Θα έκανε τα πάντα. Θα ήταν σαν αγρίμι. Θα άρπαζε τα πιο μαλακά κομμάτια του εαυτού της και θα τα ξέσκιζε. Θα τα έτρωγε ένα ένα. Μέχρι να απομείνει ξανά μόνο εκείνο το πράγμα...
Όταν δεν είσαι κανένας, η επιλογή είναι πολυτέλεια. Το ίδιο ισχύει και για τη Λητώ. Εγκλωβισμένη σε μια εξαντλητική εργασία, προσπαθεί να φροντίσει τον μικρότερο αδελφό και την απούσα μητέρα της. Ώσπου, μια ατυχής συνάντηση αλλάζει βίαια τη ζωή της. Απρόσμενα αναγκάζεται να υπομείνει μια βάναυση εκπαίδευση και να ενταχθεί στο σώμα των Ρυθμιστών, υπό τη σκληρή επίβλεψη της Μονάδας Hope της Vis – ευθύνη της είναι η πειθαρχία στους δρόμους, στους πολίτες, σε μια ολόκληρη χώρα.
Ψηλά στην ιεραρχία της μονάδας βρίσκεται η θέση του Μέντορα – μια ελπίδα για κάτι καλύτερο. Χρήματα, ασφάλεια, εξουσία, επιλογή. Η Λητώ είναι διατεθειμένη να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για μια τέτοια ευκαιρία. Ό,τι χρειαστεί.
Βρισκόμαστε σε ένα δυστοπικο μέλλον ή και παρόν. Η χώρα διοικείται από εταιρείες, και η ανέλιξη σε αυτές δεν είναι εύκολη. Η Λητώ, κατάφερε να γίνει ρυθμιστρια αλλά δεν είναι αρκετό αυτό για να βοηθήσει τον αδερφό της. Τα χρήματα είναι λίγα και δεν αρκούν να καλύψουν τις οποίες ανάγκες. Η ανάγκη να γίνει μέντορας είναι επιτακτική μιας κι αυτό θα της εξασφαλίσει πέραν των απολαβών, μεγαλύτερη ασφάλεια και ευελιξία, οπότε η Λητω πρέπει να κάνει ότι χρειαστεί για να τα καταφέρει.
Η αφήγηση κινείται σε δύο πλαίσια, παρόν και παρελθόν και μας δείχνει την Λητω του σήμερα και όλα όσα συνέβησαν ώστε να γίνει η Λητώ ρυθμιστρια. Παρακολουθώντας λοιπόν τη ζωή της Λητως, η συγγραφέας μιλά για τις οικογενειακές και αδελφικές σχέσεις, αλλά και πόσο οι καταστάσεις αλλάζουν τους ανθρώπους.
Όταν η επιβίωση έχει τον πρώτο ρόλο, δοκιμάζονται οι αξίας τα πιστεύω και τα ηθικά στεγανά του καθενός μας.
Ενα καλογραμμένο μυθιστόρημα που σαφέστατα προβληματίζει!!
Η Μέντορας είναι ένα δυστοπικό μυθιστόρημα που δεν αποτελεί απλώς άλλη μια πρόταση, αλλά μια ιστορία επιβίωσης που ακροβατεί επικίνδυνα στα όρια της δικής μας πραγματικότητας. Διαβάζοντάς το, νιώθεις πως είναι μια δυστοπία που όχι μόνο θα μπορούσε να συμβεί, αλλά ίσως συμβαίνει ήδη. Αν ψάχνεις ένα βιβλίο που δεν εξαντλείται στη φαντασία, αλλά καθρεφτίζει έναν κόσμο φτιαγμένο αποκλειστικά για τους λίγους και προνομιούχους, τότε αυτή η επιλογή θα σε καθηλώσει.
Η Λητώ, μια νέα γυναίκα παλεύει καθημερινά να σταθεί στα πόδια της σε μια σκληρή, νέα τάξη πραγμάτων. Χωρίς κανένα απολύτως προνόμιο, αναγκάζεται να επωμιστεί το βάρος μιας μητέρας φάντασμα που έχει παραδοθεί στις εξαρτήσεις. Ο μοναδικός άνθρωπος για τον οποίο θα έκανε τα πάντα, είναι ο μικρότερος αδερφός της, ο Αλέξανδρος. Στην προσπάθειά της να του εξασφαλίσει μια καλύτερη ζωή, η Λητώ εισέρχεται σε ένα αμείλικτο σύστημα αφήνοντας πίσω τον ρόλο της απλής συντονίστριας για να κατακτήσει την πολυπόθητη θέση του Μέντορα.
