What do you think?
Rate this book
Zondagskinderen
304 pages, Paperback
Published February 24, 2026
About the author
Caroline de Gruyter
9 books53 followersCaroline de Gruyter (Zwolle, 11 september 1963) is een Nederlands journaliste, columniste en schrijfster. Zij is correspondent en columnist voor NRC en schrijft vooral over Europese politieke ontwikkelingen. Daarnaast is zij verbonden aan een aantal denktanks op het gebied van internationale betrekkingen. Haar journalistieke werk werd meerdere malen bekroond.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 36 reviews
July 25, 2026
Goed (werk)leesvoer tijdens de rustigere dagen. Informatief en vooral interessant als er werd ingezoomd op een specifiek EU-land. Vier sterren omdat ik af en toe een beetje tureluurs werd van de hoeveelheid (retorische) vragen en random introducties van mensen die m.i. niet echt nodig waren.
Aantal favoriete zinnen:
“Moderne Europeanen verwachten niets anders van de moderne geschiedenis dan dat ze voortkabbelt.”
“Europese moderne voetsoldaten zijn de nationale diplomaten en ambtenaren die elke dag in de Brusselse kantoren vechten over hoeveelheid gram suiker of noten in een kilo muesli op de Europese interne markt mag bevatten…”
“… je het bereden kunt proberen te begraven, maar dat het nooit dood is.”
Aantal favoriete zinnen:
“Moderne Europeanen verwachten niets anders van de moderne geschiedenis dan dat ze voortkabbelt.”
“Europese moderne voetsoldaten zijn de nationale diplomaten en ambtenaren die elke dag in de Brusselse kantoren vechten over hoeveelheid gram suiker of noten in een kilo muesli op de Europese interne markt mag bevatten…”
“… je het bereden kunt proberen te begraven, maar dat het nooit dood is.”
March 27, 2026
Interessante reflecties over het Europa van de 21ste eeuw
May 16, 2026
Begon heel sterk, maar verloor in de tweede helft jammer genoeg de focus. Ik zou wel graag een extra boek van De Gruyter lezen over hoe Europese landen omgaan met hun geschiedenis.
May 6, 2026
4.5/5
Ontluisterend. Informatief. Aanrader.
Ontluisterend. Informatief. Aanrader.
July 10, 2026
"Na tachtig jaar vrede zit Europa met een kater van jewelste. We moeten onszelf opnieuw uitvinden. Een balans vinden. Te lang hebben we gedacht dat we het kwade in onszelf hadden overwonnen. Nu denken we soms te veel dat we het goede in onszelf zijn kwijtgeraakt."
Wij, Europeanen, zijn zondagskinderen: de gelukkigen die al 80 jaar in vrede leven. De Gruyter haalt deze illusie (dat vrede de natuurlijke staat is die onderbroken wordt door oorlog) terrecht onderuit en komt met fantastische verhalen over haar journalistieke avonturen in Europa en ook haar eigen naïviteit. Geschreven alsof ze het aan de keukentafel aan mij zit te vertellen. Een soort steng doch rechtvaardige liefdesbetuiging aan Europa.
Wij, Europeanen, zijn zondagskinderen: de gelukkigen die al 80 jaar in vrede leven. De Gruyter haalt deze illusie (dat vrede de natuurlijke staat is die onderbroken wordt door oorlog) terrecht onderuit en komt met fantastische verhalen over haar journalistieke avonturen in Europa en ook haar eigen naïviteit. Geschreven alsof ze het aan de keukentafel aan mij zit te vertellen. Een soort steng doch rechtvaardige liefdesbetuiging aan Europa.
April 12, 2026
In Zondagskinderen fileert Caroline de Gruyter een ongemakkelijke Europese illusie: dat vrede vanzelfsprekend is.
Sinds 1945 groeiden Europeanen op als “zondagskinderen” — generaties die oorlog nauwelijks nog kenden en zich daarom tot overtuigde pacifisten ontwikkelden.
Maar met de oorlog in Oekraïne keert de geschiedenis bruusk terug. De Gruyter onderzoekt hoe Europa daarmee omgaat — en vooral: wat het vergeten is. Het resultaat is een scherp, toegankelijk en verontrustend boek dat verleden en heden met elkaar verbindt. Geen doemdenken, maar een dringende uitnodiging om opnieuw na te denken over veiligheid, verantwoordelijkheid en Europese samenhang.
Een boek dat je dwingt om je comfortabele zekerheden in vraag te stellen — en precies daarom zo relevant is vandaag.
Sinds 1945 groeiden Europeanen op als “zondagskinderen” — generaties die oorlog nauwelijks nog kenden en zich daarom tot overtuigde pacifisten ontwikkelden.
Maar met de oorlog in Oekraïne keert de geschiedenis bruusk terug. De Gruyter onderzoekt hoe Europa daarmee omgaat — en vooral: wat het vergeten is. Het resultaat is een scherp, toegankelijk en verontrustend boek dat verleden en heden met elkaar verbindt. Geen doemdenken, maar een dringende uitnodiging om opnieuw na te denken over veiligheid, verantwoordelijkheid en Europese samenhang.
