Lex Paleaux is schrijver, columnist en scenarist. Eerder verschenen van zijn hand onder meer de veelgeprezen romans Winterwater en Als de dood zucht, houd ik mijn adem in. Van Winterwater werd een succesvol theaterstuk gemaakt en het werd vertaald in het Fries.
Het onverwachte einde maakt dat ik hem opnieuw wil lezen met een andere kijk op het verhaal. Echt prachtig, een aanrader voor iedereen die iets met de jeugdzorg heeft (maar eigenlijk ook als je dat niet hebt).
De jongeren in dit verhaal zijn getraumatiseerd en zoeken veiligheid, liefde en normaliteit. Het is heftig om te lezen dat daar in de gesloten inrichting weinig ruimte voor is. Individuele behoeften passen niet in het stramien van therapie en dagindeling. Medicatie is het antwoord op conflicten. Onmacht bij de begeleiding en bij de jongeren, terwijl men elke kans laat liggen het zelfvertrouwen, de eigenwaarde en de talenten van de jongeren te ontwikkelen. Ondanks de soms luchtige en toon en zelfs de humor in het verhaal had ik vanaf de eerste pagina tot het (bittere) einde een brok in mijn keel. Goed geschreven en aangrijpend. Een verhaal dat mij in ieder geval niet zo snel loslaat.
Een heel bijzonder boek over het leven in de psychiatrie. Het einde zorgt ervoor dat je de stukken die je eerder hebt gelezen, ineens in een ander perspectief ziet, erg onverwachts. Knap geschreven.
Wow. Een intrigerend boek over jongeren in de psychiatrie. Ik ben fan van de schrijfstijl en ik zag de plottwist aan het einde totaal niet aankomen. Op naar het tweede deel: Liften naar de hemel.
Wanneer Frank wordt opgenomen in een psychiatrische jeugdkliniek, laat hij noodgedwongen alles achter wat vertrouwd is. Wat hem daar te wachten staat, weet hij niet – behalve dat terug geen optie meer is. Achter gesloten deuren ontmoet hij zeven andere jongeren, ieder met hun eigen littekens, angsten en woede. In een wereld waar regels de dagen bepalen en vertrouwen schaars is, lijken ze veroordeeld tot een eenzame strijd tegen hun verleden, de begeleiding en vooral zichzelf. Maar langzaam, bijna ongemerkt, vinden ze elkaar. Wat begint als voorzichtig aftasten, groeit uit tot een verbond dat even broos als krachtig is. Samen zoeken ze naar houvast in een omgeving die weinig ruimte laat voor zachtheid – en ontdekken ze hoe gevaarlijk én noodzakelijk verbondenheid kan zijn. In deze indringende, filmisch geschreven roman toont Boekhandelsprijswinnaar Lex Paleaux opnieuw zijn meesterschap. Een beklemmend en ontroerend verhaal over vriendschap, veerkracht en de vraag hoeveel licht er kan bestaan op de donkerste plekken.
Mijn ervaring: Wat een meeslepend, indringend en pakkend verhaal. Ook deze keer weet Lex Paleaux me weer te raken met een roman die je niet alleen leest, maar echt beleeft. Het is rauw en ontroerend, met een filmische kracht waardoor je alles voor je ziet terwijl je leest.
Lex Paleaux schrijft toegankelijk, maar met duidelijke diepgang. Zijn taal is direct en helder, en juist daardoor komt het verhaal extra binnen. Tussen de zware momenten door weet hij subtiel humor te verwerken. Die humor voelt natuurlijk en maakt de personages menselijk in al hun eigenaardigheden en verdriet. Het zorgt voor lucht, zonder dat het afbreuk doet aan de ernst.
Het verhaal speelt zich af in een psychiatrische jeugdkliniek in de jaren negentig. Acht jongeren proberen daar ieder op hun eigen manier grip te krijgen op hun leven. Dat zorgt voor spanning, botsingen en ook bijzondere verbondenheid binnen de groep. De korte hoofdstukken houden het tempo hoog. Je blijft doorlezen, nieuwsgierig naar wat er met hen zal gebeuren.
