Επί σκοπώ πλουτισμού

by Ελισάβετ Χρονοπούλου

Ένα τηλεφώνημα από ένα δημόσιο νοσοκομείο. Ένας άγνωστος νεκρός. Μια διαθήκη. Μια απροσδόκητη κληρονομιά. Κι ένα γράμμα που αποκαλύπτει μια παλιά ιστορία, μια μικρή ιστορία από αυτές που η μεγάλη δεν κατέγραψε, ένα έγκλημα που έμεινε ατιμώρητο, μια ανεπούλωτη πληγή, μια εξέγερση στο άδικο που πήρε το σκοτεινό μονοπάτι της αυτοδικίας. Ένα γαϊτανάκι βίας που εξερευνά τη διττή δύναμη του αισθήματος δικαίου, τη δύναμη που κάνει τον άνθρωπο "άνθρωπο" αλλά και θηρίο. Σ' αυτά τα θολά νερά βρίσκεται παγιδευμένος ο αφηγητής του βιβλίου, σε μια Ελλάδα 80 χρόνων μετά, ανιστόρητο παιδί της λήθης, αντιμέτωπος με ένα άγνωστο παρελθόν που ξυπνάει για να του αποκαλύψει πως είναι κι ο ίδιος μέρος του, πως είναι ο κληρονόμος αυτού του παρελθόντος, πάντα υπήρξε είτε το γνώριζε είτε όχι, επειδή αυτά που έχουν γίνει δεν παύουν να έχουν γίνει μόνο και μόνο επειδή εμείς δεν τα γνωρίζουμε.

Genres: Fiction

208 pages, Paperback

First published January 28, 2026

Reviews

[Giannis Skouloudakis · Rating 4 out of 5]

Πώς θα αντιδρούσες αν μάθαινες ότι ο παππούς σου δεν ήταν ο ήρωας που πίστευες, αλλά, αντίθετα, ήταν συνεργάτης των Ναζί και δοσίλογος, αποκτώντας την περιουσία του μέσα από τις πιο σκοτεινές πρακτικές που μπορεί να υιοθετήσει ένας άνθρωπος;
Αυτό ακριβώς το θέμα πραγματεύεται το βιβλίο της Χρονοπούλου, βασισμένο σε αληθινά ιστορικά γεγονότα. Με μια εξαιρετικά ευφυή αφηγηματική ιδέα και έναν όμορφο, λυρικό λόγο, κατορθώνει να γεννήσει πολύ έντονα συναισθήματα. Για την ακρίβεια, ο θυμός για τις αδικίες της εποχής φουντώνει σχεδόν αμέσως.
Πρόκειται για μια πληγή που δύσκολα κλείνει, καθώς σχεδόν όλοι από εκείνους που συνεργάστηκαν με τις κατοχικές αρχές (άνω του 90% των κατηγορουμένων αθωώθηκαν) όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν ποτέ για όσα διέπραξαν στην Κατοχή, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο και στις μεταγενέστερες δεκαετίες της ελληνικής ιστορίας.

Ειλικρινά, δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα ένιωθαν οι άνθρωποι βλέποντας τους γείτονές τους όχι μόνο να μην τιμωρούνται ποτέ για τον πόνο που προξένησαν, αλλά, αντίθετα, να "ανεβαίνουν" κοινωνικά και πολιτικά χάρη στον «επί σκοπώ πλουτισμό» και στις διασυνδέσεις τους. Από εκεί που βρίσκονταν στο περιθώριο, βρέθηκαν ξαφνικά να διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεταπολεμική πορεία της χώρας.

Ένα βιβλίο που προκαλεί οργή, αλλά και βαθύ προβληματισμό για τη πιο σκοτεινή περίοδο...

[Ρένα Λούνα · Rating 5 out of 5]

«Θα πεις, περηφανεύεσαι; Όχι. Εξιστορώ. Σου λέω πώς έγιναν τα πράγματα.»

Το Επί σκοπώ πλουτισμού φαίνεται να είναι ένα υβριδικό μυθιστόρημα μεταξύ λογοτεχνίας και ιστορίας για τον δωσιλογισμό, αλλά καταλήγει ως μια αφήγηση για τη μεταθανάτια ζωή της βίας και τον τρόπο με τον οποίο το παρελθόν κατοικεί μέσα μας, ακόμα κι εάν πιστεύουμε πως δεν μας αφορά.

Με αφετηρία ένα σχεδόν κινηματογραφικό εύρημα (ένα τηλεφώνημα από νοσοκομείο, μια παράξενη διαθήκη, ένα σπίτι γεμάτο τεκμήρια μιας ξένης ζωής) η Χ. δημιουργεί τον αμήχανο Γιώργο, ο οποίος ενώ αρχικά φαίνεται λίγο σαν κατασκεύασμα πρόφασης για την κυρίως αφήγηση, αρχίζει και μας… μοιάζει. Το κενό και η άγνοιά του, φέρνει κάτι από το σύγχρονο μη προσανατολισμένο μέτωπο που ανάμεσα στις γενιές ακροβατεί ανάμεσα στο «ξέχασα» και «δεν έμαθα». Μεγαλόψυχα ο ήρωας είναι γεμάτος περιέργεια, το βασικότερο συστατικό: μνήμη, ανάλυση, κατανόηση, δράση.

Ξεκινάμε από τη μνήμη. Η Χ. λοιπόν στήνει μια αφήγηση όπου η ιστορική έρευνα συναντά τη μυθοπλασία, όχι για να «αναπαραστήσει» την Ιστορία, αλλά για να εξετάσει πώς αυτή μετατρέπεται σε κληρονομιά, τραύμα και ηθικό βάρος. Ο ήρωάς της φαίνεται να «μπαίνει» μέσα στην αφήγηση και το χέρι του προσπαθεί να πιάσει το παρελθόν. Έχει διάθεση να κοιταχτεί γυμνός στον καθρέφτη και να αναρωτηθεί για την κληρονομιά του.

Αλλά βιαζόμαστε, όπως λέει και ο κύριος Σαρίκας.

Ο Γιώργος Ασλανίδης, λοιπόν, δεν αναζητά καμία αλήθεια· αντιθέτως, μοιάζει παιδί της λήθης. Η ζωή του διακόπτεται απότομα όταν καλείται να παραλάβει την κληρονομιά ενός άγνωστου ηλικιωμένου, του Δημοσθένη Σαρίκα. Αυτό που αρχίζει ως μια μυστηριώδης ιστορία κληρονομιάς μετατρέπεται σταδιακά σε κατάβαση μέσα σ’ ένα οικογενειακό και συλλογικό υπόγειο. Ο Γιώργος ανακαλύπτει πως ο παππούς του υπήρξε μέλος της Ειδικής Ασφάλειας και συνεργάτης των ναζί, ένας άνθρωπος που συμμετείχε σε βασανισμούς και εκβιασμούς «επί σκοπώ πλουτισμού» - δηλαδή έρχεται αντιμέτωπος με μια αποκάλυψη «υπαρξιακή ρωγμή».