Een boek dat je dwingt om je comfortabele zekerheden in vraag te stellen — en precies daarom zo relevant is vandaag.
June 27, 2026
Een journaliste naar mijn hart. Haar boek lezende krijg ik het gevoel dat zij het gezond verstand belichaamt waar deze gepolariseerde wereld nood aan heeft. Oorlog of vrede, pacifisme of paranoìa...Haar te lezen is als thuiskomen in het beste van mijn generatie Ze schrijft met veel liefde, en daarom ook met veel kritiek, op Europa. De vele anekdootjes die niet of slechts zijdelings bijdragen aan haar kernboodschap dat wij narcistische verwende Europese drollen zijn, zijn toch wel schattig, en je leert zo de ( mooie)mens kennen achter de professionele journaliste. Ja ook zij was bij uitstek een zondagskind, maar euh... met ons allen gaan we daar nu iets aan doen!
De zin waarmee ze haar maandelijkse column, in dS 27 juni, beluit, vat ineens ook de kern van het boek samen: " Zolang Europeanen zich veilig voelden en nergens gevaar zagen, beschouwden ze Europa vooral als een markt. Nu, met externe bedreigingen van alle kanten, zien ze het steeds meer als een gemeenschap."
I do hope so...
De zin waarmee ze haar maandelijkse column, in dS 27 juni, beluit, vat ineens ook de kern van het boek samen: " Zolang Europeanen zich veilig voelden en nergens gevaar zagen, beschouwden ze Europa vooral als een markt. Nu, met externe bedreigingen van alle kanten, zien ze het steeds meer als een gemeenschap."
I do hope so...
March 11, 2026
Dit boek van Caroline De Gruyter - ik schreef al eerder over een prachtige passage - is echt een aanrader. Gebaseerd op vele ontmoetingen schetst hoe Europeanen door jarenlange vrede het gevoel voor oorlogsdreiging zijn kwijtgeraakt. Maar zij schetst ook hoe belangrijk het is dat Europa zich verenigt, tegenwicht biedt aan China, Rusland en de VS en dat dat absoluut geen kansloze zaak is. Lezen dus!
July 31, 2026
Interessante en alarmerende analyse van de huidige geopolitieke situatie. De auteur heeft veel vertrouwen in Europa waardoor ze toch optimistisch kan eindigen. Interessant vond ik de anekdotes. De boodschap ligt er hier en daar wel erg dik boven op, maar wellicht is dat juist de bedoeling
This entire review has been hidden because of spoilers.
April 3, 2026
Steengoed! Kijk nu al uit naar haar volgende boek.
May 23, 2026
Verplichte kost voor iedereen die de huidige wereldorde en de rol van Europa daarin, beter wil begrijpen.
June 6, 2026
Eye opener!
July 24, 2026
Blog n.a.v. ‘Zondagskinderen’ van Caroline de Gruyter
Wij Europeanen zijn zondagskinderen omdat we tientallen jaren leven zonder oorlog. En nu zijn we aanbeland in een tijd waarin het risico op oorlog is toegenomen. En dat is wennen. Voor iedereen, voor burgers en leiders. NRC-journalist Caroline de Gruyter doet verslag van dat ‘wennen’. Ze is correspondent geweest, woonde op verschillende plekken, en volgt nu al jarenlang de Europese politiek. Haar boodschap is zowel zorgelijk als hoopvol - want Europese burgers hebben meer en meer vertrouwen in Europa, en Europese leiders slagen er telkens in op het allerlaatste moment te doen wat nodig is.
Kortom, een boeiend boek met een prettige mix van actualiteit en geschiedenis.
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Dit boek is een verkenning van de doorwerking die acht decennia zonder oorlog hebben op de huidige tijd, een tijd waarin mercantilistische grootmachten tegen elkaar opbeuken in hun jacht op grondgebied, grondstoffen en data – een tijd waarin de Europese veiligheid op alle fronten wordt bedreigd.”
“Dit continent – dat Milan Kundera eens omschreef als ‘een maximum aan diversiteit op een minimum aan grondgebied’.”
“We zouden alleen nog met woorden vechten, in Brussel, dat daarvoor uitgevonden is, en niet meer met wapens. Dat is gelukt. En hoe.”
“Wij Europeanen zijn zo goed geworden in het voorkomen van oorlog tussen EU-lidstaten dat we vergeten zijn onszelf een belangrijke vraag te stellen: wat als iemand anders ons bedreigt of de oorlog verklaart? Dat is de situatie waarin we ons nu bevinden.”
“Het is na de Tweede Wereldoorlog vooral de NAVO geweest die - grotendeels aangestuurd en betaald door de Amerikanen – Europa buiten de oorlog heeft gehouden.”
“Berlijn en Parijs zijn het zelden eens. Daarom is Brussel uitgevonden: om hun meningsverschil richting een vreedzaam compromis te sturen.”