Εκεί ακριβώς γεννιέται το πιο κομβικό ερώτημα της ιστορίας. Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κανείς για ένα αύριο με καλύτερες προοπτικές; Σε έναν κόσμο που σε πιέζει στα άκρα, πόσα ιδανικά και πόσους ανθρώπους είσαι διατεθειμένος να θυσιάσεις; Είναι ένα ερώτημα στο οποίο είναι εύκολο να απαντήσεις θεωρητικά. Η ιστορία της Λητώς, όμως, σε κάνει να συνειδητοποιήσεις ότι μόνο αν βρεθείς πραγματικά στη θέση της μπορείς να σκεφτείς τη σωστή απάντηση, ή ίσως να καταλάβεις ότι τελικά δεν υπάρχει σωστό και λάθος όταν μιλάμε για την επιβίωση.
Αυτό το δυστοπικό βιβλίο απευθύνεται ξεκάθαρα σε όσους αγαπούν τις ιστορίες που προκαλούν έντονους ηθικούς προβληματισμούς και δεν διστάζουν να κοιτάξουν κατάματα τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Η γραφή της συγγραφέως είναι τόσο άμεση και η ιστορία τόσο σκληρά αληθινή, που από τις πρώτες κιόλας σελίδες θα καταλάβεις ξεκάθαρα αν θέλεις να αφεθείς σε αυτόν τον κόσμο και να ακολουθήσεις τη Λητώ στον αγώνα της.
Στις αρχές του μήνα κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της Αλεξίας Κέπελη με τίτλο «Η μέντορας». Πρόκειται για ένα δυστοπικό μυθιστόρημα που δεν προσδιορίζεται στον χρόνο, μόνο στον τόπο. Και η αλήθεια είναι ότι από τη μια μου θύμισε λίγο το «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» του Χάξλεϋ, από την άλλη δε μου φαίνεται και πολύ περίεργο σαν μέλλον.
Βρισκόμαστε στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην Αθήνα όπου μια ιδιωτική εταιρεία, η Vis, είναι αυτή που φροντίζει για την τάξη, και όχι μόνο. Η Vis είναι αυτή που καθορίζει τους κανόνες με τους οποίους θα πρέπει να συμμορφώνονται οι κάτοικοι, ώστε να μην τιμωρούνται και να είναι παραγωγικοί για την κοινωνία. Θέτει, σα να λέμε, τους νόμους του κράτους παρ’ όλο που δεν είναι ακριβώς νομοθετικός οργανισμός. Αν και για να λέμε και την αλήθεια, δεν το διευκρινίζει αυτό κάπου η συγγραφέας. Η Vis αποφασίζει τι μπορούν να φοράνε οι κάτοικοι, τι ώρα θα πηγαίνουν για ύπνο, κάθε πότε θα έχουν βραδινή έξοδο και οτιδήποτε άλλο μπορεί κανείς να φανταστεί.
Οι άνθρωποι που ελέγχουν την τήρηση των κανόνων είναι οι Ρυθμιστές. Αυτό τον ρόλο έχει και η Λητώ, η ηρωίδα της ιστορίας μας, για την οποία μαθαίνουμε πώς έφτασε να γίνει Ρυθμίστρια, όπως και άλλες λεπτομέρειες της προσωπικής και οικογενειακής της ζωής. Μαθαίνουμε όμως και ποιος είναι ο στόχος της. Να προστατεύσει τον αδερφό της, να τον φροντίσει, να του προσφέρει μια καλύτερη ζωή. Και να γίνει Μέντορας.
Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που θέτει η συγγραφέας είναι το «μέχρι που θα έφτανες αν/για να». Είναι ένα ερώτημα που πολλοί θα μπορούσαμε να απαντήσουμε με συγκεκριμένο τρόπο, μέσα σε ηθικά και λογικά πλαίσια, ειδικά όταν πρόκειται για μια υποθετική περίπτωση. Όταν δεν εξαρτάται το μέλλον μας, κάποιος δικός μας άνθρωπος ή ακόμα και ολόκληρη η ύπαρξή μας από μια τέτοια δύσκολη απόφαση όπως αυτή που καλείται να πάρει η ηρωίδα, ή μάλλον όπως αυτές που καλείται να πάρει σε καθημερινή σχεδόν βάση, τότε είναι πιο εύκολο να αποφασίσουμε και να πούμε ότι θα κάναμε το σωστό. Κάποιοι μπορεί να απαντήσουν ότι θα έκαναν τα πάντα για τα αγαπημένα τους πρόσωπα, κι αυτή, πρέπει να πω, ότι είναι μια απάντηση που έχω διαβάσει να δίνεται πολλές φορές σε μια τέτοια ερώτηση.
