven rondging, verachtelijk volgde, dan zag hij het monsterlijke als kansrijk, de zedenwet als niet van toepassing”.
Tonio Kröger koos ervoor om rijk en levendig te zijn, ondanks alle onrust die dat geeft. Maar Aschenbach, die strak gebalde vuist die zich langzaam opent, kiest zelfs voor de onttakeling en ondergang. En Mann beschrijft dat op geniale wijze.
"Tonio Kröger" en "De dood in Venetië" zijn naar mijn smaak Manns ultieme topverhalen. Maar ook de rest van de bundel is weergaloos. Al in zijn vroegste verhalen schotelt Mann ons allerlei innemende paljassen voor, die op meeslepende wijze lijden aan de wereld. Het voorlaatste verhaal, "De verwisselde hoofden", verrast door zijn Indiase symboliek en zijn mooie passages over de dualiteit en spanningsvolle verknoping van lichaam en geest. Het laatste verhaal, "De wet," is een grandioze hervertelling van het Bijbelverhaal over Mozes en de tien geboden. Met passages als “Dit is een duister hoofdstuk, alleen op te schrijven in halve, verhulde woorden”. Want bij Mann staan vooral Mozes’ onzekerheden voorop, en de verbijstering die hij voelde over de onzichtbare en onkenbare God. En ook over de tien geboden, en de worstelingen met de formulering daarvan.
Deze bundel is kortom een must voor de Mann- liefhebber. En voor mensen die Mann nog moeten leren kennen is het een ideaal instapboek.
De formidabele novelle "Tonio Kröger" is een van de pieken in dit hooggebergte. Daarin lijdt de jonge Tonio meeslepend onder het conflict in zijn borst tussen aangepast burgermannenschap en onaangepaste dichterlijkheid. Maar juist dat innerlijke conflict en die onaangepastheid maken hem extra gevoelig voor de vreugde van intense schoonheidservaringen:
“Meteen al het begin van de dag was feestelijk en betoverend. Tonio Kröger werd heel vroeg en zeer plotseling wakker, dook met een lichte, vage schrik op uit zijn slaap en meende naar een wonder, een feeërieke lichtmagie te kijken. Zijn kamer, met de glazen deur en het balkon met uitzicht op de Sont en door een dun wit gazen gordijn in een zit- en een slaapgedeelte verdeeld, had een behang van tere kleuren en was voorzien van comfortabele, lichte meubels, zodat hij steeds een heldere, vriendelijke aanblik bood. Maar nu zagen zijn slaapdronken ogen hem in een bovenaardse verheerlijking en verlichting voor zich liggen, overal gedompeld in een onuitsprekelijk lief, geurig rozenschijnsel, dat de muren en meubels verguldde en het gazen gordijn een milde roze gloed gaf… Tonio Kröger begreep een hele tijd niet wat daar gebeurde. Maar toen hij voor de glazen deur stond en naar buiten keek, zag hij dat het de opgaande zon was”.
