Zondagskinderen: Europeanen, oorlog en vrede

by Caroline de Gruyter

Genres: Politics

339 pages, Kindle Edition

Published February 27, 2026

About the author

Caroline de Gruyter (Zwolle, 11 september 1963) is een Nederlands journaliste, columniste en schrijfster. Zij is correspondent en columnist voor NRC en schrijft vooral over Europese politieke ontwikkelingen. Daarnaast is zij verbonden aan een aantal denktanks op het gebied van internationale betrekkingen. Haar journalistieke werk werd meerdere malen bekroond.

Reviews

[Anton VDA · Rating 5 out of 5]

Interessante reflecties over het Europa van de 21ste eeuw

[Danny Jacobs · Rating 4 out of 5]

In Zondagskinderen fileert Caroline de Gruyter een ongemakkelijke Europese illusie: dat vrede vanzelfsprekend is.

Sinds 1945 groeiden Europeanen op als “zondagskinderen” — generaties die oorlog nauwelijks nog kenden en zich daarom tot overtuigde pacifisten ontwikkelden.

Maar met de oorlog in Oekraïne keert de geschiedenis bruusk terug. De Gruyter onderzoekt hoe Europa daarmee omgaat — en vooral: wat het vergeten is. Het resultaat is een scherp, toegankelijk en verontrustend boek dat verleden en heden met elkaar verbindt. Geen doemdenken, maar een dringende uitnodiging om opnieuw na te denken over veiligheid, verantwoordelijkheid en Europese samenhang.

Een boek dat je dwingt om je comfortabele zekerheden in vraag te stellen — en precies daarom zo relevant is vandaag.

[Hans Luiten · Rating 5 out of 5]

Dit boek van Caroline De Gruyter - ik schreef al eerder over een prachtige passage - is echt een aanrader. Gebaseerd op vele ontmoetingen schetst hoe Europeanen door jarenlange vrede het gevoel voor oorlogsdreiging zijn kwijtgeraakt. Maar zij schetst ook hoe belangrijk het is dat Europa zich verenigt, tegenwicht biedt aan China, Rusland en de VS en dat dat absoluut geen kansloze zaak is. Lezen dus!

[Sarah · Rating 5 out of 5]

4.5/5
Ontluisterend. Informatief. Aanrader.

[Lars Van Der Molen · Rating 5 out of 5]

Steengoed! Kijk nu al uit naar haar volgende boek.

[Bart Timmers · Rating 4 out of 5]

Het boek begint met de constatering dat de oorlog in Joegoslavië in de jaren '90 (uiteindelijk beëindigd door Amerika) de laatste stuiptrekking leek van oorlog in Europa. Daarna zijn we het idee dat er nog oorlog zou kunnen komen volledig kwijtgeraakt. Vóór de val van de muur was die pacificatie al begonnen, maar was er nog wel een serieuze dreiging vanuit Rusland. Na die val en de ineenstorting van Rusland leek ook die dreiging weg en zijn we verder afgedwaald van het idee dat we als Europa nog een eigen militaire macht moesten zijn. Alleen Engeland en Frankrijk hebben eigenlijk altijd nog een serieus leger gehouden.
De schrijfster, een journaliste met veel ervaring in veel landen over de hele wereld, en een bijzondere belangstelling voor Europa, schetst op een zeer levendige manier de situatie waarin Europa zich momenteel bevindt. Na meer 80 jaar vrede, lijken we naïef ten opzichte van de huidige reële oorlogsdreiging. Naast Russische dreiging, tekent ze ook de politieke dysbalans door Amerika's opstelling, waarbij ze haarfijn uitlegt hoe dat verder gaat dan alleen maar terugtrekken uit Europa. Destabiliseren en vergroten van de invloed horen bij de mercantilistische (eindkapitalistische, geplaatst tegenover liberaal kapitalistische) positie van Amerika. Toch bevat het boek een nuchtere, licht positieve ondertoon: Europa heeft al best veel laten zien en veel bereikt, maar wacht nog een laatste uitdaging: Anders dan alleen maar het horen van droge feiten en rationele overwegingen, verdienen Europese burgers het horen van een verhaal. Daarvoor is nóg iets meer samenwerking en overtuiging nodig, maar ze betoogt ook dat dit zeker geen utopie is maar haalbare kaart. Ik beschouw mezelf niet als een overmatig in politiek geinteresseerde burger maar heb dit boek toch met plezier binnen een week uitgelezen.

[A.c. Wallast · Rating 5 out of 5]

Europa isn a WO 2 door 6 staten (waaronder Nederland) opgericht. Vooral als instrument om in de toekomst conflicten tussen staten niet langer met geweld op te lossen maar door (economische) samenwerking, waarbij die samenwerking gestut werd door internationale verdragen en regels.
Om Europa tegen oorlogsgeweld te beschermen schuilde Europa onder een defensieparaplu die door de VS gedomineerd en ook in belangrijke mate betaald werd (de NAVO).
Vanaf 2016 (1e termijn Trump) werd steeds meer duidelijk dat Europa voor zijn veiligheid en defensie niet langer onvoorwaardelijk kon vertrouwen op de VS. De VS dreigde zelfs de paraplu niet langer op te houden.
Europa moet daardoor nu in sneltreinvaart leren dat het voor zijn defensie en veiligheid volledig op eigen kracht moet gaan varen.