“Nadenken over oorlog betekent in Europa nadenken over de destructie van je eigen continent, je eigen land, je dorp. Het roept traumatische associaties op: bezetting, verraad, heulen met de vijand, diepe kloven in de samenleving. Geen wonder dat het voor een Amerikaan makkelijker is om oorlog een plek te geven in het buitenlands beleid en de defensieplanning. Een Europeaan rijt daarmee oude, nog steeds niet geheelde wonden open waar hij met veel moeite pleisters overheen heeft geplakt. Ergo: hij omzeilt het. Hij verdrukt het. Hij heeft het er gewoon niet over.”
“Ineens beseffen veel Europeanen hoe kwetsbaar ze zijn. Wat een oase van rust dit continent is. En wat een ongelooflijke prestatie het eigenlijk was dat we de verschrikkingen van de oorlog zo lang buiten de deur hebben weten te houden. Het verklaart waarschijnlijk waarom de steun voor Europa volgens de Eurobarometer steeds verder stijgt. (…) Mensen zijn misschien niet zo blij met de Europese Unie, de manier waarop die functioneert, maar ze zijn duidelijk wel blijer dan vroeger dat hun land erin zit en er niet buiten staat.”
“Niet alleen burgers zijn zondagskinderen die veelal nooit oorlog hebben meegemaakt. Voor Europese leiders geld hetzelfde.”
“We hebben andere leiders nodig dan tien, twintig jaar geleden. Leiders die weer ouderwets kunnen navigeren, die hun dossiers kennen, slim zijn en ervaring en mensenkennis hebben. Leiders die vooruit kunnen kijken en een groter verhaal hebben, een narrative, waarin ze burgers meekrijgen. Maar dat soort leiders produceren samenlevingen niet op afroep. Het duurt even.”
“Europeanen interesseren zich niet voor oorlog, maar oorlog heeft wel steeds meer interesse voor Europa.”
“Als er ergens op dit geopolitiek in slaap gesukkelde continent een volk is met een extra zintuig voor naderend gevaar, dan zijn het de Finnen.”
“Poetin ziet Europeanen als watjes omdat ze bij voorbaat geen tegenstand bieden. Hij zet ze constant op het verkeerde been. Hij stuurt honderdduizenden soldaten naar de grens met Oekraïne, en ontkent dat hij het land gaat binnenvallen. Europeanen geloven dat, omdat ze het – allergisch voor oorlog vanwege hun eigen bloedige, traumatische geschiedenis – dolgraag willen geloven. Als je die dynamiek wilt stoppen, en het initiatief wilt terugpakken, moet je hem een koekje van eigen deeg geven. Als je niet wilt dat hij Polen of de Baltische landen aanvalt en de NAVO en EU op de proef stelt, moet je kortom zelf ook strategische ambiguïteit gaan gebruiken.”
“Hoe kun je als burger begrijpen wat er in de Europese politiek gebeurt, hoe kun je het überhaupt volgen, als degenen die de macht hebben in Europa – de nationale regeringsleiders, die alle belangrijke beslissingen in Brussel nemen – het vrijwel doodzwijgen.”
“Als je oorlog wilt voorkomen, moet je eerst begrijpen en accepteren dat tragiek in de internationale politiek altijd op de loer ligt. Precies dat besef, het besef dat het noodlot altijd kan toeslaan, zijn burgers in welvarende Europese samenlevingen kwijtgeraakt. Het leidt tot hubris (overmoed) en zelfgenoegzaamheid, die fataal kunnen zijn omdat je dan de vijand onderschat of een oorlog niet eens ziet aankomen.”
“Europa ontwikkelt nu politieke macht. Om zich staande te houden. Nogmaals: het zijn de lidstaten die dit doen. Zij nemen de besluiten in Brussel. Zij bepalen wie die uitvoeren. Soms doen ze het zelf. Soms vragen ze het de Commissie. Vaak – steeds vaker eigenlijk – doen ze het samen.”
“Als Europa Poetin en de oorlog op afstand wil houden, staat het een ding te doen: zogen dat Oekraïne niet verliest.”
“Zijn we in Europa klaar om in elkaars defensie-industrie te investeren?”
“Ik ben niet moedeloos. Op de een of andere manier lukt dat me niet. Ik zie in wat voor moeilijke situatie Europa is beland, mede omdat het zichzelf jarenlang een rad voor ogen heeft gedraaid. Ik zie hoe gevaarlijk het is wat er nu gebeurt. Maar ik blijf ook zien dat eer dingen goed gaan. Dat er manieren zijn om uit de problemen te komen.”
“Na tachtig jaar vrede zit Europa met een kater van jewelste. We moeten onszelf opnieuw uitvinden. Een balans vinden. Te lang hebben we gedacht dat we het kwade in onszelf hadden overwonnen. Nu denken we soms te veel dat we het goede in onszelf zijn kwijtgeraakt. Te veel vertrouwen is omgeslagen in te veel wantrouwen.”