Alle acht dragen ze hun eigen rugzak. Trauma’s, verlies en pijn vormen hun achtergrond, maar ieder heeft ook zijn of haar eigen manier om te overleven. Frank staat centraal. Na het ingrijpende verlies van zijn ouders en voogd voel je zijn verdriet en verwarring door alles heen. Toch zijn ook Quintin, Fenna, Joachim, Felix en de anderen veel meer dan bijfiguren. Ze zijn kwetsbaar en scherp tegelijk, en je leert hen gaandeweg echt kennen.
De kracht van dit boek zit voor mij in de psychologische gelaagdheid en de dynamiek tussen de jongeren. Ondanks alles blijven het jongeren die zoeken naar wie ze zijn en waar ze bij horen. De focus ligt niet op de kliniek, maar op hun onderlinge relaties en innerlijke strijd. Dat maakt het verhaal indringend en soms confronterend. Het roept veel emoties op en vooral het slot blijft hangen.
Als de dood zucht is een indrukwekkende en toegankelijke roman met diepgang. De personages en hun onderlinge band maken het verhaal sterk en geloofwaardig. Een boek dat raakt, intrigeert en nog lang in je hoofd blijft zitten.
Poeh, ik vind het lastig hier een review over te schrijven. Het boek viel me wat tegen na het lezen van Liften naar de hemel. Het was wat ongeloofwaardig en het boek bestaat uit veel losse scènes zonder veel samenhang en diepte, waardoor het me minder raakte. Het einde was dan wel weer verrassend! Ik vond het boek geen recht doen aan hulpverleners. Er zijn uiteraard misstanden in de zorg en die mogen best worden beschreven, maar gelukkig hebben de meeste hulpverleners een zorghart en zit dit hart op de juiste plaats. Jammer dat het boek een aaneenschakeling was van de misstanden.
Gelezen op aanraden van mn oude nederlands docent. Ik vond dit goed geschreven, het verhaal pakte me helemaal in en het einde zag ik niet aankomen. Zou het zo nog eens lezen.
“Vertel ze dat ik verliefd werd op de dood, omdat het leven mij bleef afwijzen”
Lex Paleaux schrijft op een mooie, rakende manier over het toch wel zware en liefdeloze leven in een psychiatrische jeugdkliniek. Vanaf het begin zit je meteen in het verhaal: waarom begint het hier en hoe is Frank, een van de hoofdpersonen, in deze situatie gekomen? In een vrij vlot tempo leer je de verschillende jongeren en hun verhalen kennen.
Het verhaal is erg realistisch geschreven, je zou zo een echte jeugdkliniek in kunnen stappen. De verschillende soorten begeleiders (macht vs. zorgend), de weerstand tegen praten over problemen, de dynamiek onder de jongeren en hoe het systeem werkt. Daarnaast weet Lex goed in dit verhaal te vangen hoe de jongeren op elkaars “knoppen” kunnen drukken om elkaar te treiteren, maar ook tegelijkertijd erg veel om elkaar geven en ervoor kiezen om elkaars familie te zijn.
Door de wending op het einde ga ik het boek zeker nog een keer lezen. Ik vermoed dat het boek, vanuit dat perspectief, dan heel anders wegleest.
Nadat ik weggeblazen was door Winterwater, wist ik dat ik meer van Lex Paleaux wilde lezen. Als de dood zucht is opnieuw een origineel en meeslepend boek.
De jongeren in het verhaal hebben elk hun eigen problemen, die duidelijk en goed, maar zonder te overdrijven, zijn verwerkt in het verhaal. Het gehele verhaal en alles eromheen was realistisch, waardoor je echt meeleefde met de personages.
De schrijfstijl doet sterk denken aan Winterwater: korte, directe zinnen die erg krachtig overkomen. Ik waardeer dat niet elk detail, zoals de kleur van een muur of het type hout van de tafel, uitgebreid wordt beschreven. Dat zou in dit verhaal ook niet relevant zijn, waardoor de boodschap de kern bleef van het boek.
Bovendien nam dit boek me mee naar een onbekende wereld, waarin toch veel te herkennen en begrijpen valt. Het verhaal verraste me bovendien met hoe het in elkaar zat (dat klinkt misschien vaag, maar hoe minder je weet, hoe beter).
