Plooi u in tweeën: Een memoir

by Joke van Leeuwen

In 1966 verhuisde Joke van Leeuwen op jonge leeftijd met het ouderlijk gezin van een dorp in Noord-Holland naar Brussel. Van de ene op de andere dag kwamen zij en haar zussen op een school terecht waar andere regels en gewoontes heersten. Met haar taalvirtuositeit en beeldende kracht kijkt zij nu terug op de jaren waarin ze opeens als een vreemdeling werd gezien, en zet ze haar persoonlijke verhaal in de bredere context van een tijd en een stad in verandering. Het levert soms schrijnende, dan weer hilarische beelden op.

Genres: Dutch Literature

178 pages, Kindle Edition

First published February 11, 2026

Reviews

[Els De Waegeneer]

Een pareltje ❤️

[Katelijne]

Ik hoop dat Joke van Leeuwen nog schrijft over andere levensperiodes. Heel fijn boek!

[Cathérine]

4,5 ⭐

[Jochen]

4.2* - Heerlijke inkijk in het leven van de toen opgroeiende Joke van Leuven, nieuw in Brussel én in het puberbestaan. Fijn hoe ze ook het ontstaan van het huidige Brussel schetst, met zijn mooie en minder mooie kanten. Aanrader voor wie van onze hoofdstad en van Leeuwen houdt!

(Het boek eindigt nu met van Leeuwen die aan haar weg begint te timmeren binnen de letteren; ik hoop nu al op een vervolg, op een autobio-reeks!)

[Nel De Coster]

Het rechtste denken overvleugelde het linkse en verschillen worden weer als ondermijnend ervaren door wie denkt dat alleen de anderen de ander zijn

Ja Joke 🙂‍↕️👏🏼

[Hannes Couvreur]

Oh wat hoop ik dat hier een vervolg op komt.

[Remco Sleiderink]

Niet gelezen maar geluisterd. Joke van Leeuwen vertelt zelf over haar jeugd in Brussel en haar eerste stappen in het artistieke en literaire veld. Eén van de rode draden is de aanhoudende achterstelling van vrouwen. En veel over de verschillen tussen Nederland en Vlaanderen in taal en cultuur. De titel van dit luchtige boek is dan ook goed gekozen.

[Eddy Galle]

Heppie! Prachtig!
heb er wel van genoten.
ook al omdat wij leeftijdsgenoten zijn en Brussel als achtergrond.

[Riet Bots]

In dit boek beschrijft Joke van Leeuwen haar kinder- en jeugdjaren en de manier waarop ze haar carrière heeft vorm gegeven. Hilarisch en heel herkenbaar en wat de taalverschillen tussen België en Nederland betreft, en interessant wat de tijd van de jaren 60 en 70, maar ook daarna betreft… houding tegenover vrouwen, kunst, en ook gewoon dagelijkse observaties, ook over de ontwikkeling van Brussel. Een treffend relaas over de brand in de Inno, knutselatelier in het Museum van Schone kunsten en schoolse situaties. Een stuk luchtiger en humoristischer dan bijvoorbeeld de boeken van Annie Ernaux, maar juist daardoor des te beklijvender. En voor mensen met Nederlandse roots in België opgegroeid heel herkenbaar, grappig en geruststellend (anderen ervaarden dat dus ook zo-;)

[Anton Segers]

Geestige memoires over de Brusselse jeugd en de carrièrestart van Joke van Leeuwen. Van een wijze bescheidenheid, een bescheiden wijsheid. Goedgekozen, beknopte maar veelzeggende anekdotes. Gelukkig met veel lichtheid en monkellachjes geserveerd, met terloops gedebiteerd understatement en desalniettemin grote trefzekerheid. Met veel begrip en zelfs warmte voor het in alle betekenissen vreemde land waar ze in terechtkwam. Ondanks de vele problemen die ze juist beschrijft. Door deze Vlaming met veel genoegen beluisterd, prachtig door haar ingesproken.

[Emma Deckers]

Altijd al fan geweest van Joke van Leeuwen
Extra bijzonder om deze te lezen in de week dat ik België naar Nederland verhuisd ben

[Joeri Dassen]

Een mooi memoir.

