Jump to ratings and reviews
Rate this book

Połaniecka. Największa zmowa milczenia w historii PRL

Rate this book
Bóg się rodzi, a we wsi umierają ludzie.

Wigilia 1976 roku. W kościele rozbrzmiewają kolędy, a śnieg przykrywa polską wieś białą niewinną warstwą. Ale kilka kilometrów dalej, na ciemnej szosie, śnieg zmienia kolor na czerwony.

Do autobusu PKS wsiada trzydzieści osób. Wszyscy widzą, jak lokalny watażka i jego kompani bestialsko mordują rodzinę, która odważyła się im sprzeciwić.
Nikt nie wysiada. Nikt nie krzyczy. Nikt nie biegnie po pomoc.

Zamiast tego, w świetle reflektorów, odbywa się makabryczny rytuał. Sprawcy zmuszają świadków do całowania różańca i przysięgi na własną krew.

Połaniecka to wstrząsająca, oparta na faktach i beletryzowana historia jednej z najgłośniejszych zbrodni PRL-u. To opowieść o tym, jak strach potrafi zasznurować usta całego miasteczka, i o tym, że najciemniejszy mrok czai się w sercach zwykłych sąsiadów.

Czy Ty odważyłbyś się przerwać milczenie?

432 pages, Paperback

First published January 29, 2026

18 people are currently reading
21 people want to read

About the author

Grzegorz Wielgus

10 books12 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
32 (45%)
4 stars
29 (41%)
3 stars
6 (8%)
2 stars
3 (4%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 16 of 16 reviews
Profile Image for Anna Bartosz.
121 reviews1 follower
January 30, 2026
„Połaniecka...” to nie jest kryminał, który czyta się tylko dla pytania kto zabił ale ważniejsza jest odpowiedź na pytanie dlaczego wszyscy milczą?
Mamy tu historię, która wydarzyła się naprawdę. Jestem pod wrażeniem ogromu pracy jaką autor włożył w napisanie tej książki. Styl autora, jak zwykle zachwyca.
Mała miejscowość, duszna atmosfera, jak u Kinga. Historia w której każdy wie coś, ale nikt nie chce powiedzieć. Aż trudno w to uwierzyć, że ludzie potrafili żyć koło morderców i siedzieli cicho. Wszyscy są sparaliżowani strachem, nauczeni by się nie wychylać. Z drugiej strony jest porucznik Grewling, który nie jest nieomylny ani charyzmatyczny, momentami bywa bezradny.
Po skończeniu zostaje w nas złość, smutek i myśl, jak łatwo zbiorowe milczenie i przekupstwa, potrafią zniszczyć prawdę, i ludzi przy okazji.
To nie jest lekki kryminał „na wieczór”, to historia mocna i zapadająca w pamięć. Zdecydowanie polecam ją każdemu, nie tylko osobom, które lubią kryminały.
Profile Image for pałka.
99 reviews1 follower
February 21, 2026
bardzo dobra książka! ta sprawa potrzebowała książki fabularyzowanej… przy słuchaniu podcastu o tej sprawie byłam przerażona do czego są zdolni ludzie i to z jakich pobudek.
czytając tą książkę byłam tak samo przerażona, nie umiem sobie przetworzyć w głowie, że to wszystko naprawdę miało miejsce i to jeszcze w tak szczególnym dniu
Profile Image for ElaF.
915 reviews8 followers
February 11, 2026
audiobook
okropna historia. dobrze napisana. swietnie przeczytana przez Wojtka Masiaka.
znałam tę historie. co roku wracajac z pasterki o niej myślę
Profile Image for szyszka_czyta.
256 reviews1 follower
February 21, 2026
„Połaniecka. Najgłośniejsza zmowa milczenia w historii PRL” powieść łączy w sobie elementy true crime z beletrystyką i historią.

