Een woord voor

by Eva Meijer

Achteloos is het eerste woord dat verdwijnt, achteloos, en niemand heeft het door. Ekster en geld worden meer gemist. Maar pas bij het verlies van geel ontstaat er echt onrust, als de zonzeggers en kaaszeggers tegenover elkaar komen te staan. Woordenziekte? Taalsabotage? Betekeniscomplot?
Niemand weet waar de woorden zijn gebleven of hoe ze moeten worden bewaard. De regering stelt een tijdelijke taal change voor naar het Engels, dat is ook goed voor het bedrijfsleven. Een groepje denkers en dichters legt zich er niet bij neer. De verdwenen woorden drukken iets uit wat niet anders gezegd kan worden, iets wat we nodig hebben om elkaar te bereiken. Maar hoe kun je je verzetten als je de woorden mist om je gedachten vorm te geven?

Genres: Fiction

314 pages, Paperback

First published February 17, 2026

About the author

Eva Meijer is a philosopher, visual artist, writer and singer-songwriter. They write novels, philosophical essays, academic texts, poems and columns, and their work has been translated into over twenty languages. Recurring themes are language including silence, madness, nonhuman animals, and politics. Meijer also works as an academic philosopher, writes essays and columns for Dutch newspapers, and is a member of the Multispecies Collective.

Reviews

[Fabian · Rating 5 out of 5]

Dit boek is zo goed, ik heb er geen letterclusters voor.

[Stella Starlight · Rating 3 out of 5]

Eva Meijer kiest een originele invalshoek om te filosoferen over taal door Nederland zijn woorden te laten verliezen om onverklaarbare redenen. Elke dag verdwijnen er woorden: ze verdwijnen uit alles dat op schrift staat: digitaal, getikt, handgeschreven van zowel het internet als in boeken, maar ze verdwijnen ook uit de hoofden van mensen en verschijnen dus niet meer op de tongen, ontbreken in gedachten, waardoor het denken ook verandert en zelfs degenereert.

Het idee is aardig én relevant: onze universiteiten verEngelsen (met steenkolen-Engels nota bene), jongeren lezen liever Young Adult literatuur in het Engels dan werk van Nederlandstalige auteurs, zelfs prominenten op televisie en in podcasts weten niet meer dat je verwijst met 'dat' als je spreekt over 'het peleton', en zelf heb ik een klas vol vijfjarigen die de vraag 'Waarom sla je hem?' niet begrijpen, zo'n grote achterstand hebben ze in de Nederlandse taal en in hun eigen eerste taal.

Bovenstaand zijn overigens mijn motieven aangaande taal, Meijer filosofeert meer over hoe taal en gevoel, taal en denken, taal en identiteit onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Als op een dag nagenoeg alle woorden verdwenen zijn weet de chirurg niet meer hoe te opereren.

Wat ik mis is een diepere uitwerking van de personages die Meijer opvoert en vooral ontbreekt een serieuze climax die niet meteen weer inzakt en de ellende van het verliezen van woorden voor een deel van de bevolking reduceert tot een regeltje dat ik in een krant verwacht: zoveel procent praat niet meer, een zoveelste deel zegt enkel yes, no, hello etc.

Maar wat het meeste verbaast is dat een schrijver die vóór het gebruik van het genderneutrale hen/hun is, een boek schrijft dat illustreert dat kleine veranderingen in de taal (al vrij snel verdwijnt het woord 'dat' en verandert 'omdat' in 'omdie' etc) aan begrijpelijkheid inboeten, en dat je elkander net iets minder goed verstaat. Ik heb geen moeite met mensen die zich niet identificeren als hij of zij,wel slaat mijn brein van al meer dan 50 jaar enkelvoud-meervoud erop aan en gaat op zoek naar meerdere personen als het hen en hun leest of hoort.

Daar denk ik aan nu ik het boek uit heb: hoe onhandig het is om de bestaande woorden hen/hun compleet van hun betekenis te strippen en toe te kennen aan mensen in enkelvoud. Het is te laat om in plaats daarvan een nieuw woord uit te vinden. Of de weerstand daarvoor is groot bij de henners en hunners zelf. Ik zou pleiten voor quij (kwij): de q van queer, de ij van hij zij, en de klank van wij. Maar goed, dát is dus niet het onderwerp van dit boek ;-)

Lionel Shriver had wel raad geweten met chaos creëren, meer tegenstand en onbegrip tussen mensen onderling laten bestaan, een exces ontwerpen vanwege het wegvallen van de taal en daarmee (deels) het denken.
Dus vanwege het gemis van chaos en personages waarin ik werkelijk kan verdwijnen: drie sterren.
En dat terwijl de talige uitwerking (Meijer gebruikt zelf de woorden in dit boek niet wanneer ze in het verhaal zijn verdwenen) wel een vijf-sterren-idee is. Over een tijdje heroverweeg ik mijn sterren mogelijk en upgrade ik naar 4. Nu ben ik vooralsnog vooral teleurgesteld dat er niet méér knalde in het boek.

