What do you think?
Rate this book
Een spion in de familie: Het waargebeurde verhaal van Johanna van Haarlem wier zoon een geheim agent bleek te zijn
Een moeder. Een verloren zoon. Een spionagezaak die de wereld schokte.
In A Spy in the Family onthullen onderzoeksjournalisten Paul Henderson en David Gardner het ongelooflijke, waargebeurde verhaal van Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion die zich jarenlang voordeed als Erwin van Haarlem—de verloren zoon van een Nederlandse vrouw.
Johanna van Haarlem dacht dat ze na tientallen jaren haar kind eindelijk had teruggevonden, maar de waarheid was veel duisterder. Jelínek infiltreerde de Britse samenleving, spioneerde voor de Sovjet-Unie en hield zijn dekmantel meer dan een decennium in stand.
Dit boek biedt een diepgaande blik op de wereld van spionage, verraad en misleiding, en onthult hoe één man een familie en een land voor de gek hield.
In A Spy in the Family onthullen onderzoeksjournalisten Paul Henderson en David Gardner het ongelooflijke, waargebeurde verhaal van Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion die zich jarenlang voordeed als Erwin van Haarlem—de verloren zoon van een Nederlandse vrouw.
Johanna van Haarlem dacht dat ze na tientallen jaren haar kind eindelijk had teruggevonden, maar de waarheid was veel duisterder. Jelínek infiltreerde de Britse samenleving, spioneerde voor de Sovjet-Unie en hield zijn dekmantel meer dan een decennium in stand.
Dit boek biedt een diepgaande blik op de wereld van spionage, verraad en misleiding, en onthult hoe één man een familie en een land voor de gek hield.
304 pages, Kindle Edition
Published February 24, 2026
About the author
Paul Henderson
150 books1 followerLibrarian Note:
There is more than one author in the Goodreads database with this name.
This profile may contain books from multiple authors of this name.
There is more than one author in the Goodreads database with this name.
This profile may contain books from multiple authors of this name.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
March 10, 2026
"Het leven is een boek dat je maar één keer kunt lezen."
Een spion in de familie brengt het onwaarschijnlijke verhaal van Johanna van Haarlem. Jarenlang geloofde zij haar zoon teruggevonden te hebben, maar uiteindelijk bleek dat Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion, zich voordeed als haar verloren zoon.
Henderson en Gardner werken beiden als onderzoeksjournalist. Dat merk je aan hun vlotte pen. Ze geven een heldere uiteenzetting van de feiten en doen dat zonder het menselijke aspect uit het oog te verliezen. Het verhaal werd bovendien erg gestructureerd gebracht.
Na het voorwoord start het verhaal in mei 1977. Via het Rode Kruis krijgt de spion die zich voordoet als Erwin van Haarlem te horen dat zijn moeder met hem in contact wilt komen.
Hierna start het eerste deel en daarin wordt gefocust op Johanna. In 1943 is zij 19 jaar oud. Ondanks zijn Joodse afkomst collaboreert haar vader met de Duitsers. Eén jaar later maakt Johanna iets vreselijks mee. Die gebeurtenis op zich is al zwaar om te dragen en tekent haar. Daarenboven toont haar familie geen begrip en zet haar vader haar voor een onmogelijke keuze.
De nadruk wordt gelegd op de eerste jaren nadat Johanna noodgedwongen afscheid moest nemen van haar zoon. Het is werkelijk hartverscheurend hoe ze Erwin moest achterlaten en ik kon me amper voorstellen hoe zwaar dat was. Zeker omdat ze niet op steun van haar familie kon rekenen. Verder in dit deel wordt nog beknopt toegelicht hoe het met haar ging tot aan het eerste contact met de vermeende Erwin.
In het tweede deel, 'De spion', start het verhaal in de jaren zestig. We komen te weten hoe Václav bij de veiligheidsdienst startte en waarom de identiteit van Erwin werd gebruikt. Er volgt een samenvatting van zijn carrière in Londen en het contact met Johanna.