Akcja dzieje się w Wigilię 1976r. Kilka kilometrów od kościoła, gdzie ludzie wracają z pasterki, dochodzi do brutalnej zbrodni - zamordowana zostaje rodzina, w tym ciężarna kobieta i dziecko. Na miejscu jest wielu świadków, ale nikt nie reaguje, nikt nie informuje milicji ani nie próbuje pomóc. Zamiast tego mieszkańcy trzymają się razem i milczą. Sama sprawa zostaje na początku uznana przez lokalne władze za „nieszczęśliwy wypadek”, a kluczowe dowody znikają. Do śledztwa zostaje wysłany policjant spoza tych układów, który podejmuje próbę odkrycia prawdy i przełamania zmowy milczenia społeczności.

Powieść kryminalna inspirowana prawdziwą historią, osadzona w realiach PRL‑u. Autor wykorzystuje fakty, ale przedstawia je w formie beletryzowanej powieści, z elementami reportażu, śledztwa i napięcia charakterystycznego dla powieści kryminalnych. Czytałam z zapartym tchem, wszak historia, która wydarzyła się na prawdę mrozi krew w żyłach, tyle świadków, a mimo wszystko nikt nie chciał wydać sprawców. Teraz wydaje się to nie do pomyślenia.

Dominujący motyw to milczenie świadków i społeczna zmowa, pokazują, jak strach i społeczna presja mogą wpłynąć na moralność oraz reakcje na potworną zbrodnię. Świetnie ukazane mechanizmy śledztwa w czasach PRL, wnikliwa analiza pracy milicyjnej, prokuratury i najważniejsze sposób wykrycia faktycznych wydarzeń. Świetnie zarysowane tło społeczno-obyczajowe małej społeczności tamtych czasów, tło epoki, mentalność oraz kontekst społeczno-polityczny tamtych lat.

Historie, które są oparte na faktach zawsze odczuwam mocniej i tak też było w tym przypadku. Opis samego zajścia powodował ciarki na skórze, poczucie bezsilności i niesprawiedliwości, że zaszłe nieporozumienia, mogą prowadzić do takich działań - wstrząsające. Przecież dzieci nie powinny odpowiadać za działania, grzechy rodziców... Mocna, emocjonująca i wciągająca lektura, nie mogłam się oderwać, musiałam koniecznie dowiedzieć się jak odkryli mistyfikację. Historia, która pozostaje z czytelnikiem na długo. Jednak mam jedno zastrzeżenie - brakuje konkretnych odnośników wskazujących, które elementy uległy zmianie. Sama informacja w posłowiu, że zmiany nastąpiły, nie jest wystarczająca.
Profile Image for Lisioł Czyta.
340 reviews2 followers
February 1, 2026
Lisiołaniec
.
PRL to ten okres w historii Polski, który nastąpił po niesamowicie ciekawej, pełnej wybuchów, pasji i trupów II wojnie światowej i został zakończony strajkami i Okrągłym Stołem. Mniej więcej tak się kojarzy PRL, który był stosunkowo niedawno więc po co się nim zajmować? Otóż Grzegorz Wielgus udowadnia, że jednak warto. Tutaj też można znaleźć krwawe ślady, pasje, namiętności i zmowę milczenia ze słynną sprawą Połaniecką na czele. Kto wie o co chodzi, ten z niepokojem sięgnie po książkę "Połaniecka", ten kto nie wie o co chodzi, tym bardziej musi poznać tą historię - historię opartą na faktach *Lisie pogrubienie*.
.
Grudzień 1976 roku. Trwa Boże Narodzenie, czas radości, świętowania i mordu... Dobrze czytacie, czas mordu. Wiadomo przecież, że w Wigilię trzeba wyrównać rachunki we wsi. Świadkami zabarwienia śniegu na czerwono jest aż 30 osób, które zawierają ze sobą pakt - zmowę milczenia. Od tej chwili wszyscy udają, że nie wiedzą co stało się z młodym małżeństwem i małym chłopcem. Pewnie wypadek, a najlepsze jest to, że lokalna milicja również nagle oślepła. Jednak poza wsią panują trochę inne zasady i jeden milicjant zaczyna domyślać się prawdy. Z Krakowa przybywa śledczy Grewling, aby pomóc miejscowym funkcjonariuszom zmierzyć się ze zmową milczenia.
.
Napędzanie się muzyką Judas Priest z kasety to może być za mało. Drzwi zamykają się przed nosem, ludzie kłamią, nie chcą rozmawiać. Kto będzie pracować z obcym? Obcy to przecież nieszczęście, same problemy. Nawet koledzy po fachu dupą się obracają. Ktoś się jednak zawsze znajdzie, jednak czy odważnym uda się przetrwać nagonkę? Noc nie przynosi ukojenia. Wieś chce zapomnieć, Grewling jest jak ten jeden mały kamień w bucie. Budzi sumienie, zmusza społeczność do oczyszczenia się, którego ta nie chce. Oni chcą się nurzać we własnym zbrodni. Prawo siły. Z drugiej strony jakie ma jednak sumienie szansę z pieniędzmi? I gdzie jest motyw? Lisioł aż nie mógł uwierzyć, gdy dowiedział się, czemu doszło do tej rzezi. Jak dołożycie do tego fakt, że to się wydarzyło naprawdę, to tylko futro z łba targać. Najlepiej samemu wziąć młotek i wymierzyć sprawiedliwość. To jest po prostu przerażające! Czytać, czytać, czytać!
Profile Image for Bibliotecznie.
264 reviews1 follower
February 14, 2026
"Połaniecka. Najgłośniejsza zmowa milczenia w historii PRL" to druga powieść Grzegorza Wielgusa, którą miałam okazję przeczytać. Byłam bardzo ciekawa, jak autor opisał historię, której finał jest powszechnie znany. Przedstawioną przez pisarza zbrodnią żyła kiedyś cała Polska.