Διαβάζοντας όμως το βιβλίο, κάποια δεδομένα μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Κι εδώ έρχεται το ερώτημα: «Είμαστε εγωιστές αν αποφασίσουμε να επιλέξουμε τη δική μας ζωή ή το τέλος των βασανιστηρίων, έναντι της ζωής ενός αγνώστου;». Πόσο εύκολα ή δύσκολα παίρνει κανείς την απόφαση να προδώσει ή ακόμα και να σκοτώσει; Κι αν πρόκειται για προδοσία, τότε προδίδει κανείς μόνο τα ιδανικά που κάποτε πίστευε ή μήπως προδίδει και τους ανθρώπους που τα πρεσβεύουν και που μάχονται γι’ αυτά;
Οι λιγότερες από 300 σελίδες αυτού του βιβλίου καταφέρνουν να προβληματίσουν τον αναγνώστη σε μεγάλο βαθμό, κι όμως περνούν γρήγορα, τρέχουν να προλάβουν τις εξελίξεις και να δουν ποιο είναι το τέλος. Έγινε τελικά η Λητώ Μέντορας; Κι αν ναι, πώς τα κατάφερε; Κι αν όχι, τι την έκανε να αλλάξει γνώμη;
H Αλεξία Κέπελη μας μετέφερε σε μία νέα κοινωνική συνθήκη όπου μία ιδιωτική εταιρεία, η Vis, έθεσε τους κανόνες και επέβαλλε στους πολίτες περιορισμούς και απαγορεύσεις. Η ηρωίδα της ιστορίας μας, η Λητώ, αναγκάστηκε να μπει στο σώμα των Ρυθμιστών που στόχος της ομάδας ήταν να επιβλέπει τους πολίτες και να κρίνει αν ακολουθούν το πρωτόκολλο ή όχι. Οι λόγοι που την έκαναν να γίνει Ρυθμίστρια ήταν για να προσφέρει στον αδερφό της ένα καλύτερο μέλλον και για να γίνει Μέντορας.
Ένα δυστοπικό κοινωνικό μυθιστόρημα που μας φέρνει θύμησες από τα χρόνια της καραντίνας που για να βγούμε μία βόλτα ή να κάνουμε απλές εργασίες της καθημερινότητάς μας ήμασταν υποχρεωμένοι να στέλνουμε μηνύματα για να δηλώνουμε την παρουσία μας.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν μετά το τέλος της ανάγνωσης του βιβλίου είναι πολλά. Ένα από αυτά είναι τι θα ήμασταν διατεθειμένοι να κάνουμε για τους ανθρώπους που αγαπάμε; Η φιλοδοξία μας να ανεβούμε κοινωνικά μήπως τελικά μας οδηγεί να χάσουμε την προσωπική μας ελευθερία; Αξίζει να θυσιάζουμε τα πάντα; Όταν ξεπερνάνε τα όρια μας εμείς πως μπορούμε να βρούμε τρόπο να σωθούμε;
Δεν είναι ένα βιβλίο για να ξεχαστείς αλλά να προβληματιστείς για το πως έχει αλλάξει η ζωή μας. Έχει χαθεί το μέτρο, το συναίσθημα και λειτουργούμε μηχανικά. Ζούμε ή απλά υπάρχουμε;
«Η Μέντορας» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να το διαβάσεις.