Eindigen doet dit deel met de rechtzaak die hem deels ontmaskerde en hem een gevangenisstraf opleverde. Hoewel ik spionage heel erg interessant vind, vond ik dit stukje een beetje langdradig gebracht. Dat is iets waar ik eerder in dit deel of in de twee andere delen geen last van had.
Door de rechtzaak komt Johanna erachter dat ze helemaal niet met haar zoon werd herenigd. En dan wordt nogmaals getoond hoe vastberaden en veerkrachtig deze vrouw is. Het derde en laatste deel, 'Haar zoon', brengt ons naar Tsjecho-Slowakije in 1991. Met behulp van Paul Henderson start ze een nieuwe zoektocht naar Erwin.
Het lijkt zoeken naar een speld in een hooiberg, maar het geluk staat eindelijk aan Johanna's kant. Al die jaren van schuldgevoel en onzekerheid kan ze eindelijk achter zich laten en daar werd ik als lezer heel blij van. Voor Václav breekt er een andere, minder rooskleurige realiteit aan. Na zijn vrijlating keert hij terug naar een compleet ander land dan hetgene waarvoor hij jarenlang inlichtingenwerk heeft uitgevoerd.
Een spion in de familie is niet zomaar een spionageverhaal. Het raakt, net omdat het de menselijke tol en de verwoestende gevolgen achter het werk blootlegt. Het overtreft ruimschoots de verhalen die je in films ziet.
De veerkracht van Johanna heeft me ontroerd, gezien zij na elke tegenslag toch weer de moed vond om verder te gaan en niet moest weten van opgeven. Als je geïnteresseerd bent in een waargebeurd spionageverhaal, dan moet je dit interessante boek absoluut lezen.
Dankjewel aan VBK België en Uitgeverij De Fontein voor dit indrukwekkende recensie-exemplaar!
Een spion in de familie brengt het onwaarschijnlijke verhaal van Johanna van Haarlem. Jarenlang geloofde zij haar zoon teruggevonden te hebben, maar uiteindelijk bleek dat Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion, zich voordeed als haar verloren zoon.
Henderson en Gardner werken beiden als onderzoeksjournalist. Dat merk je aan hun vlotte pen. Ze geven een heldere uiteenzetting van de feiten en doen dat zonder het menselijke aspect uit het oog te verliezen. Het verhaal werd bovendien erg gestructureerd gebracht.
Na het voorwoord start het verhaal in mei 1977. Via het Rode Kruis krijgt de spion die zich voordoet als Erwin van Haarlem te horen dat zijn moeder met hem in contact wilt komen.
Hierna start het eerste deel en daarin wordt gefocust op Johanna. In 1943 is zij 19 jaar oud. Ondanks zijn Joodse afkomst collaboreert haar vader met de Duitsers. Eén jaar later maakt Johanna iets vreselijks mee. Die gebeurtenis op zich is al zwaar om te dragen en tekent haar. Daarenboven toont haar familie geen begrip en zet haar vader haar voor een onmogelijke keuze.
De nadruk wordt gelegd op de eerste jaren nadat Johanna noodgedwongen afscheid moest nemen van haar zoon. Het is werkelijk hartverscheurend hoe ze Erwin moest achterlaten en ik kon me amper voorstellen hoe zwaar dat was. Zeker omdat ze niet op steun van haar familie kon rekenen. Verder in dit deel wordt nog beknopt toegelicht hoe het met haar ging tot aan het eerste contact met de vermeende Erwin.
In het tweede deel, 'De spion', start het verhaal in de jaren zestig. We komen te weten hoe Václav bij de veiligheidsdienst startte en waarom de identiteit van Erwin werd gebruikt. Er volgt een samenvatting van zijn carrière in Londen en het contact met Johanna.
