Özne ve İktidar: Seçme Yazılar 2

Dits et écrits

by Michel Foucault, Işık Ergüden (Translator), Osman Akınhay (Translator)

Özne ve İktidar'da bir araya getirilen metinler, Descartes'ten günümüze Batı düşüncesinde neredeyse vazgeçilmez bir yer tutan özne ve bilinç felsefesinin hakimiyetini sarsan yeni bir düşünme biçimini temsil ediyor. 1960'lı yıllardan itibaren özellikle Nietzsche ve Heidegger'in etkisiyle ortaya çıkan bu yeni düşünme biçimi, Foucault'nun "antropolojizm" olarak adlandırdığı ve öncelikle insanı ve insan doğasını felsefi düşünce için çıkış noktası olarak alan, özelde ise öznede ve bilinçte yoğunlaşan geleneği hedef alıyordu.

Kendi yapıtlarında doğruda doğruya özne sorunun hedef alan Foucault'nun bu yeni eleştirel bakışta tuttuğu yer çok önemlidir. Öznel deneyimi açıklamak için öznenin ve bilincin değil, o deneyimi kuran söylem ile söylemin karşılıklı ve kaçınılmaz bir ilişki içinde olduğu iktidar sistemlerinin, yani bilgi/iktidarın tarihsel bir analizini yapmak gerektiğini gösteren Foucault bir yandan iktidar ile öznellik arasındaki ayrılmaz ilişkinin altını çizmiş: öte yandan bu ilişkinin kurulmasında insan bilimlerinin oynadığı rolü ortaya çıkararak çok güçlü bir bilim eleştirisi getirmiştir. Foucault'nun bu analizlerde geliştirdiği ve kullandığı iktidar modeli klasikleşmiş siyaset felsefelerinin kullandığı modelden radikal biçimde farklıdır. Yeni bir iktidar anlayışından yola çıkan Foucault, delilikten suça, sağlıktan cinselliğe kadar daha önce üzerinde yeterince durulmamış deneyim biçimlerinin modern bireyin tanımlanmasında ne kadar önemli tekniklerinin belirleyiciliğini göstermiştir.

Öte yandan Foucault ısrarla bu belirleyiciliğin özgürlüğünü ve iktidara karşı direnişi dışlamadığını, tersine iktidar ilişkisinin özünde yatan şeyin "özgürlüğün inadı" olduğunu söyler. Foucault'ya göre özgürlüğün kullanımı bir "ahlaki özneleşme", yani kendimizi özne olarak yeniden kurma biçimini almalı ve yeni tahakküm biçimleri üretmeden iktidara karşı direnmeyi mümkün kılmalıdır. Siyaset felsefesi ve insan bilimlerinde bir çığır açan bu görüşlerin incelikle işlendiği makale ve söyleşileri içeriyor Özne ve İktidar.

315 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

Paul-Michel Foucault was a French philosopher, historian of ideas, writer, political activist, and literary critic. Foucault's theories primarily address the relationships between power and knowledge, and how they are used as a form of social control through societal institutions. Though often cited as a structuralist and postmodernist, Foucault rejected these labels. His thought has influenced academics, especially those working in communication studies, anthropology, psychology, sociology, criminology, cultural studies, literary theory, feminism, Marxism and critical theory.
Born in Poitiers, France, into an upper-middle-class family, Foucault was educated at the Lycée Henri-IV, at the École Normale Supérieure, where he developed an interest in philosophy and came under the influence of his tutors Jean Hyppolite and Louis Althusser, and at the University of Paris (Sorbonne), where he earned degrees in philosophy and psychology. After several years as a cultural diplomat abroad, he returned to France and published his first major book, The History of Madness (1961). After obtaining work between 1960 and 1966 at the University of Clermont-Ferrand, he produced The Birth of the Clinic (1963) and The Order of Things (1966), publications that displayed his increasing involvement with structuralism, from which he later distanced himself. These first three histories exemplified a historiographical technique Foucault was developing called "archaeology".
From 1966 to 1968, Foucault lectured at the University of Tunis before returning to France, where he became head of the philosophy department at the new experimental university of Paris VIII. Foucault subsequently published The Archaeology of Knowledge (1969). In 1970, Foucault was admitted to the Collège de France, a membership he retained until his death. He also became active in several left-wing groups involved in campaigns against racism and human rights abuses and for penal reform. Foucault later published Discipline and Punish (1975) and The History of Sexuality (1976), in which he developed archaeological and genealogical methods that emphasized the role that power plays in society.
Foucault died in Paris from complications of HIV/AIDS; he became the first public figure in France to die from complications of the disease. His partner Daniel Defert founded the AIDES charity in his memory.

Reviews

[Aslı Can]

''Bir iktidar ilişkisinin uygulanabilmesi için her iki tarafta da en azından belli bir özgürlük olmalıdır. İktidar ilişkisi tamamen dengesiz olduğu zaman, birinin diğer üzerinde tüm iktidara gerçekten sahip olduğu söylenebildiği zaman bile, bir iktidar başkası üzerinde yalnızca o başkası için kendini öldürme, pencereden atlama ya da ötekini öldürme imkanı açık olduğunda uygulanabilir. Bu demektir ki iktidar ilişkilerinde mutlaka direniş imkanı vardır, zira hiç direniş imkanı (şiddetli direniş, kaçıp kurtulma, hileye başvurma, durumu tersine çeviren stratejiler) olmasaydı iktidar ilişkisi de olmazdı. Genel biçim böyle olunca bana sık sık yöneltilen '' Ama iktidar her yerdeyse o zaman özgürlük yoktur'' sorusunu cevaplamayı reddediyorum. Her toplumsal alanda iktidar ilişkilerine rastlanıyorsa, bunun nedeni her yerde özgürlüğün de olmasıdır. ''

Kitapta Foucault'nun metinleri ve röportajları yer alıyor. Foucault'nun iktidar hakkında fikirlerini olduğu kadar, Foucault'nun kendisini de tanımanıza vesile olabilecek bir kitap. Fakat iktidarla ilgili bütün röportajlara yer verdiği için biraz tekrara düşüyor kitap -hatta 2. ve 5. bölümde tamamen aynı metin yer alıyor iki üç sayfa boyunca- bu yüzden son 50 sayfa neredeyse aynı şeyin tekrarı gibi.

[Irmak Zileli · Rating 5 out of 5]

Foucault’un çeşitli yazıları, konuşmaları ve röportajlarından oluşan bu derleme onun düşünce dünyasına girmek, entelektüel kimliğini nasıl kurduğunu, kendilik teknikleri üzerinde kendi hayatında da ne şekilde çalıştığını anlamak için müthiş bir imkan tanıyor. Emeği geçenlerin eline sağlık. Sunuş yazısını kaleme alan ve kitabı yayına hazırlayan Ferda Keskin ve yazıları çeviren değerli isimler Osman Akınhay, Işık Ergüden’e ne kadar teşekkür etsek az 🌸💜 #okudumbitti #kitapönerisi #bookstagram #bookofinstagram #michelfoucault #okumaönerisi

[Anil · Rating 5 out of 5]

felsefi anlamda bana bir pusula işlevi gören foucault'nun kitapları haricinde kendisini tanımama fırsat verdi bu derleme.

[Cemre Su]

iktidar-bilgi ve hakikat-özne ilişkilerini temellendirmek için okumak gereken metinler arasında.

[Oğulcan · Rating 3 out of 5]

Foucault'un modern iktidar yapılarını ve işlevlerini özellikle Yunan felsefesinden itibaren gelişimini soru cevap üzerinden fikirlerini okuyabileceğimiz bir eser. Devlet aklı ve polis devleti kavramları üzerinden iktidar yapıların toplum ve bireysellik üzerine etkilerini çok net açıklanmış. Dile aşina olsam da farklı konulardaki konuşmalarında kopmalar yaşadım. Daha önce okumadıysanız bazı kısımlar zorlayıcı olabilir.