Slaapdronkenheid en een ongebruikelijke lichtval transformeren dus zelfs de allergewoonste kamer in een feeëriek lichtfeest. Althans voor de zo gevoelige Tonio Kröger. En diezelfde Tonio wordt ineens volkomen verliefd op een vrij gewoon meisje dat hij allang kent, door een bepaalde lichtval, en door een paar gebaren en intonaties die u en mij nauwelijks zouden opvallen:
“De blonde Inge, Ingeborg Holm, de dochter van dokter Holm, die aan de markt woonde, daar waar hoog, puntig en druk bewerkt de gotische fontein stond, zij was het op wie Tonio Kröger verliefd was toen hij zestien jaar oud was. Hoe was dat zo gekomen? Hij had haar talloze keren gezien, maar op een avond zag hij haar in een bepaalde belichting, zag hoe ze in gesprek met een vriendin op een bepaalde overmoedige manier lachend haar hoofd opzijgooide, op een bepaalde manier haar hand, een niet eens bijzonder smalle, niet eens bijzonder elegante jongemeisjeshand naar haar achterhoofd bracht, waarbij de witte gazen mouw van haar elleboog afgleed, hoorde hoe ze een woord, een onbelangrijk woord, op een bepaalde manier benadrukte, waarbij er een warme klank ik haar stem lag, en een verrukking nam bezit van zijn hart die veel sterker was dan die welke hij soms had gevoeld als hij naar Hans Hansen keek, vroeger, toen hij nog een kleine, domme jongen was. Die avond nam hij haar beeld mee, met die dikke blonde vlecht, die langwerpige, lachende blauwe ogen en het vage zadel van zomersproeten boven haar neus; hij kon niet slapen omdat hij de klank van haar stem hoorde, probeerde voorzichtig het benadrukken van dat onbelangrijke woord na te doen en huiverde daarbij. De ervaring leerde dat dit de liefde was. Maar hoewel hij heel goed wist dat de liefde heem veel pijn, lijden en vernedering zou brengen, dat ze bovendien zijn rust zou verstoren en zijn hart zo met melodieën zou vullen dat hij niet meer in alle rust iets zou kunnen afronden en kalm tot een geheel zou kunnen smeden, aanvaardde hij haar toch met vreugde, hij gaf zich er helemaal aan over en koesterde haar met de krachten van zijn gemoed, want hij wist dat ze rijk en levendig maakt, en hij verlangde ernaar rijk en levendig te zijn in plaats van in alle rust iets tot een geheel te smeden”.
Mooi, die plotselinge en intense verliefdheid van Tonio. Ontroerend, hoe die verliefdheid zijn rust totaal verstoort. En prachtig dat hij voor precies die onrust kiest. Want dat is verre te verkiezen boven de rust van de verstokte, onverstoorbare, nauwelijks door iets beroerde burgerman.
Ook in "De dood in Venetië" is er een steeds toenemende, kwellend- verrukkelijke onrust. Hoofdpersoon is de klassieke schrijver Gustav von Aschenbach. Een man die fraai gekarakteriseerd wordt als een strak gebalde vuist, die zich langzaam opent. Dat laatste heeft alles te maken met Venetië, de geheimzinnige stad der dromen waar Aschenbach uit nauwelijks begrepen plotselinge reislust naartoe is gereisd. In Venetië raakt hij bovendien totaal verrukt van de schone Poolse jongeling Tadzio.
Diens schoonheid overtreft voor Aschenbach alle woorden: “Hij was onuitsprekelijk mooi, en zoals vaker voelde Aschenbach met smart dat woorden de zinnelijke schoonheid alleen maar kunnen prijzen en niet kunnen weergeven”. Bovendien verstaat Aschenbach weinig tot niets van Tadzio’s Pools: “Aschenbach kon geen woord verstaan van wat hij zei, en ook al was het iets heel gewoons, in zijn oren was het versluierde welluidendheid. Zo verhief onbekendheid het praten van de jongen tot muziek, een overmoedige zon goot een overdadige glans over hem uit en altijd was het grootse panorama van de zee het decor en de achtergrond van zijn verschijning”.
Maar die onuitspreekbaarheid en overstaanbaarheid, hoe smartelijk soms ook, vergroot en verrijkt voor Aschenbach tegelijk het mysterie. Juist dat maakt Tadzio’s taal tot muziek, en Tadzio’s aanblik tot een esthetische ervaring waarbij alleen de overdadige glans van de overmoedige zon past en de grootsheid van de zee. Tachtig bladzijden lang wisselen Tadzio en Aschenbach geen woord, maar alleen blikken. Die van Tadzio zijn geheimzinnig maar voor Aschenbach vol belofte. Die van Aschenbach zelf zijn vol van gloeiend en steeds groeiend verlangen. Naar het onbereikbare, het onbekende, het onoverbrugbare.