[Hella · Rating 4 out of 5]

Fantastisch boek, hoe verzin je zoiets?
Het was mijn eerste kobo-plus boek, ik had veel aantekeningen gemaakt, maar als je zo'n boek uit hebt, verdwijnt het gewoon van je boekenplank! Dat weet ik nu voor de volgende keer, maar het is wel jammer, ik had er nog wat meer over na willen denken.
Ze was onlangs bij de Taalstaat, het interview staat online.
https://www.nporadio1.nl/fragmenten/d...

[Frederieke · Rating 4 out of 5]

Wat als langzaamaan woorden verdwijnen? Het begint met slechts een paar woorden, maar na een tijd kunnen mensen zich niet meer goed uitdrukken in het Nederlands. Ze gebruiken vertalingen en neologismen, maar een gevoel van onbestemdheid overheerst.
Heel interessant gedachte-experiment.
Ondertussen volg je verhaallijnen van de premier, een wetenschapper en vooral twee nieuwe geliefden. De focus van het boek ligt op de taalverandering en minder op de personages, dat vond ik soms een gemiste kans. Tegelijkertijd vond ik het heel mooi om te zien hoe de etymologie bij veel verdwijnende woorden werd toegelicht. En het is een roman boordevol sociolinguïstiek.

[Martijn Nicolaas · Rating 4 out of 5]

Ik ergerde me behoorlijk tijdens het lezen van het laatste deel en dat is waarschijnlijk precies wat Meijer wilde. Een bijzonder en origineel boek, in het verlengde van haar roman ‘Zee nu’ waarin Nederland onder water verdwijnt, verdwijnt nu de taal, het Nederlands, langzamerhand. Dat moet je wel geloven en dat is af en toe wel lastig maar toch vind ik dit experiment geslaagd en verontrustend: het legt wel bloot wat er verloren gaat.

[Marike · Rating 4 out of 5]

Wat een knap boek. Zo origineel bedacht en helemaal perfect uitgevoerd. Er sprak ook heel veel liefde voor taal uit. De schoonheid van het Nederlands kwam goed naar voren. Door de focus op het verdwijnen van de taal en de zichtbaarheid van dit proces kwam de boodschap toch minder bij mij binnen. Het was vooral een curieus, interessant maatschappijkritisch boek.

[Fem]

zeer orgineel!

[Marjolein · Rating 2 out of 5]

Er is een kans dat ik niet de doelgroep ben van het boek, hoewel het concept me wel aanstaat. Een beetje filosoferen over de functie van taal in de huidige maatschappij, met internet, sociale media, verengelsing en de opkomst van de asbolute horrorteksten van Chatgpt. Het verhaal was alleen te zelfbewust en leek teveel een boodschap uit te willen dragen die helemaal wordt voorgekauwt, waardoor ik het idee had dat de schrijfster me een domme gans vond. Verder was er veel herhaling en een soort belerende toon in de tekst, wat storend is. Er staan ook mooie stukken tussen, maar te weinig om er echt van te kunnen genieten.

[Malou Moen · Rating 4 out of 5]

Ik moest even inkomen maar uiteindelijk vond ik dit wel bijzonder en indrukwekkend. Kwam heel dichtbij - ik zou de Nederlandse taal zo missen. Mooie woorden als overigens, luilekkerland, gezellig, desalniettemin <3
Conclusie: blijf om dingen geven want het (zelf invullen wat) maakt wel uit!!

[Marie · Rating 4 out of 5]

Nog niet vaak iets gelezen dat zo eigenwijs in elkaar zit, met stijl en plot volledig in elkaar verstrengeld. Wat mij betreft: geslaagd experiment met hoofdletter E!!!!

“Mijvanjou. Vind je die stom? Nee, mij ook van jou. Ze probeert dicht genoeg bij Mik te komen om hun een kus te geven maar dit lukt niet, dus kust ze de hand die het dichtst bij haar is. Zachthand, zegt ze. Lachoog. Schoonhart. Kus, uh kusnu? Kusaltijd. Kusaltijd.”