Πόσο εύκολο είναι να κρατήσεις την ακεραιότητα του χαρακτήρα και της ψυχής σου κάτω από ένα απολυταρχικό καθεστώς;
Πόσο εύκολο είναι να κρατήσεις ακέραιη την ηθική σου, για να μπορέσεις να προστατέψεις όσους αγαπάς και για να μπορέσεις να επιβιώσεις σε μια κοινωνία που η επιβίωση και η ευημερία σου δεν είναι ο πρωταρχικός της στόχος;
Η «Μέντορας» της Αλεξίας Κέπελη είναι ένα δυστοπικό μυθιστόρημα που περιγράφει με ευρύ βάθος και ακρίβεια μια απολυταρχική κοινωνία, όπου η προσφορά και ο έλεγχος του κοινωνικού συνόλου είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Διαδραματίζεται στην Ελλάδα του μέλλοντος και η περιγραφή αυτής της κοινωνίας εμένα προσωπικά μου θύμισε σε μεγάλο βαθμό το τώρα της δικής μας κοινωνίας και το μέλλον που μπορεί να αντικρίσουμε. Μια ματιά στο τώρα που φανερώνει ένα όραμα του μέλλοντος.
Λογοτεχνική ωριμότητα, αφηγηματική ακρίβεια και βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής είναι τρία χαρακτηριστικά που δομούν το έργο και τη γραφή της κυρίας Κέπελη. Χαρακτηριστικά που είχε ήδη φανερώσει η γραφή της και στο πρώτο βιβλίο της, «Η Κυριαρχία της Σιωπής».
Η φιλοσοφική διάσταση που παίρνει το έργο μέσα από την ανάπτυξη των χαρακτήρων είναι ένα πολύ εντυπωσιακό στοιχείο που χαρακτηρίζει το βιβλίο. Οι χαρακτήρες είναι αυθεντικοί, πολυδιάστατοι και τέλεια δομημένοι, κάτι που σε κάνει να πιστεύεις ότι είναι ζωντανοί, ότι είναι ανάμεσά μας. Και το πιο τρομακτικό, κατά την άποψή μου, είναι ότι αυτοί οι χαρακτήρες είμαστε εμείς, είναι αυτό που θα μπορούσαμε να είμαστε κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Αυτό είναι ένα από τα πολλά στοιχεία που φανερώνει τη μοναδικότητα του βιβλίου και τον βαθύ φιλοσοφικό του χαρακτήρα.
Η γλώσσα του βιβλίου σε διευκολύνει να μπεις σε έναν πολύ γνώριμο κόσμο και κάνει όλη την εμπειρία της ανάγνωσης εύκολη και διασκεδαστική. Αυτό σε βοηθά να θέλεις να συνεχίσεις το βιβλίο και να μην μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου. Βοηθά την ιστορία να ρέει ελεύθερα και με ευκολία προς τον αναγνώστη, καθώς επίσης και να συνδεθείς πιο εύκολα με τους χαρακτήρες του βιβλίου.
Αυτό που θεώρησα εξαιρετικό και μοναδικό, ένα τέλειο στοιχείο που κάνει το βιβλίο άρτιο στα μάτια μου και σημαντικό για την ελληνική λογοτεχνία, ήταν η δομή της αφήγησης. Παρόν και παρελθόν φανερώνουν τον ξεπεσμό του μέλλοντος. Η δομή της αφήγησης διατηρεί σταθερά ενδιαφέρον την ιστορία, επιτρέποντάς της να αναπτύσσεται οργανικά και να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Όλη η μαεστρία της ιστορίας βρίσκεται σε αυτή την επιλογή δομής της αφήγησης. Η μεταμόρφωση της Λητώς είναι πιο ουσιώδης, επιτυχημένη, με μεγαλύτερο αντίκτυπο και βάθος χάρη σε αυτή τη δομή. Χάρη σε αυτή τη δομή πιστεύω ότι όχι μόνο μπορείς να κατανοήσεις τι ήθελε να περάσει η συγγραφέας μέσα από αυτό το βιβλίο, αλλά μπορείς να κατανοήσεις καλύτερα και τη Λητώ και να συνδεθείς άμεσα μαζί της. Δημιουργείται έτσι μια πρωταγωνίστρια τόσο διαφορετική αλλά και τόσο ίδια με εσένα ή με κάθε άλλο άνθρωπο γύρω σου, που δεν σε αφήνει το βιβλίο να μην συνεχίσεις την ιστορία που θέλει να φανερώσει.
Θεωρώ προσωπικά τον χαρακτήρα της Λητώς έναν εξαιρετικά δομημένο χαρακτήρα, με ζωντάνια, έναν ανθρώπινο χαρακτήρα μοναδικό και ξεχωριστό. Έναν άνθρωπο που δεν απέχει από την κρυφή αλήθεια αυτού του κόσμου. Έναν χαρακτήρα άκρως αληθινό και διαχρονικό.
