Marjoleine de Vos (1957) is redacteur kunst bij NRC Handelsblad. Ze schrijft over kunst, literatuur en koken, en heeft een tweewekelijkse column op de opiniepagina. Een selectie uit deze columns werd gebundeld in Nu en altijd: bespiegelingen (2000). In 2000 verscheen haar eerste poëziebundel Zeehond graag, in 2003 gevolgd door Kat van sneeuw. Beide bundels werden zeer goed ontvangen;Zeehond graag werd genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2002. In 2008 verscheen de eveneens goed besproken bundel Het Waait. In januari 2013 is haar recentste bundel Uitzicht genoeg verschenen.
Het klinkt onbetamelijk om hier te schrijven dat Marjoleine de Vos voor haar drie recentste, heel persoonlijke boekjes de inspiratie in de schoot kreeg geworpen door de realiteit: het verlies van haar partner, een kankerdiagnose en de dood van haar broer. Tegelijk klopt het ergens wel en kan ik uit ervaring zeggen dat je in heftige periodes vaak het gevoel krijgt intenser, échter en gevoeliger in het leven te staan.
Vanuit dat perspectief is het bijzonder mooi en dapper van Marjoleine de Vos om te schrijven over deze ervaringen, temeer daar haar teksten ook hier weer dat zoekende, doordenkende, op de tast uitrafelende, twijfelende gevoel uitstralen dat je kent van (sommige) gedichten en (bepaalde) filosofen. En opnieuw zijn het ook weer dichters en denkers die haar bijstaan in haar overtuiging dat we nooit alles kunnen weten, dat ook niet hoeven te weten en het al evenmin niet allemaal moeten wíllen weten.
Verbondenheid is deze keer de rode draad in dit afscheid van een weerspannige broer met wie ze nooit veel gemeen had, maar met wie ze zich toch meer verbonden bleek te voelen dan ze vermoedde. In elk hoofdstuk duikt er wel een facet van hun broer-zus-relatie op, maar Marjoleine de Vos schrijft hier naar mijn gevoel toch universeler en filosofischer dan in En steeds is alles er of Zo hevig in leven. Het dichtst komt ze bij haar broer als ze er poëzie bij kan citeren, hier vooral het intrigerende Nox van Anne Carson. Het blijft trouwens bewonderenswaardig hoe ze altijd de juiste gedichten weet te vinden om precies datgene uit te drukken wat ze zelf niet juist genoeg gezegd krijgt. 3,5*
Bedankt @uitgeverijvanoorschot voor dit recensie-exemplaar!
Twee mensen konden niet meer verschillen dan Marjoleine en haar broer. Maar als hij terminaal ziek wordt voelt ze een nabijheid die ze lang niet heeft ervaren. Wat weet je van je eigen gevoelens als die verbonden zijn met iemand die je zo slecht kende?
Het boek bestaat uit voornamelijk indirecte taal. Daarvoor was me niet altijd duidelijk wat het boek me precies wilde vertellen. Daarentegen waren de woorden zelf wel heel mooi.
Er werd te veel andere dingen gesproken dan alleen de ziekte, om heel extreem diep in te gaan op het ziektebed. En het is ook maar een boek van minder dan 100 blz.
Een prima tussendoortje. De emotie die ik voor de tijd had verwacht, wist me helaas niet te vinden.
Poëtische rouwverwerking. Hoe te schrijven over het verlies van een broer van wie je niet ondubbelzinnig kunt zeggen dat je van hem hield? Daar gaat dit boekje over, naar mijn idee.
Mijn waardering voor Marjoleine de Vos is groot, omdat ze heel precies en genuanceerd gevoelens en observaties onder woorden weet te brengen en verbindingen legt met teksten van andere schrijvers en denkers. Ook in dit boekje vind ik van die flonkeringen en plotselinge helder verwoorde inzichten. Niet alle hoofdstukken zijn even sterk naar mijn idee en soms verloor ik de draad in iets te wijdlopige, te voorzichtige formuleringen.
In krap 100 bladzijden beschrijft Marjoleine de Vos de verwarrende gevoelens die zij ervaart bij de dood van haar jongste broer Huib. Na een moeilijk leven met drugsverslaving, alcoholisme, werkloosheid en eenzaamheid, overleden aan kanker kort voor zijn 60e. Alle levensvragen komen voorbij, zoals zij dat doet met mooi gevonden citaten uit gedichten en werken van geestverwante schrijvers en denkers. Wat overblijft is het raadsel van de onkenbaarheid, zelfs van het eigen leven. We maken er een verhaal van maar het is in wezen geen verhaal maar een oneindige hoeveelheid kleine en grotere gebeurtenissen en belevingen die vervluchtigen vanaf het moment dat zij plaats hebben en die we vruchteloos proberen samen te vatten in een verhaal over hoe het eigenlijk was. Welke betekenis heeft het om familie te zijn? De kracht van verbinding die zij ervaart als grote zus van deze broer, los van de verwijdering en onaangenaamheden die in hun relatie misschien wel de boventoon voerden leidt haar tot een beschouwing over liefde en lot, niet belerend maar zoekend. Heel mooi boek en de moeite waard om over enige tijd nog eens te lezen.
Ik aarzelde tussen drie en vier sterren. Toch maar vier. Om het vermogen van Marjoleine de Vos om woorden te vinden getob. Er is zoveel herkenbaar getob, over hoe je geleefd hebt, over schuld, over verlangen. En het lukt haar - aan de hand van haar eigen gedachten en ervaringen, maar ook aan de hand van poëzie en literatuur - om daar herkenbaar over te schrijven. Daar zou ik wel iets van mee willen hebben, van dat vermogen om woorden te vinden. Ik aarzel tussen drie en vier omdat ik de rode draad tussen de essays, de relatie met haar broer, aan de dunne kant vind.