Emmen, eind jaren tachtig. De zestienjarige Vincent Hensel is zojuist voor de tweede keer van school gestuurd. Hem rest niets anders dan zijn dagen te slijten in de Blokker-winkel van zijn ouders. Daar, tussen de droogrekjes en citruspersen, haat hij alles wat hem voor de voeten komt: plaats en provincie, winkel en klanten, maar vooral: zijn vader.
Vertrouwd voordelig beschrijft het beslissende jaar van een puber die met wisselend succes zijn afkomst en omgeving probeert te bevechten. Het is een hoogstpersoonlijke, droef-komische roman over een zoon en zijn vader in een Drentse winkelstraat.
Peter Middendorp (Emmen, 1971) is een van de origineelste schrijvers van ons taalgebied. Als columnist is hij verbonden aan de Volkskrant. Eerder publiceerde hij romans, verhalen en enkele journalistieke boeken, waaronder Lange Poten en De lachende derde, over zijn jaren op het Binnenhof.
`De ene tergend precieze observatie na de andere _ ik raakte overtuigd door de lach. Peter Middendorp is als geen ander gekwalificeerd om de naaktheid van de mens te beschrijven. Hij is namelijk zelf ook naakt, en schroomt niet zijn lezers dat te tonen. Tommy Wieringa
`Middendorps pen is een van de fraaiste _ misschien wel de fraaiste _ die men op het ogenblik in Nederlandse kranten kan lezen. Mij heeft altijd geïntrigeerd dat hij zowel schuchter is als schaamteloos. Zijn beschrijvingen van anderen zijn vaak pijnlijk raak, maar vaak genoeg treft hij ook zichzelf. kustaw bessems, de Volkskrant
Het leven in een provinciestad is niet makkelijk als 16-jarige. Zeker niet als je, zoals Vincent Hensel, continu mislukt op school en moet werken in de Blokker-winkel van je ouders. Terwijl vader Bé werkt aan een glorieuze toekomst voor zijn winkel, drijft Vincent steeds verder af van alles. Deze roman lijkt op het eerste gezicht een afrekening met Emmen, en met de middenstand in het bijzonder. Maar wie doorleest ziet Middendorps beschrijving van de universele worsteling met wat het leven ons brengt, en dat je daar zelf soms verdomd weinig controle over hebt.
Ik heb het uitgelezen, maar daar is ook alles mee gezegd. Spottende en onderkoelde kritiek op alles en iedereen in het winkelcentrum van Emmen, behalve op zichzelf. Terwijl daar toch genoeg aanleiding voor is. Een boek zonder zelfreflectie. Als Peter voor de tweede keer van school gestuurd wordt, heeft niemand van zijn familie daar belangstelling voor. Anderzijds is zijn belangstelling voor anderen niet veel groter. Boek van een lamlendige puber die zich superieur voelt aan volwassenen, geschreven door een eind-dertiger..
Gemene zinnetjes, tedere zinnetjes, achteloze maar rake observaties: dit boek staat er vol mee. Het heeft zich toen het uitkwam in mijn hoofd genesteld als ‘afrekening met provincieplaats Emmen’, maar in de kern is het heel iets anders. Het gaat over puber zijn, zoekende zijn, iedereen om je heen diep verachten. Maar vooral beschrijft Middendorp, zoals Arie Storm het op de achterflap zegt, ‘wat het betekent om een zoon te zijn.’
Een van de mooiste stukjes, over de vader:
‘Bé nam een slok koffie en verbrandde zijn mond. En toen kwamen de tranen, toen hadden de tranen de uitgang gevonden, hij huilde en huilde, stil, met schokkende schouders. Ik keek ernaar en ik dacht dat liefde door de generaties naar beneden moest gaan, net als geld, maar verdriet niet, dat was nu eenmaal zo, het verdriet mocht je bij je houden. ‘Ja,’ zei ik. ‘Ze schenken hier geen koude koffie.’
Catcher in the Rye van Salinger, of Anne Frank’s Achterhuis zijn monumentale boeken, toch bekoren ze me niet. De gemene deler met ‘Vertrouwd Voordelig’ is dat het gaat over de gedachten van een adolescent, pubers+ en hun zorgen en sores. Het prikkelt me gewoon weg niet.
Ik neigde meer naar 3,5 ster. Een droogkomische observatie van de provinciaalse winkelstraat waarin de Blokker nog domineerde. Het deed me denken me denken aan mijn jeugd, waar ik in de Blokker de vele smurfen en David de Kabouters uitvoerig heb bekeken. Lezen met een glimlach.