“We moeten oorlog en gewapend conflict opnieuw een plek geven in ons denken. Leuk of niet, dat is de klus waar we in Europa voor staan.”
“Burgers moet verteld worden dat ze in naam van de vrijheid wellicht op een dag offers moeten gaan brengen.”
“Ik denk, en in die geest heb ik dit boek ook geschreven, dat Europa het wel gaat redden. De lidstaten komen altijd pas in beweging als het vijf voor twaalf is, als ze geen alternatief hebben en alle doemdenkers bijkans in de cynische fase zijn geraakt. Ook ditmaal gaat dat zo, wacht maar af.”
Wij Europeanen zijn zondagskinderen omdat we tientallen jaren leven zonder oorlog. En nu zijn we aanbeland in een tijd waarin het risico op oorlog is toegenomen. En dat is wennen. Voor iedereen, voor burgers en leiders. NRC-journalist Caroline de Gruyter doet verslag van dat ‘wennen’. Ze is correspondent geweest, woonde op verschillende plekken, en volgt nu al jarenlang de Europese politiek. Haar boodschap is zowel zorgelijk als hoopvol - want Europese burgers hebben meer en meer vertrouwen in Europa, en Europese leiders slagen er telkens in op het allerlaatste moment te doen wat nodig is.
Kortom, een boeiend boek met een prettige mix van actualiteit en geschiedenis.
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“Dit boek is een verkenning van de doorwerking die acht decennia zonder oorlog hebben op de huidige tijd, een tijd waarin mercantilistische grootmachten tegen elkaar opbeuken in hun jacht op grondgebied, grondstoffen en data – een tijd waarin de Europese veiligheid op alle fronten wordt bedreigd.”
“Dit continent – dat Milan Kundera eens omschreef als ‘een maximum aan diversiteit op een minimum aan grondgebied’.”
“We zouden alleen nog met woorden vechten, in Brussel, dat daarvoor uitgevonden is, en niet meer met wapens. Dat is gelukt. En hoe.”
“Wij Europeanen zijn zo goed geworden in het voorkomen van oorlog tussen EU-lidstaten dat we vergeten zijn onszelf een belangrijke vraag te stellen: wat als iemand anders ons bedreigt of de oorlog verklaart? Dat is de situatie waarin we ons nu bevinden.”
“Het is na de Tweede Wereldoorlog vooral de NAVO geweest die - grotendeels aangestuurd en betaald door de Amerikanen – Europa buiten de oorlog heeft gehouden.”
“Berlijn en Parijs zijn het zelden eens. Daarom is Brussel uitgevonden: om hun meningsverschil richting een vreedzaam compromis te sturen.”
“Nadenken over oorlog betekent in Europa nadenken over de destructie van je eigen continent, je eigen land, je dorp. Het roept traumatische associaties op: bezetting, verraad, heulen met de vijand, diepe kloven in de samenleving. Geen wonder dat het voor een Amerikaan makkelijker is om oorlog een plek te geven in het buitenlands beleid en de defensieplanning. Een Europeaan rijt daarmee oude, nog steeds niet geheelde wonden open waar hij met veel moeite pleisters overheen heeft geplakt. Ergo: hij omzeilt het. Hij verdrukt het. Hij heeft het er gewoon niet over.”
“Ineens beseffen veel Europeanen hoe kwetsbaar ze zijn. Wat een oase van rust dit continent is. En wat een ongelooflijke prestatie het eigenlijk was dat we de verschrikkingen van de oorlog zo lang buiten de deur hebben weten te houden. Het verklaart waarschijnlijk waarom de steun voor Europa volgens de Eurobarometer steeds verder stijgt. (…) Mensen zijn misschien niet zo blij met de Europese Unie, de manier waarop die functioneert, maar ze zijn duidelijk wel blijer dan vroeger dat hun land erin zit en er niet buiten staat.”
“Niet alleen burgers zijn zondagskinderen die veelal nooit oorlog hebben meegemaakt. Voor Europese leiders geld hetzelfde.”
“We hebben andere leiders nodig dan tien, twintig jaar geleden. Leiders die weer ouderwets kunnen navigeren, die hun dossiers kennen, slim zijn en ervaring en mensenkennis hebben. Leiders die vooruit kunnen kijken en een groter verhaal hebben, een narrative, waarin ze burgers meekrijgen. Maar dat soort leiders produceren samenlevingen niet op afroep. Het duurt even.”
“Europeanen interesseren zich niet voor oorlog, maar oorlog heeft wel steeds meer interesse voor Europa.”
“Als er ergens op dit geopolitiek in slaap gesukkelde continent een volk is met een extra zintuig voor naderend gevaar, dan zijn het de Finnen.”