Eindigen doet dit deel met de rechtzaak die hem deels ontmaskerde en hem een gevangenisstraf opleverde. Hoewel ik spionage heel erg interessant vind, vond ik dit stukje een beetje langdradig gebracht. Dat is iets waar ik eerder in dit deel of in de twee andere delen geen last van had.
Door de rechtzaak komt Johanna erachter dat ze helemaal niet met haar zoon werd herenigd. En dan wordt nogmaals getoond hoe vastberaden en veerkrachtig deze vrouw is. Het derde en laatste deel, 'Haar zoon', brengt ons naar Tsjecho-Slowakije in 1991. Met behulp van Paul Henderson start ze een nieuwe zoektocht naar Erwin.
Het lijkt zoeken naar een speld in een hooiberg, maar het geluk staat eindelijk aan Johanna's kant. Al die jaren van schuldgevoel en onzekerheid kan ze eindelijk achter zich laten en daar werd ik als lezer heel blij van. Voor Václav breekt er een andere, minder rooskleurige realiteit aan. Na zijn vrijlating keert hij terug naar een compleet ander land dan hetgene waarvoor hij jarenlang inlichtingenwerk heeft uitgevoerd.
Een spion in de familie is niet zomaar een spionageverhaal. Het raakt, net omdat het de menselijke tol en de verwoestende gevolgen achter het werk blootlegt. Het overtreft ruimschoots de verhalen die je in films ziet.
De veerkracht van Johanna heeft me ontroerd, gezien zij na elke tegenslag toch weer de moed vond om verder te gaan en niet moest weten van opgeven. Als je geïnteresseerd bent in een waargebeurd spionageverhaal, dan moet je dit interessante boek absoluut lezen.
Dankjewel aan VBK België en Uitgeverij De Fontein voor dit indrukwekkende recensie-exemplaar!
March 11, 2026
Waargebeurd, hartverscheurend en onrustwekkend
Een spion in de familie gaat over de veerkracht en doorzettingsvermogen van Johanna van Haarlem, een bijzondere vrouw op zoek naar haar zoon.
Auteur
Paul Henderson en David Gardner zijn beiden doorwinterde journalisten, die grootschalige schandalen en historische onderzoeken hebben gepubliceerd. David was bij de rechtszaak, waarbij Johanna getuigde en dat heeft hem niet losgelaten. Dit verhaal moesten ze vertellen. Terecht!
Cover
De omslag laat een goedgeklede jongeman zien met een vrouw in zijn kielzog op een gescheurde bladzijde. Mijn voorkeur gaat naar de Britse versie, waarbij je een spion ziet op weg naar zowel Londen als Moskou.
Een spion in de familie: het verhaal
Johanna’s vader – van Joodse afkomst – overtuigt toch de Duitsers tijdens de oorlog om bij hem te feesten en hem goedbetaalde opdrachten te geven. Een Duitse soldaat verkracht Johanna en haar vader zet haar zonder pardon op straat. Johanna dient haar zoontje Erwin in een kindertehuis inTsjechië achter te laten om hem en zichzelf te redden. Ze blijft jarenlang naar hem op zoek.
Na dertig jaar is ze hem op het spoor en verwelkomt Erwin hartelijk. De ongelooflijke charmante en charismatische jongeman is eigenlijk een spion, die de gestolen identiteit van haar zoontje heeft gekregen van de overheid. Hij werkt succesvol in Londen en misleidt iedereen.
Mijn gedacht
De auteurs hebben – gelukkig – het complexe verhaal in drie delen opgesplitst: de moeder, de spion en haar zoon. Het boekt getuigt van enorm veel research (en ook doorzettingsvermogen) en de kunst om de veelheid van feiten en nevenlijnen tot een duidelijk verhaal te brengen. Je krijgt als lezer een levensecht beeld van de hoofdpersonages Johanna, spion Vaclav Jelinek en haar zoon Erwin. Het lijkt wel een James Bond film, maar dan in het echt. Onrustwekkend! Helemaal een script voor een film of serie.
