Jump to ratings and reviews
Rate this book

Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej

Rate this book
W 20-leciu międzywojennym po Polsce grasowało nawet kilkuset seryjnych morderców.

„Upiór”, „wampir”, „potwór” – tak pisali o nich dziennikarze, chociaż było w tym coś z niewdzięczności: przecież to oni napędzali sprzedaż brukowców, które z lubością rozpisywały się o ich zbrodniach…

Wiosną 1922 r. w okolicach Warszawy zaczęły pojawiać się ciała kobiet. Trop wiódł na dworzec, gdzie oferowana przez przedsiębiorcze małżeństwo „praca u gospodarza” brzmiała jak obietnica lepszego życia. Była to jednak obietnica jego końca. Marianna Skublińska oferowała zdesperowanym kobietom coś innego: dyskrecję. Brała pieniądze, przyjmowała niemowlęta i zapewniała, że szybko trafią do dobrych domów. Dzieci nie żyły długo.

W lutym 1933 r. w Łowiczu pojawił się włóczęga. Szlak jego wędrówki znaczyły zwłoki młodych dziewczyn. Gdy wpadł przez dwie niedoszłe ofiary, mówił, że „mści się za matkę”. Kiedy jesienią 1938 r. zniknęła 9-letnia Władzia, sprawcy nie szukano długo: spał w stodole, w ubraniu brudnym od krwi. Sam pokazał, gdzie ukrył ciało dziecka. Jedno z wielu.

Zbrodni przedstawionych w tej książce nigdy wcześniej nie opisano tak szczegółowo. Rekonstruując biografie i czyny morderców oraz przebieg ich procesów i reakcje zszokowanego społeczeństwa, Kamil Janicki sięgnął po wszelkie istniejące relacje, rozproszone w blisko 70 tytułach prasowych z epoki oraz innych, trudniej dostępnych źródłach.

352 pages, Hardcover

First published September 2, 2020

17 people are currently reading
182 people want to read

About the author

Kamil Janicki

32 books64 followers
Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz redaktor naczelny portalu „Ciekawostki historyczne.pl” (od 2010 roku). Jego artykuły ukazywały się między innymi na łamach „Gazety Wyborczej”, tygodnika „Do Rzeczy”, magazynu „Świat Wiedzy”, portalu „Onet.pl” oraz w portalu „Histmag.org”, którym kierował jako redaktor naczelny w latach 2008-2010.

Jest stałym publicystą „Faktu Historia” oraz „Newsweeka Historia”, w którym prowadzi comiesięczną rubrykę „Ciekawostki historyczne”. W latach 2013-2014 kierował redakcją wydawnictwa Znak Horyzont (grupa wydawnicza Znak).

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
37 (19%)
4 stars
78 (41%)
3 stars
60 (32%)
2 stars
9 (4%)
1 star
2 (1%)
Displaying 1 - 21 of 21 reviews
Profile Image for Justyna Esz-Em (Ważę Słowa).
264 reviews4 followers
Read
August 31, 2023
Bardzo ciekawe, nie miałam pojęcia jak wyglądało międzywojnie z tej strony. Jest to wiedza przerażająca, ale też uświadamiająca, ile nie wiem o tym okresie.

Minusem jednak było to, że autor czasami strasznie rozwlekał, nakreślając tło.
Profile Image for DziwakLiteracki.
360 reviews75 followers
November 24, 2020
Kamil Janicki przyzwyczaił mnie do książek, które łączą w sobie dwie niezwykle ważne cechy. Są to przydatne treści oraz prawdziwa, literacka uczta. Oba te aspekty pięknie ze sobą współgrają, a sam Janicki zdaje się doskonale rozumieć jak ważne jest to połączenie. Opowiadane przez niego historie to nie tylko ciekawe fakty, ale to przede wszystkim dzieje napisane na nowo; bez wzniosłości, nadęcia i patosu, za to lekko, inteligentnie, wciągająco. Zapewne nie zdziwi Was, gdy powiem, że najnowsza książka autora owe kryteria spełnia bez zarzutu.