Ik ga zeker nog meer lezen van Lex Paleaux. Als dit zo doorgaat, heb ik er een nieuwe favoriete auteur bij!
Jeetje, wat een boek! Ik had het einde totaal niet aan zien komen, werd er echt door verrast. Dit is echt een boek om nog een keer te lezen. Echt een aanrader!
Mooi en triest boek met een onverwacht einde. Het verhaal is minder intens dan Winterwater en Liften naar de hemel, maar dan nog. Prachtig: "Als de dood zucht, houd ik mijn adem in."
Ik las de hernieuwde uitgave van 2026 (deze heeft een andere cover)
"De leren banden om zijn voeten en polsen zaten strak en gaven een extra restrictie aan wat de eerder gegeven injectie met Haldol met zijn brein had gedaan. Geen beweging in lijf, hoofd en hart, zo zag men hem het liefst".
De lezer maakt kennis met Frank, hij is net gearriveerd in de psychiatrische jeugdkliniek. Hij wordt over een paar maanden achttien en besluit om zijn tijd (in de zoveelste kliniek) uit te zitten. Zijn jeugd is getekend door verlies, zijn zusje stierf jong iets wat een groot stempel drukte op zijn leven. Zijn ouders stierven in een auto-ongeluk en vervolgens overleden zijn oom en tante, bij wie hij in huis kwam, door een brand. Al snel blijkt dat het niet zo eenvoudig is om als individu de tijd uit te zitten. Er zijn nog zeven bewoners, ze zijn tot elkaar veroordeeld. Zo is er Quinten, een jongen die zijn woordje klaar heeft en regelmatig impulsief gedrag vertoont. Frank trekt veel met hem op. Alle jongeren hebben hun eigen verhaal, hun eigen problemen en hun eigen rugzak. Ze hebben te maken gehad met verlies, agressie, mishandeling en dat heeft diepe sporen nagelaten. Toch komen de jongeren dichter bij elkaar. De begeleiders gaan op verschillende manieren met de jongeren om en dit is helaas vaak niet liefdevol, al zijn er ook fijne momenten. De jongeren krijgen medicatie en de isoleercel wordt meerdere keren gebruikt.
"Allemaal patiënt en allemaal met een eigen verhaal. Een verhaal dat onderdrukt moest worden met medicijnen, om de daaropvolgende therapieën in goede banen te leiden".
Net als zijn andere boeken heeft Paleaux fictie en non-fictie verweven tot een indrukwekkend verhaal. Frank speelt een grote rol in het boek, dat geschreven is vanuit de derde persoon, maar ook de andere jongeren krijgen een stem. De lezer komt steeds meer te weten over de jongeren en hun verleden, deze verhalen worden afgewisseld met het heden en de gebeurtenissen in de kliniek. Door deze opbouw wordt de empathie voor de bewoners versterkt en is hun gedrag beter te verklaren. Gedragingen die vaak op de voorgrond lijken te staan, terwijl achter dat gedrag een jongere zit met een eigen karakter, een jongere met een verleden van pijn en verdriet. De interventies die de begeleiders soms toepassen komen des te meer binnen, de emoties en de pijn van degenen die het treft zijn voelbaar Er zijn ook fijne momenten, de leraar die het voor een leerling opneemt, kleine overwinningen (iemand met smetvrees die een 'vieze' bal vangt), met elkaar tv kijken en... een ongepland uitje waardoor de jongeren nader tot elkaar komen.
En dan...komt de auteur met een plottwist, en niet zomaar één. Het verhaal wordt in een ander perspectief geplaatst, laat de lezer met verbazing terugkijken naar aanwijzingen die mogelijk gemist zijn en het nodigt uit tot herlezen. Knap gedaan!
Paleaux verstaat de kunst om schrijnende verhalen te vertellen op een beeldende manier, door zijn vlotte pen en humor voelt ook dit boek niet loodzwaar maar komt wel binnen en blijft hangen. Ik kijk uit naar meer van deze auteur.