[Heleen · Rating 3 out of 5]

een interessant boek, zeker filosofisch heel aansprekend. de verhaallijn vond ik daarentegen wel tegenvallen, zeker ook doordat elk maatschappelijk probleem aangekaart wordt.
'Als je elkaar niet zo goed kent, dan heb je meer letterclusters nodig om elkaar te bereiken.'

[Aniek Weerdenburg · Rating 5 out of 5]

In een wereld waarin we alsmaar moeten groeien laat Eva Meijer briljant zien hoe het is om juist te krimpen. Hoe je langzaam geen woorden meer hebt om tegen je lief te zeggen. Hoe je langzaam je identiteit verliest. Kippenvel.

[Roos Kobus · Rating 4 out of 5]

Activistisch, speculated, creatief, leerzaam, precies wat ik wil en hoop van een boek van Eva Meijer! En toch 4 sterren omdat ik nog meer had gehoopt: niet alleen een verhaal over het belang van (Nederlandse) taal en wat er verloren kan gaan, maar ook wat voor nieuwe (en oude) woorden we nodig hebben en naar verlangen! Ik voel (woorden) grykel:

“Grykel werd voor het laatst gebruikt rond 1855. Verwees naar nieuwzucht. Verlaten van huis en haard omdat er iets anders mogelijk is... Hij kreeg de grykel en ging.”

En nog een paar magische letterclusters uit dit boek:

Verwerelden ipv verwilderen
Winterwee, heimwee naar de winter (is toch prachtig!)

“Hoe wil je eigenlijk worden genoemd? Die, zij, hij? Liever hen, vanwege het meervoud. … misschien kan je me later anders noemen. Wervelstorm, denkt Uma. Maanlicht. Vogeltje. Herfstblad. Maar ze zegt niks, ze knikt alleen maar.”

“Het leven is niet eenduidig, relaties zijn niet eenduidig. We hebben alle woorden nodig die we kunnen vinden om dat uit te drukken. Om beter te kunnen samenleven, om het beter met elkaar oneens te zijn.”

[Nadine Boke · Rating 3 out of 5]

Ik vond het concept van het boek heel leuk, maar vond het toch niet zo lekker lezen. Nee, niet vanwege de wegvallende woorden en taalswitch, maar iets in de stijl.

Wel 4 sterren dus voor het concept, en hier en daar vond ik stukken erg grappig. Zoals de reactie van de Amerikaanse president. Diverse karakters zijn duidelijk / nauwelijks verbloemd gestoeld op echte personen die nu of in het recente verleden dezelfde rol bekleedden als in het boek, en ik zie het de huidige president vd VS inderdaad zo doen 🙂.

[Freek de Koning · Rating 3 out of 5]

Paar dagen terug uitgelezen. De meeste bladzijden las ik in Marokko, waar ik maar een paar woorden mee kon praten. Dat maakte het boek nog specialer.
Een prachtig experiment maar daar bleef het soms ook wel bij. Toch voel ik zo sterk dat dit vertaald moet worden naar een voorstelling - zal ik het doen?

[Joshua · Rating 4 out of 5]

Wat zou jij vervangen voor geel? Zon of kaas, kanarie, stro? En voor geld? Poen, duiten? Centen? Of gewoon ‘money’. En voor neuken? Vrijen of vlammen? Palen? Coïteren?

God wat een boek. Ga me nog harder verzetten tegen de verloedering van de taal, of is het toch gewoon een natural transition to the international world order? Lang leve dode woorden, en zij die geven om precieze taal!

[Jop]

Slecht is het boek niet, maar een deel leest als een politieke satire en daar blijkt Eva Meijer niet goed in te zijn. Ik vond het af en toe echt Even-tot-hier of Lubach-achtig (en dat is geen compliment). Meijer wil iets wil zeggen over het huidige politieke tijdsgewricht en specifiek het politieke klimaat in Nederland, maar het blijft allemaal vrij plat en inspiratieloos. Dit verrast me wel, omdat ik Meijer hoog heb zitten. Ik vraag me ook af in hoeverre dit boek de tand des tijds gaat weerstaan, omdat het extreem laat blijken geschreven te zijn in de context van kabinet Schoof-I. Los daarvan ook wel weer mooi hier en daar, en sowieso ontzettend leesbaar. Toch zou ik mensen eerder Muizenleven aanraden, mochten ze een boek willen lezen van Eva Meijer.

[Michiel Scheen · Rating 5 out of 5]

Briljant!

[Bert · Rating 3 out of 5]

***(*)

https://woordjes.wordpress.com/2026/0...