,,Seryjni mordercy II RP’’ to tytuł poświęcony czterem mniej lub bardziej popularnym sprawom kryminalnym z okresu międzywojennej Polski. W tym uroczym zbiorku znalazło się miejsce dla postaci zbrodniarzy, gwałcicieli, oszustek oraz fabrykantek aniołów. Co ważne, to nie sama zbrodnia stanowi sens tej lektury. Janicki sprawną ręką kreśli wyśmienicie rozbudowane tło obyczajowe, społeczne, prawne, psychologiczne, a nawet… architektoniczne. Zajmująco opowiada o tym, co działo się w okresie dwudziestolecia pod kątem działalności zbrodniczo – kryminalnej, przy okazji objaśniając przyczyny oraz skutki owych niecnych procederów. Umieszcza je w znacznie szerszym kontekście pozwalając czytelników spojrzeć na sylwetki morderców poprzez pryzmat tamtych czasów.

Janicki jest także wyśmienitym narratorem. Cechuje go nie tylko niezwykła umiejętność opisywania minionych dziejów, ale także bezstronność, której ciężko się wyzbyć podczas dotykania tak makabrycznych tematów.

,,Seryjni mordercy II RP’’ są lekturą niezwykle satysfakcjonującą; odartą z taniej sensacji, w realny sposób przybliżającą zdeprawowane postacie oraz poszerzoną o kontekst historyczno – społeczny. Książka Kamila Janickiego na tle tej specyficznej, choć nieco wyeksploatowanej tematyki wypada zachwycająco oryginalnie. A ponadto, tak po ludzku… wciąga, zaspokaja głód wiedzy i sprawia niesamowitą przyjemność.
Profile Image for Yivrett.
247 reviews6 followers
March 7, 2026
„Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej” autorstwa Kamila Janickiego (Wydawnictwo Poznańskie)

Książka otrzymana w ramach współpracy barterowej.

Reportaż historyczny opisujący brutalne zbrodnie popełniane w Polsce w okresie międzywojennym. Autor rekonstruuje sylwetki sprawców, ich czyny, procesy sądowe oraz reakcje społeczne, korzystając z bogatego materiału prasowego i archiwalnego, często wcześniej niepublikowanego.

True crime weszło mocno w krąg moich zainteresowań za sprawą książek i podcastów Renaty Kuryłowicz. Gdy zobaczyłem drugie wydanie książki Janickiego, poczułem, że może to być coś dla mnie. Autora znałem już z innej świetnej publikacji „Średniowiecze w liczbach”, która w interesujący sposób przybliża statystyczny obraz epoki średniowiecza. Niestety, „Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej” nie sprostali moim subiektywnym oczekiwaniom, choć obiektywnie są imponującą pracą.

Autor przedstawia cztery mroczne historie z okresu międzywojennego. Do każdej z nich zarysowany został szerszy kontekst historyczny, dzięki czemu czytelnik może dowiedzieć się więcej o funkcjonowaniu państwa i życiu społeczeństwa w tamtym czasie. Szczególne wrażenie robi ogrom bibliografii - research Janickiego stoi na bardzo wysokim poziomie, obejmując zarówno prasę, jak i raporty sądowe czy policyjne.

Największym problemem okazały się jednak mało interesujące sprawy i pozbawieni wyrazistej charakterystyki mordercy. Okres ich działalności przypadał na czas chaosu prawnego, co dodatkowo sprawiało, że same historie i przebieg śledztw bywały niejednoznaczne. Lektura skłoniła mnie do refleksji nad rozwojem współczesnej cywilizacji - nic nie powstawało w pełni idealnie od początku, a wiele elementów codziennego życia przeszło długą drogę ewolucji, zanim przybrało dzisiejszą formę.