N.B. Zelf ben ik werkzaam in de psychiatrie en heb in het verleden zo nu en dan in een kliniek gewerkt, goed om te melden dat het voor mij juist heel belangrijk is om de persoon achter het gedrag te zien dat er vele zorgverleners zijn die er ook zo over denken. De isoleercel staat gelukkig meer en meer ter discussie. Dit gezegd hebbende blijft het een realistisch verhaal dat Paleaux vertelt!
Ik wil uitgeverij Ambo Anthos en het Boekencafe hartelijk bedanken voor dit recensie exemplaar.
Quotes:
"Vertel ze dat ik verliefd werd op de dood, omdat het leven mij bleef afwijzen"
"Het is meer van: als het mij niet lukt om mijn puinhoop op de rails te krijgen, dan kan ik altijd nog een puinhoop van de rails maken"
Lex Paleaux (1977) is auteur en scenarist. Zijn prachtige debuutroman ‘Winterwater’ (2020) werd door publiek en pers lovend ontvangen. De roman werd opgenomen in de literatuurlijst van diverse middelbare scholen en zal in 2024 door heel Nederland te zien zijn in een adembenemende theatervoorstelling. ‘Als de dood zucht’, houd ik mijn adem in is zijn nieuwste roman die zich in een jeugdpsychiatrie situeert. Acht bewoners, elk met hun eigen, verleden en hun eigen wonden zijn in een groot huis tot elkaar en het leven veroordeeld. Er worden wel gesprekken gevoerd met hun mentoren, maar de betrokkenheid van de begeleiders stelt niet veel voor. Een van hun begeleiders was in een vorig leven gevangenisbewaarder…en heeft de mentaliteit van zijn vroeger beroep goed behouden. Toch is de sfeer onder de jongeren die het samen moeten zien te rooien, wel hecht. Deze jongeren verdienen een plaats in het leven in de buitenwereld, waar ze als zelfstandige volwassenen hun weg kunnen vinden. Of de opname in een psychiatrische kliniek hen daarbij helpt, daar kan je vraagtekens bij plaatsen. De zeventienjarige Frank wordt door de kinderbescherming naar deze kleinschalige kliniek gebracht. Hij heeft dan sinds het overlijden van zijn ouders al in een flink aantal opvanghuizen en pleeggezinnen gewoond. Hij is vast van plan zich hier onzichtbaar te maken, niet op te vallen, zo min mogelijk vragen te stellen. Hij zal zijn tijd wel uitzitten. Het is vooral Quintin, een medebewoner, die hem vrijwel onmiddellijk bij de dagelijkse gang van zaken betrekt en ook over hem waakt. Lex Paleaux laat je op een treffende manier kennis maken met elk van de jongeren. Met heel veel empathie vertelt hij over hun achtergrond, hun angsten, hun gevoelens en hun leefwereld. Door het verhaal te laten vertellen vanuit de twee jongens Frank en Quintin ontstaat begrip over de problemen van de anderen – en zichzelf. Het verhaal is pijnlijk, ontroerend en krijgt een schokkende ontknoping.Toch weet de auteur aan dit schrijnend verhaal ook de nodige subtiele en gepaste humor toe te voegen. ‘Als de dood zucht’ is in alle opzichten een mooi en geslaagd boek dat je vooral door zijn beeldende taal nog lang bijblijft.
Op de kaft van de hernieuwde versie van Als de dood zucht staat de veelzeggende quote van Trouw: ‘Paleaux weet waarover hij het heeft.’ Die uitspraak blijkt meer dan terecht. Lex Paleaux toont zich opnieuw een auteur die zijn thematiek met overtuiging en invoelingsvermogen weet uit te werken.
Acht jongeren In de roman volgen we acht jongeren met een beladen en vaak schrijnende achtergrond, die verblijven in een psychiatrische jeugdkliniek. Paleaux schetst hun levens met oog voor detail en psychologische nuance. De personages worden nergens gereduceerd tot stereotype “probleemjongeren”, maar krijgen een geloofwaardige, menselijke gelaagdheid, waarin kwetsbaarheid en veerkracht voortdurend met elkaar in spanning staan.