Daarvoor moet er bij de lidstaten voldoende sense of urgency zijn om die stap met elkaar te maken.
De Gruyter is daar positief over. De geschiedenis leert, volgens haar, dat als de nood op zijn hoogst is, Europa steeds in staat is geweest om gezamenlijke oplossingen te vinden.

De Gruyter heeft een prachtig, helder en zeer actueel boek geschreven.

[Roy Steunebrink · Rating 5 out of 5]

Wederom een mooi boek van Caroline de Gruyter. Wat dit boek bijzonder maakt is het sterke stuk zelfreflectie dat erin zit, je voelt echt dat ze schrijft vanuit eigen ervaring en niet vanuit een ivoren toren.

Waar ze wat mij betreft het meeste indruk maakt, is hoe ze laat zien waarom Europa juist wel een succes is. In een tijd waarin we vooral horen wat er allemaal mis gaat met de EU, benadrukt ze waarom Europa nodig is en waarom het op de meeste fronten gewoon goed gaat. Dat perspectief mis ik vaak in het publieke debat en het is precies waarom dit boek de moeite waard is.

Aanrader.​​​​​​​​​​​​​​​​

[Steven · Rating 4 out of 5]

Niemand wil oorlog, behalve degenen die dat wel willen en daar moeten wij Europeanen ons, na 80 jaar vrede, toe verhouden.

‘Zoals alle pacifisten denkt u dat u uw vijand uitkiest. Maar het is andersom: de vijand kiest u uit.’ - p59.
En dus kiezen wij niet of het oorlog wordt, maar kiest de oorlog ons.

‘En zoals Svetlana Alejsijevitsj zo vaak heeft beschreven: oorlog is een mysterie, een mysterie dat zo angstaanjagend is dat we ons er niet van moeten afwenden, maar juist moeten blijven proberen beter te begrijpen.’ - p294

[Alex Cappaert · Rating 5 out of 5]

Voor alle lezers die een beter, vollediger en doorleefd inzicht willen hebben in de werking van Europa.
Hoe werkt het oude continent werkelijk ? Hoe werkt de besluitvorming, de werking en de voordelen maar ook inzicht in de problematiek, tegenstrijdige belangen en geografische situatie ervan,

Maar ook wie momenteel een te pessimistische kijk heeft op de hedendaagse situatie van de oude wereldmarkt.

[W Swink · Rating 4 out of 5]

Dit boek beschrijft heel goed wat er mondiaal gebeurd op politiek en militair vlak.
De
Het gedrag van Rusland, China en de Verenigde Staten en de reactie daarop door de EU worden geanalyseerd en in historische context geplaatst.
Verontrustend maar ook hoopvol loodst de goed geïnformeerde schrijfster ons door de geschiedenis van Europa.
En dus ook heel leerzaam voor de zelf goed geïnformeerde lezer.

[Peter Van der Boom · Rating 4 out of 5]

De Gruyter schrijft toegankelijk en levendig over Europa. Vanuit verschillende landen en in gesprek met allerlei kenners van het continent laat ze zien dat Europa lui is geworden. Ook tav haar veiligheid. Dat vraagt volgens gaat om nieuwe waakzaamheid en verbindingen met andere constructieve landen (zoals de Canadese premier dat verwoordde in Davos).

[Wim Van Den Bossche · Rating 5 out of 5]

Een ‘must read’ voor iedereen die geïnteresseerd is Europa. Vanwaar het komt, waartoe het heeft gediend en wat de ambitie en toegevoegde waarde is en zou kunnen zijn. Helder, kritisch en onderbouwd geformuleerd. Fijn ook om een positieve en hoopvolle conclusie te lezen.

[Bram Dingerdis · Rating 4 out of 5]

Europa dacht dat vrede normaal was. Dat idee wordt hier behoorlijk onderuit gehaald. Sterke analyse van iemand die echt weet waar ze het over heeft, en een slot dat meer vertrouwen geeft dan je vooraf verwacht. Aanrader.

[Jim · Rating 4 out of 5]

Een eerlijk, confronterend verhaal voor Europeanen in historisch perspectief

Het boek geeft (voor mij) geen goed antwoord op de vraag hoe wij in de huidige geopolitieke situatie terrecht zijn gekomen

[Dirk Vanhecke · Rating 5 out of 5]

Lees dit boek, vooral om te weten wat er echt aan de hand is in met Europa in de nieuwe wereldorde.

[Marcel Duyvestijn · Rating 5 out of 5]

Goed boek. Wake up call. Al stemt het je ook droevig. We gaan de oorlog in, of misschien zitten we er al in.

[Tijn Kooijman · Rating 2 out of 5]

erg herhalend

[MeCoco · Rating 5 out of 5]

Lees dat boek.