Ciekawie wypada opis działalności dziennikarskiej epoki. Prasa często podawała informacje w sposób chaotyczny, myląc nazwiska, okoliczności zdarzeń lub urywając wątki bez dalszego ich rozwinięcia. Podobnie wyglądała praca ówczesnej policji - krótkie terminy na prowadzenie śledztw, sięgające czasem zaledwie dwóch tygodni, spłycały procedury dochodzeniowe. Również sami przestępcy nie stanowili szczególnie spójnych bohaterów narracji - ich wypowiedzi bywały niesystematyczne i zależne od sytuacji. Postacie po prostu nie miały żadnej charyzmy.

Generalnie "Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej" dobrze informuje o nieciekawych wydarzeniach i w tym idealnie sobie radzi. Gdybym miał zwrócić uwagę na jakieś niedociągnięcie lektury to wskazałbym zerowy poziom przyjrzenia się profilowi psychologicznemu omawianych kryminalistów. Historyczne dane były zbyt suche same w sobie by bardziej zaangażować emocjonalnie w poważne zbrodnie.

Janicki wykonał bardzo dobrą pracę dokumentacyjną, przygotowując solidną publikację historyczną. Lektura cierpi jednak z powodu mało angażujących historii i specyfiki opisywanych czasów. Nie żałuję przeczytania książki, ponieważ dowiedziałem się wiele o realiach epoki, ale prawdopodobnie pozostanę przy true crime osadzonym w okresie powojennym.

Moja ocena: 6+/10. Polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym historią międzywojnia, bardziej niż fanom klasycznego true crime.
Profile Image for Magda.
87 reviews6 followers
March 10, 2026
[ współpraca reklamowa @wydawnictwo_poznanskie ]
Dziękuję za zaufanie 🖤


„Seryjni mordercy II Rzeczypospolitej” to niezwykle interesująca książka dla tych, którzy interesują się historią przestępczości oraz mniej znanymi, mrocznymi wydarzeniami z okresu międzywojennego w Polsce. Autor w przystępny sposób wyjaśnia rzeczywiste morderstwa, które wywołały szok społeczny w II Rzeczypospolitej, przedstawiając jednocześnie procedury operacyjne organów ścigania w tamtym czasie, jak i otoczenie, jakie w tym okresie panowało.

Dużym plusem książki jest osadzenie fabuły w rzeczywistych wydarzeniach oraz wykorzystanie materiałów archiwalnych. W rezultacie odbiorca odczuwa, jakby cofał się w czasie i obserwował postępy dochodzenia na każdym etapie. Analizy spraw są dokładne i czasami bardzo wstrząsające, ukazują surową rzeczywistość przestępstw oraz ich wykonawców. Widać, że pisarz poświęcił mnóstwo czasu na research oraz dojście do materiałów, które są tutaj zawarte. Na drugi plus zasługuje także sposób narracji. Autor potrafi utrzymać napięcie i zainteresowanie czytelnika, a każda kolejna historia wciąga równie mocno. Książka jest dobrze uporządkowana, dzięki czemu łatwo śledzić kolejne sprawy.
Profile Image for peninia_czyta.
14 reviews
February 28, 2026
Są książki, które burzą nasze spokojne wyobrażenia o przeszłości. I zaskakują bardziej, niż moglibyśmy się spodziewać.
Nie przypuszczałam, że historia II Rzeczypospolitej może mieć aż tak mroczne oblicze. Kryminalistyka tego okresu była mi dotąd zupełnie obca, dlatego sięgnęłam po książkę Kamila Janickiego, chcąc poznać fakty i zrozumieć, co naprawdę działo się w tamtych latach. Szybko stało się jasne, że nie będzie to lekka, historyczna opowieść, lecz zejście w najciemniejsze regiony międzywojennej rzeczywistości…bo do świata zbrodni, który potrafi wstrząsnąć do głębi, przeorać wyobrażenia i obnażyć prawdziwą naturę człowieka oraz granice, do których był zdolny się posunąć.