«Και πράγματι έζεχνε ο τόπος μέσα στην αίθουσα του Πρωτοδικείου, σου κοβόταν η ανάσα. Μια οσμή ανυπόφορη. Δυσώδη την είπε εκείνος ο μάρτυρας. Η δυσώδης οσμή της ηθικής σήψεως που θα κατακλύσει, λέει, ολόκληρον την κοινωνίαν, αν αυτή δεν αποκαθαρθεί από τα σεσηπότα μέλη της.»

Η Χ. δημιουργεί έναν ήρωα που καταλαβαίνει πως δεν «καλείται» να κάνει κάτι. Μπορεί για αρχή να μείνει εκεί που είναι και να πενθήσει μια σειρά από «υλικά» που δημιούργησαν την χώρα που έχουμε στα χέρια μας. Πόσο περήφανη είναι; Εάν η Ιστορία δεν αντιμετωπιστεί ως νεκρό αρχείο των ΓΑΚ, αλλά ως ενεργό σώμα που συνεχίζει να παράγει συνέπειες, τότε η υπαρξιακή ρωγμή, ευτυχώς, ανοίγει παραπάνω.

Μάλιστα, η φράση «Μην τα σκαλίζεις», που επανέρχεται μέσα στο μυθιστόρημα σαν οικογενειακή εντολή, συμπυκνώνει ακριβώς αυτή τη μεταπολεμική ελληνική συνθήκη: τη συστηματική απώθηση, τη σιωπή ως μέσο επιβίωσης, αλλά και ως μέσο συγκάλυψης. Το βιβλίο επιμένει πως τίποτα δεν εξαφανίζεται πραγματικά επειδή δεν μιλάμε γι’ αυτό. Είμαστε μια μικρή διαδρομή μακριά απ’ ότι αρχείο έχει διασωθεί, προκειμένου να θυμηθούμε κάτι που δεν ζήσαμε, αλλά οι νηπιακές μας μνήμες έχουν ποτίσει τα αντανακλαστικά μέσα μας, λέξεις όπως «πείνα» και «προδότες», με την χαρακτηριστική άρθρωση του προγόνου μας. Μια υπόγεια, φασματική διάσταση υψώνεται: ζητούν οι νεκροί δικαιοσύνη μέσα από τους ζωντανούς; Σάμπως και μετράει λιγότερο εάν δεν είναι φαντάσματα, αλλά το χτίσιμο μιας συνείδησης μέσα από τη βιολογική διάσταση της υψηλής αίσθησης δικαιοσύνης που θα μπορούσε να καταλαμβάνει κάθε ον;

Η Χ. επισκέπτεται και αξιοποιεί εκτενώς αρχειακό υλικό από τις δίκες των δωσιλόγων και ενσωματώνει στην αφήγηση πρακτικά δικαστηρίων, μαρτυρίες και έγγραφα. Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η τεκμηρίωση δεν λειτουργεί επιδεικτικά, ούτε μετατρέπει το μυθιστόρημα σε ιστορική πραγματεία, αντίθετα, η αλήθεια των ντοκουμέντων έρχεται να ενισχύσει τη (πολύ συγκινητική) συναισθηματική και ηθική ένταση της μυθοπλασίας. Το ότι οι σκηνές βίας δεν παρουσιάζονται για να σοκάρουν, αλλά με σχεδόν κλινική καθαρότητα, τις καθιστά ακόμη πιο οδυνηρές, κι έτσι χτίζονται οι λεγόμενες γέφυρες με το παρελθόν και ο σύγχρονος αναγνώστης νιώθει δίπλα του την 17χρονη Αμαλία Σαρίκα. Πόσο τυχαίο είναι πως ήταν 17 ετών, στεκόταν με την αντίσταση, έγραφε ποιήματα; Ως σύμβολο, αποκαλύπτει έναν ξεκάθαρο στόχο. Η φρίκη φουντώνει, όταν ο αναγνώστης συνειδητοποιεί πως μέσα από τις λέξεις, «δένεται» με μια κοπέλα υπαρκτή-ανύπαρκτη, η οποία ήταν μέρος του γιγάντιου όλου που κινδυνεύει να γραφτεί από πάνω, λαμβάνοντας υπόψη την πολιτική στροφή προς τη δεξιά.

Ακόμα, το μυθιστόρημα δεν εγκλωβίζεται σε μια απλοϊκή ηθική διαίρεση ανάμεσα σε «καλούς» και «κακούς», παρότι η θέση του απέναντι στον δωσιλογισμό είναι σαφής, η Χ. φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο να κατανοήσει τον μηχανισμό της ηθικής κατάρρευσης παρά να κατασκευάσει τέρατα. Το ερώτημα που διατρέχει το βιβλίο είναι το γνωστό αλλά και σημαντικότερο: πώς οι καθημερινοί άνθρωποι γίνονται ικανοί για ακραία βία όταν το κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο το επιτρέπει ή το επιβραβεύει; Έτσι, το Επί σκοπώ πλουτισμού μιλά για τη διαχρονική ανθρώπινη δυνατότητα του αμοραλισμού και για την ευκολία με την οποία ο άνθρωπος μπορεί να μετατρέψει τον πόνο του άλλου σε προσωπικό όφελος.

«Δέν γνωρίζω ἐάν αὐτοί πού ἐστρατολόγησαν τόν κατηγορούμενον εἶχον σκοπόν τήν δίωξιν τῶν κομμουνιστῶν, γνωρίζω ὅμως ὅτι ὁ δικός του σκοπός ἦτο ὁ πλουτισμός καί μόνον. Ἐπί σκοπῷ πλουτισμοῦ συνελήφθην καί ἐκρατήθην ἐγώ, ἐπί σκοπῷ πλουτισμοῦ ἐμαρτύρησε καί ἐδολοφονήθη ἡ Ἀμαλία Σαρίκα, εἰς τά δεκαεπτά της χρόνια.»

[Katerina Koltsida · Rating 5 out of 5]

Ακόμα και μία μυθιστορηματική καταγραφή του αρχείου της δίκης των δωσιλόγων, που παρατίθεται στο τέλος του βιβλίου, θα συνιστούσε ένα σημαντικό έργο που το αναγνωστικό κοινό θα αντιμετώπιζε θετικότατα. Αλλά η συγγραφέας προχωρά πολύ περισσότερο και σε βάθος.

Η Ελισάβετ Χρονοπούλου χτίζει την ιστορία της με εξαιρετική μαεστρία αφού φυσικά έχει πλάσει χαρακτήρες ιστορίες και φυσικά τα τραύματα των ηρώων της.

Χωρίς γραμμική ιστορικά δομή και με μαρτυρίες διαφόρων από τους ήρωες η αφήγηση κινείται σε πολλά επίπεδα διχως να χάνεται ο ειρμός ή να πλατιάζει. Κι έτσι, κάθε λέξη αίσθημα σκέψη είναι τόσο σημαίνουσα για την αφήγηση που δεν θα μπορούσε να παραλειφθεί ούτε άνω τελεία.
Η συγγραφέας μας παραδίδει ένα κείμενο μεστό, βαθυ και πολυεπίπεδο, που δεν παρασύρεται σε εύκολες λύσεις ούτε σε αχρείαστη συγκινησιακή φόρτιση. Για αυτό αφήνει το ίδιο το αρχείο στο επίμετρο να μιλήσει στον αναγνώστη.