Frank en Quintin Centraal in het verhaal staat de vriendschap tussen Frank en Quintin. Hun relatie vormt de emotionele kern van het boek en ontwikkelt zich op ingetogen en zorgvuldige wijze. Wat Paleaux hierbij knap doet, is dat hij de lezer niet volledig toegang geeft tot hun onderlinge gesprekken en gedachten. Deze terughoudendheid in het vertellen creëert een subtiele spanning die richting de ontknoping steeds sterker wordt opgebouwd. De uiteindelijke onthulling rond Frank vormt het narratieve keerpunt van de roman. Deze wending is niet alleen verrassend, maar werpt ook een nieuw licht op de voorafgaande gebeurtenissen en relaties. Juist doordat Paleaux informatie doseert en pas laat prijsgeeft, komt de impact van deze ontknoping des te harder binnen.
Stijl Stilistisch schrijft Paleaux helder en zonder opsmuk, wat goed past bij de thematiek. De sobere toon versterkt de geloofwaardigheid van het verhaal en voorkomt dat het sentimenteel wordt, terwijl de emotionele lading onverminderd voelbaar blijft. Net als in zijn eerdere werk, Winterwater en Liften naar de hemel, weet Paleaux een verhaal neer te zetten dat blijft doorwerken nadat de laatste pagina is omgeslagen. Als de dood zucht is daarmee een indringende en overtuigende roman over kwetsbaarheid, vriendschap en de zoektocht naar erkenning. Een roman die zowel literair als emotioneel weet te raken en die nog lang nazindert.
Toen Frank twaalf was, raakte hij plots beide ouders kwijt. Naast deze ene tragische gebeurtenis, volgden er nog vele. Frank raakt het spoor volledig bijster, tot hij op zijn 17de wordt opgenomen in een psychiatrische jeugdkliniek. Samen met de zeven andere bewoners en vier begeleiders probeert hij overal het beste uit te halen. Maar lukt dat wel als je verleden je steeds blijft achtervolgen?
Stilte. Wat moeilijk om woorden te vinden voor een verhaal dat je zo aangrijpt.
Toen ik het boek voor het eerst onder ogen kwam was ik enorm geïntrigeerd door de cover in combinatie met de titel. Ook de papiersoort die gebruikt werd voor de cover is van een ander soort, dat zorgt voor een zekere zachtheid. Alles zo anders dan het normaal, maar oh zo krachtig. En dan was ik nog geeneens aan het verhaal begonnen.
Lex Paleaux neemt je mee naar het leven in een psychiatrische jeugdkliniek. Een stevig onderwerp, maar toch werd het nooit zwaarmoedig. Lex Paleaux weet door middel van humor een zekere luchtigheid in het verhaal te creëren. Toch gaat hij geen enkel heikel onderwerp uit de weg, ook de gebrekkige hulpverleners worden niet gespaard. Op filmische wijze wist hij tot me door te dringen, elk personage weer, wist mij te raken en elke gebeurtenis confronteerde mij met de harde werkelijkheid van een psychiatrische jeugdkliniek in de jaren '90.
Een verhaal dat niet loslaat, maar je vormt en je voor altijd meeneemt in gedachten. Indringend, hard en aangrijpend. Een verhaal dat je beleefd. Als de dood zucht, houd ik mijn adem in.
Als de dood zucht is een indrukwekkend en gevoelig geschreven roman die je vanaf de eerste pagina weet te raken. Lex Paleaux schrijft op een manier die dichtbij komt; je voelt het verhaal echt, alsof je er zelf deel van uitmaakt.
Wat dit boek bijzonder maakt, is de sterke band die je als lezer opbouwt met de bewoners. Hun verhalen, gedachten en onderlinge relaties zijn zo herkenbaar dat je ze al snel in je hart sluit. In minder dan 200 pagina’s weet de auteur een diepe emotionele impact te creëren.
De samenhorigheid tussen de personages is voortdurend voelbaar. Zelfs wanneer zware thema’s en moeilijke onderwerpen aan bod komen, blijft het boek licht door de subtiele humor en de alledaagse gesprekken. Juist die balans maakt het verhaal krachtig: het leven wordt niet geromantiseerd, maar ook niet ondraaglijk zwaar gemaakt.