Książka ta to zbeletryzowana wersja krwawej zbrodni z tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego szóstego roku. Mieszkańcy miejscowości Poręba wracają autokarem do domów po pasterce. Wśród nocnej ciszy, przy trasie, ich oczom ukazuje się makabryczny widok. Na drodze leży martwa ciężarna kobieta, a obok niej zwłoki jej męża i nastoletniego brata. Lokalni milicjanci i prokuratura orzekają, iż był to wypadek. Tubylcy nabierają wody w usta, chociaż byli na miejscu, kiedy rozgrywały się wydarzenia. Niewiele można zdziałać, ponieważ znikają kluczowe dowody, które mogłyby zmienić bieg śledztwa. Zmowa milczenia sprawia, że mordercy pozostają bezkarni. Na szczęście pojawia się ktoś, kto decyduje się nie przechodzić obojętnie obok tej koszmarnej zbrodni.

Do Poręby przyjeżdża z Krakowa komisarz Oskar Grewling, którego zadaniem jest dotarcie do prawdy. Od razu natyka się on jednak na mur niechęci, zbudowany przez mieszkańców. Milicjant szybko orientuje się, kto pociąga tu za sznurki, manipuluje sąsiadami i zastrasza ich, aby nie zdradzili tajemnicy tamtej nocy. Na szczęście śledczy nie zamierza się poddać i powoli, ale jak taran dąży do rozwiązania makabrycznej zagadki.

Akcja zagęszcza się, kiedy dzięki zeznaniom jednego ze świadków prokurator zarządza ekshumację trzech ofiar, przez co pojawiają się wreszcie dowody na to, że była to straszna zbrodnia, a nie wypadek. Od tego momentu śledztwo nabiera rumieńców, a ekipa śledczych odkrywa kolejne elementy układanki.

Najstraszniejsze w całej tej sprawie było według mnie to, że świadkowie potrafili zgodnie milczeć, kryjąc morderców, żyjących obok nich jak gdyby nigdy nic się nie wydarzyło.

Autor świetnie odtworzył prowadzone przez milicję śledztwo, a także ówczesne realia, będące tłem rozgrywających się wydarzeń. Czytając, czułam się, jakbym była ich uczestniczką, a nie obserwatorką.