Ενα εξαιρετικό βιβλίο !

[. . . _ _ _ . . . · Rating 3 out of 5]

Χιουτζ σποιλερ αλερτ, βαριέμαι να βάζω απόκρυψη των σποιλερ, προχωρήστε με δική σας ευθύνη

Το αιώνιο ερώτημα : το "καλό" θέμα κανεί το καλό βιβλίο; Οχι, αν με ρωτάς. Έχουμε να κάνουμε δοσίλογους (ή δωσίλογους ;) επί κατοχής, ένα θέμα πολύ τρέντυ (ειδικά μετά το βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη που γράφει το επίμετρο του βιβλίου) σε μια κοινωνία που 80 χρόνια μετά δεν έχει ξεπεράσει τα μετεμφυλιακά της σύνδρομα (γκουχ γκουχ ΕΛΑΣ του Τσίπρα) από οποιαδήποτε πλευρά. Τι έχουμε εδώ ; Ένα τέραστιο missed opportunity. Ενώ η αρχική ιδέα ήταν για Οσκαρ (άνδρας δεχεται τηλεφωνο από νοσοκομείο, άγνωστος ηλικιωμένος άνδρας τον καθιστά κληρονόμο, ο άγνωστος είχε σκοτώσει τον νεαρό δοσίλογο παππού του πρώτου που δεν γνώρισε), δεν αξιοποιεί ΚΑΘΟΛΟΥ την ίδια την δυναμική του βιβλίου παρά τα τυράκια που πετάει : ο παππούς είχε σκοτώσει-ή τουλάχιστον συμμετάσχει στην δολοφονία και βασανισμό-της νεαρής αδερφής του άγνωστου κληρονομούμενου, η αδερφή του τελευταίου και η αρραβωνιαστικιά του δοσίλογου (και γιαγιά του κληρονόμου) ήταν φίλες-γουινκ γουινκ-και υπάρχει μια διάχυτη υποψία -η τουλάχιστον εμένα έτσι μου φάνηκε-ότι η γιαγιάκα του ήρωα έδωσε στεγνά την φίλη της στον δοσίλογο αρραβωνιαστικό της. Ε με αυτά τα θέματα έχεις drama gold, και τι κάνεις; Που καταλήγεις; ΠΟΥΘΕΝΑ. Δεν έχουμε καμία κάθαρση, κανένα τέλος, δεν αξιοποιείς την ιδέα καθόλου, ο κεντρικός ήρωας πως αξιοποιεί την πληροφορία που ο παππούς ήταν δοσίλογος και δολοφόνος και η γιαγάκα του ίσως και να γνώριζε; Ε παίζει με τον σκύλο του, αυτό κάνει. Πετάς στο τέλος πρακτικά της δίκης του παππού (που ομολογώ μιμήθηκαν έξυπνα την φρασεολογία και δομή ανάλογων αποφάσεων της εποχής- αν και δεν έχουμε απολογία, μόνο "ηρνήθη τας κατηγορίας", αλλά δεν φτάνει μανδάμ μόνο να κάνεις έρευνα στις πηγές, θέλει και ένα ταλέντο στην αφήγηση) αλλά οι σελίδες της απαγγελίας της ενοχής είχαν χαθεί -έξυπνο αυτό ! (Έχουμε μόνο την πρόταση του Εισαγ...εεε...Επιτρόπου που ήταν απαλλακτική λόγω αμφιβολιών, όχι τι θα ήταν), μετά κάτι ποίηματα της νέας που σκοτώθηκε...και τέλος ιστορίας, ακολουθεί το επίμετρο του Χαραλαμπίδη.
Η συγγραφέας είναι σκηνοθέτης του ΝΕΚ, εντάξει καταλάβαμε. Θέλει ένα ταλέντο στην αφήγηση-όχι ότι λείπει εντελώς, προς Θεού. Αλλά διάβαζα κάτι σελίδες που ήμουν σε φάση τι διαβάζω τώρα; Δηλαδή για όνομα του Θεού, εσείς που μοιράζετε 5αστερα και 4αστερα, λές και είναι μπουτικ χοτελ, καταλάβατε πως πεθανε ο παππούς του ηλικιωμένου άνδρα όταν ήταν νεαρό παιδί; Δεν ξέρω μπορεί να είμαι εγώ ηλίθιος που δεν καταλαβαίνω, μπορεί η συγγραφέας να μην είναι καλή, μπορεί και τα δύο. Με αυτά τα υλικά ένας αμερικάνος -καλός-συγγραφέας θα είχε γράψει ένα γαμάτο βιβλίο και τα στουντιοζ θα σκοτώνονταν ποιος θα το αγοράσει. Τώρα ύμνοι (γιατί είπαμε, δεν κατορθώσαμε να απαλλαγούμε από τα μετεμφυλιακά μας σύνδρομα) και συνεντεύξεις στην Λαιφο (οφκορς). Περίμενα περισσότερα. Τι κρίμα, τι κρίμα, τι κρίμα που λένε και οι Τρύπες.

[Vasileios Diakovasilis · Rating 4 out of 5]

Μια από τις σκοτεινές υποθέσεις της κατοχής (ιδιαίτερα χρήσιμη η ιστορική αναφορά στο τέλος του βιβλίου), στις οποίες εμπλέκονται οι Έλληνες δωσίλογοι και παρουσιάζεται ανάγλυφα ο ρόλος τους. Έξυπνα δομημένο, σε δύο χρόνους, πρόγονοι και απόγονοι, κι εδώ μπαίνει το ζήτημα κατά πόσο τα κρίματα των προγόνων βαραίνουν και τους απογόνους τους.
Τα χρόνια της κατοχής ήταν δύσκολα, ο κόσμος πείνασε, δοκιμάστηκαν συγγένειες και φιλίες, και κυρίως ήταν η αρχή για να ξεκινήσει μια νέα εμφύλια διαμάχη μεταξύ του Λαού μας. Το κύριο σημείο όμως είναι, ότι οι Έλληνες στην πλειοψηφία τους αντιστάθηκαν στον κατακτητή, αλλά μετά το τέλος του πολέμου, αντί να επέλθει η εθνική συμφιλίωση, οι αγωνιστές έγιναν προδότες και κάθε δωσίλογος, προδότης, συνεργάτης των Κατακτητών βρέθηκε στη θέση των νικητών.
Τα τραύματα ακόμα υπάρχουν, ευτυχώς έχουν αμβλυνθεί, και είναι η ώρα νομίζω για μια ψύχραιμη, επιτέλους αποτίμηση των ιστορικών γεγονότων της εποχής εκείνης. Το μυθιστόρημα της Ελισάβετ Χρονοπούλου, αυτό επιχειρεί, χωρίς να υποτιμά την αλήθεια.

[Ourania Topa · Rating 3.5 out of 5]

5⭐ για την έρευνα, 3 ⭐ για το λογοτεχνικό αποτέλεσμα.

