De nieuwe roman van tweevoudig Libris Literatuur Prijswinnaar Rob van Essen. Hoe verklaar je het onverklaarbare?
In het jaar dat John Lennon wordt doodgeschoten, stopt Thomas zonder goede reden met school. In plaats van aan zijn eindexamenjaar vwo te beginnen, gaat hij werken bij een supermarkt in een Wageningse wederopbouwwijk, waar hij elke ochtend voor dag en dauw naartoe fietst.
Het werk gaat hem goed af, totdat er een voorval plaatsvindt dat elke verbeelding tart. Het is het begin van een hallucinant decennium waarin Thomas langs Amsterdamse kraakgaleries en Noord-Engelse uitgaanscentra trekt, op zoek naar antwoorden.
De grote schoonmaak is een meeslepende zoektocht naar een verklaring voor het onverklaarbare. Hoe hou je vast aan je eigen waarheid als niemand je gelooft?
De grote schoonmaak is het vierde boek dat ik van Rob van Essen lees, en het spant qua absurditeit absoluut de kroon. Het verhaal begint wanneer Thomas zijn studie staakt om in de buurtwinkel van Vendricks te gaan werken. Een bizar incident in de winkel zet hun levens volledig op hun kop en dwingt hen tot een zoektocht naar een verklaring voor het onmogelijke.
Van Essen stapelt de vervreemdende situaties zo hoog op, dat hij het zichzelf knap lastig maakt om alle lijntjes weer samen te brengen. Toch slaagt hij erin de landing grotendeels succesvol in te zetten. Een vlot geschreven en vermakelijk verhaal, al raakte ik de draad tegen het einde wel een klein beetje kwijt.
In veel opzichten een klassieke Van Essen. Een dorpje op de Veluwe, een bezoek aan een klooster, een tijdreis speelt een rol en er wordt zelfs gespeeld met het idee om een lijnbus te kapen. De grote schoonmaak zit vol met knipogen naar eerder werk.Toch is het resultaat fris als een pas met Brixo gepoetste supermarkt. Van begin tot eind genoten, vijf sterren.
Ik heb me goed vermaakt met mijn 2e Van Essen. Maar hij haalt niet het niveau van Ik kom hier nog op terug. Overvraagt hij de lezer met zijn 11e roman?
In zijn eerste roman bij Das Mag Van Essen herken ik de magisch-realistische elementen van Ik kom hier nog op terug (Atlas contact -2023).
In dat boek vond ik al dat Rob de flexibiliteit van ons lezers al flink op de proef stelde. Met dit boek gaat hij wat mij betreft net een paar keuzes te ver.
+ Rondwandelende, levensgrote flessen die geen verkleedpakken blijken te zijn? Ok, ik ga met je mee Rob...
+ Mannen en vrouwen die in flessenverkleedpakken van een natte Engelse helling glijden? Ok, ik zie het voor me.
+ Een voormalige supermarktchef (m) die seks heeft met zijn voormalige hulp (m). Nee, deze geloof ik niet Rob!
In mei 2026 in Taalstaatleesclub In de nieuwe boekenclub van het Nederlandse radioprogramma De taalstaat gaat De grote schoonmaak ook besproken worden. Meer info
This entire review has been hidden because of spoilers.
Het zou vermakelijk zijn als het niet zo zou storen dat Van Essen hier weer hoegenaamd niets te zeggen heeft. Meer woorden wil ik er niet aan vuil maken.
Wat een totaal vreemd, uniek en heerlijk verhaal. Ik snap er nog steeds niks van denk ik. Dit was mijn eerste Van Essen en door alle prijzen en lovende kritieken had ik hoge verwachtingen, die zijn zeker ingelost.
‘De grote schoonmaak’, waarin ook sprake is van een bus of touringkar om ‘gelovigen’ mee te vervoeren doet me onwillekeurig denken aan ‘De kellner en de levenden’ van S. Vestdijk. Dat boek ga ik nu maar meteen herlezen, onderwijl vragen bedenkend voor het interview dat ik Rob van Essen op zondagmiddag 22 maart aanstaande afneem in Societeit De Harmonie te Groningen.
Dit is geweldig. Het is een absurdistisch verhaal dat zich in de meest normale wereld en met alle normale normen en manieren afspeelt in Wageningen, Amserdam en 'Engeland'. Het is heel goed en luchtig geschreven maar snijdt ook zware thema's aan (met name eenzaamheid). Super creatief verhaal en heel grappig, met een paar echte en leuke verrassingen erin.
Weer een onnavolgbaar verhaal van Rob van Essen. Een jongen stopt voortijdig met school en gaat in een supermarkt werken. Daar maakt hij een onmogelijke absurde gebeurtenis mee, waarna hij de rest van zijn leven op zoek gaat naar de betekenis hiervan. De gebeurtenis zelf wordt zo ontzettend leuk neergeschreven (je krijgt gevoelens voor de Brixofles), en ook de vriendschap met Vendrix vind ik mooi.
Geef deze man wéér de libris literaruurprijs. De grote schoonmaak is een boek als geen ander. Het boek stelt de grote vragen des levens en geeft daar vervolgens de meest absurde antwoorden op.
"Tegelijkertijd besefte ik dat ik altijd had gehoopt op een verklaring, en dat die hoop waarschijnlijk nooit zou ophouden. Misschien was het niet eens hoop. Ik was ervanuit uitgegaan dat er een verklaring zou zijn. Het zou ook logisch zijn nietwaar: zijn er vragen, dan volgen er antwoorden"
"Door te handelen kan je alles overkomen, zelfs het onmogelijke kan je ermee overwinnen, door aan het werk te gaan, door het absurde te gebruiken voor wat er moet gebeuren. Dat is het verhaal. Wij zijn dat verhaal."
Weggeblazen.
This entire review has been hidden because of spoilers.
3,5. Brein in vat meets truman show en een beetje seks…. Ik was niet echt gepakt maar wilde ook niet afhaken. Wel nice perspectief op wat een verhaal nou eigenlijk is. De aanloop duurde me alleen iets te lang.
Ik zie het voor me dat dit boek over een paar jaar vast een leipe verfilming wordt, maar voor nu: dit boek was smullen. En mijn eerste Van Essen! Ik lust er denk ik wel pap van. Smaakt in ieder geval naar meer. Jummie
Een vermakelijk en vlot boek dat makkelijk wegleest. Ik dacht even dat ik doorhad waar het verhaal naartoe ging, maar die lijn raakte ik weer kwijt — wat het tegelijk frustrerend en intrigerend maakte.
Voor mij gaat het boek vooral over de illusie van controle: de drang om alles op orde te krijgen, terwijl chaos nooit echt verdwijnt. Een poging om niet alleen de buitenwereld, maar ook het innerlijke op te ruimen.