Zdecydowanie polecam, ale uprzedzam, powieść niesamowicie wciąga!
20 reviews
February 18, 2026
POŁANIECKA. NAJGŁOŚNIEJSZA ZMOWA MILCZENIA W HISTORII PRL
@grzegorzwielgus
@wydawnictwointinium

POŁANIECKA. NAJGŁOŚNIEJSZA ZMOWA MILCZENIA W HISTORII PRL to wstrząsający kryminał oparty na prawdziwych wydarzeniach.
Grzegorz Wielgus sięga do jednej z najbardziej mrocznych i przemilczanych spraw czasów PRL, tworząc opowieść o zbrodni, systemie i społeczności, która zdecydowała się milczeć.
Grudzień 1976 roku. Po pasterce mieszkańcy natrafiają na ciała młodej kobiety w ciąży i kolejnych ofiar przy autokarze stojącym w rowie. Oficjalna wersja wydarzeń mówi o wypadku. Jednak szybko okazuje się, że prawda jest znacznie bardziej przerażająca. Ekshumacje ujawniają ślady brutalnego morderstwa, a śledczy trafiają na mur milczenia, który okazuje się niemal nie do przebicia.
Autor stworzył duszny, ciężki, przepełniony strachem i niedopowiedzeniami klimat. Znakomicie oddaje realia prowincjonalnej Polski lat 70., w której lokalne układy, zależności i strach przed konsekwencjami skutecznie blokowały dochodzenie do prawdy. Zmowa milczenia staje się tu symbolem epoki czasu, w którym prawda mogła zostać zakopana równie skutecznie jak dowody.
Autor prowadzi narrację dynamicznie, stopniowo odsłaniając kolejne warstwy tragedii. Brutalność ma tu wymiar realistyczny i emocjonalny przypomina, że za aktami przemocy stoją prawdziwe ofiary.
POŁANIECKA. NAJGŁOŚNIEJSZA ZMOWA MILCZENIA W HISTORII PRL to nie tylko kryminał, ale także opowieść o odpowiedzialności zbiorowej, winie i konsekwencjach milczenia. To mocna książka, momentami przytłaczająca, ale potrzebna szczególnie dla czytelników zainteresowanych historią PRL-u i literaturą true crime z literackim rozmachem.
To jedna z tych historii, które nie kończą się wraz z ostatnią stroną. Zostawia pytania o sprawiedliwość, pamięć i cenę, jaką płaci się za milczenie.

Czytajcie,polecam.
Ewelina
Profile Image for Iga Karwasz.
179 reviews1 follower
February 20, 2026
Przerażająca! Wstrząsająca! Mroczna! Brutalna! Zaskakująca!
Pochłaniająca! Bardzo wciągająca, angażująca, im dłużej słuchałam audiobooka, tym bardziej wciągnięta i zaangażowana byłam w tę historię.

O mechanizmach działających w małych społecznościach, o mentalności mieszkańców małych miejscowości, o ludzkiej chciwości, o skomplikowanych relacjach rodzinnych i sąsiedzkich, o strachu, o kłamstwach, o manipulacji, o władzy, o ludzkiej obojętności, o chęci wymierzenia sprawiedliwości.

Świetnie wykreowani bohaterowie, którzy z miejsca zdobyli moją sympatię, zwłaszcza porucznik Oskar Grewling i patolog Leon Węglarz.
Bardzo dobrze mi się podążało za głównym bohaterem.
Świetnie wykreowanym bohaterem jest także Jan Sójka, który jest bardzo charyzmatyczny.

Super wykreowany świat, bardzo działający na wyobraźnię.

Autor bardzo umiejętnie buduje napięcie.
Wychodzące stopniowo na jaw tajemnice skutecznie utrzymują zainteresowanie czytelnika.

Już pierwszy zwrot akcji mnie zaskoczył, drugi mnie zszokował, następny mnie zdziwił, kolejny mną wstrząsnął, następny mnie przeraził.