Dat alles wordt nog urgenter en extremer doordat in Venetië een door de autoriteiten geloochende cholera uitbreekt. Een ziekte die het onmenselijke symboliseert, sferen die aan alle burgermannenbeschaving en alle ratio vooraf gaan. Want die cholera is “[o]ntstaan in de warme moerassen van de Gangesdelta, opgestegen met de mefitische adem van die weelderig onbruikbare, door mensen gemeden oerwereld- en eilandwildernis waar de tijger in de bamboebossen leeft”. Aschenbach raakt totaal onttakeld. Te meer omdat cholera en koorts ook hem raken, en hem fysiek en mentaal slopen. En die onttakeling komt mooi naar voren in zinnen als: “[M]aar voor wie buiten zichzelf is bestaat er niets afschuwelijkers dan weer in zichzelf teruggaan”. Of ook: “Angst was het begin, angst en lust en een verbijsterde nieuwsgierigheid naar wat zou komen”.
Die verbijsterde, onweerstaanbare, van angst doorregen nieuwsgierigheid mondt uit in een briljant beschreven, waanzinnige koortsdroom, vol bizarre taferelen en groteske gebeurtenissen. Daarover wordt gezegd “het toneel waarop ze [= die gedroomde gebeurtenissen] zich afspeelden was zijn ziel zelf, en ze vielen van buitenaf binnen en braken met geweld zijn weerstand – een diepe geestelijke weerstand – ze gingen door hem heen en lieten zijn bestaan, lieten de cultuur van zijn leven verwoest, vernietigd achter”. Ook wordt die droom beschreven als een “geestelijk- lichamelijke ervaring” die Aschenbach tot in zijn ingewanden raakt.
Een impressie: “Het was nacht en zijn zintuigen luisterden; want van verre naderde kabaal, geraas, een mengsel van geluiden: geratel, geknal en dof gedreun, schril gejuich ook en een zeker gebrul met een langgerekte oe- klank – dat alles vermengd met en gruwelijk zoet overstemd door een diep koerend, gemeen aanhoudend fluitspel, dat schaamteloos opdringerig zijn ingewanden betoverde. Maar hij kende een uitdrukking, duister, maar wel dat benoemend wat nu volgde: ‘De vreemde god!’ Een walmende gloed kwam op en hij herkende een bergachtig gebied zoals rondom zijn zomerhuis. En in het verscheurde licht, vanaf een beboste hoogte, tussen stammen en bemoste rotsblokken wentelden en stortten mensen en dieren zich wervelend omlaag, een grote zwerm, een razende bende, die de helling overspoelde met lichamen, vlammen, tumult en een tuimelende rondedans. Vrouwen, struikelend over te lange, aan hun ceintuur hangende gewaden van dierenhuiden, rammelden met tamboerijnen boven hun kreunend achterover geworpen hoofd, zwaaiden met fakkels waar de vonken van afvlogen en met blanke dolken, hielden slangen, die hun tong naar binnen en buiten lieten schieten, bij hun middel vast of droegen krijsend hun borsten in beide handen. Mannen, met horens op hun hoofd, gekleed in schorten van bont en met een ruwe huid, bogen hun nek en hieven armen en bovenbenen, lieten stalen bekkens daveren en sloegen woedend op pauken […]”.
Die geestelijk- lichamelijke droomervaring maakt Aschenbach “uitgeput, ontredderd en krachteloos”. Tegelijk wekt hij ongrijpbare, zoete verwachtingen: “Het beeld van de geteisterde, verwaarloosde stad, dat hem woest voor ogen zweefde, wekte ongrijpbare verwachtingen in hem, die zijn verstand te boven gingen en ontzaglijk zoet waren. Wat betekende voor hem het tere geluk waarvan hij daarnet even had gedroomd, vergeleken met die verwachtingen? Wat betekenden kunst en deugd nog voor hem tegenover de voordelen van de chaos?”
Sterker nog: “[Z]ijn ziel genoot van de ontucht en razernij van de ondergang”. Te meer omdat die chaos en onttakelijking, en de daaraan gepaarde wetteloosheid, nieuwe kansen opent om Tadzio illegaal te begeren. Want: “als ’s morgens aan zee zijn blik zwaar op de begeerde jongen rustte, als hij hem aan het eind van de dag, door straten waar verheimelijkt het weerzinwekkende sterven rondging, verachtelijk volgde, dan zag hij het monsterlijke als kansrijk, de zedenwet als niet van toepassing”.