Leuk, vlot boek, heb gelachen om de cynische observaties van de hoofdpersoon, miste wel wat diepgang, soms keek hij juist op een hele mooie manier naar zichzelf, daar had ik graag meer van gelezen. Vond het einde wel wat hebben, sneu en grappig tegelijk.
Vorige week verdedigde Daniël Lohues in het Dagblad van het Noorden neef P., die in zijn boek Vertrouwd voordelig zijn heimat Drenthe flink te kakken zet. Lohues, die enkele weken eerder overtuigend uiteenzette waarom emigranten de dorpen waarin ze zijn opgegroeid niet moeten afvallen als ze eenmaal stad of zelfs Randstad hebben ontdekt, kan niet anders dan zijn neef - onmiskenbaar Peter Middendorp - verdedigen; dat is 'ie nou eenmaal zijn hele leven al gewend te doen.
Want dat neef P. geen lieverdje was, blijkt wel uit deze min of meer autobiografische roman, die al voor opschudding heeft gezorgd. Dat sommige lezers boos zijn over Middendorps klaagzang over Drenten en Emmenaren is op zijn minst overtrokken; cabaretiers krijgen de lachers al jaren op hun hand met flauwe grappen over plattelanders en achtergebleven gebieden. En Vertrouwd voordelig is een soort langgerekte cabarettekst, waarin de schrijver op puberale wijze korte metten maakt met het middenstandsmilieu waarvan hijzelf een typische exponent is. Gelukkig weet de schrijver dat, want de belangrijkste stijlfiguur waarvan Middendorp gebruik maakt is de ironische overdrijving. Die werkt aanvankelijk hilarisch, maar naarmate het boek vorderde dacht ik steeds vaker: ' ach, meisje toch..., ik wou dat ik jouw sores had'.
Dat neemt niet weg dat ik het boek met plezier heb gelezen. Het geeft een geestig tijdsbeeld van het begin van de verblokkerisering: Walasse Ting - nog net niet de Marlene Dumas van de eighties, de boekjes van Harrie Jekkers en ja, die winterjacks van toen; those were the days! Ik dacht tijdens het lezen vaak aan mijn eigen nuffige peergroepje; we keken in Friesland met veel dedain neer op 'de boeren' op school. Dat waren zelden jongens met een agrarische achtergrond; meestal waren het jongens uit de plaatselijke middenstand, herkenbaar aan hun spijkerjack met badges van hardrockbands, sjaals van voetbalclubs en te lang haar dat de nieuwste trend (new wave) volstrekt negeerde. Jongens waarvan we wisten dat ze wel eens iets vernielden; jongens zoals Vincent in Vertrouwd voordelig en - blijkens interviews - jongens zoals Middendorp. En natuurlijk hadden we ongelijk, zoals ook Vincent ongelijk heeft in dit chagrijnige boek. Het lijkt erop dat Middendorp dat ook wel heeft willen laten zien door in het boek ook de tragische verhaallijnen over opa Hensel en de buren Henny en Ria op te nemen. Een glimpje gevoel, een greintje mededogen sluipt Vincent en daarmee het boek in. Dat is echter onvoldoende om het boek naar een hoger niveau te tillen. Het boekje ademt de geest van het vermakelijke maar melige Tejo- de lotgevallen van een geëmancipeerde man van Jekkers, waarin Vincent leest.
Lohues kan zijn neef met een gerust hart verdedigen; Middendorps gram is van een onschadelijke soort, herkenbaar voor iedereen die ergens in een provinciestadje of -dorp is opgegroeid, maar te particulier om een aanval te zijn op wie dan ook; zelfs niet op klanten van de Blokker. Trouwens, morgen moet ik een paar dingen bij Blokker kopen, in een ander Drents dorp. En ik trek geen winterjas aan!
Voor hoogopgeleide linksmensen die Geenstijl als verboden terrein beschouwen en zichzelf in plaats daarvan verplicht voelen tot literatuur, is er maar weinig hoop op een kans dat ook hun onderbuik eens goed geleegd kan worden. Totdat 'vertrouwd voordelig' werd geschreven. 'Vertrouwd voordelig' is reaguren voor gevorderden. Literair reaguren, zo eloquent, zo keihardgrappig, dat de tranen soms over je wangen biggelen.
Vincent groeit op in Emmen en hij haat het. Drenthe als achterlijke provincie krijgt onvergetelijke vegen uit de pan. De Emmenaar - wiens grootste levensvreugde bestaat uit de ambachtelijke frietsaus van de Bikbar - gaat aan het spit. Vincent woont boven de Blokker en de goedkope, oranje gloed die de lichtbak over het woonhuis giet, doordrenkt zijn jeugd. En hij haat het, hij haat het, hij haat het. Hij haat de goedkope, plastic citruspersen van Blokker, de klanten van Blokker en de eigenaar van Blokker. Dat is zijn vader.