“Poetin ziet Europeanen als watjes omdat ze bij voorbaat geen tegenstand bieden. Hij zet ze constant op het verkeerde been. Hij stuurt honderdduizenden soldaten naar de grens met Oekraïne, en ontkent dat hij het land gaat binnenvallen. Europeanen geloven dat, omdat ze het – allergisch voor oorlog vanwege hun eigen bloedige, traumatische geschiedenis – dolgraag willen geloven. Als je die dynamiek wilt stoppen, en het initiatief wilt terugpakken, moet je hem een koekje van eigen deeg geven. Als je niet wilt dat hij Polen of de Baltische landen aanvalt en de NAVO en EU op de proef stelt, moet je kortom zelf ook strategische ambiguïteit gaan gebruiken.”
“Hoe kun je als burger begrijpen wat er in de Europese politiek gebeurt, hoe kun je het überhaupt volgen, als degenen die de macht hebben in Europa – de nationale regeringsleiders, die alle belangrijke beslissingen in Brussel nemen – het vrijwel doodzwijgen.”
“Als je oorlog wilt voorkomen, moet je eerst begrijpen en accepteren dat tragiek in de internationale politiek altijd op de loer ligt. Precies dat besef, het besef dat het noodlot altijd kan toeslaan, zijn burgers in welvarende Europese samenlevingen kwijtgeraakt. Het leidt tot hubris (overmoed) en zelfgenoegzaamheid, die fataal kunnen zijn omdat je dan de vijand onderschat of een oorlog niet eens ziet aankomen.”
“Europa ontwikkelt nu politieke macht. Om zich staande te houden. Nogmaals: het zijn de lidstaten die dit doen. Zij nemen de besluiten in Brussel. Zij bepalen wie die uitvoeren. Soms doen ze het zelf. Soms vragen ze het de Commissie. Vaak – steeds vaker eigenlijk – doen ze het samen.”
“Als Europa Poetin en de oorlog op afstand wil houden, staat het een ding te doen: zogen dat Oekraïne niet verliest.”
“Zijn we in Europa klaar om in elkaars defensie-industrie te investeren?”
“Ik ben niet moedeloos. Op de een of andere manier lukt dat me niet. Ik zie in wat voor moeilijke situatie Europa is beland, mede omdat het zichzelf jarenlang een rad voor ogen heeft gedraaid. Ik zie hoe gevaarlijk het is wat er nu gebeurt. Maar ik blijf ook zien dat eer dingen goed gaan. Dat er manieren zijn om uit de problemen te komen.”
“Na tachtig jaar vrede zit Europa met een kater van jewelste. We moeten onszelf opnieuw uitvinden. Een balans vinden. Te lang hebben we gedacht dat we het kwade in onszelf hadden overwonnen. Nu denken we soms te veel dat we het goede in onszelf zijn kwijtgeraakt. Te veel vertrouwen is omgeslagen in te veel wantrouwen.”
“We moeten oorlog en gewapend conflict opnieuw een plek geven in ons denken. Leuk of niet, dat is de klus waar we in Europa voor staan.”
“Burgers moet verteld worden dat ze in naam van de vrijheid wellicht op een dag offers moeten gaan brengen.”
“Ik denk, en in die geest heb ik dit boek ook geschreven, dat Europa het wel gaat redden. De lidstaten komen altijd pas in beweging als het vijf voor twaalf is, als ze geen alternatief hebben en alle doemdenkers bijkans in de cynische fase zijn geraakt. Ook ditmaal gaat dat zo, wacht maar af.”
May 25, 2026
Ik heb de Gruyter's boeken graag gelezen maar deze slaat de bal toch vaak goed mis. Er worden enkele extreemrechtse talking points gewoon overgenomen, en bepaalde frames die niet in vraag worden gesteld maar enkel worden versterkt. Sommige dooddoeners zijn simpelweg irritant (p. 131: 'We zullen het nooit weten, maar zonder de eurocrisis en migratiecrisis had het Brexit-referendum weleens anders uit kunnen pakken.')
Om maar niet te spreken over het niet benoemen van de genocide in Palestina, een onderwerp waar ze hele tijd ronddanst, wat heel vreemd is voor iemand die daar gewoond heeft. Het geweld daar bespreekt ze met 0 historische context, alsof geweld in het Midden-Oosten (met de Balkan als verlengde) een state of nature is. Geen vermelding van Westerse inmenging en kolonialisme, noch van de nakba. Later, vermeldt ze tussendoor wel 'het ongelooflijke geweld waarmee Israël de Palestijnse samenleving met de grond gelijk maakt', maar het is understatement dat het een gemiste kans is om deze genocide niet uitdrukkelijk te bespreken in een boek dat over geweld en oorlog gaat! Later komt het wel aan bod maar zegt ze ook onhandige dingen zoals dat de meeste Israëliërs niet weten wat er gebeurt in Palestina.
En kunnen we het nog even over de stijl hebben? Voor iemand die 20 jaar geschreven heeft verwacht ik toch iets meer dan dit ratelende, van de hak-op-de-tak springende betoog.