W dwudziestoleciu międzywojennym wcale nie było wyłącznie epoką odbudowy państwa. W cieniu wielkiej historii toczyły się dramaty, o których dziś mówi się niewiele. Po kraju grasowali seryjni zabójcy, a prasa z jednej strony ich demonizowała nazywając „wampirami” czy „potworami”, z drugiej skrupulatnie podsycała zainteresowanie czytelników, publikując coraz to bardziej szczegółowe relacje zbrodni.
Autor odsłania przed nami galerię postaci , których czyny wymykają się wszelkim próbom zrozumienia. Wśród nich są nie tylko mordercy, ale z też kobiety, które z zimną krwią wykorzystywały dramatyczne położenie innych. Szczególnie poruszyła mnie historia Marianny Skublińskiej…kobiety, która pod pozorem pomocy oferowała zdesperowanym matkom „ Rozwiązanie problemu”. Obietnica opieki i adopcji okazywała się kłamstwem, a niewinne dzieci płaciły za nie najwyższą cenę… W różnych miejscach odnajdywano ich ciała, owinięte w szmaty lub gazety… z widocznymi śladami duszenia, bicia czy zagłodzenia.
Skala okrucieństwa poraża tym bardziej, że sama sprawczyni zdawała się traktować swoją „sławę” jak powód do dumy… jak donosiło później jedno z pism, na pytanie „Czym się pani najwięcej chlubi?”, miała odpowiedzieć: „Popularnością”.
To trudna lektura i momentami wstrząsając. Obok „fabrykantek aniołków” pojawiają się psychopaci, gwałciciele tworząc mroczny obraz rzeczywistości, o której historia nie tyle milczała co mówiła zdecydowanie za mało. Ten temat pozostawał gdzieś na marginesie opowieści o II Rzeczypospolitej. Przyznam szczerze, że ja sama usłyszałam o wielu z tych spraw po raz pierwszy dopiero dzięki tej książce. I być może właśnie dlatego zrobiła na mnie tak duże wrażenie.

Książka pozwala zajrzeć nie tylko w mroczny świat zbrodni, ale pokazuje jak pracowała międzywojenna policja, jak przebiegały procesy sądowe oraz w jaki sposób prasa budowała sensację. Również interesujące było dla mnie czytanie o codzienności tamtych ludzi o ich realiach życiowych, mentalności i społecznym uwarunkowaniom, które często miały ogromny wpływ na rozgrywające się wydarzenia.

To świetnie napisana książka oparta na bogatym materiale źródłowym, a jednocześnie napisana w sposób przystępny i wciągający. Czyta się rewelacyjne i bardzo Wam polecam !
Profile Image for Wystukanerecenzje.
497 reviews7 followers
March 13, 2026
Czy, gdy okładka Was kupuje od razu, bierzecie książkę do ręki i czytacie bez sprawdzania opisu? Dla mnie to jest standard, odkąd kilka lat temu (no, może więcej niż kilka!) weszłam z mężem do księgarni i wybrał on dla mnie książkę z półki, której pewnie bym nie wzięła, bo nie znałam autora, okładka mi się nie podobała i na pierwszy rzut oka sugerowała, że będzie to obyczajówka. A był to kryminał i obecnie jest to mój ulubiony autor i ulubiona seria. Był to Robert Dugoni z jego serią z Tracy Crosswhite. Jeśli macie podobne przygody, dajcie koniecznie znać!

Ale wróćmy do "Seryjnych morderców II Rzeczpospolitej", która powiedzmy, że sugerowała jasno o czym będzie, ale prawda jest taka, że to grafika na okładce i jej wydanie, kolorystyka, twarda oprawa, sprawiły, że chciałam ją mieć na półce i poznać jej treść. A czy warto było?

Doskonale każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że na świecie pojawiło się wielu seryjnych morderców, ale wbrew pozorom, jakie stwarza się na temat II Rzeczpospolitej, niby spokojnej, niby wolnej od tego typu sytuacji, wcale tak nie było. I nareszcie ktoś postanowił, że trzeba precyzyjnie, rzetelnie pokazać, co właściwie się wtedy działo. A działo się, wierzcie mi.