Tonio Kröger koos ervoor om rijk en levendig te zijn, ondanks alle onrust die dat geeft. Maar Aschenbach, die strak gebalde vuist die zich langzaam opent, kiest zelfs voor de onttakeling en ondergang. En Mann beschrijft dat op geniale wijze.
"Tonio Kröger" en "De dood in Venetië" zijn naar mijn smaak Manns ultieme topverhalen. Maar ook de rest van de bundel is weergaloos. Al in zijn vroegste verhalen schotelt Mann ons allerlei innemende paljassen voor, die op meeslepende wijze lijden aan de wereld. Het voorlaatste verhaal, "De verwisselde hoofden", verrast door zijn Indiase symboliek en zijn mooie passages over de dualiteit en spanningsvolle verknoping van lichaam en geest. Het laatste verhaal, "De wet," is een grandioze hervertelling van het Bijbelverhaal over Mozes en de tien geboden. Met passages als “Dit is een duister hoofdstuk, alleen op te schrijven in halve, verhulde woorden”. Want bij Mann staan vooral Mozes’ onzekerheden voorop, en de verbijstering die hij voelde over de onzichtbare en onkenbare God. En ook over de tien geboden, en de worstelingen met de formulering daarvan.
Deze bundel is kortom een must voor de Mann- liefhebber. En voor mensen die Mann nog moeten leren kennen is het een ideaal instapboek.
April 28, 2026
Thomas Mann
Gevallen 5/5
Aangrijpend met komisch einde
De wil tot geluk 5/5
Wat betekent het om te leven
Teleurstelling 5/5
Moet ik nog eens opnieuw lezen en misschien inkaderen
De dood 4/5
Rouw
De kleine heer friedemann 5/5
Aangrijpend en betekenisvol, over hartstochten en rust
De paljas 4/5
Veel gelijkenissen met de kleine heer friedemann maar toch anders. Betekenis aan het leven geef je zelf.
Tobias Mindernickel 3/5
Blijf van honden af, iedereen!
De kleerkast 5/5
Leuke hersenspinsel
Gewroken 4/5
Delulu, vies ventje
Wiesje 3,5/5
Zielig ventje
Het pad naar het Kerkhof 3,5/5
Het leven op een fiets
Gladius Dei 3,5/5
Morele code van wie?
Tristan 5/5
Wie is Tristan?
De hongerenden 5/5
Schopenhauer? Ben jij dat?
Tonio Kröger 5/5
Eens Thomas Mann, langere stukken schrijft is het buitengewoon mooi
Het wonderkind 4/5
Iedereen heeft zijn eigen mening
Een geluk 5/5
Verlangen naar een ander, maar niemand naar elkaar. Geluk ligt in het verlangen? Als de betekenis in het streven naar het doel, en niet het doel zelf.
Bij de profeet 2,5/5
?
Wälsungbloed 3,5/5
Incest?
Anekdote 4/5
Schoonheid is bedrog
Het treinongeluk 5/5
Een trein die verongelukt
Hoe Jappe en Do Escobar met elkaar knokten 4,5/5
Lekkere partij knokken, en het leven met een anticlimax
De dood in Venetië
TBR
Chaos en vroeg leed 4/5
Vaderliefde
Mario en de tovenaar 5/5
Macht, vrijheid en wil. Shocking climax. Mouth drop
De verwisselde hoofden 10/5
Er was eens ... Een sprookje in India. Prachtig, over liefde en verlangen, wil en schijn. Geest en lichaam. Trouw en verraad. En nog veel meer.
De wet 3/5
Ongevraagde hervertelling van het verhaal van Mozes uit de Bijbel, ik lees wel de Bijbel of kijk de film Prince of Egypt.
