De grote schoonmaak

by Rob van Essen

De nieuwe roman van tweevoudig Libris Literatuur Prijswinnaar Rob van Essen. Hoe verklaar je het onverklaarbare?

In het jaar dat John Lennon wordt doodgeschoten, stopt Thomas zonder goede reden met school. In plaats van aan zijn eindexamenjaar vwo te beginnen, gaat hij werken bij een supermarkt in een Wageningse wederopbouwwijk, waar hij elke ochtend voor dag en dauw naartoe fietst.

Het werk gaat hem goed af, totdat er een voorval plaatsvindt dat elke verbeelding tart. Het is het begin van een hallucinant decennium waarin Thomas langs Amsterdamse kraakgaleries en Noord-Engelse uitgaanscentra trekt, op zoek naar antwoorden.

De grote schoonmaak is een meeslepende zoektocht naar een verklaring voor het onverklaarbare. Hoe hou je vast aan je eigen waarheid als niemand je gelooft?

Genres: Fiction, Audiobook, Roman

280 pages, Paperback

First published March 6, 2023

About the author

Rob van Essen (1963). Schrijver, vertaler, recensent Angelsaksische literatuur voor NRC Handelsblad.

Reviews

[Johan Berg · Rating 5 out of 5]

Geniaal. Ik zou elke dag zo’n Van Essen willen lezen. Om te kijken hoe het met me gaat. Vandaag gaat het uitstekend met me.

[Florekukolj · Rating 4 out of 5]

Oké dan Rob

[Bert Moerman]

Zelfs voor Rob van Essen zijn doen is dit boek erg robvanessenesk en je kan er de beste man enkel voor bewonderen.

[Laura Van Rijnsbergen · Rating 5 out of 5]

Absurd geweldig boek. Helemaal de hype waard! Kom maar op met die prijzen

[Jip · Rating 4 out of 5]

16 mei 2026:

Opnieuw gelezen voor mijn scriptie (jawel, jullie horen het goed, ik schrijf hier mijn scriptie over)! En nu wil ik jullie toch nog even mijn favoriete citaat meegeven.

Dat was alles. Toen ik naar huis liep dacht ik: dit is waar ik me bevind, hier wil ik blijven. Het was allemaal zo gewoon: ik had condooms gehaald, niemand had ervan opgekeken, ik zou naar huis gaan, we zouden opgewonden zijn, we zouden neuken, we zouden klaarkomen, niet tegelijk maar dat gaf niet; we zouden neuken en klaarkomen en misschien nog eens neuken terwijl onze kleren verfrommeld naast het bed lagen, terwijl de afwas op het aanrecht stond en buiten honden werden uitgelaten door mensen die tijd hadden om met elkaar te praten. Als ik uitzoomde naar de straat, de stad, het land, zou ik me omringd weten door gewone mensen zoals wij, ik had me nog nooit zó onderdeel van een geheel gevoeld. Ik kwam thuis en alles gebeurde inderdaad zoals ik het voor me had gezien, behalve dat er geen afwas meer op het aanrecht stond want die was ondertussen door Jasmijn gedaan.

Is dit niet exact waar het allemaal om draait?

Onderdeel zijn van een geheel. Je rustig mee laten voeren door een rivier waarvan je weet dat-ie vroeg of laat uit zal monden in een klein meertje. En dat al je vrienden daar dan op je wachten. Niets is verkeerd, alles is precies zoals het hoort te zijn.


12 april 2026:

Ik heb nooit geweten dat het absurde zo vertrouwd kon voelen.

[Iwan · Rating 3 out of 5]

Ik heb me goed vermaakt met mijn 2e Van Essen. Maar hij haalt niet het niveau van Ik kom hier nog op terug. Overvraagt hij de lezer met zijn 11e roman?

In zijn eerste roman bij Das Mag Van Essen herken ik de magisch-realistische elementen van Ik kom hier nog op terug (Atlas contact -2023).

In dat boek vond ik al dat Rob de flexibiliteit van ons lezers al flink op de proef stelde. Met dit boek gaat hij wat mij betreft net een paar keuzes te ver.

+ Rondwandelende, levensgrote flessen die geen verkleedpakken blijken te zijn? Ok, ik ga met je mee Rob...

+ Mannen en vrouwen die in flessenverkleedpakken van een natte Engelse helling glijden? Ok, ik zie het voor me.

+ Een voormalige supermarktchef (m) die seks heeft met zijn voormalige hulp (m). Nee, deze geloof ik niet Rob!

In mei 2026 in Taalstaatleesclub
In de nieuwe boekenclub van het Nederlandse radioprogramma De taalstaat gaat De grote schoonmaak ook besproken worden. Meer info

[Rik · Rating 5 out of 5]

In veel opzichten een klassieke Van Essen. Een dorpje op de Veluwe, een bezoek aan een klooster, een tijdreis speelt een rol en er wordt zelfs gespeeld met het idee om een lijnbus te kapen. De grote schoonmaak zit vol met knipogen naar eerder werk.Toch is het resultaat fris als een pas met Brixo gepoetste supermarkt. Van begin tot eind genoten, vijf sterren.