Na przestrzeni lat pojawiało się wielu morderców, choć jeszcze wtedy nie nazywano ich seryjnymi. Teraz to dla nas normalne określenia, ale w tamtych chwilach byli oni dla ludzi wampirami, czy po prosty potworami. Każdy oczywiście miał swój pseudonim i tak pojawiły się chociażby fabrykantki aniołków. Czasy to były piękne dla seryjniaków, bo schwytanie ich i udowodnienie tego, co robili wcale nie było tak proste. Obecnie mamy o wiele większe możliwości, ciężko się im wywinąć, ale tak szczerze, czy to powoduje, że na świecie jest mniej zła?

Autor wziął na warsztat cztery historie i opowiedział je tak, że po plecach przebiega dreszcz, ale z drugiej strony w końcu ktoś postanowił je opisać. Rzetelnie, ale także z ogromnym rozmachem, zagłębiając się w chyba wszystkie możliwe artykuły z tamtych lat. Czy szokuje? Tak i to nie mniej niż społeczeństwo wtedy, gdy odkrywali zbrodnie. A czy istnieje ta doskonała? Na to pytanie, według mnie, nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, bo teoretycznie nie ma zbrodni doskonałej, ale być może nikt o niej jeszcze nie wie...

Każdy, kto jest ciekawy tej brutalnej części historii naszego kraju z chęcią po tę książkę zapewne sięgnie i nie zawiedzie się, bo choć to reportaż, to autor opowiada absolutnie świetnie i nie ma nawet jednego momentu gdy myśli się, że to po prostu nudne sprawozdanie.

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Poznańskim.
22 reviews
March 25, 2026
20-lecie międzywojenne kojarzy nam się zazwyczaj z dżentelmenami w cylindrach i odrodzeniem polskiej państwowości, Janicki brutalnie kruszy ten obraz, ściąga nas prosto do warszawskich rynsztoków i łódzkich kamienic, gdzie brutalne morderstwa były krwawą codziennością. Autor nie powiela miejskich legend, lecz sięga do fundamentów, przeanalizował ponad 70 tytułów prasowych oraz liczne archiwa, dzięki czemu otrzymujemy opisy zbrodni. Przypomina o teorii Cesare Lombroso, psychiatry który uważał, że skłonności do zbrodni są wypisane na twarzy. Faktycznie, niektórzy z bohaterów książki swoją odpychającą brzydotą i wręcz „zezwierzęconą” aparycją idealnie wpisywali się w te niepokojące tezy.

W książce opisane są cztery wstrząsające przypadki, które pokazują, że zło nie ma jednej twarzy. Poznajemy małżeństwo Paśników, klasyczny przykład duetu, w którym żądza zysku stłumiła wszelkie ludzkie odruchy. Józefa pełniła rolę wabika, a później bez cienia emocji spieniężała ubrania ofiar. Szczepan natomiast z zabójczą szczerością przyznał, że zabijał w nadziei na znalezienie przy kobietach gotówki. Najbardziej przerażającym rozdziałem był ten o Mariannie i jej towarzyszkach. Kobiety mordując dzieci, wierzyły, że pomagają innym pozbyć się problemów. Mówiły, że nie oceniają, bo rozumieją życie, stając się katem najbardziej niewinnych. Kolejny to Tadeusz Ensztajn, zwany Wampirem z Łowicza, to postać tragiczna i potworna zarazem. Bez wstydu przyznał się do winy, argumentując, że zbrodnie były formą zemsty za krzywdę matki, jako owoc gwałtu, sam stał się uosobieniem przemocy, która go zrodziła. Z kolei Blacharz z Łodzi to najbardziej ostrzegawczy portret w książce. Cichy, pomocny, do rany przyłóż sąsiad. Kamil Janicki mistrzowsko pokazuje, jak za maską przeciętności może kryć się drapieżnik polujący na dzieci.

Cała książka to ciekawa lekcja historii, autor udowadnia, że II RP była krajem kontrastów, gdzie pod fasadą nowoczesności kryły się pierwotne instynkty. Czy seryjny morderca to faktycznie potwór o odpychającej aparycji, czy może raczej miły sąsiad z naprzeciwka?
Profile Image for one.entity.
104 reviews1 follower
March 17, 2026
W 20-leciu międzywojennym po Polsce grasowało nawet kilkuset seryjnych morderców.

