What do you think?
Rate this book
Pozorišna posla
Knjiga ogleda i kritičkog promišljanja o drami i pozorištu nekadašnjeg univerzitetskog profesora, dugogodišnjeg predavača uporedne istorije evropske drame.
Osim što na obuhvatan i analitičan način tumači dela Gogolja i Čehova, Mihiza i Pekića, likove Falstafa i Šajloka, kao i domete velikih glumaca poput Lorensa Olivijea i Bate Stojkovića, autor će se pozabaviti kako pojedinim tabu temama u proslavljenim dramskim delima, kao što je pitanje antisemitizma u Mletačkom trgovcu, tako i novijom istorijom političkih zabrana u pozorištu ili zanemarenim zadacima pozorišne kritike.
Iznad svega, ova knjiga nastoji da potkrepi jedno uverenje koje se tiče rediteljskih sloboda u odnosu na originalan dramski tekst. Ono glasi da su zaista velika dramska dela poput rimskog Koloseuma: iz njega je vekovima, kao iz majdana, svako uzimao kamenih blokova koliko je hteo, pola renesansnog Rima sagrađeno je tim materijalom; ali ova flavijevska građevina i danas stoji skladna i moćna. Od njenih delova nastajale su i blistave palate i padu sklone čatrlje, upravo kao i u slučajevima neprolaznih dramskih dela i njihovih slavnih ili promašenih scenskih postavki.
Osim što na obuhvatan i analitičan način tumači dela Gogolja i Čehova, Mihiza i Pekića, likove Falstafa i Šajloka, kao i domete velikih glumaca poput Lorensa Olivijea i Bate Stojkovića, autor će se pozabaviti kako pojedinim tabu temama u proslavljenim dramskim delima, kao što je pitanje antisemitizma u Mletačkom trgovcu, tako i novijom istorijom političkih zabrana u pozorištu ili zanemarenim zadacima pozorišne kritike.
Iznad svega, ova knjiga nastoji da potkrepi jedno uverenje koje se tiče rediteljskih sloboda u odnosu na originalan dramski tekst. Ono glasi da su zaista velika dramska dela poput rimskog Koloseuma: iz njega je vekovima, kao iz majdana, svako uzimao kamenih blokova koliko je hteo, pola renesansnog Rima sagrađeno je tim materijalom; ali ova flavijevska građevina i danas stoji skladna i moćna. Od njenih delova nastajale su i blistave palate i padu sklone čatrlje, upravo kao i u slučajevima neprolaznih dramskih dela i njihovih slavnih ili promašenih scenskih postavki.
168 pages, Paperback
Published October 6, 2025
About the author
Vladeta Janković
12 books4 followersVladeta Janković je rođen 1940. u Beogradu, gde živi i radi. Završio je Klasičnu gimnaziju i Odsek za opštu književnost sa teorijom književnosti beogradskog Filološkog fakulteta, na kojem je zatim prešao put od asistenta-pripravnika do redovnog profesora antičke književnosti i uporedne istorije drame.
Objavljivao je oglede, studije, književnu i pozorišnu kritiku.
Objavio je knjige: Poetska funkcija kovanica Laze Kostića, Beograd 1969; Menandrovi likovi i evropska drama, Beograd 1978; Terencije: Komedije (prevod, komentar, predgovor), Beograd 1978; „Petrijin venac“ Dragoslava Mihailovića, Beograd 1985; Nasmejana životinja – o antičkoj komediji, Novi Sad 1987; Hrosvita: Drame (prevod, komentar i predgovor), Zagreb 1988; Imenik klasične starine, Beograd 1992; Beočug, Beograd 2011.
Objavljivao je oglede, studije, književnu i pozorišnu kritiku.
Objavio je knjige: Poetska funkcija kovanica Laze Kostića, Beograd 1969; Menandrovi likovi i evropska drama, Beograd 1978; Terencije: Komedije (prevod, komentar, predgovor), Beograd 1978; „Petrijin venac“ Dragoslava Mihailovića, Beograd 1985; Nasmejana životinja – o antičkoj komediji, Novi Sad 1987; Hrosvita: Drame (prevod, komentar i predgovor), Zagreb 1988; Imenik klasične starine, Beograd 1992; Beočug, Beograd 2011.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
February 19, 2026
Knjigu sam kupila metodom hitrog odabira s police na licu mesta, da imam čime da zaokružim količinski popust u Laguni.
Vladeta Janković je svojevremeno divno predavao teme od antičke drame, pa sve do nekih fakultativnih (izbornih) kurseva o pozorištu. I videlo se da je teatar izuzetno voleo.
Privatno mislim i da je uvek bio ubedljiviji kao 'ex cathedra' predavač nego kao posebno nadaren tumač književnih dela. I ostavljao je za sobom gospodski trag sve dok ga nije nezaustavljivo obuzela politika.
