مؤتمر علماء بغداد کتابی است که به مباحث اختلافی بین شیعه و سنی پرداخته و در قرن 5 ق روی داده است. نویسنده اثر مقاتل بن عطیه البکری، داماد خواجه نظام الملک طوسی است.
کتاب در رابطه با مناظره مشهوری که در منابعی معروف است در عهد سلطان ملکشاه سلجوقی بین حسین بن علی علوی، عالم بزرگ شیعه و عباسی، عالم بزرگ اهل سنت شکل گرفت. در خلال این مناظره حسین بن علی با آوردن مدارک و شواهد و ادلهای که در مناظره مورد قبول واقع شد، سلطان ملکشاه سلجوقی و نظام الملک طوسی را دربارهٔ حقانیت تشیع قانع نمود. او در این مناظره از وقایعی چون داستان غرانیق، بدعتهای عمر بن خطاب، زنای خالد بن ولید، واقعه بیت بضعه الرسول، واقعه فدک، نماز تراویح، و سنت متعه یاد کرده و باعث شد که سلطان ملکشاه سلجوقی و خواجه نظام الملک طوسی از عقیده به مذهب سنت، دست بردارند.
در پی این مناظره خواجه نظام الملک طوسی و سلطان ملکشاه سلجوقی هر دو شیعه شدند و عباسی را مورد عتاب قرار دادند. مدتی بعد نیز در فاصله کوتاهی نظام الملک و شاه سلجوقی توسط توطئه اهل سنت و برای بدنام کردن اسماعیلیان و شیعیان و نیز از بین بردن اثر مناظره به قتل رسیدند.
تا کنون بیش از ۷۰ هزار نسخه از این کتاب در ایران به فروش رسیده است و چندین ترجمهٔ فارسی دارد.
اين كتاب شرحيست خواندني بر مناظرهاي مشهور بين دو عالم بزرگ شيعه و اهل سنت در حضور ملکشاه سلجوقی و خواجه نظام الملک در قرن 5 هجري.
در عوضِ انتشـار نظـر شخصيام راجع به اين كتاب، مناسب ديدم بخشي از مقـدمهي كتاب به قلـم فقيه فقيـد آقاي سيد شهابالدين مرعشي نجفي رو باز نشر كنم؛ باشد كه كارگر افتد: ... به جان خودم سوگند كه اگر وابستگان به فرقهي وهابيت و علماي سنـّت و جماعت و اهل فضـل آنان در اين مناظـره دقيق شوند و به ديدهي انصـاف در اين بحث بنگرند، بيترديـد آن را شـفاي هر بيـمار و زلال هر تشنه لب خواهند يافت...
راوی این مناظره باشکوه مقاتل بن عطیه داماد خواجه نظام الملک طوسی ست و به زبان عربی نوشته شده و شرح مناظره بین عالم شیعی و عالم سنی است که به امر سلطان ملکشاه سلجوقی و با نظارت وزیر دانشمندش(خواجه نظام الملک) صورت گرفته.پس از اینکه حقانیت شیعه بر سلطان معلوم میشود وی درهمان مجلس از مذهب خود برمیگردد و شیعه میشود و خواجه نظام الملک هم (که قبل از آن شیعه بود و تقیه میکرد) رسما مذهبش را اظهار میکند.منتها معاندان این دو سالار مملکت را شهید کردند.
رغم قلّة ورقه إلا أنه غني بالمعلومات والدلائل الواضحة حول خلافة أمير المؤمنين علي بن أبي طالب. وكيفية الشيعة هُمّ الفرقة الناجية لانهم يتبعون نهج النبي الأكرم وآلهِ الآطهار.
#مؤتمر_علماء_بغداد ........................... حكاية مؤتمرٍ ومحاورةٍ عُقدَت في ثلاثة أيام، بين علماءٍ من السنة والشيعة، عقدها ونظّم لها "الملك شاه سلجوقي" ووزيره الحكيم "نظام الملك".. وقد كان الهدف من انعقاد هذا المؤتمر هو بيان طريق الحق والصواب فاتّباعه.. ............................ حكايةٌ رغم قلّة صفحاتها، إلا أن باطنها يحوي الكثير من البراهين والحجج القوية - والتي يجهلها البعض أو يتغافل عنها المعاندين والمتعصبين- التي تبيّن طريق الهُدى والرحمة..