En daarin wordt het verhaal meer dan alleen maar reaguren. Het is reaguren als een boer met kiespijn en daarmee een uiterst gedenkwaardige ervaring.
Nadat hij voor de tweede keer van school is gegooid, probeert Vincent Hensel zijn leven bij elkaar te rapen, eerst als verveelde puber in Emmen, dan als winkelbediende bij de Blokker van zijn vader, later in het dierenpark. Het sfeerbeeld klinkt overtuigend: Emmen is de plek waar niks gebeurt en als er wel iets gebeurt is het vreselijk: de zelfmoord van een buurvrouw, de winkelgewoontes van de lokale burgerij, de verbouwing van de winkel, het verdwijnen van een buurman, de eerste keer seks met een buurmeisje, de levering van de winkelwaren door grote vrachtauto's. De schildering van de bevolking is vernietigend: dom klootjesvolk met een slechte smaak. Prachtig is de ontdekking door Vincent van het schrijverschap: dat je zomaar iets kunt verzinnen! Prachtig opgeschreven.
Teleurstellend. De andere boeken van Peter Middendorp vond ik geweldig, maar hier moest hij kennelijk nog leren hoe je een verhaal schrijft. Dat is wel reden tot optimisme, sommige dingen word je kennelijk beter in als je het een paar keer doet. Latere boeken van Middendorp zijn fantastisch.
Het onderwerp en de locatie sprak mij aan. Maar de auteur leek geen zin te hebben om van de personages meer te maken dan bordkartonnen figuranten. De hoofdpersoon is verder alleen maar lamlendig. Rommelig, warrig en saai omdat er geen betrokkenheid tot stand komt. De hoofdpersoon niet met de anderen, en als lezer met niemand in het boek.
De zaterdagcolumns in De Volkskrant van Peter Middendorp bevielen mij altijd heel erg, dus leek het me leuk om eens een roman van hem te lezen. Ook omdat ik graag op vakantie ga naar Drenthe. Uiteraard vraag je je dan wel eens af: hoe zou het zijn om hier te wonen?
Nou, daar schetst Peter Middendorp dus een erg goed beeld van (waar vast niet iedereen het mee eens is, maar enfin). Er zit veel humor in het boek, vooral als het gaat om gebeurtenissen in de winkel, en uiteindelijk is het verhaal ook mooi rond. Wat ik jammer vond is dat er her en der wat heen en weer gesprongen wordt in de tijd en het me niet altijd duidelijk was waar we ons bevonden.
Vandaag werd Blokker failliet verklaard. Toevallig las ik net Vertrouwd voordelig uit.
Dit boek geeft een beeld van die winkel en zijn klanten: de typische Hollanders met hun ‘frutsels in tweevoud’, bedoeld voor de vensterbanken van het land. Al jaren zie je echter steeds vaker een rijtje letters naar de buitenwereld gericht. Meestal staat het woord HOME dan te lezen voor de voorbijganger die naar binnen kijkt, en waarschijnlijk ook weet: dat hebben ze voor weinig bij de Action gekocht.
Het einde van een tijdperk, geestig beschreven. Zelfs als het wat meedogenloos leek, las ik mededogen. Ook in Emmen doen mensen hun best. Misschien nog wel iets meer dan elders.
Je hebt een grotere kans om een goede schrijver te worden, als je vader een klootzak was. Dat biedt namelijk een heleboel inspiratie. Als je daarbij ook nog in Emmen opgroeit, heb je de jackpot.
Dit boek doet me denken aan 'Nooit ziek geweest', alleen klinkt er in de woorden van Nico Dijkshoorn wel iets meer liefde door voor zijn vader.
Wel een beetje een sneu boek voor iedereen die in Emmen woont en daar trots op is.
In tijden niet zo gelachen tijdens het lezen van een roman. Prachtig portret van een middenstandersfamilie, een winkelstraat en Emmen tegelijk. Emmen heeft er een trekpleister bij: met zijn allen na een bezoek aan de dierentuin nog even langs bij de Blokker. Om een blik te werpen op de koopjeswand.
Och de stijl van deze man. Subliem. Ok het is één van zijn eerdere boeken en er is een tiener aan het woord en het boek is regelmatig zo depremirend als deze jongen opgroeien in Emmen ervaart. Maar de taal maakt alles goed (hoofdstuk twee heb ik eindeloos herlezen) en het einde is onverwacht ontroerend.