Elk kortverhaal beoordeeld inclusief persoonlijke gedachten. Uiteindelijk krijgt de gehele bundel 5 sterren, want het was een puur genot om te lezen en Thomas Mann is een meester verteller. Gedaan met hier een klein verhaaltje en daar een klein novelletje te lezen, nu allemaal gebundeld op één plaats. Wat wil je nog meer?
Gevallen 5/5
Aangrijpend met komisch einde
De wil tot geluk 5/5
Wat betekent het om te leven
Teleurstelling 5/5
Moet ik nog eens opnieuw lezen en misschien inkaderen
De dood 4/5
Rouw
De kleine heer friedemann 5/5
Aangrijpend en betekenisvol, over hartstochten en rust
De paljas 4/5
Veel gelijkenissen met de kleine heer friedemann maar toch anders. Betekenis aan het leven geef je zelf.
Tobias Mindernickel 3/5
Blijf van honden af, iedereen!
De kleerkast 5/5
Leuke hersenspinsel
Gewroken 4/5
Delulu, vies ventje
Wiesje 3,5/5
Zielig ventje
Het pad naar het Kerkhof 3,5/5
Het leven op een fiets
Gladius Dei 3,5/5
Morele code van wie?
Tristan 5/5
Wie is Tristan?
De hongerenden 5/5
Schopenhauer? Ben jij dat?
Tonio Kröger 5/5
Eens Thomas Mann, langere stukken schrijft is het buitengewoon mooi
Het wonderkind 4/5
Iedereen heeft zijn eigen mening
Een geluk 5/5
Verlangen naar een ander, maar niemand naar elkaar. Geluk ligt in het verlangen? Als de betekenis in het streven naar het doel, en niet het doel zelf.
Bij de profeet 2,5/5
?
Wälsungbloed 3,5/5
Incest?
Anekdote 4/5
Schoonheid is bedrog
Het treinongeluk 5/5
Een trein die verongelukt
Hoe Jappe en Do Escobar met elkaar knokten 4,5/5
Lekkere partij knokken, en het leven met een anticlimax
De dood in Venetië
TBR
Chaos en vroeg leed 4/5
Vaderliefde
Mario en de tovenaar 5/5
Macht, vrijheid en wil. Shocking climax. Mouth drop
De verwisselde hoofden 10/5
Er was eens ... Een sprookje in India. Prachtig, over liefde en verlangen, wil en schijn. Geest en lichaam. Trouw en verraad. En nog veel meer.
De wet 3/5
Ongevraagde hervertelling van het verhaal van Mozes uit de Bijbel, ik lees wel de Bijbel of kijk de film Prince of Egypt.
Elk kortverhaal beoordeeld inclusief persoonlijke gedachten. Uiteindelijk krijgt de gehele bundel 5 sterren, want het was een puur genot om te lezen en Thomas Mann is een meester verteller. Gedaan met hier een klein verhaaltje en daar een klein novelletje te lezen, nu allemaal gebundeld op één plaats. Wat wil je nog meer?
April 13, 2026
Deze recensie werd eerder gepubliceerd op mijn blog GraagGelezen.
Wereld van tegenstellingen: burger vs. kunstenaar, discipline vs. verval, ratio vs. de rauwe drift
Het is een monumentale opgave om de geest van een literaire gigant als Thomas Mann in één band te vangen, maar met deze Verzamelde verhalen is die missie zeker geslaagd.
De bundel neemt ons mee van vroege, bijna barokke schetsen naar de zwaardere, politiek geladen novellen. Een aantal zal ik hier bespreken.
In verhalen als Tonio Kröger (1903) en De paljas (1897) voel je de pijn van het 'anders zijn'.
Tonio Kröger is wellicht het hart van deze thematiek. Mann schildert hier op prachtige wijze de eenzaamheid van de kunstenaar die zich te burgerlijk voelt voor de bohemiens, maar te artistiek voor de gewone burgerij.
“Maar waarom noemde Hans hem Tonio zolang ze alleen waren en begon hij zich voor hem te schamen als er een derde bij kwam? Soms was hij dichtbij en vriendschappelijk, ja.”