[Maud Stamsnijder · Rating 5 out of 5]

Geniaal, de tijdsgeest samengevat. Het boek speelt met alle thema's die ik interessant vind: politiek, taal en kunst. Het is actueel, een technisch meesterwerk en bovenal heel leuk.

"Achteloos verdwijnt het woord achteloos. Het wordt pas veel later gemist."

"Woorden zijn bouwstenen voor verhalen en verhalen gaan met elkaar in gesprek, soms buiten ons om."

"In teksten met alleen functionele taal gaat de vreemdheid en onvoorspelbaarheid van het leven vaak verloren."

"Het is alsof de mensen alles al hebben gezien en zich niet meer kunnen verbazen."

"Maar om te kunnen samenleven moeten mensen met elkaar spreken, samen leren hoe het zit en hoe het beter kan."

"Dan verdwijnt de dood. Niet de dood zelf. Die geeft de grenzen aan van dit verhaal, zoals van elk verhaal."

"Maar bestendigheid is een waarde die al langer niet serieus wordt genomen."

"Maar wie niet over haar gevoel kan spreken, kan geen vrienden maken, zich niet hechten of wortelen."

"Uiteindelijk is het allemaal vrouwenhaat. Niet lelijk mogen zijn, niet oud mogen zijn, wat 'lelijk' en 'oud' betekenen."

"Want letterclusters vormen niet alleen hoe we de wereld waarnemen en aan anderen laten zien, ze zijn ook gereedschappen in discussies, in situaties waarin we elkaar nog niet helemaal begrijpen, en misschien wel nooit zullen begrijpen, maar waarin we toch moeten samenleven."

"En men raakt lettercluster voor lettercluster ook het vermogen tot luisteren kwijt."

"Luisteren is niet alleen nodig om te begrijpen wat de ander zegt, maar ook om erachter te komen of zij überhaupt spreekt."

"Sommige manieren van spreken worden namelijk serieuzer genomen dan andere, en als je niet behoort tot een groep met voldoende macht kun je praten wat je wil maar tellen je letterclusters helemaal niet mee."

"De futiliteit van het academische project overvalt haar regelmatig, hoort bij de twijfel die ten grondslag ligt aan alle goede wetenschap."

[Menno Liefstingh · Rating 2 out of 5]

Het concept is leuk, de uitwerking is helaas minder. Als de schrijver overal witte vlakken in plaats van vervangende woorden had laten vallen hadden er alsnóg minder gaten in deze roman gezeten dan hoe het nu is.

Het voelt alsof de auteur tijdens het schrijven van het boek pas onderzoek is gaan doen naar etymologie en er halverwege achter kwam dat de hele premisse eigenlijk onuitwerkbaar was. Het woord 'respect' dat vervalt blijft onopgemerkt omdat het Engelse 'respect' hetzelfde woord is, maar als 'hier' wegvalt en 'here' gebruikt moet worden (idem voor 'woord' en 'word') vervalt de samenleving in grote paniek. Tip voor de auteur: lees je tekst eens aan jezelf voor, of lees een Wikipediapagina over de Nederlandse taal en haar verwantschap met het Engels, Frans of Duits. Ik denk dat je in je reconstructie een heel eind zou komen als je die drie gewoon door elkaar husselt.

Nitpick: als je van het Centraal Station in Amsterdam naar de OBA wil, hoe kom je dan in Godsnaam langs de Dam?

Het boek wil alles in één keer doen: een these over de verloedering van onze taal, globalisme, de klimaatcrisis, genderfluïditeit, weet ík het allemaal. Dit leidt tot bizarre passages waar de minister-president zit te zweten 'omdat het zoveel warmer is dan normaal voor deze tijd van het jaar', een hoogwaardigheidsbekleder die zich door het verdwijnen van een belangrijk woord ineens kan inleven in de snelwegplakkers van Extinction Rebellion (?!), een bizarre blik op zowel 'mannen' (die gaan fysiek slaan of verhangen zich bij de minste tegenslag) alsook iedereen die buiten de ring van Amsterdam woont (hetzelfde, maar dan op een trekker en/of rokend). Politici en andere mensen die geen dichter/Amsterdammer/uitgesproken woke zijn worden afgeschilderd vanuit een wereldbeeld dat zich voornamelijk ontwikkeld lijkt te hebben via urenlange sessies in hele diepe TikTok-echokamers.

Toch een ster, want het is wel leerzaam om te zien hoe iemand standpunten waar je al van overtuigd bent zo aan je kan opdringen dat je -- uit recalcitrantie -- op de één of andere manier conservatiever uit deze roman komt dan je erin ging. De tweede ster is omdat ik soms ontzettend heb moeten lachen.