Het is journalistiek op zijn best/slechtst: Europa, gepersonificeerd door de Gruyter, is een soort Peter Pan, dat zogezegd naïef door de wereld gaat. Toch prijst ze Europa dat geen oorlog meer gevoerd heeft op het continent sinds WO2, en vergelijkt ze dit met het Midden-Oosten waar het niet lukt om te stoppen met vechten. Like wtf?? Dat is de meest absurde vergelijking ooit.. (De VS die Europa bevrijdde van nazisme vs een lange lijst desastreuze interventies in het Midden - Oosten)
Update : de Swaan gebruikt ook een apocrief verhaal dat Nazi's zogezegd een hond moesten opvoeden om die later te doden, met als doel hun empathie te leren uitschakelen. Ik vind daar geen bewijs van.
Om maar niet te spreken over het niet benoemen van de genocide in Palestina, een onderwerp waar ze hele tijd ronddanst, wat heel vreemd is voor iemand die daar gewoond heeft. Het geweld daar bespreekt ze met 0 historische context, alsof geweld in het Midden-Oosten (met de Balkan als verlengde) een state of nature is. Geen vermelding van Westerse inmenging en kolonialisme, noch van de nakba. Later, vermeldt ze tussendoor wel 'het ongelooflijke geweld waarmee Israël de Palestijnse samenleving met de grond gelijk maakt', maar het is understatement dat het een gemiste kans is om deze genocide niet uitdrukkelijk te bespreken in een boek dat over geweld en oorlog gaat! Later komt het wel aan bod maar zegt ze ook onhandige dingen zoals dat de meeste Israëliërs niet weten wat er gebeurt in Palestina.
En kunnen we het nog even over de stijl hebben? Voor iemand die 20 jaar geschreven heeft verwacht ik toch iets meer dan dit ratelende, van de hak-op-de-tak springende betoog.
Het is journalistiek op zijn best/slechtst: Europa, gepersonificeerd door de Gruyter, is een soort Peter Pan, dat zogezegd naïef door de wereld gaat. Toch prijst ze Europa dat geen oorlog meer gevoerd heeft op het continent sinds WO2, en vergelijkt ze dit met het Midden-Oosten waar het niet lukt om te stoppen met vechten. Like wtf?? Dat is de meest absurde vergelijking ooit.. (De VS die Europa bevrijdde van nazisme vs een lange lijst desastreuze interventies in het Midden - Oosten)
Update : de Swaan gebruikt ook een apocrief verhaal dat Nazi's zogezegd een hond moesten opvoeden om die later te doden, met als doel hun empathie te leren uitschakelen. Ik vind daar geen bewijs van.
May 10, 2026
Het boek begint met de constatering dat de oorlog in Joegoslavië in de jaren '90 (uiteindelijk beëindigd door Amerika) de laatste stuiptrekking leek van oorlog in Europa. Daarna zijn we het idee dat er nog oorlog zou kunnen komen volledig kwijtgeraakt. Vóór de val van de muur was die pacificatie al begonnen, maar was er nog wel een serieuze dreiging vanuit Rusland. Na die val en de ineenstorting van Rusland leek ook die dreiging weg en zijn we verder afgedwaald van het idee dat we als Europa nog een eigen militaire macht moesten zijn. Alleen Engeland en Frankrijk hebben eigenlijk altijd nog een serieus leger gehouden.
De schrijfster, een journaliste met veel ervaring in veel landen over de hele wereld, en een bijzondere belangstelling voor Europa, schetst op een zeer levendige manier de situatie waarin Europa zich momenteel bevindt. Na meer 80 jaar vrede, lijken we naïef ten opzichte van de huidige reële oorlogsdreiging. Naast Russische dreiging, tekent ze ook de politieke dysbalans door Amerika's opstelling, waarbij ze haarfijn uitlegt hoe dat verder gaat dan alleen maar terugtrekken uit Europa. Destabiliseren en vergroten van de invloed horen bij de mercantilistische (eindkapitalistische, geplaatst tegenover liberaal kapitalistische) positie van Amerika. Toch bevat het boek een nuchtere, licht positieve ondertoon: Europa heeft al best veel laten zien en veel bereikt, maar wacht nog een laatste uitdaging: Anders dan alleen maar het horen van droge feiten en rationele overwegingen, verdienen Europese burgers het horen van een verhaal. Daarvoor is nóg iets meer samenwerking en overtuiging nodig, maar ze betoogt ook dat dit zeker geen utopie is maar haalbare kaart. Ik beschouw mezelf niet als een overmatig in politiek geinteresseerde burger maar heb dit boek toch met plezier binnen een week uitgelezen.