In De paljas zien we de schaduwkant van dit isolement: de walging van een man die beseft dat zijn zorgeloze leven hem tot een nietsnut heeft gemaakt. Het is een bittere pil, maar geschreven met een verfijning die je bij een jonge Mann vindt.
“Er een eind aan maken: maar zou dat niet bijna te heldhaftig zijn voor een 'paljas'? Het zal wel blijken, vrees ik, dat ik zal doorgaan met leven, doorgaan met eten, slapen, en wat bezig zijn en ik zal er gaandeweg, afgestompt, aan wennen dat ik een 'ongelukkige, belachelijke figuur' ben.”
Geen bespreking van Mann is compleet zonder De dood in Venetië (1912). De neergang van Gustav Aschenbach — van gerespecteerd, gedisciplineerd schrijver naar een man die ten onder gaat aan een obsessieve, onbereikbare liefde tegen de achtergrond van de cholera — blijft een van de krachtigste beelden in de wereldliteratuur. Het is een herinnering aan hoe fragiel onze rationele muren eigenlijk zijn.
“Dat zich een of andere vorm van relatie, van contact tussen Aschenbach en de jonge Tadzio zou ontwikkelen kon onmogelijk uitblijven, en met intense vreugde kon de oudste van hen constateren dat zijn belangstelling en aandacht niet volkomen onbeantwoord bleven.”
Ook in De wil tot geluk (1896) en het vroege Gevallen (1894) zien we hoe de liefde vaak een fatale of ontwrichtende kracht is. Mann heeft een meesterlijk oog voor hoe passie iemands zorgvuldig opgebouwde identiteit kan laten imploderen.
De wil tot geluk
“Was het niet louter de wil, de wil tot geluk, waarmee hij de dood zo lang had bedwongen?”
Gevallen
“Maar de vrouw is een verlorene, door de maatschappij uitgestoten, vogelvrij verklaard, gevallen. Ja, ge-val-len!”
Naarmate de bundel vordert, zien we Mann reageren op de wereld om hem heen.
Mario en de tovenaar (1930): dit is niet zomaar een verhaal over een hypnotiseur; het is een huiveringwekkende allegorie op de opkomst van het fascisme en de manipulatie van de massa. De uiteindelijke geweldsuitbarsting voelt als een noodzakelijke, cathartische reactie op de tirannie van de geest.
“Een verschrikkelijk einde, een hoogst fataal einde. En toch ook een bevrijdend einde – ik kan er niet omheen het zo te voelen.”
De wet (1944): in deze latere novelle keert Mann terug naar de wortels van onze beschaving. Door het verhaal van Mozes en de Tien Geboden te vertellen, houdt hij de lezer een spiegel voor over de waarde van ethiek en de moeizame weg naar menselijke waardigheid.
“Hij had de gevoelige ziel van een eenzame, geestelijke man die nadenkend knikt bij de slimheid van de wereld en inziet dat die misschien wel gelijk heeft.”
Een speciale vermelding voor Ria van Hengel is hier op zijn plaats. Manns proza kan in het Duits topzwaar aanvoelen door de lange zinsconstructies en diepe filosofische uitweidingen. Van Hengel slaagt erin om de statigheid van Mann te behouden, maar ook de tekst een ritme en helderheid te geven die de moderne lezer direct aanspreekt.
Deze Verzamelde verhalen zijn een must-read voor iedereen die wil begrijpen wat het betekent om mens te zijn in al zijn glorie en ellende. Het is een dikke pil, jazeker, maar wel een die je per pagina rijker maakt.
Wereld van tegenstellingen: burger vs. kunstenaar, discipline vs. verval, ratio vs. de rauwe drift
Het is een monumentale opgave om de geest van een literaire gigant als Thomas Mann in één band te vangen, maar met deze Verzamelde verhalen is die missie zeker geslaagd.
De bundel neemt ons mee van vroege, bijna barokke schetsen naar de zwaardere, politiek geladen novellen. Een aantal zal ik hier bespreken.
In verhalen als Tonio Kröger (1903) en De paljas (1897) voel je de pijn van het 'anders zijn'.