[Margriet Smits · Rating 3 out of 5]

‘Nu doe je net of de precieze woorden niet tellen, en dat zou betekenen dat we zonder gedichten en romans kunnen. Terwijl dat een menselijke noodzaak is. Er zijn altijd mensen geweest die de wereld anders toonden in de taal. Samenlevingen overal zijn begonnen uit verhalen. Gilgamesj, de Noordse mythologie, de Griekse. Hoe je moet leven kun je niet uitdrukken in een paar algemene woorden.’ p. 62

Een mooi idee, het verdwijnen van de taal. Niet nieuw - denk aan Bernlefs Hersenschimmen - maar in een eigentijdse sfeer en context. Uitgebreide etymologische toelichtingen zijn leuk voor de neerlandici, de plot is leuk voor detectives en de personages zijn (ook) leuk voor jongere lezers. Toch greep het boek me niet echt, het blijft bij een actueel thema (wie ben je zonder je eigen taal) dat als denkoefening wordt gepresenteerd.

[Tjibbe Wubbels · Rating 4 out of 5]

Ideeënroman over het verdwijnen van woorden uit het Nederlands. Daarbij ook een experimentele roman; de roman bedient zich van de taal die overblijft. 

Misschien verdwijnen de woorden wel omdat we taal minder zijn gebruiken om elkaar beter te begrijpen en meer om "handel te drijven, hun zin te krijgen, hun mening te etaleren, bezit te vergaren". Misschien geven we gewoon niet genoeg om het Nederlands (minder in ieder geval dan de Duitsers en Fransen om hun taal en literatuur geven).

Met het verdwijnen van de woorden vervliegt ook het vermogen zaken precies te benoemen en daardoor ook voelen, beleven en begrijpen. Dit voel je als lezer ook wanneer er meer en meet woorden uit het boek verdwijnen of worden vervangen door Engelse woorden. 

Eva meijer zet hier een boeiende roman neer waar je nog lang over blijft nadenken.

[Karel · Rating 3 out of 5]

Laat ik beginnen met mijn positieve bevindingen.

Ten eerste, wat een geweldig concept voor een boek! Heel boeiend om steeds meer woorden (letterclusters) te zien verdwijnen en wat dit met de taal doet. Ze verdwijnen ook letterlijk uit het boek, vanaf het moment dat het wordt aangegeven. Eva Meijer krijgt het knap voor elkaar dat dit opvalt, maar dat je er niet aan hoeft te storen. Zelfs als het veelgebruikte woorden zijn. Het is een grote charme van het boek en zorgde voor mij dat ik verder bleef lezen.

Daarnaast zijn de karakters Uma en Mik sympathiek geschreven. De ontwikkeling van hun relatie en gedachten en worstelingen met het taalverlies zijn goed gevonden. Helaas vind ik dit wel de enige interessante karakters. De rest is aanzienlijk vlakker en minder sympathiek.

Ook is verhaal niet erg aangrijpend. Hen voegt veel interessante feiten over de verdwenen woorden toe, maar dit gaat ten koste van een boeiender verhaallijn. Ik begrijp dat dit een keuze is, maar ik denk dat er meer uitgehaald had kunnen worden.

Tot slot was ik ook enigszins teleurgesteld in het einde. Ik zal geen spoilers plaatsen, maar had ik er meer van gehoopt.

Het blijft alsnog zeker een aanbeveling wanneer je het concept boeiend vindt.

3,5*

[Boudewijn Hogeboom · Rating 5 out of 5]

Af en toe lees ben ik compleet overdonderd door wat ik lees. Dit is zo’n boek dat me van mijn sokken blies. Wat een origineel idee, wat gaaf en geloofwaardig uitgewerkt. Dit is echt het soort boek waar boeken voor zijn uitgevonden. Een taalfilosofisch verhaal over de impact van taal, woorden, op ons bestaan.

[Geerte]

Ik ging naar Zeeland en de treinreis vloog voorbij. En op de terugweg weer. Ik ben goed aan het denken gezet en ben heel blij dat ik van Nederlandse woorden mijn werk heb kunnen maken.

[Marlinde van den Berg · Rating 5 out of 5]

echt een heeel mooi boek omg het heeft me echt aan het denken gezet en fijn hoe inclusief het is

[Marit]

Mij heeft even geen language om te describen hoe irritant en fascinerend tegelijk mij dit vond.

[Maaike · Rating 4 out of 5]

3.5 ⭐

[Joanna Den Blijker · Rating 2 out of 5]

Saai