[νίκη κωνσταντίνου-σγουρού]

«σαν να μιλούσε κάτω απ’ το νερό. όπως όταν κάναμε μακροβούτια στη θάλασσα κι η αμαλία μού μιλούσε κάτω απ’ το νερό. έβλεπα τα χείλη της να σχηματίζουν λέξεις που δεν μπορούσα ν’ ακούσω»

🐦‍⬛

μια ιστορία στη γειτονιά του λυκαβηττού και στην υπόλοιπη αθήνα που περπατάμε σήμερα: νεραντζιά, λεύτερη νέα, τα ευγενικά παιδιά που προσέχουν τα γενικά αρχεία του κράτους και μαζί με αυτά το όνομα κάποιου αγαπημένου προσώπου

[ιφιγένεια παπούλη · Rating 5 out of 5]

«το κορίτσι που έλεγε λευτεριά αντί για ελευθερία, έλεγε "σκλαβωμένη γη" και "μπότα του κατακτητή" κι όλες αυτές τις στομφώδεις εκφράσεις που κοροϊδεύαμε στα σχολικά σκετσάκια. διαβάζοντάς τες τώρα σ' αυτή την προκήρυξη δεν μου ακούγονταν ξαφνικά καθόλου γελοίες. είχαν αλλάξει. σαν να πέταξαν από πάνω τους το αποκριάτικο κοστούμι που τις μασκάρευε και, γυμνές, έπαψαν να είναι αστείες.»

[Sofia Silverchild · Rating 4 out of 5]

Πολύ καλό ιστορικό μυθιστόρημα. Το επίμετρο του ιστορικού Χαραλαμπίδη δίνει μια σύνοψη του Β' Παγκόσμιου Πολέμου στην Ελλάδα.

[Georgina Koutrouditsou · Rating 5 out of 5]

"Μην το ξυπνάς το παρελθόν,άστο να κοιμηθεί,είναι κουρασμένο (...)Ένα απομεινάρι του παρελθόντος που προσπαθεί να κρατήσει την αξιοπρέπειά του σε ένα παρόν που το ειρωνεύεται(...)Τα χρονιά δεν περνούν,είπε κάποιος,τα χρόνια στέκονται,εμείς περνούμε.Εγώ δεν πέρασα.Στάθηκα.Εκεί στέκομαι ακόμη."

Δεν είναι εύκολο να μιλάς για το Παρελθόν,ακόμα και όταν είναι η δουλειά σου να το κάνεις.Ζούμε σε μια χώρα που δεν συμφιλιώνει εύκολα το Σήμερα με το Χθες.Ακόμα δεν καταλαβαίνω γιατί στη σύγχρονη εποχή δημιουργούνται τόσες εντάσεις γι'αυτό.Πού ανήκει ο Διάλογος ως λύση;Αλλά αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα και δεν αφορά το εκπληκτικό έργο της Χρονοπούλου.Με αφορμή μια έρευνα σε ιστορικά αρχεία,η συγγραφέας στήνει μια ιστορία μπλεγμένη με την πραγματικότητα,η οποία φέρνει στην επιφάνεια ένα απαιτητικό ζήτημα όπως είναι αυτό σχετικά με τους δωσίλογους και την τιμωρία τους.Για κάποιον που δεν έχει εικόνα γι'αυτό το κομμάτι της Ιστορίας του Β' Π.Π το άψογο επίμετρο του Μ.Χαραλαμπίδη είναι το πρώτο βήμα πριν την ανάγνωση του βιβλίου.Συνεχίζοντας τώρα με το καθαυτό έργο,δηλώνω εντυπωσιασμένη και βαθιά συγκινημένη για την κινηματογραφική και ζωντανή αφήγηση καθώς και την ανάδειξη της Ηθικής ως στοιχείο που διέπει τη ζωή των ανθρώπων.Κάθαρση ή τιμωρία,για ποια δικαιοσύνη μιλάμε όταν χάθηκαν αγαπημένοι άνθρωποι ή "τέρατα" έζησαν ελεύθερα;Η Μνήμη είναι μια μεγάλη δύναμη που πολλοί δεν γνωρίζουν πώς να χειριστούν.Αλλά είναι αυτή που θα είναι πάντα εκεί να υπενθυμίζει,να τσιγκλάει και ίσως και να αφυπνίζει!Επίκαιρο ανάγνωσμα;Για εμένα πάντα είναι επίκαιρο το Παρελθόν μας,γιατί μας επιτρέπει να ερμηνεύσουμε το Παρόν μας!Η άρτια και προσεγμένη έκδοση συμπληρώνεται με επιπλέον υλικό που δίνει αφορμές για περαιτέρω αναζήτηση και προβληματισμό.Επίσης,αξίζει να αναφερθεί ότι από τις ίδιες εκδόσεις κυκλοφορεί η σημαντική μελέτη του Δ.Κουσουρή σχετικά με τις Δικές των Δωσίλογων.
Αναζητήστε τα!

[Evangelos Makrakis · Rating 4 out of 5]

Δυνατή αφήγηση, γροθιά στο στομάχι … διαβάζεται απνευστί ..

[Leonidas Moumouris · Rating 5 out of 5]

Η Ελισάβετ Χρονοπούλου έγραψε μια ιστορία. Καθόλου φανταστική.
Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης έχει κάνει μεγάλη έρευνα και έχει εκδώσει ένα άκρως αποκαλυπτικό βιβλίο για τους δωσίλογους την περίοδο της Κατοχής.
Αυτός βέβαια έγραψε ένα βιβλίο ιστορίας. Η Χρονοπούλου έγραψε για τους ανθρώπους που έγραψαν αυτές τις μελανές σελίδες της ιστορίας μας.
Οι οποίοι φυσικά είναι αυτοί που βγήκαν αλώβητοι και μάλλον δυνατότεροι απ' τον πόλεμο. Γιατί δεν χρειάστηκε να ξαναχτίσουν απ' την αρχή. Δεν έχασαν ποτέ τα προνόμια που είχαν προ πολέμου. Γιατί απλά συνεργάστηκαν με τον Γερμανό.
Η συνθήκη λοιπόν δεν είναι η μόνη που δημιουργεί το κακό. Η καταστροφή, όπως ας πούμε και στο Περί Τυφλοτητας του Σαραμάγκου δίνει το πλαίσιο για να αναδειχθούν κάποια από τα χειρότερα ένστικτα του ανθρώπου. Η απληστία, η επικράτηση έναντι του αδύνατου.
Εκεί βέβαια ήταν μυθοπλασία. Εδώ έχουμε να κάνουμε με την πραγματικότητα.
Οι Δοσίλογοι εκείνης της εποχής είναι ακόμα εδώ μαζί μας. Αυτό που λέει ο λαός έχει ο καιρός γυρίσματα ή θα το βρει απ' το Θεό δεν βασίζονται πουθενά. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που μας κυβερνούν ακόμα. Οι ίδιοι άνθρωποι που έχουν στα χέρια τους τον πλούτο, οι ίδιοι άνθρωποι που μας κουνάνε ακόμα το δάχτυλο.
Ποιος έχει αμφιβολία πως σε μια ανάλογη κατάσταση ο Άδωνης Γεωργιάδης θα ήταν το πρώτο τσιράκι του κατακτητή. Είναι ακόμα και τώρα, στη σκιώδη εκδούλευση και εκπόρνευση της χώρας στο Ισραήλ.
Οι άνθρωποι που παρέδωσαν τους συμπατριώτες τους στον Γερμανό είναι ακόμα δικαιωμένοι.
Η Αμαλία δολοφονήθηκε 17 χρονών. Προδομένη απο εκείνους που στη δικη είπαν πως δρούσαν με πατριωτικό ένστικτο και μόνο για το καλό της πατρίδας. Η Αμαλία ήταν κομμουνίστρια.
Φοβού τους πατριώτες...