Tonio Kröger is wellicht het hart van deze thematiek. Mann schildert hier op prachtige wijze de eenzaamheid van de kunstenaar die zich te burgerlijk voelt voor de bohemiens, maar te artistiek voor de gewone burgerij.
“Maar waarom noemde Hans hem Tonio zolang ze alleen waren en begon hij zich voor hem te schamen als er een derde bij kwam? Soms was hij dichtbij en vriendschappelijk, ja.”
In De paljas zien we de schaduwkant van dit isolement: de walging van een man die beseft dat zijn zorgeloze leven hem tot een nietsnut heeft gemaakt. Het is een bittere pil, maar geschreven met een verfijning die je bij een jonge Mann vindt.
“Er een eind aan maken: maar zou dat niet bijna te heldhaftig zijn voor een 'paljas'? Het zal wel blijken, vrees ik, dat ik zal doorgaan met leven, doorgaan met eten, slapen, en wat bezig zijn en ik zal er gaandeweg, afgestompt, aan wennen dat ik een 'ongelukkige, belachelijke figuur' ben.”
Geen bespreking van Mann is compleet zonder De dood in Venetië (1912). De neergang van Gustav Aschenbach — van gerespecteerd, gedisciplineerd schrijver naar een man die ten onder gaat aan een obsessieve, onbereikbare liefde tegen de achtergrond van de cholera — blijft een van de krachtigste beelden in de wereldliteratuur. Het is een herinnering aan hoe fragiel onze rationele muren eigenlijk zijn.
“Dat zich een of andere vorm van relatie, van contact tussen Aschenbach en de jonge Tadzio zou ontwikkelen kon onmogelijk uitblijven, en met intense vreugde kon de oudste van hen constateren dat zijn belangstelling en aandacht niet volkomen onbeantwoord bleven.”
Ook in De wil tot geluk (1896) en het vroege Gevallen (1894) zien we hoe de liefde vaak een fatale of ontwrichtende kracht is. Mann heeft een meesterlijk oog voor hoe passie iemands zorgvuldig opgebouwde identiteit kan laten imploderen.
De wil tot geluk
“Was het niet louter de wil, de wil tot geluk, waarmee hij de dood zo lang had bedwongen?”
Gevallen
“Maar de vrouw is een verlorene, door de maatschappij uitgestoten, vogelvrij verklaard, gevallen. Ja, ge-val-len!”
Naarmate de bundel vordert, zien we Mann reageren op de wereld om hem heen.
Mario en de tovenaar (1930): dit is niet zomaar een verhaal over een hypnotiseur; het is een huiveringwekkende allegorie op de opkomst van het fascisme en de manipulatie van de massa. De uiteindelijke geweldsuitbarsting voelt als een noodzakelijke, cathartische reactie op de tirannie van de geest.
“Een verschrikkelijk einde, een hoogst fataal einde. En toch ook een bevrijdend einde – ik kan er niet omheen het zo te voelen.”
De wet (1944): in deze latere novelle keert Mann terug naar de wortels van onze beschaving. Door het verhaal van Mozes en de Tien Geboden te vertellen, houdt hij de lezer een spiegel voor over de waarde van ethiek en de moeizame weg naar menselijke waardigheid.
“Hij had de gevoelige ziel van een eenzame, geestelijke man die nadenkend knikt bij de slimheid van de wereld en inziet dat die misschien wel gelijk heeft.”
Een speciale vermelding voor Ria van Hengel is hier op zijn plaats. Manns proza kan in het Duits topzwaar aanvoelen door de lange zinsconstructies en diepe filosofische uitweidingen. Van Hengel slaagt erin om de statigheid van Mann te behouden, maar ook de tekst een ritme en helderheid te geven die de moderne lezer direct aanspreekt.
Deze Verzamelde verhalen zijn een must-read voor iedereen die wil begrijpen wat het betekent om mens te zijn in al zijn glorie en ellende. Het is een dikke pil, jazeker, maar wel een die je per pagina rijker maakt.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews