IS Tot alles in staat

by Hans Jaap Melissen

Ineens kende de hele wereld die twee IS, een terreurgroep die midden in de chaos van Irak en Syrië de Islamitische Staat uitriep. Het Westen was overdonderd en greep in, maar IS laat zich niet makkelijk verslaan. Wie zijn deze mensen precies, wat willen ze en waar komen ze vandaan? In IS - Tot alles in staat neemt de ervaren oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen de lezer mee op reis; naar het New York van net na 9/11 en de oorlogen in Irak en Syrië. Als een van de weinige journalisten gaat Melissen nog naar plekken waar een aantal van zijn collega's is ontvoerd en later onthoofd. Melissen laat zien hoe een vruchtbare voedingsbodem kon ontstaan van waaruit een onbeduidend groepje rebellen uitgroeide tot een van de rijkste en meest meedogenloze terreurbewegingen ooit. Een beweging die handig gebruikmaakt van sociale media en een grote aantrekkingskracht uitoefent op buitenlandse jihadisten, ook uit Nederland. Inmiddels probeert een internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten IS te verslaan. Maar gaat dat lukken? Of zal IS altijd weer van zich laten horen met aanslagen, waar ook ter wereld?

Genres: History, War, Islam

179 pages, Kindle Edition

First published January 1, 2015

Reviews

[Janp · Rating 4 out of 5]

IS fascineert en boezemt angst in. Als er iets aan dit boek bijblijft is het dat de mythe rondom IS deels wordt ontrafeld. Ja, ze springen in een gat dat om uiteenlopende redenen ontstaan is, maar het is geen geoliede machine die ongelimiteerd voorwaarts gaat. Ook zij kampen met haperende strategie, rekruterings- en financiële problemen, met marketing en groeiproblemen. Een startup doet het vaak lekker maar hoe regel je je bedrijf als je groter wordt? Daarbij komt het intrigerende punt vanuit de journalist: “Goede journalistiek kun je alleen bereiken als je niet meer of minder sympathie hebt voor een van de strijdende partijen.” IS sluit geen deals en doet aan zijn eigen PR. Het maakt zijn eigen regels, conformeert zich niet aan de Westerse orde en doet wat het wil. De vraag rijst of dit succes genereert op de lange termijn.

Dit is een typisch journalistenboek. Vanaf de grond wordt steekproefsgewijs persoonlijk verslag gedaan en wordt een beeld geschetst van stukjes menselijk leed waaruit een groter geheel opgebouwd wordt. Een mooie manier om een verschrikkelijk en ingewikkeld conflict in beeld te brengen. Al-Qaida, Jabhat al-Nushra, ISL, ISIS, IS, Soennieten, Sjiieten, Baath, alles lijkt door elkaar te lopen en met elkaar te knokken en daartussenin probeert de VS te ‘helpen’ wat door de een als te weinig en de ander als te veel wordt gezien. Het is een grote bende en het is nooit goed. En wie spint daar garen bij? De partij die de meeste angst inboezemt en structuur en veiligheid biedt, IS. Dit boek maakt het niet leuker, wel inzichtelijker.

Je vraagt je af wat de beste man bezielt om zich in de gebieden te begeven die hij beschrijft. Andere journalisten en hulpverleners vinden wekelijks de dood door onthoofdingen na ontvoerd te zijn door IS. Aleppo, Mosul, Fallujah, Bagdad en andere steden die men associeert met dood en verderf zijn plaatsen van waaruit Melissen verslag deed (doet?) over de verschrikkingen die daar aan de orde van de dag zijn. Dapper en dom worden gescheiden door een dun lijntje.

[Jaap · Rating 4 out of 5]

Hans Jaap Melissen - IS, tot alles in staat

Zelfs wanneer je heel actief de internationale media volgt is het lastig om de ontwikkelingen in Syrië en Irak een beetje te volgen. De opkomst van de Islamitische Staat heeft veel mensen verrast maar in dit boekje toont Hans Jaap Melissen aan dat IS als organisatie niet uit de lucht komt vallen. Hij bundelt zijn ervaringen vanuit jarenlange bezoeken aan de regio in dit boekje: “IS - tot alles in staat”. Het is een prachtig stukje onderzoeksjournalistiek maar voor mij ligt de waarde toch nog het meest in de persoonlijke gesprekken die hij voert met de bewoners, met de mensen die het allemaal meemaken en die óók in de loop der jaren van positie veranderen.

Er is niet een duidelijke conclusie. Niemand weet hoe het verder zal lopen. Er zijn wel een paar dingen die opvallen bij het lezen :

In een omgeving waar zo ongeveer iedereen elkaar haat, valt niet eenvoudig een oplossing te vinden. Bombarderen lijkt soms noodzakelijk maar je weet zeker dat het een oplossing niet dichterbij brengt, integendeel.
De grenzen in de regio zijn ooit getrokken in een koloniaal-westers verleden[1], ze houden geen rekening met stammen, geloofsrichtingen en culturele context. Het lijkt onwaarschijnlijk dat die grenzen lang zullen standhouden.
Een voorwaarde voor werkelijke vrede is dat de grote partijen elkaar vinden in overleg. Iran, Saoedi-Arabië, Amerika, Europa en tot overeenstemming komen over hun belangen in de regio. Dat lijkt voorlopig vergezocht maar zoals gisteren bleek blijkt met Iran toch wel degelijk een akkoord te sluiten is.
Zowel voor Irak als voor Syrië geldt dat de regering stelselmatig bevolkingsgroepen (heeft) onderdrukt en geterroriseerd. Maar wanneer die bevolkingsgroepen macht krijgen doen ze omgekeerd hetzelfde. Een oplossing hiervoor moet uit de bevolking zelf komen maar lijkt verder weg dan ooit. Toch lijkt het er op dat grote bevolkingsgroepen, of ze nu sjiïtisch of soennitisch zijn niet zitten te wachten op een streng islamitisch kalifaat. Dat is een teken van hoop.

Sykes-Picot is de naam van het verdrag dat Groot-Brittannië en Frankrijk tijdens de Eerste Wereldoorlog sloten om de grenzen van het Midden-Oosten aan te geven.  ↩

[Marc Lamberts · Rating 4 out of 5]

IS Tot alles in staat is op een toegankelijke manier geschreven en beschrijft de opkomst van IS aan de hand van de recente geschiedenis. Melissen legt het verband tussen de opkomst van IS en de militaire interventie van de Westerse landen, waardoor je het de situatie waarin IS is opgekomen beter begrijpt. Ook andere terroristische groeperingen en vertakkingen komen voorbij.

Door de chronologie van het boek en de ervaringen van Melissen zelf, is dit een van de betere verhalen/boeken die ik heb gelezen over de opkomst van Islamitische Staat.

[Vera VB · Rating 3 out of 5]

Achtergrond en duiding bij IS, wie zijn ze, waar komen ze vandaan en hoe krijgen we ze terug weg?
Jaren geleden zijn in het midden-oosten grenzen getrokken, zonder te kijken naar de stammen. Grenzen gaan dwars door stammen, geloofsovertuigingen heen. IS heeft door hier het kalifaat uit te roepen, deze grenzen terug teniet gedaan.
Syrië speelt een heel belangrijke rol in het conflict. Niemand blijkt in staat Assad weg te krijgen en er worden allerlei coalities gemaakt die om verschillende belangen vechten.
De oorlog in Irak is ook heel belangrijk in het ontstaan. Saddam Hoessein is gedood, zijn regime verjaagd, maar is wat er in de plaats is gekomen zoveel beter? De bevolking heeft het slechter, is de oorlogen bij en kan zich schijnbaar wel neerleggen bij IS met zijn strenge wetten. IS zorgt nog een beetje voor de basisbehoeften.
De Amerikanen hebben Irak verlaten, zoals beloofd, maar hadden beter gebleven. De plaatselijke bevolking is aan zijn lot overgelaten. Er was een machtsvacuüm en waar er een vacuüm is, springt iemand in dat gat.
Gruwelijke verminkingen, onthoofdingen, martelingen als propaganda maken deel uit van IS.
Hoe moet dit eindigen? Geen mens die het weet, de belangen zijn te groot, te veel landen hebben een vinger in de pap en niemand wil een meter toegeven.
Wanneer zijn alle partijen oorlogsmoe? Geen idee, de tachtigjarige oorlog en de honderjarige oorlog hebben ook heel lang geduurd, maar zijn op een bepaald moment wel gestopt.
Laat ik het daar maar op houden.

[Gamespacenl · Rating 4 out of 5]

Prima introductie op de opkomst van IS. Het persoonlijke verhaal van oorlogscorrespondent Melissen begint letterlijk bij het begin, 9/11 en voert vervolgens verder door het Midden-Oosten. Leesbaar verhaal dat een persoonlijk perspectief biedt op een complexe organisatie. Zeer geschikt voor de geinteresseerde krantenlezer.

[Tom Roth · Rating 4 out of 5]

Zeer goed boek. Melissen gebruikt zijn brede kennis om het conflict in Syrië en Irak in een genuanceerd en historisch perspectief te plaatsen. Daarnaast leest het boek ook zeer makkelijk weg, en zit er veel spanning in door Melissen zijn anekdotische schrijfstijl, aangevuld met feitelijke informatie waar nodig.

[A · Rating 4 out of 5]

Genoten van dit boek. Schrijver is talloze keren met gevaar voor eigen leven naar de oorlogsgebieden afgereisd. Heeft deze tripjes ook beschreven in het boek. Het boek begint bij de wtc aanvallen en er wordt vervolgens in een chronologische volgorde het ontstaan van IS beschreven.

[David Wolff · Rating 3 out of 5]

Eigenlijk een 3,5 maar dat kan je niet geven... Beschrijft goed hoe de verhoudingen liggen. Verrast niet echt als je boven gemiddeld vaak nieuws kijkt en enkele docu's over IS bekeken hebt, maar plaatst wel bepaalde gebeurtenissen uit een heel decennium in een bepaald kader.

[Janneke · Rating 4 out of 5]

Leerzaam en interessant, maar niet op een saaie manier geschreven.