[Effie Saxioni · Rating 5 out of 5]

"...Αυτή η εικόνα γεννά ένα σημαντικό ερώτημα, η απάντηση του οποίου μπορεί να φωτίσει τη σύγχρονη ιστορία της χώρας:από τι ανθρώπινο υλικό χτίστηκε η μεταπολεμική Ελλάδα;"
(Από το επίμετρο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη)

Δεν θα πω τίποτα για το βιβλίο, διότι αφενός είναι μικρό και δεν θέλω να χαλάσω την ατμόσφαιρα, αφετέρου είναι σοκαριστικό,γιατί,αυτά που περιγράφονται-όπως ακριβώς περιγράφονται,οι αναγνώστες της ηλικίας μου τα άκουσαν με τα αυτιά τους από τους παππούδες τους.
Και,όπως οτιδήποτε έχει σχέση με την πολιτική,το αφήγημα προσαρμόζεται πάντα ανάλογα με το ποιος το αφηγείται.
ΥΓ 1:Το βιβλίο βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και η συγγραφέας έχει αντλήσει στοιχεία από τα Αρχεία του Κράτους.
ΥΓ 2: Η απάντηση που έδωσα εγώ κλείνοντας το βιβλίο στην ερώτηση από τι ανθρώπινο υλικό χτίστηκε η μεταπολεμική Ελλάδα ήταν "κοίτα τη Βουλή".

Εξαιρετικό, 5/5✨️

[Maria · Rating 5 out of 5]

"Δεν είμαστε παρά οι πράξεις μας. Εμείς περνούμε αλλά οι πράξεις μας μένουν για πάντα σ' αυτόν τον κόσμο".

[Αλέξης Γυφτοδήμος · Rating 4 out of 5]

Ένα βιβλίο που καταπιάνεται με το πολύ άβολο θέμα των δοσίλογων. (Έτσι το είχα μάθει και η καινούρια, πιο σωστή, γραφή με ω μου φαίνεται ξένη). Αγόρασα το βιβλίο του Μ. Χαραλαμπίδη 'Δωσίλογοι' αλλά το έχω ακόμα στα αδιάβαστα. Πολύ ενοχλητικό το θέμα , το πάω πίσω-πίσω. Μεγάλωσα μ' αυτές τις ιστορίες και προσπαθώ πια να τις αποφεύγω όσο γίνεται (που δεν γίνεται).
Διάβασα όμως με μεγάλο ενδιαφέρον το βιβλίο της Ε. Χρονοπούλου. Δεν είναι ιστορικός, βλέπει την υπόθεση από άλλη σκοπιά. Οι πρώτες εξήντα σελίδες με καταεκνεύρισαν. Ήμουνα κοντά να το παρατήσω, ευτυχώς δεν το έκανα. Η συγγραφέας "κάνει" λογοτεχνία. Μας φωνάζει "κοιτάτε τι ωραία που γράφω". Γιατί; το θέμα της καθαυτό είναι συναρπαστικό και η "λογοτεχνική" αρχή μόνο να το αποδυναμώσει μπορεί. Η συνέχιση της ανάγνωσης με αποζημίωσε.
Ίσως δεν χρειάζεται να το προσθέσω, το Παράρτημα και, φυσικά, το Επίμετρο του Μ. Χαραλαμπίδη στα μεγάλα συν του βιβλίου.

[Danae Kantzavelou · Rating 5 out of 5]

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Υ Ρ Γ Η Μ Α

Υπάρχουν βιβλία που αφηγούνται μια ιστορία και υπάρχουν βιβλία που, αφού τα τελειώσεις, συνεχίζουν να σου κάνουν ερωτήσεις. Το Επί σκοπώ πλουτισμού της Ελισάβετ Χρονοπούλου ανήκει, για μένα, στη δεύτερη κατηγορία. Δεν έμεινα τόσο στην πλοκή όσο στα ερωτήματα που άφησε πίσω της: για την ευθύνη, την ενοχή, τη μνήμη, τη δικαιοσύνη και κυρίως για τα όρια ανάμεσα στην κατανόηση και τη δικαιολόγηση.
Το βιβλίο είναι βαθιά ανθρωποκεντρικό. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο από μία οπτική. Υπάρχει η κάθε πλευρά του νομίσματος και, ανάμεσά τους, μια ολόκληρη γκρίζα περιοχή όπου δοκιμάζονται η λογική, η ηθική, η ευαισθησία και η έννοια της τάξης.
Το ιστορικό περιβάλλον της Κατοχής δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό. Είναι ένας κόσμος στον οποίο η κανονικότητα έχει διαλυθεί. Η βία, ο φόβος, ο πόλεμος και η ανάγκη επιβίωσης δημιουργούν έναν παραλογισμό μέσα στον οποίο δύσκολα μπορεί κανείς να αναζητήσει τη λογική που γνωρίζουμε σε συνθήκες ειρήνης. Κι όμως, ακόμη και μέσα σε αυτόν τον παραλογισμό, παραμένει το ερώτημα της ηθικής ευθύνης.
Αυτό είναι ίσως και το πιο δύσκολο σημείο του βιβλίου: το να προσπαθείς να καταλάβεις έναν άνθρωπο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τον δικαιολογείς.
Η Κατοχή δημιούργησε, άλλωστε, όχι μόνο θύματα και αντιστασιακούς, αλλά και ανθρώπους που προσαρμόστηκαν, συνεργάστηκαν, εκμεταλλεύτηκαν τις συνθήκες και πλούτισαν. Η μαύρη αγορά, η οικονομική συνεργασία με τις δυνάμεις Κατοχής και η ανατροπή των κοινωνικών ισορροπιών δημιούργησαν ένα σύνθετο κοινωνικό τοπίο. Και μετά την Απελευθέρωση δεν ακολούθησε μια καθαρή ηθική επανεκκίνηση. Τα Δεκεμβριανά, ο Εμφύλιος και το μετεμφυλιακό πολιτικό περιβάλλον έφεραν νέες συγκρούσεις και νέες προτεραιότητες.
Έτσι, η μεταπολεμική Ελλάδα δεν χτίστηκε από ανθρώπους που άφησαν πίσω τους την Κατοχή σαν να ήταν ένα κλειστό κεφάλαιο. Χτίστηκε από ανθρώπους που κουβαλούσαν όσα είχαν κάνει, όσα είχαν δει και όσα είχαν υποστεί.
Και ίσως γι’ αυτό το ερώτημα «από τι ανθρώπινο υλικό χτίστηκε η μεταπολεμική Ελλάδα;» να βρίσκεται τόσο κοντά στην καρδιά του βιβλίου.
Τι γίνεται με εκείνον που συνεργάστηκε; Με εκείνον που πλούτισε; Με εκείνον που σκότωσε; Με εκείνον που εκδικήθηκε; Με εκείνον που σώπασε; Και, κυρίως, τι γίνεται με εκείνον που έζησε όλη την υπόλοιπη ζωή του κουβαλώντας αυτό που έκανε;
Εδώ βρίσκεται και ένα από τα στοιχεία που με κράτησαν περισσότερο στο βιβλίο: η ψυχολογία του ανθρώπου που κουβαλά για δεκαετίες ένα τέτοιο βάρος. Η ανάγκη του να μιλήσει, να αποκαλύψει, να εκμυστηρευτεί όσα μέχρι τότε έμεναν κρυμμένα, είναι ανθρώπινα κατανοητή. Όμως η επιλογή του να το κάνει μετά τον θάνατο του ανθρώπου που θα έπρεπε να ακούσει την αλήθεια με κάνει να αισθάνομαι βαθιά αμφίθυμα.
Γιατί ποιος τελικά πληρώνει το τίμημα μιας τέτοιας εξομολόγησης;
Εκείνος που έκανε την πράξη ή εκείνος που καλείται, χρόνια αργότερα, να κληρονομήσει το μυστικό της;
Μπορώ να καταλάβω την ανάγκη του ανθρώπου να απαλλαγεί από το βάρος που κουβαλά. Ταυτόχρονα, όμως, μου φαίνεται ανήθικο και άνανδρο να μεταφέρεται αυτό το βάρος σε έναν άλλον άνθρωπο όταν ο ίδιος ο αποδέκτης της αλήθειας δεν μπορεί πλέον να αντιδράσει, να ρωτήσει, να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή να συγχωρήσει.
Και κάπου εδώ το βιβλίο γίνεται προσωπικό.
Γιατί, αφού κλείσεις το βιβλίο, δεν μπορείς να αποφύγεις την ερώτηση: τι θα έκανα εγώ αν βρισκόμουν στη θέση τους;
Όχι μέσα στην " ασφάλεια" του σήμερα, αλλά μέσα σε εκείνον τον κόσμο. Μέσα στον φόβο, στην πείνα, στην απειλή, στην κατάρρευση της τάξης. Θα κρατούσα τις ίδιες ηθικές αντιστάσεις; Θα μπορούσα να τις κρατήσω; Και αν ένας άνθρωπος που αγαπώ είχε βρεθεί στην άλλη πλευρά, θα μπορούσα να συνεχίσω να τον αγαπώ χωρίς να δικαιολογώ όσα έκανε;
Αυτές είναι ερωτήσεις στις οποίες δεν υπάρχει εύκολη απάντηση.
Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι η δύναμη του βιβλίου. Δεν σε αφήνει να σταθείς με ασφάλεια απέναντι στους χαρακτήρες και να τους κατατάξεις σε καλούς και κακούς. Σε αναγκάζει να κοιτάξεις τον άνθρωπο πίσω από την πράξη, χωρίς όμως να σου επιτρέπει να ξεχάσεις την πράξη.
Η Ιστορία, άλλωστε, δεν αποτελείται μόνο από γεγονότα. Αποτελείται από ανθρώπους που πήραν αποφάσεις μέσα σε συγκεκριμένες συνθήκες και από άλλους ανθρώπους που έζησαν με τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων. Και κάποιες από αυτές τις συνέπειες δεν τελειώνουν μαζί με τη ζωή εκείνου που τις προκάλεσε. Περνούν στους επόμενους ως μνήμη, ως ενοχή, ως σιωπή ή ως ερώτημα.
Αυτό ίσως είναι και το πιο δυνατό στοιχείο του Επί σκοπώ πλουτισμού: η αίσθηση ότι το παρελθόν δεν κληροδοτεί μόνο περιουσίες. Κληροδοτεί και βάρη.
Και τελικά, αυτό που μένει δεν είναι τόσο η ανάγκη να αποφασίσουμε ποιος είχε δίκιο. Είναι η προσπάθεια να βρούμε τα όρια της δικής μας λογικής, της δικής μας ηθικής, της δικής μας ευαισθησίας και της δικής μας ανάγκης για τάξη.
Γιατί ίσως το πιο δύσκολο πράγμα απέναντι στην Ιστορία δεν είναι να αποφασίσεις ποιος ήταν ο ένοχος.
Είναι να αναρωτηθείς ποιος θα ήσουν εσύ αν η Ιστορία σε είχε τοποθετήσει στη δική του θέση

[Lamprini · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο με σόκαρε, καθώς δεν περίμενα καθόλου αυτή την εξέλιξη. Μου άρεσε πάρα πολύ που είχα την ευκαιρία να διαβάσω τα πρακτικά της δίκης στην πρωτότυπη μορφή τους, κάτι που έκανε την εμπειρία της ανάγνωσης ακόμα πιο ενδιαφέρουσα.

Πολύ χρήσιμες βρήκα και τις σημειώσεις στο τέλος, καθώς δεν γνώριζα τις συγκεκριμένες υποθέσεις και δεν είχα ψάξει περισσότερο σχετικά με αυτές. Εκτίμησα ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι πληροφορίες παρουσιάζονται απλά και κατανοητά, χωρίς περιττές λεπτομέρειες, δίνοντας έμφαση στην ουσία.

Η φράση που μου έμεινε μετά το τέλος του βιβλίου είναι μία: η ιστορία επαναλαμβάνεται. Και αυτό είναι ίσως το πιο σοκαριστικό απ’ όλα.

Ένα βιβλίο που με προβλημάτισε και μου άφησε αρκετές σκέψεις📚

[Το γράμμα Ι The letter.i · Rating 5 out of 5]

Το Επι σκοπω πλουτισμου είναι το βιβλιο που το ελληνικο αναγνωστικο κοινο αναζητουσε. Μια συνδεση της συγχρονης ιστοριαςμε την προσφατη ιστορια μερικων χρονων πριν. Ακομα και μυθοπλαστικο, ειναι πολυ κοντα στην πραγματικοτητα και πιθανολογώ πως μόνο τα ονοματα θα αλλαζουν.

Περα απο την αξια του εργου -που για μενα ειναι μεγιστη, η γραφη σε παρασερνει και σε χωνει μεσα στην πλοκη χωρις να μπορεις να το αφησεις λεπτο.

[mar · Rating 5 out of 5]

Τέλειο, τέλειο και πάλι τέλειο. Με άφησε αποσβολωμένο να κοιτάω τις σελίδες του μισή ώρα αφότου το τελείωσα.

[George Touros · Rating 3 out of 5]

Το θέμα και η πλοκή του βιβλίου ειναι συνταρακτικά. Μου άρεσε πολύ ο μηχανισμός που χρησιμοποίησε για να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και βρήκα πολύ καλογραμμένα τα πρόσθετα "ντοκουμέντα" που παραθέτει. Ωστόσο βρήκα τη γενικότερη γραφή κάπως απλοϊκή και κλισέ, κυρίως στα κομμάτια που ο σύγχρονος αφηγητής περιγράφει όσα συμβαίνουν. Επίσης ένιωσα ότι ο χαρακτήρας αυτός έμεινε κάπως αχαρτογράφητος και η επίδραση του παρελθόντος ήταν κάπως επιφανειακή. Νομίζω θα ήθελα να δωθεί περισσοτερη έμφαση στην αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου που, αποκομμένος από την αλήθεια του παρελθόντος, ζει μια ζωή επιφανειακή, άνευρη και θλιβερή. Πτυχές αυτών των σκέψεων είναι ορατές και στο βιβλίο, αλλά μένουν κάπως ανεξερεύνητες και εξαντλούνται σε συναισθηματισμούς.

[Xrysoula Patatoukaki · Rating 4 out of 5]

Πώς γίνεται να αγωνιάς για το τι θα γίνει όταν το υποψιάζεσαι ήδη απο τις πρώτες σελίδες; Είναι το θέμα που σε θυμώνει, είναι που αυτό που ξέρεις ότι θα γίνει δεν το χωράει το μυαλό σου και είναι η αφήγηση που είναι γεμάτη προοικονομία.
Πόσο όμορφο βιβλίο. Με ένα από τα καλύτερα επίμετρα που έχω διαβάσει ποτέ.
Φυσικό αναγνωστικό επακόλουθο οι Δωσίλογοι και τα υπόλοιπα βιβλία της Χρονοπούλου!

[Lydia · Rating 4.5 out of 5]

Αξίζει να σταθούμε σε ένα ερώτημα που τίθεται στο τέλος του βιβλίου: «Από τι ανθρώπινο υλικό φτιάχτηκε η μεταπολεμική Ελλάδα;». Νομίζω πως αυτό τα λέει όλα.

Στο βιβλίο, το οποίο βασίζεται σε εκτενή αρχειακή έρευνα γύρω από τις δίκες των δωσίλογων, αναδεικνύετε τη δράση της διαβόητης Ειδικής Ασφάλειας.

Το βιβλίο φέρνει στο φως τη σκληρή αλήθεια για το πώς οι περισσότεροι από αυτούς τους εγκληματίες και οικονομικούς δωσίλογους κατάφεραν τελικά να αθωωθούν ή να πέσουν στα μαλακά, κρατώντας τα πλούτη που είχαν αρπάξει από τα θύματά τους.

Το Επί σκοπώ πλουτισμού είναι ένα σημαντικό βιβλίο, γιατί φωτίζει μια σκοτεινή πλευρά της μεταπολεμικής Ελλάδας και δείχνει πώς η συνεργασία με τον κατακτητή, η εγκληματική δράση και ο πλουτισμός σε βάρος των άλλων δεν τιμωρήθηκαν όπως θα έπρεπε.

[Plixavra · Rating 5 out of 5]

Βαθιά συγκινητική, ευαίσθητη και καλογραμμένη προσέγγιση σε μία από τις πιο σκοτεινές πτυχές της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας/πραγματικότητας.

[Vaso · Rating 4 out of 5]

Η περίοδος του εμφυλίου, είναι ίσως μια από τις πιο βαθιές πληγές στην Ιστορία της χώρας μας. Η κα Χρονοπούλου, γράφει ένα βιβλίο για τη μνήμη…ή μήπως τη λήθη του δωσιλογισμού;

Με αφετηρία ένα τηλεφώνημα, ο ήρωας μας μεταβαίνει σε ένα νοσοκομείο, και γίνεται αποδέκτης μιας ιδιαίτερης κληρονομιάς. Μιας κληρονομιάς που δεν είναι άλλη από το πώς έζησε ο αποθανών, εκείνα τα δύσκολα χρόνια αλλά και το βάρος και το τραύμα που κουβαλά μέσα του.

Το επι σκοπώ πλουτισμού, είναι ένα βίβλο που δεν πρέπει να προσπεράσετε…




«Αν ο χρόνος γιατρεύει, δεν θα υπάρξει χρόνος. Αν ο χρόνος παρηγορεί, δεν θα υπάρξει παρηγοριά. Αν η παρηγοριά ανακουφίζει, δεν θα δεχτώ ούτε μια στάλα.»>

[Nikos Tsirakis · Rating 5 out of 5]

Συγκινητικό βιβλίο, εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια σου η ιστορία σαν ταινία. Αγωνία και ενδιαφέρον από την πρώτη σελίδα μέχρι το τέλος.

[Manos Velivasakis · Rating 4.5 out of 5]

Μέσα σε 200 σελίδες έχεις μάθει ότι χρειάζεται να ξέρεις για την περίοδο της κατοχής στην Αθήνα, σε αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα, βασισμένο σε αληθινά γεγονότα. Το μεγάλο ερώτημα του βιβλίου είναι: "Είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε την ιστορική αλήθεια;" Αυτή η αλήθεια στην περίπτωση μας, είτε κουκουλώθηκε, είτε την αφήσαμε μόνοι μας στην λήθη. Όμως, όσο σκληρή κι αν είναι, πρέπει να την αντιμετωπίσουμε, χωρίς υπεκφυγές και παρωπίδες. Πέρα από το μυθιστόρημα, το επίμετρο του ιστορικού Μ. Χαραλαμπίδη καθιστά απαραίτητο ανάγνωσμα αυτό το βιβλίο για όποιον τολμήσει να γνωρίσει το παρελθόν που καθόρισε την μεταπολεμική Ελλάδα.

[Anti · Rating 4 out of 5]

Ένα εξαιρετικό βιβλίο. Μία ιστορία που φωτίζει αληθινά γεγονότα. Ξεκινά σαν να περιγράφει μια αστυνομική,γεμάτη μυστήριο, υπόθεση. Από την πρώτη σελίδα σε κερδίζει.Γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της Ελλάδας και καθόρισαν το μέλλον της και τους ανθρώπους της . Στο εκπληκτικό επίμετρο ο Χαραλαμπίδης αναρωτιέται δικαίως: « Από τι ανθρώπινο υλικό χτίστηκε η μεταπολεμική Ελλάδα;»και επίσης: «μπορεί να έχουν περάσει 80 χρόνια από τότε , όμως ακόμη δεν έχει αποκαλυφθεί το μέγεθος του εγκλήματος..» Δήμητρα ξανά σε ευχαριστώ που μου το πρότεινες ..

[Χριστόφορος Νικολάου · Rating 2 out of 5]

Βιβλίο που καταπιάνεται με ένα ενδιαφέρον θέμα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας που εσχάτως έχει -ευτυχώς- επανέλθει στο προσκήνιο.
Στοιχεία μεταμοντέρνου μυθιστορήματος με την ψεύδο-επιστολική μορφή της αφήγησης και την παράθεση στο τέλος των πρακτικών ακροαματικής διαδικασίας, τα οποία βρήκα και τα πιο ενδιαφέροντα.

Το βασικότερο πρόβλημα μου είναι η μορφή της πρόζας που είναι υπερβολικά μελό (σε κάποιες φάσεις στα όρια του αστείου) και που υποσκάπτει σε σχεδόν καταστροφικό βαθμό το όλο εγχείρημα. Ο τρόπος με τον οποίο ένας 92-χρονος πρώην μαραγκός αφηγείται περιστατικά της ζωής του από πριν 70 χρόνια, η γλώσσα που χρησιμοποιεί και ο ακραίος συναισθηματισμός δεν ταιριάζουν με τίποτα στο θέμα του βιβλίου (όπως εγώ το κατάλαβα τουλάχιστον). Υπερβολικά μελοδραματικός στη σχέση του με την αδερφή του (δηλαδή ειλικρινά τι φάση; κάποια στιγμή νόμιζα ότι θα υπαινισσόταν και αιμομιξία) και σίγουρα χρήση γλωσσικών σχημάτων που δεν ταιριάζουν σε έναν ξυλουργό, έναν άνθρωπο του μόχθου που τέλειωσε το σχολείο μέσα στην κατοχή (αναφορές σε γαλλική λογοτεχνία, αγία γραφή από το πρωτότυπο κλπ).

Τα ίδια και χειρότερα για τον ήρωα-αφηγητή του σήμερα του οποίου η σύνδεση με τον ηλικιωμένο stalker του δεν πείθει με τίποτα. Ένας μοναχικός τυπος (σαραντάρης; μεγαλύτερος;) που ζει με τον σκύλο του που ξαφνικά όχι μόνο βρίσκεται να ξενυχτάει σε έναν θάλαμο νοσοκομείου κρατώντας το χέρι ενός άγνωστου γέροντα αλλά παθιάζεται και με τα ημερολόγιά του όχι από την περιέργεια της σχέσης τους αλλά από ειλικρινή συντριβή για μια οικογενειακή τραγωδία που έχει συμβεί πρίν από 70 χρόνια. Μπορεί να είμαι εγώ ένα κυνικό, αναίσθητο γαϊδούρι αλλά δεν ψήθηκα με τίποτα.

Όλα αυτά σε αντιπαράθεση με τη στέγνη, υπηρεσιακή καταγραφή των γεγονότων των δικών κάνουν το κείμενο εξαιρετικά άνισο. 30% στοιχεία ιστορικού ντοκουμέντου-κριτικής (σε συνδυασμό και με το πολύ καλό επίμετρο -3 αστεράκια) αλλά 70% εντελώς αχρείαστος μελοδραματισμός με στοιχεία διδακτισμού και γλώσσα που δεν πείθει καθόλου σαν πρωτοπρόσωπη αφήγηση (1 αστεράκι).

Ό,τι πρέπει για να γίνει μίνι σειρά στην ΕΡΤ ή στον Alpha, από αυτές που μεροκαματιάρηδες της Ελλάδας του 1940 μιλούν σαν καλλιεργημένες, ευαίσθητες κοινωνιολόγους του 2020.

2.5 αστεράκια.

[Damianos · Rating 3 out of 5]

Αν το είχα διαβάσει στα δεκαπέντε μου, πιθανότατα θα το είχα λατρέψει. Και αυτό δεν είναι μομφή. Αντίθετα, πιστεύω ότι θα έπρεπε να βρίσκεται στις σχολικές βιβλιοθήκες, γιατί ανοίγει μια πόρτα στην Ιστορία χωρίς να κουράζει.

Παρ’ όλα αυτά, δεν έπαψα να σκέφτομαι ότι αυτό το βιβλίο θα στεκόταν καλύτερα ως το ενδέκατο διήγημα της συλλογής Έτερος εχθρός. Εκεί η συγγραφέας λάμπει. Εδώ, το διήγημα αποφασίζει να γίνει μικρό μυθιστόρημα και μαζί του φτάνουν η φλυαρία, οι υπερεξηγήσεις και μια σχεδόν κινηματογραφική σκηνοθεσία. Σαν να ακούω τη συγγραφέα να μου ψιθυρίζει: «μην ανησυχείς, θα σου εξηγήσω και τι διάβασες». Το επίμετρο, δυστυχώς, επιβεβαιώνει αυτή την αίσθηση.

Ίσως προσπάθησε να χωρέσει πάρα πολλά σε λίγες σελίδες. Και ομολογώ ότι στα ποιήματα της Αμαλίας χαμογέλασα, σκεπτόμενος τον Δόκτορα Ζιβάγκο.

Έχω και μια ακόμη ένσταση, που αφορά συνολικά τη γραφή της. Ενώ οι ήρωές της αλλάζουν ηλικίες, φύλο και συνθήκες, μιλούν σχεδόν όλοι με την ίδια φωνή: την ευαίσθητη, τρυφερή, ελαφρώς εφηβική φωνή της ίδιας της συγγραφέως. Θα ήθελα λίγο περισσότερη πολυφωνία, περισσότερους χαρακτήρες που να αναπνέουν μόνοι τους.

Παρ’ όλα αυτά, το βιβλίο μου άρεσε. Απλώς έφυγα με την αίσθηση ότι η συγγραφέας είναι πολύ πιο δυνατή όταν εμπιστεύεται τη δύναμη του διηγήματος και τον αναγνώστη της.

[Αλέξανδρος · Rating 5 out of 5]

Το Επί Σκοπώ Πλουτισμού είναι ένα σημαντικό βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί από όλα τα άτομα στην Ελλάδα.
Τα γεγονότα που είδα να εξελίσσονται το Γενάρη του 2026 στο Ιράν, τα ξαναβίωσα μέσα από το βιβλίο στην Ελλάδα του 1943. Ασφαλίτες και χωροφύλακες να μπουκάρουν σε σπίτια χωρίς ένταλμα, να “συλλαμβάνουν” ανθρώπους επειδή θεωρούνται ύποπτοι και να παίρνουν ως αντάλλαγμα χρήματα ή χρυσό. Άνθρωποι να βασανίζονται, να κακοποιούνται, να εκτελούνται επί τόπου. Συγγενείς κρατουμένων να τρομοκρατούνται και να εκβιάζονται ώστε να αλλάζουν τις μαρτυρίες τους. Όλα βρίσκονται καταγεγραμμένα κάτω από τη μύτη μας, στα αρχεία του κράτους και μας τα θύμησε αυτό το μυθιστόρημα.

Ο ήρωας είναι ένας μοναχικός άντρας, με μοναδική του συντροφιά το σκύλο του. Ξαφνικά μαθαίνει ότι κληρονομεί ένα σπίτι και κάποιους φακέλους από έναν άγνωστο παππού. Μέσα τους βρίσκει το ημερολόγιο εκείνου του ανθρώπου, και ανακαλύπτει ότι ο δικός του παππούς πέθανε εξαιτίας του. Όσο διαβάζει, καταλαβαίνει πως είναι ο κληρονόμος αυτού του σκοτεινού κομματιού της ελληνικής ιστορίας και ότι, αργά ή γρήγορα, πρέπει να πάρει θέση.

Με σιγκίνησε, ένιωσα αυτή την έλλειψη της δικαίωσης, μια ματαίωση της πίστης, ένα πένθος που δεν βρήκε ποτέ τρόπο να εκφραστεί, ένα τραύμα που ποτέ δεν επουλώθηκε, . Μέσα από μια γραφή που με απορροφησε κατευθείαν από την αρχή του βιβλίου και με επανέφερε στους ήρωες που ανοίγουν το δρόμο.