Τέλος: επιβίωση, εξουσία, ηθικές επιλογές. Διαλέγω αυτές τις τρεις σημαντικές έννοιες από το βιβλίο της κυρίας Κέπελη, που με έκαναν να αναλογιστώ με το τέλος του βιβλίου της. Για να γίνεις μέρος αυτού του συστήματος πρέπει να θυσιάσεις αυτές τις τρεις έννοιες. Πρέπει να χάσεις την αθωότητά σου, την ανθρωπιά σου, την ηθική σου. Πρέπει να επιλέξεις να χάσεις όλα αυτά τα στοιχεία. Πρέπει να επιλέξεις να χάσεις ό,τι σε κάνει άνθρωπο για να επιβιώσεις σε αυτόν τον κόσμο, για να γίνεις μέλος του. Αν θες εξουσία, θα διαφθαρείς από αυτήν. Αξίζει άραγε να χάσεις ό,τι σε κάνει άνθρωπο απλώς για να επιβιώσεις;
Αυτό το βιβλίο είναι μια ιστορία όχι υπαρκτή αλλά όχι και απίθανη σε μια άλλη Αθήνα σε άγνωστη χρονική στιγμή. Η γραφή είναι όμορφη, οι χαρακτήρες ζωντανοί κι η ηρωίδα ένα καθημερινό κορίτσι που αγαπάει, πονάει, φιλοδοξεί και θυσιάζει ένα κομμάτι της ψυχής και του σώματος της κάθε φορά που καλείται να πάρει μια απόφαση. Ως πού μπορεί να φτάσει κάποιος για να προστατέψει αυτούς που αγαπάει; Οι αρετές για τις οποίες θυσιάζεται και θυσιάζει είναι απόλυτα ορισμένες; Τελικά ποιος ορίζει τι είναι το σωστό; Οι αποφάσεις μας επηρεάζουν τη ζωή μας ή απλά κάποιοι μας χειρίζονται σαν μαριονέτες καθησυχάζοντας μας ότι εμείς επιλέξαμε;
“Πώς μπορούμε να υποφέρουμε τόσο πολύ, αλλά να νιώθουμε στο τέλος της ημέρας υποχρεωμένοι να λέμε και ευχαριστώ;”
Η Λητώ είναι μια νεαρή γυναίκα, παγιδευμένη σε μια καθημερινότητα γεμάτη πίεση. Έχει την έγνοια του μικρότερου αδελφού της και αναγκάζεται να φροντίζει μία μητέρα που με το ζόρι επιβιώνει. Μια τυχαία συνάντηση ανατρέπει τη ζωή της, αφού εισέρχεται στην ομάδα των Ρυθμιστών - ένα αυστηρό, πειθαρχημένο σώμα ελέγχου και εξουσίας. Θα υποβληθεί σε σκληρή εκπαίδευση υπό τις εντολές της Μονάδας Hope της Vis, για να τα καταφέρει. Όλη η χώρα ελέγχεται, όποιος ξεφεύγει, απομακρύνεται.
“[...] υπέθετε πως ήταν επειδή οι άνθρωποι διέκριναν τη σκληρότητα. Την απανθρωπιά. Και κυρίως, τα αποκρουστικά τραύματα της λυσσαλέας προσπάθειας για επιβίωση”
Η Λητώ αποζητά την ευκαιρία να πάρει τη θέση της Μέντορα, για να ανέβει στην ιεραρχία. Μπορεί να κάνει ό,τι χρειαστεί για να την κατακτήσει; Τελικά, μπορείς να διατηρείς την ανθρωπιά σου σε έναν κόσμο που απαιτεί να θυσιάσεις κομμάτια του εαυτού σου για να επιβιώσεις;
“Βοήθησέ με, αγάπησέ με, κράτησέ με, φοβάμαι”
Με πρωταγωνιστή το τίμημα της επιτυχίας και τα όρια της ανθρώπινης ελευθερίας, το νέο μυθιστόρημα της Κέπελη θέτει έντονα ερωτήματα για το τι μπορεί να αντέξει και να χάσει κάποιος για να επιβιώσει σε ένα αυταρχικό σύστημα. Είναι λύση η σκληρότητα σε έναν κόσμο που έχει ξεχάσει να νιώθει; Ανάμεσα στη δυστοπική αφήγηση μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, η Λητώ θα συναντήσει τον εαυτό της.
“Είχε ανακαλύψει τα όριά της; Ή μήπως δεν τα συνάντησε ποτέ;”