Een vermakelijke tragikomedie speelt zich af in Emmen, de hoofdstad van treurnis. De zoon van de eigenaar van de lokale Blokker struikelt van mislukking naar mislukking. Zijn omgeving brengt het er al niet veel beter vanaf. Weet hij zich te ontworstelen aan deze mistroostige omgeving of is hij genetisch gedoemd om zijn vader op te volgen in het door asbest geteisterde pand aan de lokale hoofdweg, wijn drinkend uit een pak en misgrijpend naar zijn in Groningen studerende vriendinnetje?
Net als elk ander gewoontedier, ben ik een trouw volger van sterren. Als Nrc dan vijf van de vijf sterren geeft voor dit boek, verwacht ik Nederlandse Dostovjeski of Garcia Marquez te lezen krijgen. Maar 'Vertrouwd voordelig' is niets meer dan een schematische afzeikroman. Continue komen de koopjeswand, de witte gebreide shawls, de winterjacks en een ooit gemaakte reis naar Frankrijk langs, allemaal verteld door een jongen die iedereen afzeikt omdat hij geen spiegel heeft. Tuurlijk, in Emmen geboren en ook nog eens getogen worden, dat moet een hel zijn. Wanneer je echter iedereen om je heen haat, dan verwacht je als lezer dat daar ook een reden voor is, mishandeling, verwaarlozing. Helaas, het zijn allemaal lieve, ongelukkige mensen daar in Drenthe. De enige reden van al die haat is het feit dat hij de zaak van zijn vader suf vindt. Maar weg gaat hij niet. Twee mensen verdwijnen nog wel, dan wordt het verhaal nog wel een beetje interessant. Had de hoofdpersoon zelf ook maar proberen te ontsnappen, dan zou de hoge waardering van Nrc wellicht terechter zijn geweest.
PS Als je dit boek wilt kopen, doe dat dan niet bij de eigenaar van deze site, maar bij de echte boekhandel
Wat een hilarisch boek -soms slapstick, soms grof - is dit. Wellicht confronterend voor liefhebbers van Drenthe of de Blokker, maar juist een fantastisch kader om de eenzaamheid, bijna uitzichtloosheid, van het bestaan van Vincent Hensel te schetsen. Doordat je alles hoort vanuit het perspectief Vincent, ontdek je langzamerhand ook zijn tragiek (is hij echt de enige die zich afvraagt hoe zijn opa om het leven is gekomen?) en zijn afbrokkelende sociale leven. Mooi.
Wat een lamlendig boek, vanwege het verhaal. Eigenlijk gebeurt er weinig. De kracht zit in de herkenbaarheid, met name voor mensen 'uit de provincie' die ook een Blokkerwinkel in hun woonplaats hebben. De beschrijvingen van de personen zijn uit het leven gegrepen. Wat me vooral van het boek zal bijblijven, is de humor (winterjassen, Hendrik Jan de tuinman, de Emmer Courant,.....). Ik heb er hardop om moeten lachen. De relativerende toon vond ik geweldig. 't Kon minder.
Natuurlijk een must voor iedereen die in Drenthe werkt of woont. Middendorp is niet complimenteus over de Drent, en daardoor vind ik vooral het begin grappig. Toch gaat het op een gegeven moment vervelen, het constante cynisme. Middendorp is op zijn best als hij de hoofdpersoon zichzelf een beetje kritisch laat bekijken. Tot slot loopt er nog een interessant verhaallijntje door het boek over een dodelijk ongeluk, maar dat wordt eigenlijk tekort gedaan en afgeraffeld.
Ik had hoge verwachtingen van dit boek maar die werden niet waargemaakt. De enige reden dat ik het uitlas is omdat ik toch op vakantie ben en tijd zat heb. Ik heb gelukkig kunnen lachen om de herkenbare Blokker beschrijvingen omdat ik er zelf ooit werkte, maar de rest van het verhaal was weinig aan.
opgroeien in een middenstandsgezin in Emmen bezien door de ogen van een jongen die opgroeit in de hoofd winkelstraat van deze provinciestad. Zijn ouders hebben een winkel in huishoudelijke artikelen en moeten mee veranderen in de vaart der volkeren om te overleven. Het speelt zich af in een tijd dat Halt nog niet bestond, anders was hij vast en zeker een klantje voor Halt geweest.
Een schrijnend boek, bijna als De Avonden, maar dat is wat mij betreft van de buitencategorie. Peter Middendorp is een van mijn favoriete columnisten, romans schrijven kan hij dus ook. Soms iets teveel op zoek naar de lach naar mijn smaak, maar als geheel mooi en raak.