Oh ja, alweer iets bijgeleerd: refuseniks – Sovjet-joden die in de jaren 70 en 80 toestemming tot emigratie (meestal naar Israël) werd geweigerd, waardoor ze vervolgd werden en hun baan verloren.
It’s the oldest question of all, George. Who can spy on the spies? (John le Carré)
Een spion in de familie gaat over de veerkracht en doorzettingsvermogen van Johanna van Haarlem, een bijzondere vrouw op zoek naar haar zoon.
Auteur
Paul Henderson en David Gardner zijn beiden doorwinterde journalisten, die grootschalige schandalen en historische onderzoeken hebben gepubliceerd. David was bij de rechtszaak, waarbij Johanna getuigde en dat heeft hem niet losgelaten. Dit verhaal moesten ze vertellen. Terecht!
Cover
De omslag laat een goedgeklede jongeman zien met een vrouw in zijn kielzog op een gescheurde bladzijde. Mijn voorkeur gaat naar de Britse versie, waarbij je een spion ziet op weg naar zowel Londen als Moskou.
Een spion in de familie: het verhaal
Johanna’s vader – van Joodse afkomst – overtuigt toch de Duitsers tijdens de oorlog om bij hem te feesten en hem goedbetaalde opdrachten te geven. Een Duitse soldaat verkracht Johanna en haar vader zet haar zonder pardon op straat. Johanna dient haar zoontje Erwin in een kindertehuis inTsjechië achter te laten om hem en zichzelf te redden. Ze blijft jarenlang naar hem op zoek.
Na dertig jaar is ze hem op het spoor en verwelkomt Erwin hartelijk. De ongelooflijke charmante en charismatische jongeman is eigenlijk een spion, die de gestolen identiteit van haar zoontje heeft gekregen van de overheid. Hij werkt succesvol in Londen en misleidt iedereen.
Mijn gedacht
De auteurs hebben – gelukkig – het complexe verhaal in drie delen opgesplitst: de moeder, de spion en haar zoon. Het boekt getuigt van enorm veel research (en ook doorzettingsvermogen) en de kunst om de veelheid van feiten en nevenlijnen tot een duidelijk verhaal te brengen. Je krijgt als lezer een levensecht beeld van de hoofdpersonages Johanna, spion Vaclav Jelinek en haar zoon Erwin. Het lijkt wel een James Bond film, maar dan in het echt. Onrustwekkend! Helemaal een script voor een film of serie.
Oh ja, alweer iets bijgeleerd: refuseniks – Sovjet-joden die in de jaren 70 en 80 toestemming tot emigratie (meestal naar Israël) werd geweigerd, waardoor ze vervolgd werden en hun baan verloren.
It’s the oldest question of all, George. Who can spy on the spies? (John le Carré)
May 14, 2026
Paul Henderson en David Gardner zijn twee doorgewinterde onderzoeksjournalisten met een neus voor de echt grote verhalen. Henderson heeft als redacteur bij Britse tabloids gewerkt en duikt graag in schandalen, terwijl Gardner als buitenlandcorrespondent en auteur al menig intrigerend non-fictieboek op zijn naam heeft staan. Samen brengen ze in dit boek een ongelooflijk waargebeurd verhaal tot leven dat je normaal alleen in een spionagethriller verwacht.
In dit boek volgen we Johanna van Haarlem, een Nederlandse vrouw die tijdens de oorlog op jonge leeftijd iets vreselijks meemaakt: ze wordt verkracht door een Duitse soldaat, raakt zwanger en moet onder druk van haar familie haar zoontje Erwin achterlaten in een Tsjechisch kindertehuis. Jaren later, na eindeloos zoeken via het Rode Kruis, denkt ze eindelijk haar zoon terug te vinden. Die “Erwin” blijkt een charmante, goedgeklede man die in Londen een succesvol leven leidt als antiekhandelaar. Maar de waarheid is duisterder dan Johanna ooit had kunnen vermoeden. De man die ze omarmt is eigenlijk Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion die onder de gestolen identiteit van haar zoon opereert voor de StB en de Sovjets. Hij infiltreert Britse kringen, verzamelt info over defensie en zelfs de koninklijke familie, terwijl hij iedereen – inclusief Johanna – jarenlang om de tuin leidt.