Rozwiązanie akcji było świetne, bardzo mi się podobało.
Zakończenie było zaskakujące.

Powieść napisana jest surowym stylem, który sprawia, że historia jest jeszcze bardziej przerażająca.

Audiobook na platformie Audioteka jest super zrealizowany.
Lektor, Wojciech Masiak, świetnie czyta.

Książkę słuchałam w formie audiobooka na platformie Audioteka w ramach współpracy z Wydawnictwem Initum.

Dziękuję Wydawnictwu Initium za zaufanie i możliwość współpracy.

Jeśli szukacie kryminału z istotnym portretem psychologicznym małej społeczności, to polecam Wam tę powieść bardzo serdecznie.

Jeśli lubicie kryminały oparte na faktach lub podcasty true crime, to polecam Wam tę powieść bardzo serdecznie.

Czytaliście tę książkę? Jakie macie odczucia? A może zamierzacie czytać?
Profile Image for Kulturowa.Anihilacja.
408 reviews4 followers
February 8, 2026
Wielgus jakiego nie znałam, autor wziął się za bary z prawdziwą sprawą z 1976 roku i daje poczuć zarówno klimat tamtych lat jak i dramatyzm opisanych wydarzeń.
Początek historii ma w sobie coś bluźnierczego, ponieważ z jednej strony świąteczno kolędowa aura, a z drugiej strony ciężarna kobieta we krwi, a to dopiero początek. Mnie kontrasty literackie zawsze kupują i z tym nie było inaczej.

Atmosfera w książce jest klaustrofobiczna, a Poręba i Połaniec sprawiają wrażenie czyhającej w nich pułapki. Autorowi udało się pokazać PRL-owski świat, gdzie sprawy zamiatano pod dywan, a układy milicji, prokuratory i lokalnych „magnatów” wraz z zastraszonym społeczeństwem tworzą szczelny układ nie do ruszenia.

Postać porucznika Grewlinga pozwoliła mi wejść w tę historię, ponieważ on jako ktoś z zewnątrz miał na sprawę świeże spojrzenie, a i nie był uwikłany w lokalne układy. Próby dojścia do prawdy napotykają problem w zmowie milczenia lokalnej społeczności. Mozolność śledztwa może momentami przytłoczyć, a każde kolejne zeznanie tylko odkrywa coraz gorszą prawdę. Moją ciekawość udało się autorowi kupić półprawdami i fragmentarycznymi informacjami, które utrzymywały mnie w nieustannym skupieniu.

Książka jest niezwykle emocjonalna, bo autorowi udało się nie tylko opowiedzieć historie morderstwa, ale obnażyć funkcjonowanie ówczesnego systemu i pokazać jak lokalne społeczeństwo swoim milczeniem może bezwzględnie „zabijać”. Lektura trudna w odbiorze, bo może wywoływać złość, bezsilność, bo brutalność i umowna sprawiedliwość PRL-u tak właśnie na mnie działała. Dla mnie książka ma w sobie coś z moralnego aktu oskarżenia i to zupełnie słusznego.

Profile Image for Vaconafa.
149 reviews2 followers
February 11, 2026
Powieść "Połaniecka" autorstwa Grzegorza Wielgusa od Wydawnictwa Initium jest oparta na przerażających faktach. Historia, którą to dostaniemy to najgłośniejsza zmowa milczenia w historii PRLu.

Ta historia jest po prostu wstrząsająca i aż momentami nie mogłam uwierzyć, że coś tak okropnego wydarzyło się naprawdę. True Crime to najbardziej poruszający mnie gatunek kryminałów, bo ukazują, że tuż za rogiem mogła wydarzyć się prawdziwa tragedia, a niektóre zbrodnie są wręcz nie do pomyślenia...