[Karen]

Ik begon zonder enige voorkennis te lezen en was in het begin teleurgesteld. Flauw vond ik het. Het las lekker weg, maar de zinnen leken om hun kwinkslagerige zelf geschreven. Ik werd er vooral door op afstand gehouden. Maar, ik moet zeggen, gaandeweg werd het beter. Ik begon in de gaten te krijgen dat er nog een ander hoofdpersonage was, namelijk Brussel. Samen met Joke van Leeuwen baan je je een weg door de veranderende stad, met af en toe een Ernaux-achtig vooruitblikje. De tweede helft van het boek heb ik met meer plezier gelezen, ook door de meanderende zinnen waarin ze persoonlijke wederwaardigheden verbindt met de ontwikkeling van de stad. Ik heb dat ook wel als ik hier door de stad loop, de herinneringen die overal in de straten en gebouwen te vinden zijn en ook de schrik als een bepaald gebouw er ineens niet meer is.

[Hilde]

Joke van Leeuwen noemt dit boek ‘een memoir’ en dat is inderdaad wat het is: ze verelt over haar eigen leven vroeger en daarnaast over enkele historische gebeurtenissen in Brussel. Het leest erg gemakkelijk en is toch informatief. De stijl is echt helemaal die van haar: een beetje dwars en tegelijk heel grappig en origineel. Een klein juweeltje.

[Marina]

Je moet geïnteresseerd zijn in het onderwerp, zoals ik. Best aardig verhaal, heel persoonlijk. Een jong meisje in een totaal nieuwe wereld ( Brussel, zo dichtbij en toch zo vreemd).

[Chris Jansen]

2.7 ⭐️

Plooi u in tweeën van Joke van Leeuwen begint als een charmant en scherpzinnig boekje over identiteit, taal en het gevoel tussen twee werelden te leven. In het begin zijn de observaties over opgroeien in een andere taalomgeving geestig en herkenbaar, en geven ze het verhaal een duidelijke thematische lijn. Naarmate het boek vordert verliest dat thema echter aan kracht: de reflecties over identiteit en taal maken steeds vaker plaats voor losse jeugdherinneringen die wel aardig zijn, maar weinig samenhang hebben. Daardoor voelt het tweede deel meer als een verzameling anekdotes dan als een uitgewerkt verhaal met een duidelijke structuur of ontwikkeling. Het resultaat is een prettig geschreven maar uiteindelijk wat vrijblijvend boek dat sterker begint dan het eindigt.

[Ineke]

Wat gebeurt er als een bescheiden vrouw met een kwikzilverige geest een memoir schrijft? Ik ben bang dat er meer ego nodig is om iets te schrijven dat om jezelf draait. Iets dat niet nodig is in al die fantastische geestige, levendige kinderboeken die Joke van Leeuwen ook heeft gemaakt, en waar ik al tientallen jaren fan van ben. Dit boek is helaas minder geslaagd. De opmerkingen over taalverschillen zijn onderhoudend, en de vervlechting van persoonlijke ervaringen met de maatschappelijke veranderingen deden me aan De jaren denken van Annie Ernaux, maar dat is toch echt veel beter.

[Amandine]

Het is zo grappig en interessant hoe ik met mijn verhuis naar België 43 jaar later precies dezelfde woordgrapjes en verwarring met Belgische gewoonten had. Dat was leuk om te lezen, maar de meer informatieve delen over taal en geschiedenis waren gewoon niet echt nieuw voor me en het beroerde me ook niet

[Laura Vanwezemael]

4/5

"Er begint iets te dagen. Dat ik niet geestelijk eenzaam hoef te zijn, omdat er anderen bestaan die net zo, die ook, die, enfin, er zijn altijd anderen."

[Sara]

4.5

[Els]