De schrijfstijl is vlot en journalistiek, zonder dat het droog aanvoelt. Henderson en Gardner wisselen feiten en emotie mooi af, waardoor het leest als een spannende roman met echte mensen van vlees en bloed.
Wat ik écht sterk vond, was hoe het boek de menselijke kant van spionage blootlegt. Die dubbele klap voor Johanna – eerst haar kind kwijtraken en dan ontdekken dat ze een vreemde in huis heeft gehaald – raakt je diep. De research is indrukwekkend en het verhaal zit vol onverwachte wendingen, van DNA-bewijs tot een emotionele zoektocht in het post-communistische Tsjecho-Slowakije. Minder enthousiast was ik soms over de wat langere en gedetailleerde stukken over de spionage-operaties zelf.
Een hartverscheurend, onrustwekkend en tegelijk hoopvol boek dat laat zien hoe één leugen een heel leven kan bepalen.
In dit boek volgen we Johanna van Haarlem, een Nederlandse vrouw die tijdens de oorlog op jonge leeftijd iets vreselijks meemaakt: ze wordt verkracht door een Duitse soldaat, raakt zwanger en moet onder druk van haar familie haar zoontje Erwin achterlaten in een Tsjechisch kindertehuis. Jaren later, na eindeloos zoeken via het Rode Kruis, denkt ze eindelijk haar zoon terug te vinden. Die “Erwin” blijkt een charmante, goedgeklede man die in Londen een succesvol leven leidt als antiekhandelaar. Maar de waarheid is duisterder dan Johanna ooit had kunnen vermoeden. De man die ze omarmt is eigenlijk Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion die onder de gestolen identiteit van haar zoon opereert voor de StB en de Sovjets. Hij infiltreert Britse kringen, verzamelt info over defensie en zelfs de koninklijke familie, terwijl hij iedereen – inclusief Johanna – jarenlang om de tuin leidt.
De schrijfstijl is vlot en journalistiek, zonder dat het droog aanvoelt. Henderson en Gardner wisselen feiten en emotie mooi af, waardoor het leest als een spannende roman met echte mensen van vlees en bloed.
Wat ik écht sterk vond, was hoe het boek de menselijke kant van spionage blootlegt. Die dubbele klap voor Johanna – eerst haar kind kwijtraken en dan ontdekken dat ze een vreemde in huis heeft gehaald – raakt je diep. De research is indrukwekkend en het verhaal zit vol onverwachte wendingen, van DNA-bewijs tot een emotionele zoektocht in het post-communistische Tsjecho-Slowakije. Minder enthousiast was ik soms over de wat langere en gedetailleerde stukken over de spionage-operaties zelf.
Een hartverscheurend, onrustwekkend en tegelijk hoopvol boek dat laat zien hoe één leugen een heel leven kan bepalen.
April 2, 2026
Wat goed dat deze twee journalisten dit verhaal de moeite waard vonden om er een boek van te maken. Ondanks het onderwerp heb ik ervan genoten. Wat heeft de hoofdpersoon Johanna van Haarlem veel mee moeten maken en wat een krachtige vrouw.
How wonderful that these two journalists found this story worth turning into a book. Despite the subject matter, I enjoyed it. The main character, Johanna van Haarlem, has had to endure so much, and what a powerful woman.
How wonderful that these two journalists found this story worth turning into a book. Despite the subject matter, I enjoyed it. The main character, Johanna van Haarlem, has had to endure so much, and what a powerful woman.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews