'VHS' is een liefdevol, bijna tastbaar verslag van de tijd waarin Thomas Heerma van Voss vrijwel wekelijks de videotheek bezoekt. Eerst alleen om films te huren – van The Fugitive kent hij nu nog woordelijk de dialogen uit zijn hoofd – maar vanaf zijn zestiende ook voor zijn eerste bijbaantje. De sympathieke eigenaresse, die vasthoudt aan de VHS-band terwijl het tijdperk van de dvd aanbreekt, vraagt namelijk aan Thomas om een avond per week films te gaan verhuren. In een intieme brief aan zijn beste vriend, destijds ook medewerker van videotheek Filmplan, staat Thomas Heerma van Voss stil bij de charme van de VHS-band en bij hun jeugd die zo door films werd ingekleurd. Wat maakt dat de een monter zijn rug naar het verleden keert, en de ander, licht melancholisch, de rug naar de toekomst?
VHS is een prachtige ode aan de videotheek, de videobanden, films en werken in een videotheek. Maar waar het boek het vooral van moet hebben is de manier waarop Thomas Heerma Van Voss het allemaal neerschrijft. Hij schrijft het neer als een brief aan een vriend waarmee hij al deze herinneringen deelt. En deze herinneringen zijn zo herkenbaar dat het boek echt iets met me deed. Een must-have voor elke film- en literatuurliefhebber en ook een ode aan de terugkeer naar een jongere versie van jezelf.
Ik dacht een boek te hebben gekocht over een eerste liefde. Feitelijk gezien is dat ook zo, alleen gaat het over een heel specifiek soort eerste liefde: videobanden. Desondanks genoten van weer een nostalgisch thomasheermavanvossuniversum.
WAUW! In ‘VHS’ van Thomas Heerma van Voss komt voor mij als lezer veel samen. Het is een geweldig boekje dat meer is dan een nostalgisch verlangen. Het gaat ook over passie, vooruitgang en is een literaire illustratie en uitleg van enkele zinnen van Martin Heidegger. Allereerst is de ironie geweldig. In een deel van het verhaal komt dit op een geweldige manier aan bod. Ik heb tijdens het lezen van deze passages echt even zitten grinniken. In mijn ervaring is het uit te leggen als een ode aan de verzamelaar. Daarnaast is de licht melancholische toon in combinatie met de briefvorm perfect. Het zorgt er voor dat de lezer wordt meegezogen in het verhaal. Sommige passages laten de lezer de passie van de auteur voelen voor film, het werken in de videotheek en de videoband. En dan het thema. In mijn ervaring wordt dat in het boek op pagina 11 heel kernachtig weergegeven met de volgende woorden:
‘Zonder het verleden te willen romantiseren kan ik enorm terugverlangen naar het simpele feit dat niet alles zomaar voorhanden was.’
Voor mij raakt het laatste deel van deze zin verschillende herinneringen. Vooral aan alle bezoeken die ik bracht aan antiquariaten op zoek naar specifieke boeken. Het internet heeft de spanning van deze zoektocht een stuk verminderd, omdat via sites het makkelijk is geworden om boeken te traceren. Ook illustreert ‘VHS’ een cryptische zin uit ‘Over het wezen van de grond – Over het wezen van de waarheid’, namelijk: ‘De wereld wereldt’. Het eerste citaat heeft voor mijn gevoel te maken met vooruitgang en ontwikkeling. Heerma van Voss beschrijft de teloorgang van de videoband op de juiste manier en in combinatie met de ervaringen van het werken in de videotheek en zijn passie voor film schept dat een intrigerende dynamiek. In deze wereld is het belangrijk om alles voorhanden te hebben (het wereleden), terwijl de echte charme ligt het niet voorhanden zijn van alles. ‘VHS’ is dus zoveel meer dan een nostalgisch verlangen. Het is een licht melancholisch verhaal met hier en daar een ironische toon, dat de lzer van begin tot eind weet te boeien. Voor de lezers van Martin Heidegger is het boek een literaire illustratie van een cryptische zin uit het werk van deze filosoof.
Wandelverhalen bij Van Oorschot, kleurparabels bij Oevers. Een boekje voor elke maand bij Das Mag. En dan vergeten we de treinreizen van Ambo|Anthos nog.
Het lijkt wel of elke uitgeverij zijn literair mini-reeksje wil, want nu komt ook Cossee op de proppen met een (mooi vormgegeven) serie, dit keer gewijd aan de eerste liefde.
Meestal bij dat soort initiatieven zijn de resultaten erg wisselvallig van kwaliteit, maar kijk: de eerste twee eerste liefdes raken beide een snaar. __ In ‘Eden’ (***) benadert Chaja Polak het onderwerp wel erg traditioneel: haar eerste liefde is haar moeder, met wie ze na de tweede wereldoorlog herenigd werd, maar die ze al snel weer moest loslaten.
Het grootste deel van het boekje gaat over haar tweede eerste liefde, Pierrot.
Kalverliefde, bezwaard door onmogelijkheid.
Weinig opzienbarend, maar gered door het format: (nèt) geen letter te veel. __
Neen, dan pakt Thomas Heerma Van Voss het origineler aan.
Opnieuw werpt hij zich op als archivaris, dit keer van de film, met de ‘VHS’ (****) als objet d’amour.
'Verhalen uit de Videotheek’ ware ook een goede titel geweest, een ode aan (video)vriendschap, verrijkt met een bezoek aan the Rocky Steps, een intrigerende kennismaking met Marion Stokes en echo’s van ‘Max, Mischa & het Tet-Offensief’ (maar dan 1200 pagina’s korter). __
Memorabel als een eerste liefde zullen de deeltjes (uiteraard) nooit worden, maar op zich waren het geen onprettige one night stands.
Thomas Heerma van Voss heeft het buitengewone talent om nostalgie op te roepen. Wat mis ik de videoband. De spoel, de tape, de mechaniekjes. Het geluid van de recorder die terugspoelt, een band uitspuugt. Informatiedragers met een ziel, tastbaar. En nu? Nu is alles weg. Verdwenen. Het leven is opeens zo flets geworden, zonder gewicht ook.
"Er zijn plekken waar ik jarenlang kwam en toch nooit voluit ben geweest – en plekken die allang niet meer bestaan en die ik toch nooit helemaal heb verlaten."
Magistrale openingszin. Heel fijn, warm boekje ook. Meteen zin om mijn ooit weggedane videocollectie weer terug te gaan verzamelen.