De schrijfster, een journaliste met veel ervaring in veel landen over de hele wereld, en een bijzondere belangstelling voor Europa, schetst op een zeer levendige manier de situatie waarin Europa zich momenteel bevindt. Na meer 80 jaar vrede, lijken we naïef ten opzichte van de huidige reële oorlogsdreiging. Naast Russische dreiging, tekent ze ook de politieke dysbalans door Amerika's opstelling, waarbij ze haarfijn uitlegt hoe dat verder gaat dan alleen maar terugtrekken uit Europa. Destabiliseren en vergroten van de invloed horen bij de mercantilistische (eindkapitalistische, geplaatst tegenover liberaal kapitalistische) positie van Amerika. Toch bevat het boek een nuchtere, licht positieve ondertoon: Europa heeft al best veel laten zien en veel bereikt, maar wacht nog een laatste uitdaging: Anders dan alleen maar het horen van droge feiten en rationele overwegingen, verdienen Europese burgers het horen van een verhaal. Daarvoor is nóg iets meer samenwerking en overtuiging nodig, maar ze betoogt ook dat dit zeker geen utopie is maar haalbare kaart. Ik beschouw mezelf niet als een overmatig in politiek geinteresseerde burger maar heb dit boek toch met plezier binnen een week uitgelezen.
April 20, 2026
Europa isn a WO 2 door 6 staten (waaronder Nederland) opgericht. Vooral als instrument om in de toekomst conflicten tussen staten niet langer met geweld op te lossen maar door (economische) samenwerking, waarbij die samenwerking gestut werd door internationale verdragen en regels.
Om Europa tegen oorlogsgeweld te beschermen schuilde Europa onder een defensieparaplu die door de VS gedomineerd en ook in belangrijke mate betaald werd (de NAVO).
Vanaf 2016 (1e termijn Trump) werd steeds meer duidelijk dat Europa voor zijn veiligheid en defensie niet langer onvoorwaardelijk kon vertrouwen op de VS. De VS dreigde zelfs de paraplu niet langer op te houden.
Europa moet daardoor nu in sneltreinvaart leren dat het voor zijn defensie en veiligheid volledig op eigen kracht moet gaan varen.
Daarvoor moet er bij de lidstaten voldoende sense of urgency zijn om die stap met elkaar te maken.
De Gruyter is daar positief over. De geschiedenis leert, volgens haar, dat als de nood op zijn hoogst is, Europa steeds in staat is geweest om gezamenlijke oplossingen te vinden.
De Gruyter heeft een prachtig, helder en zeer actueel boek geschreven.
Om Europa tegen oorlogsgeweld te beschermen schuilde Europa onder een defensieparaplu die door de VS gedomineerd en ook in belangrijke mate betaald werd (de NAVO).
Vanaf 2016 (1e termijn Trump) werd steeds meer duidelijk dat Europa voor zijn veiligheid en defensie niet langer onvoorwaardelijk kon vertrouwen op de VS. De VS dreigde zelfs de paraplu niet langer op te houden.
Europa moet daardoor nu in sneltreinvaart leren dat het voor zijn defensie en veiligheid volledig op eigen kracht moet gaan varen.
Daarvoor moet er bij de lidstaten voldoende sense of urgency zijn om die stap met elkaar te maken.
De Gruyter is daar positief over. De geschiedenis leert, volgens haar, dat als de nood op zijn hoogst is, Europa steeds in staat is geweest om gezamenlijke oplossingen te vinden.
De Gruyter heeft een prachtig, helder en zeer actueel boek geschreven.
April 27, 2026
Wederom een mooi boek van Caroline de Gruyter. Wat dit boek bijzonder maakt is het sterke stuk zelfreflectie dat erin zit, je voelt echt dat ze schrijft vanuit eigen ervaring en niet vanuit een ivoren toren.
Waar ze wat mij betreft het meeste indruk maakt, is hoe ze laat zien waarom Europa juist wel een succes is. In een tijd waarin we vooral horen wat er allemaal mis gaat met de EU, benadrukt ze waarom Europa nodig is en waarom het op de meeste fronten gewoon goed gaat. Dat perspectief mis ik vaak in het publieke debat en het is precies waarom dit boek de moeite waard is.
Aanrader.
Waar ze wat mij betreft het meeste indruk maakt, is hoe ze laat zien waarom Europa juist wel een succes is. In een tijd waarin we vooral horen wat er allemaal mis gaat met de EU, benadrukt ze waarom Europa nodig is en waarom het op de meeste fronten gewoon goed gaat. Dat perspectief mis ik vaak in het publieke debat en het is precies waarom dit boek de moeite waard is.
Aanrader.
April 8, 2026
Niemand wil oorlog, behalve degenen die dat wel willen en daar moeten wij Europeanen ons, na 80 jaar vrede, toe verhouden.
‘Zoals alle pacifisten denkt u dat u uw vijand uitkiest. Maar het is andersom: de vijand kiest u uit.’ - p59.
En dus kiezen wij niet of het oorlog wordt, maar kiest de oorlog ons.
‘En zoals Svetlana Alejsijevitsj zo vaak heeft beschreven: oorlog is een mysterie, een mysterie dat zo angstaanjagend is dat we ons er niet van moeten afwenden, maar juist moeten blijven proberen beter te begrijpen.’ - p294
‘Zoals alle pacifisten denkt u dat u uw vijand uitkiest. Maar het is andersom: de vijand kiest u uit.’ - p59.
En dus kiezen wij niet of het oorlog wordt, maar kiest de oorlog ons.