[Katrin Josephine Van de Velde · Rating 3 out of 5]

Graag gelezen, maar door het einde moest ik me toch heen worstelen ...

[Axel · Rating 4 out of 5]

De grote schoonmaak is het vierde boek dat ik van Rob van Essen lees, en het spant qua absurditeit absoluut de kroon. Het verhaal begint wanneer Thomas zijn studie staakt om in de buurtwinkel van Vendricks te gaan werken. Een bizar incident in de winkel zet hun levens volledig op hun kop en dwingt hen tot een zoektocht naar een verklaring voor het onmogelijke.

​Van Essen stapelt de vervreemdende situaties zo hoog op, dat hij het zichzelf knap lastig maakt om alle lijntjes weer samen te brengen. Toch slaagt hij erin de landing grotendeels succesvol in te zetten. Een vlot geschreven en vermakelijk verhaal, al raakte ik de draad tegen het einde wel een klein beetje kwijt.

[Bram · Rating 2 out of 5]

Het zou vermakelijk zijn als het niet zo zou storen dat Van Essen hier weer hoegenaamd niets te zeggen heeft. Meer woorden wil ik er niet aan vuil maken.

[Lars Put · Rating 5 out of 5]

Leestip: houdt een grote schoonmaak zodat je dit boek kunt lezen terwijl de overweldigende geur van schoonmaakmiddel je mee sleurt in het verhaal.

[Eliane Lamper · Rating 4 out of 5]

Wat een totaal vreemd, uniek en heerlijk verhaal. Ik snap er nog steeds niks van denk ik. Dit was mijn eerste Van Essen en door alle prijzen en lovende kritieken had ik hoge verwachtingen, die zijn zeker ingelost.

[Thijs Overpelt · Rating 4 out of 5]

koortsdroom

[Karlijn Martens]

Leesclubboek kan blijkbaar niet onder de 3 sterren geraken.. het leukst vond ik het gesprek over het karakter van Thomas (is zijn gebrek aan daadkracht inspirerend? Of zijn gebrek aan verbinding zorgelijk?) en de vraag: zou je een absurde gebeurtenis vertellen aan mensen die dicht bij je staan? Hoe zou je zelf reageren? Wat betekent het als je geen gedeelde werkelijkheid hebt? Boek riep kortom boeiende vragen op maar along the way heb ik niet zo hard gelachen om het mannelijke duo als anderen. Wel leuk eens iets van Rob van Essen

[Marit · Rating 3 out of 5]

3,5 sterren.

Over de schrijfstijl niets dan goeds, maar inhoudelijk kwam ik niet volledig aan mijn trekken. De gebeurtenis waarop de roman steunt, pakte me niet helemaal in. Dat maakt dat je de daaropvolgende cascade met lichtelijke scepsis gaat lezen. Ik dacht zowel rond bladzijde 180 als 230: oh, gaat het nu dan echt beginnen? Toen had ik er wel al een flink pak bladzijden opzitten. Houdt dit me tegen als ik weer een nieuwe Rob van Essen zie liggen? Nee, zeker niet. Nieuw thema, nieuwe kansen.

[Anne Bergsma · Rating 4 out of 5]

‘De grote schoonmaak’, waarin ook sprake is van een bus of touringkar om ‘gelovigen’ mee te vervoeren doet me onwillekeurig denken aan ‘De kellner en de levenden’ van S. Vestdijk. Dat boek ga ik nu maar meteen herlezen, onderwijl vragen bedenkend voor het interview dat ik Rob van Essen op zondagmiddag 22 maart aanstaande afneem in Societeit De Harmonie te Groningen.

[Simone Bais · Rating 5 out of 5]

Wat een heerlijk leesbaar, filosofisch interessant, maar vooral absurd Rob-van-Essenboek! Weer speelt hij geniaal met tijd en plaats om je als lezer volledig op een geknakt beentje te plaatsen. Mijn brein voelt er helemaal kronkelig door, heerlijk!

‘Achteraf is het alsof het leven op dat moment zei: Jij dacht dat je het absurde achter je had gelaten? Ik zal je eens laten zien wat absurd eigenlijk inhoudt.’

Op blz. 84 weet je pas dat de ik-persoon Thomas heet en vervolgens lees je die naam, volgens mij, nooit meer terug. De vraag die aan het eind gesteld wordt, is of hij nu daadwerkelijk de hoofdpersoon van het verhaal is? Is dat niet Vendriks (met een ckx)? Of toch Brixo, het personage dat van Essen zo goed bedacht heeft, waar ik in ieder geval mijn flessenhoofd voor buig.