Joke Van Leeuwen vertelt over haar leven. Ze beschrijft hoe ze opgroeit in een protestantse familie in Nederland. Haar kinderjaren spelen zich af in de jaren 50. Wie in die tijd zelf opgroeide zal ongetwijfeld veel herkennen. En voor wie jonger is, geeft ze een blik in het leven in die tijd.
Het is een heel persoonlijk verhaal dat zacht weergegeven wordt, soms droog, soms humoristisch.
Vaak in die bijzondere, treffende taal.
Ze verhuisde op 13-jarige leeftijd naar Brussel en schreef er een gedicht over. Ze observeert en merkt verschillen op.
Plooi u in tweeën is de titel. Een bijzondere uitdrukking die haar aanmoedigde. Je aanpassen, je best doen, niet opgeven en eens op een andere manier naar de wereld kijken. Als je je letterlijk in tweeën plooit en door je benen kijkt, zie je de wereld omgekeerd. Kinderen doen het zo vaak. Kunnen volwassenen dit ook nog?
Tuurlijk wel! Probeer het maar.
Joke heeft het over koekplakhuizen, over uitdrukkingen die ze nooit eerder gehoord had, gewoontes die anders zijn, over de eerste courgettes in de supermarkt en het uitgeven van haar schrijfwerk.
Lees je haar graag, dan is dit boekje een fijn werk om de schrijfster beter te leren kennen.

[Lisbeth Vandoorne]

mooi hoor, maar ik denk dat ik op een Annie MG Schmidt 'wat ik nog weet' verwachtte en dat kaliber was het dan weer niet.

[Len Buggenhout]

Wat hou ik van Joke van Leeuwen!

Een vlot leesbaar, ontroerend én grappig boek over haar jeugd in Brussel. Aan de hand van herinneringen en anekdotes krijg je een uniek beeld van de stad uit de jaren '60 en '70 , zonder dat ze pretendeert volledig te willen zijn.

In een weekend uitgelezen, zeker aangeraden.

[Annick]

Helemaal Joke Van Leeuwen. Vlotte taal, humor. Eén mooi tijdsbeeld van haar ( en mijn ) jeugd. Een originele kijk op België en Brussel vanuit Nederlandse ogen.

[Maaike]

Fijne korte hoofdstukken met verschillende gedachten van Joke Van Leeuwen over haar Brusselse tijd. Een bijzonder inkijkje in het 20e-eeuwse jongerenleven in die stad.

[Marnix Verplancke]

In 1966, toen Joke van Leeuwen dertien was, besliste haar vader om met zijn gezin van een Nederlands dorp naar Brussel te verhuizen om er aan de slag te gaan als hoogleraar aan een faculteit die protestantse theologen opleidde. In Plooi u in tweeën vertelt de schrijfster wat dit betekende voor haar, wat een prachtig en recht voor de raap relaas over taal, identiteit en feminisme oplevert. Zoals steeds schrijft Van Leeuwen kort, strak en met laconieke en ontwapenende beeldcombinaties: “De jaren zeventig zijn het decennium van economische teruggang, van de oliecrisis en voor het eerst courgettes in de supermarkt.”

[Bart Moeyaert]

Onder de vleugels van Behoud de Begeerte mochten Joke van Leeuw en ik in 1997 binnen het concept ‘Geletterde Mensen’ een programma maken. Ik bewaar heel fijne herinneringen aan onze 22 voorstellingen. Van dichtbij maakte ik mee hoe Joke alles wat er op de wereld is — woorden, halve zinnen, de hele mensheid — tegen het licht houdt. In dit eerlijke, heerlijke boek houdt ze nu zichzelf tegen het licht.

[Febe]

Oei, dit was niets voor mij. Dit boek was voor mij een verzameling zinnen. Ik miste samenhang. Ik kan me goed voorstellen dat Joke een heel interessant persoon is dat een heel interessant leven heeft (geleid), maar dat komt voor mij echt niet naar voor in dit boek. Af en toe kwam iets aan bod waarvan ik dacht ‘ja, dit is boeiend’ en dan hops, sprong ze weer naar een andere tak. Het las alsof iemand maar bleef praten en er te weinig pauzes waren in de conversatie.

[Ester Scholten]

Het begin van het boek vond ik nog wel interessant - zowel de omschrijving van een veranderend Brussel, als de veranderingen in het leven van de schrijfster zelf. De stukken over de vergelijkingen in taal waren erg leuk om te lezen. Vervolgens lijkt het alsof het boek 'nog even' tot een eind moest komen en kon het mij niet meer helemaal bekoren. Het is geen enorme pil, dus uiteindelijk ook geen moeite om het toch uit te lezen, maar het eind liet me wat onvoldaan achter.

[Lia Reedijk]

Boeiend om een leeftijdsgenoot over haar jeugd te horen vertellen.
Jammer dat ze de dorpen in Gelderland en de Hoeksche Waard niet bij name noemt.