‘En zoals Svetlana Alejsijevitsj zo vaak heeft beschreven: oorlog is een mysterie, een mysterie dat zo angstaanjagend is dat we ons er niet van moeten afwenden, maar juist moeten blijven proberen beter te begrijpen.’ - p294
March 23, 2026
Voor alle lezers die een beter, vollediger en doorleefd inzicht willen hebben in de werking van Europa.
Hoe werkt het oude continent werkelijk ? Hoe werkt de besluitvorming, de werking en de voordelen maar ook inzicht in de problematiek, tegenstrijdige belangen en geografische situatie ervan,
Maar ook wie momenteel een te pessimistische kijk heeft op de hedendaagse situatie van de oude wereldmarkt.
Hoe werkt het oude continent werkelijk ? Hoe werkt de besluitvorming, de werking en de voordelen maar ook inzicht in de problematiek, tegenstrijdige belangen en geografische situatie ervan,
Maar ook wie momenteel een te pessimistische kijk heeft op de hedendaagse situatie van de oude wereldmarkt.
April 30, 2026
Dit boek beschrijft heel goed wat er mondiaal gebeurd op politiek en militair vlak.
De
Het gedrag van Rusland, China en de Verenigde Staten en de reactie daarop door de EU worden geanalyseerd en in historische context geplaatst.
Verontrustend maar ook hoopvol loodst de goed geïnformeerde schrijfster ons door de geschiedenis van Europa.
En dus ook heel leerzaam voor de zelf goed geïnformeerde lezer.
De
Het gedrag van Rusland, China en de Verenigde Staten en de reactie daarop door de EU worden geanalyseerd en in historische context geplaatst.
Verontrustend maar ook hoopvol loodst de goed geïnformeerde schrijfster ons door de geschiedenis van Europa.
En dus ook heel leerzaam voor de zelf goed geïnformeerde lezer.
August 3, 2026
Als ‘naïeve pacifist en zondagskind’ uit de tweede helft van de vorige eeuw herkende ik me volledig in dit voortreffelijke boek van een van de beste journalisten van ons land. Haar columns in NRC zijn wekelijks raak, net als dit boek! Samenwerking in Europa is de enige manier om overeind te blijven tegen megalomane machthebbers, extreemrechts gedachtengoed en gevaarlijk opdringerige techbro’s. Gelukkig beginnen we dat een heel klein beetje te begrijpen.
April 12, 2026
De Gruyter schrijft toegankelijk en levendig over Europa. Vanuit verschillende landen en in gesprek met allerlei kenners van het continent laat ze zien dat Europa lui is geworden. Ook tav haar veiligheid. Dat vraagt volgens gaat om nieuwe waakzaamheid en verbindingen met andere constructieve landen (zoals de Canadese premier dat verwoordde in Davos).
April 11, 2026
Een ‘must read’ voor iedereen die geïnteresseerd is Europa. Vanwaar het komt, waartoe het heeft gediend en wat de ambitie en toegevoegde waarde is en zou kunnen zijn. Helder, kritisch en onderbouwd geformuleerd. Fijn ook om een positieve en hoopvolle conclusie te lezen.
April 19, 2026
Europa dacht dat vrede normaal was. Dat idee wordt hier behoorlijk onderuit gehaald. Sterke analyse van iemand die echt weet waar ze het over heeft, en een slot dat meer vertrouwen geeft dan je vooraf verwacht. Aanrader.
April 26, 2026
Een eerlijk, confronterend verhaal voor Europeanen in historisch perspectief
Het boek geeft (voor mij) geen goed antwoord op de vraag hoe wij in de huidige geopolitieke situatie terrecht zijn gekomen
Het boek geeft (voor mij) geen goed antwoord op de vraag hoe wij in de huidige geopolitieke situatie terrecht zijn gekomen
May 24, 2026
Helder en toegankelijk geschreven.
Hoewel de teneur anders lijkt en de landen in de EU wat betreft hun defensie op achterstand zijn gezet, houdt Caroline Gruyter toch hoop en optimisme in de verbondenheid en veerkracht van de EU.
Ik hoop met haar mee.
Hoewel de teneur anders lijkt en de landen in de EU wat betreft hun defensie op achterstand zijn gezet, houdt Caroline Gruyter toch hoop en optimisme in de verbondenheid en veerkracht van de EU.
Ik hoop met haar mee.
May 31, 2026
Leest zoals altijd gemakkelijk weg, maar helaas niet haar beste boek. Zondagskinderen voelt toch vooral als een bundeling van haar columns, waardoor het boek soms bekend en vaak repetitief overkomt. Leukste waren de passages over Joegoslavië, die ik elders dan ook niet gelezen had.
April 21, 2026
Lees dit boek, vooral om te weten wat er echt aan de hand is in met Europa in de nieuwe wereldorde.
May 3, 2026
Goed boek. Wake up call. Al stemt het je ook droevig. We gaan de oorlog in, of misschien zitten we er al in.
May 5, 2026
erg herhalend
Displaying 1 - 30 of 36 reviews