Dodatkowo samo śledztwo i ukazanie realiów czasów PRLu sprawiają, że czytelnik, który nie żył w tamtych czasach, nie może przestać łapać się za głowę i kręcić nią z niedowierzaniem. Ta bezsilność rodziny ofiar, a jednocześnie poczucie bezkarności zbrodniarzy... Sam powód zbrodni tak bezsensowny, że aż ciężko w to uwierzyć, a mimo wszystko docieramy do prawdy i końca śledztwa.

O całej zbrodni możecie przeczytać w Internecie, poznać jak to wszystko się zakończyło, a może już o niej słyszeliście. Jednak to w jaki sposób autor ją przedstawił i prowadzi czytelnika przez nią sprawia, że od książki nie możemy się oderwać, a z drugiej strony mamy ochotę ją odłożyć by emocje, które w nas się gromadzą ucichły, ale to nie jest możliwe, nawet po przewróceniu ostatniej strony. Ta powieść na stałe zostawia po sobie ślad w sercu i umyśle czytelnika nie dając o sobie zapomnieć.

Zdecydowanie polecam osobom o mocnych nerwach.
674 reviews3 followers
February 14, 2026
„Połaniecka” to powieść oparta na prawdziwych faktach. Mrozi krew w żyłach niczym mróz w Wigilię w roku 1976, kiedy to dochodzi do wstrząsającego m0rderstwa pewnej rodziny. Zdarzenie to widzi aż 30 osób, które zmuszone są do milczenia. W jaki sposób strach zamknął usta całemu miasteczku? A co najgorsze świadkowie milczą do dzisiaj. Tego dowiecie się z tej wstrząsającej powieści.
Książka chociaż nie jest cienka to czyta się ją bardzo szybko. A wszystko to za sprawą wydarzeń, które skrywa na swoich kartach. Emocji potrafi dostarczyć wielu. Napięcie, strach, obudzenie i złość.
Czytałam tę książkę z pewnym niedowierzaniem jak w ogóle taka zmowa milczenia mogła zaistnieć. Niedowierzałam w ogóle z jakiego powodu w ogóle została popełniania ta zbrodnia. Książka ukazuje również realia panujące w PRL-u, które każdy wie jakie były.
Książka długo zostaje w myślach. Ciężko pozbyć się tego co w niej zostało napisane. Wstrząsa i to bardzo i zdecydowanie jest to lektura, dla tych co mają mocne nerwy.
Profile Image for Beata Ba.
583 reviews7 followers
February 2, 2026
Wstrząsające i nie do wiary. Cynizm, hipokryzja i poziom okrucieństwa głównego prowodyra zbrodni przewyższa motywy u czyny niejednego seryjnego mordercy.
Zaczęłam słuchać najpierw książkę "Nie oświadczam się" o tej samej zbrodni, i na pewno do niej wrócę. Była dobra, ale chaotyczna. Tutaj mamy forma lekko fabularyzowanego reportażu, gdzie wszystko opisane jest w porządku chronologicznym.
Profile Image for Filip.
12 reviews
February 21, 2026
Mówią, że życie pisze różne scenariusze. W tym wypadku napisało dramatyczny i odrażający.
Historia prawdziwa, a kryminał na jej podstawie bardzo dobry. Zrobił mi dużo silnych wrażeń. Przypomina, że nie trzeba być chorym psychicznie, żeby być zdolnym do zbrodni. Wpływ mogą mieć też bliskie relacje, strach i proste podziały my/oni.
Polecam!
Profile Image for Karolina.
8 reviews1 follower
February 21, 2026
to już druga książka o zbrodni połanieckiej jaką przeczytałam. ciekawym zabiegiem jest zrobienie z tej historii powieści fabularnej osobiście uważam, że wyszło dobrze, chociaż nie każdemu może się spodobać. dla osób, które wiedzą już coś o tej sprawie warto sięgnąć po tą książkę, jeśli jednak bardziej interesują Was fakty gorąco polecam książkę "Nie oświadczam się"
Profile Image for Yve.
48 reviews
February 18, 2026
4.5 Czekałam na fabularyzowaną wersję tej historii.
Displaying 1 - 16 of 16 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.