"Het was mooier geweest als we de enigen waren gebleven,’ zei ik toen ik terugkwam. ‘Ja, dat geloof ik ook,’ zei Vendriks. ‘Het absurde kan blijkbaar niet worden gedeeld." Om dat vervolgens later, door er een verhaal van te maken, of door het een verhaal te laten zijn, weer fantastisch tegen te spreken...

[Hester]

Het las heerlijk weg. Het was grappig, absurd en onderhoudend. Maar ik bleef ook een beetje zitten met de vraag wat ik nu eigenlijk had zitten lezen.

[Charlotte · Rating 4 out of 5]

‘Achteraf is het alsof het leven op dat moment zei: jij dacht dat je het absurde achter je had gelaten? Ik zal je eens laten zien wat absurd eigenlijk inhoudt.’

Eens in de zoveel tijd moet je een boek van Rob van Essen lezen, genieten en je overgeven aan het absurde. Toch voelde het boek zelf onderdeel laten zijn van het verhaal een beetje…. lui en te vaak herhaald trucje. Of is dat het antwoord op absurditeit? Literatuur en de liefde.

[Mies · Rating 5 out of 5]

heel absurd en erg van genoten

[Jelle Leeuw · Rating 5 out of 5]

Haha wat een verhaal joh

[Katelijne · Rating 3 out of 5]

Het eerste deel heb ik heel graag gelezen, een luchtige sprankelende schrijfstijl en zowel het verhaal als de personages boeien. Vervolgens liep ik verloren in het spiegelpaleis dat wordt opgeroepen (of nee, het was er altijd geweest!).
Gaat de auteur wat te ver in zijn absurde kronkels in de tijd of is dit gewoon niet aan mij besteed?

[Roos Van Zaltbommel · Rating 4 out of 5]

Is dit boek heel vreemd of heel diepgaand? Of allebei?

[Casper · Rating 4 out of 5]

Weer echt ff goed weg geblazen door een boekoe. Een onverwachts en vooral onvoorspelbaar verhaal dat richting het einde heel gek gaat kronkelen.

Ik raad dit boek echt van harte aan aan de volgende mensen:

Hou je van schoonmaakmiddelen?
Klinkt de naam Vendrix je leuk in de oren?
Hou je van verhalen van mensen die werkte als vakkenvuller
Ben je niet vies van een beetje mindfuck
Brixo? Ja Brixo

Nou???

Samenvatting:

We volgen Thomas, die stopt met school vlak voor zijn eindexamen. Hij gaat aan de slag als vakkenvuller in een Wageningse supermarkt in de jaren tachtig. Zijn ogenschijnlijk rustige leventje wordt abrupt verstoord wanneer hij en de filiaalmanager getuige zijn van een volslagen onmogelijk voorval: een fles promotie/verkleed pak van een grote fles schoonmaakmiddel (van het merk Brixo) valt dood neer er loopt leeg.... Alsof er nooit een mens in had gezeten. Wat volgt is een hallucinant decennium vol omzwervingen.

Het boek draait niet zozeer om het oplossen van het mysterie, maar om hoe de personages omgaan met de onverteerbare leegte en de vervreemding die ontstaat wanneer ze de enige zijn die iets onmogelijks hebben gezien. Niemand gelooft hen. Het is een typisch magisch-realistisch werk van Van Essen over de grote absurditeit van het leven en hoe mensen wanhopig houvast zoeken in onzekere tijden.

8.5 ballen

[Chantal · Rating 4 out of 5]

Wat wat wat

[Emma Zunneberg · Rating 3 out of 5]

De tweede helft kon me niet bekoren maar toch genoten! Kaas met een kuiltje <3

[Nina · Rating 4 out of 5]

??? 🌟 3.5


over een jongen die samen met z'n baas een levende fles schoonmaakmiddel ziet leeglopen (bloeden?) in de supermarkt, wat vervolgens z'n leven beïnvloedt.

[Iris Lambert · Rating 5 out of 5]

Dit is geweldig. Het is een absurdistisch verhaal dat zich in de meest normale wereld en met alle normale normen en manieren afspeelt in Wageningen, Amserdam en 'Engeland'. Het is heel goed en luchtig geschreven maar snijdt ook zware thema's aan (met name eenzaamheid). Super creatief verhaal en heel grappig, met een paar echte en leuke verrassingen erin.

[Eline · Rating 4 out of 5]

Eerste boek dat ik van Rob lees. Heerlijk absurd. Dialogen tussen Mol en Vendriks zijn hilarisch. Het laatste deel (de toekomst) pakte me minder, het mysterie had van mij ook het mysterie mogen blijven.

Uitgebreide bespreking bij de boekenclub volgt snel!

*gelezen in de trein naar Göteborg

[Thijs Hoekstra · Rating 4 out of 5]

volstrekt uniek weer