"Upiór", "wampir", "potwór" - tak pisali o nich dziennikarze, chociaż było w tym coś z niewdzięczności: przecież to oni napędzali sprzedaż brukowców, które z lubością rozpisywały się o ich zbrodniach...

Ta książka jest o latach 20. XX wieku i informacje w niej zawarte są bardzo drastyczne. O dużo rzeczach i sytuacjach nie miałam wcześniej świadomości.  

Opisy są długie i obszerne, więc trzeba się skupić na czytanym tekście. Otrzymujemy bardzo dużo informacji pobocznych na dany temat, ale jak dla mnie to dobrze, bo widzimy cały obraz sytuacji. Historie są bardzo mroczne, nawet jak na nasze czasy. Mamy tutaj przytoczone historie- Małżeństwa Paśników spod Warszawy, warszawskie fabrykantki aniołków, Wampir z Łowicza oraz blacharz z Łodzi.

Autor podzieli się także kilkoma zdjęciami, które znajdziemy w środku. Nie jest łatwo czytać o takich wydarzeniach mając obraz obecnych czasów. Mamy różnicę 100 lat, a czasami się wydaje, że niektóre sytuacje mogą dziać się dzisiaj, a nawet rozrosnąć się na większą skalę.

Dla mnie jest to wartościowa książka i dziękuję autorowi za jej ponowne wydanie.
4 reviews
February 2, 2025
Ciekawa książka dla osób interesujących się mordercami różnego rodzaju. Chociaż jeśli ktoś się tym rzeczywiście interesuje to zna większość tych historii. Historie morderców dodatkowo wzbogacone są o opis dziejów II RP np. jak działały sądy, policja czy prasa. Autor opisuje też mentalność zwykłych ludzi w tamtych czasach i ich podejście do morderców lub domniemanych morderców.
Profile Image for OtarySeal.
429 reviews9 followers
April 2, 2024
Bardzo ciekawa książka dająca dużo informacji o okresie międzywojennym

I z jednej strony jest to zaleta jak i wada

Jest to okres o którym bardzo mało się mówi, a okazuje się być niezwykle ciekawy
Jednak pokazanie tych czasów wybija z historii morderców, przez co momentami gubiłam wątek
Profile Image for Wilcza Dama.
223 reviews11 followers
October 8, 2020
3.5
Dobrze opowiedziane historie: prosty język, ciekawie przedstawione postacie i ich otoczenie, sytuacje, zachowanie mediów.
Profile Image for Monika.
296 reviews5 followers
February 8, 2021
Wysłuchałam w audiobooku. Dopiero się do tego przyzwyczajam ale książka okazała się dobrym wyborem.
Profile Image for Julia Mela.
92 reviews11 followers
September 23, 2024
3,5
bardzo ciekawa, ale najbardziej wstrząsający był opis chaosu systemowego pomiędzy wojnami- jak ci ludzie wtedy żyli to ja nie wiem
Profile Image for Anita.
354 reviews3 followers
May 6, 2025
Jak na tak skromne źródła, to naprawdę bogata historia każdej opisanej sprawy.
106 reviews
January 1, 2026
Tym razem autor skupia się na czasie międzywojennym i morderstwach. Bardzo ciekawie zarysowane tło epoki. Sylwetki morderców przedstawione przez autora głównie skupiaj się na dzieciach i młodych kobietach. Mimo, że autor podkreśla, że nie jest to książka historyczna to widać ogrom pracy jaki włożył w zbieranie materiałów, pomimo braków w materiałach źródłowych. Dodatkowo autor skupia się na pracy dziennikarzy głównie prasy brukowej oraz reakcji zjadacza chleba na morderstwa. Mimo, że momentami jak dla mnie było drastycznie, gdyż mordowanie dzieci nie jest czymś nie wstrząsającym to uważam tą lekturę na wciągającą. Czytało się ją łatwo i przyjemnie, mimo trudnego tematu szybko. Książka warta uwagi.
Displaying 1 - 21 of 21 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.