Tây du ký là đỉnh cao sáng tạo trong lịch sử phát triển về tiểu thuyết cổ điển của Trung Quốc). Chủ nghĩa lãng mạn tích cực là đặc sắc nghệ thuật chủ yếu của nó. Nó đã kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của thần thoại cổ đại Trung Quốc, đã thể hiện sức sáng tạo vĩ đại và sức tưởng tượng phong phú của dân tộc Trung Hoa. "Chủ nghĩa lãng mạn là cơ sở của thần thoại" (lời của M.Goocki) Tây du ký chính là một bộ tiểu thuyết thần thoại trường thiên vĩ đại, lãng mạn tích cực. Thông qua hình thức ảo tưởng thần kỳ và nội dung bắt nguồn ở hiện thực mà cao hơn hiện thực. Tây du ký đã phản ánh đầy đủ, khúc chiết, phức tạp lý tưởng cao quý và đời sống hiện thực của nhân dân.
... Tây du ký có nội dung bắt nguồn ở hiện thực mà lại cao hơn hiện thực. Nó thông qua hình tượng nhân vật mà biểu hiện ra. Hình tượng nhân vật của Tây du ký đều có đầy đủ ý nghĩa hiện thực, nhưng đều không na ná hoặc đơn giản bắt chước hiện thực, cũng không khái quát chung chung mà cao hơn hiện thực nhiều. ở đây thiện thì càng thiện, ác thì càng ác, đều từ trên phương hướng của bản thân mình vượt cao hơn hiện thực mà đi vào phạm vi ảo tưởng hóa, lý tưởng hóa.
Trong Tây du ký hình thức kỳ ảo kết hợp với nội dung hiện thực cực lớn, đã đạt tới sự thống nhất khéo léo. Chính vì thế sự tưởng tượng của Tây du ký mới được biểu hiện ra có ý nghĩa biết bao, khỏe khoắn tốt đẹp, sinh động và thú vị biết bao! Hợp tình hợp lý khiến người tin phục và sáng ngời trí tuệ biết bao!
Nội dung truyện Tây Du Ký thì có lẽ ai cũng biết khá nhiều qua bộ phim truyền hình phát hành năm 1986 mà gần như hè năm nào cũng được chiếu trên truyền hình quốc gia.
Một số điểm khác biệt giữa truyện và phim: - Nhiều chương trong truyện gốc không được dựng thành phim, có thể vì số lượng tập phim có hạn, cũng có thể vì kỹ xảo điện ảnh thời bấy giờ. Thí dụ vụ ở Trần Gia Trang và được con rùa khổng lồ chở qua sông Thông Thiên có cảnh cả con sông lớn bị đóng băng, rồi băng vỡ tan tành, rất khó dàn dựng thời bấy giờ. Hoặc câu chuyện vua Đường và Tam Tạng chẳng hạn, phim chỉ nhắc có một ít. - Ngược lại, một số tình tiết trong phim thực ra không có trong truyện. Thí dụ mối tình giữa Nữ Chúa và Tam Tạng ở Tây Lương Nữ Quốc thực ra trong truyện không có. - Hình tượng các nhân vật trong truyện cũng hơi khác so với trong phim: Trong phim, Ngộ Không chỉ giỏi đánh đấm, Tam Tạng khá điềm tĩnh uyên bác. Trong truyện, Tam Tạng ngây ngô và mít ướt như con gái, Ngộ Không rất sành đời và am hiểu.
Phim chỉ thuật lại nội dung. Truyện còn là một tác phẩm văn chương: Rất nhiều thơ, điển tích, rất nhiều chỗ mang tích kịch (play) kinh điển văn học Trung Hoa (cổ). Mặc dù dịch giả Thụy Đình đã rất cố gắng dịch sát để giữ lại tính văn chương của tác phẩm, tôi vẫn cảm giác chưa đủ diễn tả hết cái đẹp trong nguyên tác tiếng Trung.
Một số chỗ chưa được của tác phẩm: - Nhiều chỗ khá phi lý: Ngộ Không tài ba long trời lở đất như thế mà đa số yêu quái khi đánh nhau với Ngộ Không đều đánh cả buổi mà không phân thắng bại. - Một ngày trên thượng giới bằng một năm ở dương gian, mà mấy lúc Tam Tạng gặp nạn, Ngộ Không phải chạy lên trời cầu cứu cả buổi, khi trở lại trần gian Tam Tạng vẫn chưa bị ăn thịt. - Bát Giới còn được hai ba lần đánh yêu quái lập công, còn Sa Tăng từ đầu đến cuối chẳng làm được trò trống gì cả, vai trò rất mờ nhạt. Thực ra, toàn bộ tác phẩm chỉ xoay xung quanh Ngộ Không.
Truyện hơi dài, 100 hồi, nên nhiều chỗ nội dung na ná nhau. Dù sao, những người ái mộ Tây Du Ký cũng nên đọc tham khảo tác phẩm văn chương để khám phá thêm nhiều điều thú vị mà phim không thể hiện hết được.
Thiện ác, thần tiên, yêu ma, quỷ dị. Cảnh đẹp, chốn âm ti v.v. Tất cả đan xen với nhau như một tấm tranh thủy mặc cổ. TDK mang vẻ sắc của một thế giới huyền ảo cổ tích, ẩn sâu là những triết lý nhân gian-đạo giáo-phật giáo.