Ovu knjižicu čini niz u suštini, i po formi i tematski, raznorodnih tekstova. Od beležaka (praktično profesorske pripreme) za univerzitetska predavanja (Šekspir, Bihner, Gogolj, Čehov), preko književnih ogleda namenjenih stručnim časopisima (Mihić, Pekić, Dragoslav Mihailović), do kratkih, novinskih, sećanja na glumce sa kojima je autor lično bio blizak (Danilo Stojković i Baja Bačić).
*A kad smo kod Ljubiše Baje Bačića, ko pomno prati poeziju, vredelo bi da zaviri u njegovu jedinu, a u godini objavljivanja i nagrađenu zbirku poezije "Stena gologlava" (1985).
U nastavku knjige nailazimo na Vladetin teorijski rad: promišljanje "odnosa pozorišne režije i izvornog dramskog dela", a njegov zaključak (u smislu najpoželjnijeg ishoda scenske interpretacije klasika) vredi i citirati:
"Šta god režija tokom "ovaploćenja" činila sa tekstom (a te slobode su danas bezobalne), jezgro prvobitne umetničke istine opstaje, kao što opiljak zlatne poluge ostaje zlato.
Dalje, Janković oštro pristupa kritici određenih pozorišnih kritičara, na nekoliko konkretnih poimeničnih primera. Potom sledi tekst o poznatim, davnašnjim, slučajevima zabrana u srpskim pozorištima i kako su na "duže staze" uticale na matične ansamble. Efekat cenzure se analizira na primerima predstava: Čekajući Godoa (Beogradsko dramsko pozorište), Druga vrata levo i Kape dole (Atelje 212), Kad su cvetale tikve (JDP), Karamazovi (Narodno pozorište).
Knjiga se završava prilogom od četiri kratke pozorišne kritike, objavljivanih po štampi neposredno posle premijera, čiji je autor Vladeta Janković lično. U stilu, evo moj kratak 'masterclass'!
I to bi bilo to. Kako i sam naslov veli a ne laže, knjižica zapravo sabira ono što se profesoru, posle svih ovih godina, na temu "pozorišnog posla", zateklo u fioci. Pa kome nešto od pobrojanih tema treba, sad zna i gde se traženo može pronaći.
Vladeta Janković je svojevremeno divno predavao teme od antičke drame, pa sve do nekih fakultativnih (izbornih) kurseva o pozorištu. I videlo se da je teatar izuzetno voleo.
Privatno mislim i da je uvek bio ubedljiviji kao 'ex cathedra' predavač nego kao posebno nadaren tumač književnih dela. I ostavljao je za sobom gospodski trag sve dok ga nije nezaustavljivo obuzela politika.
Ovu knjižicu čini niz u suštini, i po formi i tematski, raznorodnih tekstova. Od beležaka (praktično profesorske pripreme) za univerzitetska predavanja (Šekspir, Bihner, Gogolj, Čehov), preko književnih ogleda namenjenih stručnim časopisima (Mihić, Pekić, Dragoslav Mihailović), do kratkih, novinskih, sećanja na glumce sa kojima je autor lično bio blizak (Danilo Stojković i Baja Bačić).
*A kad smo kod Ljubiše Baje Bačića, ko pomno prati poeziju, vredelo bi da zaviri u njegovu jedinu, a u godini objavljivanja i nagrađenu zbirku poezije "Stena gologlava" (1985).
U nastavku knjige nailazimo na Vladetin teorijski rad: promišljanje "odnosa pozorišne režije i izvornog dramskog dela", a njegov zaključak (u smislu najpoželjnijeg ishoda scenske interpretacije klasika) vredi i citirati:
"Šta god režija tokom "ovaploćenja" činila sa tekstom (a te slobode su danas bezobalne), jezgro prvobitne umetničke istine opstaje, kao što opiljak zlatne poluge ostaje zlato.
Dalje, Janković oštro pristupa kritici određenih pozorišnih kritičara, na nekoliko konkretnih poimeničnih primera. Potom sledi tekst o poznatim, davnašnjim, slučajevima zabrana u srpskim pozorištima i kako su na "duže staze" uticale na matične ansamble. Efekat cenzure se analizira na primerima predstava: Čekajući Godoa (Beogradsko dramsko pozorište), Druga vrata levo i Kape dole (Atelje 212), Kad su cvetale tikve (JDP), Karamazovi (Narodno pozorište).
Knjiga se završava prilogom od četiri kratke pozorišne kritike, objavljivanih po štampi neposredno posle premijera, čiji je autor Vladeta Janković lično. U stilu, evo moj kratak 'masterclass'!
I to bi bilo to. Kako i sam naslov veli a ne laže, knjižica zapravo sabira ono što se profesoru, posle svih ovih godina, na temu "pozorišnog posla", zateklo u fioci. Pa kome nešto od pobrojanih tema treba, sad zna i gde se traženo može pronaći.
Displaying 1 of 1 review