Het onverwachte einde maakt dat ik het boek opnieuw wil lezen, dit keer met deze nieuwe inzichten. Dat geeft het verhaal een extra laag en maakt het nog indrukwekkender.
Conclusie: Dit boek is een absolute aanrader om te lezen.
In het boek 'Als de dood zucht' volg je een aantal jongeren die de zwaarte van het leven aan de lijve hebben ondervonden. In korte hoofdstukken leer je de jongeren steeds meer kennen en leef je als lezer mee met de emoties die de jongeren ondervinden. Hoewel de problematiek van de jongeren je soms naar de keel grijpt, slaagt Paleaux erin om ondanks de zwaarte ook luchtigheid in het boek te verwerken. Ik heb het letterlijk met een lach en een traan gelezen.
Doordat dingen soms niet in een keer helder worden blijf je in het boek lezen. Naarmate het boek vordert wordt de brede schakering van het menselijk brein steeds helderder, en dat maakte ook dat ik even moest bijkomen van dit boek. Meesterlijk geschreven, zeker een aanrader voor iedereen die zich wil verdiepen in de complexiteit van gedrag (en daarmee wellicht van het leven). Of die net als ik naar aanleiding van de voorkant benieuwd was wat een jongeren moet doen om in een dwangbuis terecht te komen.
Het boek begon wat langzaam en saai, maar snel gebeurde er nieuwe en interessante dingen die mijn aandacht trokken. Wat ik vooral echt leuk vond, is hoe de totaal verschillende personages samenleven, elkaar proberen te begrijpen en met elkaar omgaan. In sommige eigenschappen van de personages herkende ik me ook zoals smetvrees, vloeken en een kort lontje.
Het verhaal zelf vond ik nogal chaotisch. Aan de ene kant past het goed bij de uiteenlopende karakters, maar aan de andere kant had ik hierdoor niet echt het gevoel alsof er sprake was van één duidelijke verhaallijn die zich ontwikkelde naar een einde. Ik vond het lastig om het verhaal als een doorlopend geheel te ervaren. Ook werden door de chaos sommige stukken echt enorm saai om te lezen, bijvoorbeeld een therapie sessie.
Een mooi geschreven boek over een triest onderwerp. Acht jonge personen die in een jeugdinstelling zitten. met elk een ander probleem / verdriet. Samen proberen ze er wat van te maken al is er ook wat agressie naar elkaar toe. Net als zoveel anderen heb ik genoten van het boek, ondanks het trieste verhaal. Heb het in 1 ruk uitgelezen.
Ben gelijk begonnen met "Liften naar de hemel" waarin Quintin net is ontslagen uit een jeugdinrichting als hij weer de verkeerde afslag neemt. Deze Quintin komt ook in "Als de dood zucht" voor.
ja ... wat zal ik zeggen ..ik had er wat meer van verwacht . Duidelijk hoe het instellingen leven , systeem is , en dit vond ik wel goed weergegeven. wat ik ook wel weer interessant vond is dat er verschillende psychiatrische beelden goed in het verhaal terug komen, als lezer vond ik dat stuk wel interessant om te lezen.. de ziekte beelden die andere patiënten hadden die in deze groep verbleven. En ik vond het wel goed beschreven hoe andere mensen zich aan elkaar kunnen irriteren omdat ze het stukje inlevingsvermogen niet of niet goed beheersen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
oeps ik lees de boeken van lex in de verkeerde volgorde. wel leuk dat de personage van liften naar de hemel ook in dit boek zit. ik vind het een erg goed boek en leest ook lekker door. maar soms was ik wel even in de war welk verhaal van wie was en welke achtergrond van wie. ook het einde vond ik een beetje vaag, maar waarschijnlijk is dat mijn eigen aandachtsspanne die gebrekkig presteerd. ik weet wel dat ik fan ben van lex paleaux :)
Wat een boek! Toen ik het uit had, bleef ik beduusd achter. Sowieso is het een heel interessant thema: jongeren met psychische problemen. Je leert alle personages goed kennen en krijgt een inkijkje in de jeugdpsychiatrie. Het best is echter het eind. Wat zit dit boek goed in elkaar. Enige minpuntje, daarom geen vijf sterren, is het taalgebruik: erg simpel.