Học kì 1 năm 2 Đại học (2022), mình đã học một môn chuyên ngành là Văn học phương Đông. Và hiện tại mình đang học thơ Đường. Nên mình đã đặt ra mục tiêu là đọc hết được ba cuốn Tây Du Ký dày cộp. Ba cuốn sách này mình đã mượn từ một người bạn. Thực sự là khi mượn, mình không nghĩ là mình có thể đọc được xong ba cuốn ấy. Suy nghĩ vậy nhưng mình vẫn hào hứng mang những cuốn sách ấy về nhà. Chả hiểu sao mình thấy rất thích ngắm nhìn giá sách của mình đầy ắp là sách. Mình bảo bạn mình là khi nào bạn đi du học về, mình sẽ trả lại bạn toàn bộ sách (có nghĩa là mình mượn của bạn ấy rất nhiều sách, chứ không chỉ mỗi ba cuốn Tây Du Ký). Tự nhiên mình nghĩ: Liệu bản thân sẽ đọc xong hết sách trước hay là bạn mình sẽ về nước trước? Và mình suy (mình quyết định không viết quá nhiều cảm xúc tiêu cực của mình vì mình mong những gì mình chia sẻ là những điều tích cực, vui vẻ, có thể truyền cảm hứng tới các bạn). Và mình đọc sách và nỗ lực hơn nữa. Dưới đây là những ghi chép của mình về cuốn sách: 1. Không biết việc như thế nào, hồi sau sẽ tiếp. 2. Được thua là sự thường của con nhà võ. Cổ nhân có câu: “Giết được người một vạn thì mình phải tổn hại ba nghìn”. 3. Gió hoà rung lá liễu, mưa nhỏ điểm hoa hồng. 4. Tâm sinh thì ma nghiệt đều sinh, tâm diệt thì ma nghiệt đều diệt. 5. Sáng hôm sau khi trúc reo khuya trăng lặn, gà gáy sớm sương sa, các sư thức dậy, sửa soạn cơm nước, Huyền Trang mặc áo cà sa lên chính điện lễ Phật khấn nguyện. 6. Xóm thôn cây trụi hoa tàn, Mấy cây dương liễu lá vàng bay nhanh. Đường trường muôn dặm vắng tanh Cố nhân mây cản, bộ hành mưa theo ... Cúc vàng sườn núi cheo leo, Người tiều tuỵ, nước trong veo, sen tàn Răm hồng, muống trắng tuyết sương, Ráng vàng, cò lẻ bay ngang ... mịt mùng. Nội hoang khí lạnh não nùng, Lặng lờ mây cuốn trên không thêm sầu, Quạ đi, giang đến từ đâu, Tiếng kêu khắc khoải ra màu khơi trêu. 7. Lá rừng đỏ úa sương pha Trên non tùng bách thật là tốt xanh. Nhị mai còn rấm trên cành Đêm dài ngày ngắn đã rành tiểu xuân, Trà tươi sen cúc lụi dần. Cầu sương, cổ thụ cành cằn lá rơi. Suối khe nước lượn dòng khơi Tuyết nhường sa xuống đầy trời nhạt mây. Tay áo rộng, gió heo may, Về chiều rét dữ, nỗi này ai đang? 8. Ngộ Không, Bồ tát, yêu tinh, đều là nhất niệm, nếu bàn cho đến gốc, đều là không có. 9. Hành Giả biến ra viên đơn to hơn một chút, Bồ tát nhận rõ, bưng khay pha lê đi thẳng tới trước cửa động quái nhìn vào, trong lòng vui vẻ tự nhủ: - Nghiệp súc chiếm cứ sơn động này cũng có chút duyên đạo! Vì thế trong lòng đã sẵn có chút từ bi. 10. Năm uẩn: năm cái chứa góp, che lấp, sắc, thụ, tưởng, hành, thức. Sắc là vật chất; thụ là lĩnh nhận lấy; tưởng là mơ tưởng đến sự vật mà mình đã tiếp xúc; hành là trôi chảy, cái nhớ cứ bám víu trôi chảy mãi; thức: ý thức phân biệt những sự vật mà mình đã vấn vít. Năm cái uẩn này nó che lấp chân tính, khiến người ta mê hồn, cho sự vật là có thật. 11. Nhãn, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, ý: tức mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý mà đạo Phật gọi là sáu căn (lục căn). 12. Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp: Đạo phật gọi là sáu trần (lục trần): sáu thứ bụi bặm làm vẩn đục chân tinh, tương ứng với sáu căn ở trên. Những gì đối với mắt là sắc trần, đối với tai là thanh trần, đối với mũi là hương trần, đối với lưỡi là vị trần, đối với thần là xúc trần, đối với thân là pháp trần. 13. Nhãn giới, ý thức giới: cảnh giới mà mắt nhìn thấy được và ý thức phân biệt được. 14. Vô minh, vô minh diệt tận: trạng thái tâm trí không sáng suốt, u tối và trạng thái của sự “vô minh” bị diệt hết. 15. Lão tử, lão tử diệt tận: trạng thái sự vật già, chết và trạng thái không còn sự già chết. 16. Niết bàn (Nirvana): Một trạng thái của tâm hồn con người hoàn toàn trong sáng, an vui, tự tại, giải thoát một khi con người đã hoàn toàn giác ngộ, thoát khỏi mê lầm, trừ bỏ hết tham, sân, si không bị ràng buộc bởi phiền não, ô uế, đồng thời thể nhập vào vũ trụ không gian vô biên, thời gian vô tận vượt ra ngoài cảnh sinh diệt tương đối. 17. Rặng thông mát mẻ, giàn trúc thanh u ... Thật là nơi phúc địa linh khu, chính thực chốn bề lai tiên cảnh. Thanh hư, nhân sự ít; tĩnh mịch, tâm nhiều. Nhạn trắng đưa thư Vương mẫu tới, oanh vàng mang sách Lão quân về. Chính thật vẻ đạo đức cao siêu. Rõ là chốn thần tiên cảnh trí. 18. Miếng ăn quá khẩu thành tàng ... (2022)