What do you think?
Rate this book
De dichter en de duivel
Een dichter koopt een huis en komt tot de ontdekking dat haar berging toegang biedt tot een ondergrondse wereld waar mensen in ruil voor kleine stukjes ziel hun zonden afkopen. Terwijl ze steeds verder afdaalt ontmoet ze influencers, politici, opiniemakers en columnisten. Gelukkig is er zo nu en dan een dichter die soelaas biedt, maar uiteindelijk mondt de reis uit in het onvermijdelijke: ze komt oog in oog met de duivel te staan.
119 pages, Hardcover
First published June 6, 2026
About the author
Lieke Marsman
19 books400 followersLieke Marsman (1990-2026) debuteerde als dichter in Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd Marsman bekroond met de Lucy B en C.W van der Hoogtprijs, de Liegend Konijn Debuutprijs 2011 en de Buddingh'-prijs 2011. De eerste letter is haar tweede bundel.
In 2017 verscheen haar debuutroman Het tegenovergestelde van een mens bij Atlas Contact. De verzamelbundel Man met hoed bevat bundels 1 & 2, aslook nieuw werk en een selectie vertalingen.
2018: De volgende scan duurt 5 minuten / The following scan will last 5 minutes
In de Volkskrant schreef Arjan Peters over haar debuut: 'Ze kan het, geen misverstand daarover.'
'Het gaat daar telkens over in de werkelijk wervelende roman Het tegenovergestelde van een mens: over het vermogen om je te engageren. Over de vraag: waarom lijken we niet geraakt door de klimaatverandering? Je kunt denken: meer een vraag voor een essay dan voor een roman, maar deze roman is juist zo hemelbestormend omdat het die genrescheidingen irrelevant maakt. Marsman verlaat geregeld de geijkte romanvorm om ruimte te maken voor glasheldere essayistiek en poëzie. En ze doet dat ogenschijnlijk moeiteloos.'
- Thomas de Veen in NRC over Het tegenovergestelde van een mens
In 2017 verscheen haar debuutroman Het tegenovergestelde van een mens bij Atlas Contact. De verzamelbundel Man met hoed bevat bundels 1 & 2, aslook nieuw werk en een selectie vertalingen.
2018: De volgende scan duurt 5 minuten / The following scan will last 5 minutes
In de Volkskrant schreef Arjan Peters over haar debuut: 'Ze kan het, geen misverstand daarover.'
'Het gaat daar telkens over in de werkelijk wervelende roman Het tegenovergestelde van een mens: over het vermogen om je te engageren. Over de vraag: waarom lijken we niet geraakt door de klimaatverandering? Je kunt denken: meer een vraag voor een essay dan voor een roman, maar deze roman is juist zo hemelbestormend omdat het die genrescheidingen irrelevant maakt. Marsman verlaat geregeld de geijkte romanvorm om ruimte te maken voor glasheldere essayistiek en poëzie. En ze doet dat ogenschijnlijk moeiteloos.'
- Thomas de Veen in NRC over Het tegenovergestelde van een mens
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 454 reviews
Read
July 20, 2026Belangwekkend testament. Wat er verder eventueel nog te zeggen valt, kon niet worden gezegd voordat dit gezegd was.
June 8, 2026
Met een brok in mijn keel en vochtige wangen dit boek na het einde naast me neergelegd. Wat een zwanenzang, Lieke Marsman, wat hou ik diep van mensen die gevoelig zijn voor hoe de wereld draait en wie er werkt in de Jumbo en hoe hardvochtig de dingen worden en hoe belangrijk het is keihard zacht te blijven. Ik vind het zo stom dat ze dood is. Zo zo zo stom. En ik denk: gelukkig zijn er vele gevoelige poreuze mensen, en die leven nog, en sommigen schrijven, en aan Lieke Marsman zullen we strijden opdragen dan.
June 14, 2026
Lieke Marsman verlaat ons met een rake, welgeplaatste, noodzakelijke uppercut, vol in het gezicht van de beleids- en praatjesmakers die vandaag onze koers bepalen. Hoewel ik de Nederlandse politiek niet volg (en dus hier en daar een paar namen moest checken), klinkt haar satirische tirade universeel genoeg, inclusief een ontwapenend schrijnende blootlegging van de reden waarom de wereld gek is geworden.
Een dichtbundel ga ik dit niet noemen. Eerder een dapper, krachtig, poëtisch 'bloesemen' tussen het onkruid van lege, holle politieke en economische taal. Heerlijk hoe ze die twee registers tegen elkaar uitspeelt, met zelfs een passage waar dat in een echte boxring gebeurt. Uiteraard moet de dichter het onderspit delven en wordt de vrije meningsuiting in naam van de vrije meningsuiting onderuitgehaald. De dichter past niet in het vervlakte media-kraam van de hel, zo maakt de duivel haar aan het eind op meewarige wijze duidelijk.
In de tussentijd heeft de dichter een aantal ringen van de hel bezocht, waar ze weigert haar ziel en haar woorden te verkopen, in tegenstelling tot de ex-premiers, minsters van financiën, influencers en extreem-rechtse stemmen wiens uitspraken geniaal vilein ingebed zijn in deze goddelijke komedie-bundel. In al haar woede, verontwaardiging en kritiek moet Lieke Marsman zich kostelijk geamuseerd hebben, want nooit vond ik haar zo goed op dreef als hier.
Om maar te zeggen: op alwéér een compleet andere manier dan met haar knappe bundel In mijn mand en het ontroerend ongrijpbare Op een andere planeet kunnen ze me redden wist ze mij nog maar eens omver te blazen. Tegelijk draagt elk van bovenstaande boeken de stempel van Lieke Marsman, een kwaliteitslabel dat ons aanmaant om dapper te blijven strijden, te blijven denken, te blijven dromen voorbij alle gekheid van de wereld.
Ik mis je stem nu al, Lieke. Maar je woorden ga ik blijven koesteren en (her)lezen!
Een dichtbundel ga ik dit niet noemen. Eerder een dapper, krachtig, poëtisch 'bloesemen' tussen het onkruid van lege, holle politieke en economische taal. Heerlijk hoe ze die twee registers tegen elkaar uitspeelt, met zelfs een passage waar dat in een echte boxring gebeurt. Uiteraard moet de dichter het onderspit delven en wordt de vrije meningsuiting in naam van de vrije meningsuiting onderuitgehaald. De dichter past niet in het vervlakte media-kraam van de hel, zo maakt de duivel haar aan het eind op meewarige wijze duidelijk.
In de tussentijd heeft de dichter een aantal ringen van de hel bezocht, waar ze weigert haar ziel en haar woorden te verkopen, in tegenstelling tot de ex-premiers, minsters van financiën, influencers en extreem-rechtse stemmen wiens uitspraken geniaal vilein ingebed zijn in deze goddelijke komedie-bundel. In al haar woede, verontwaardiging en kritiek moet Lieke Marsman zich kostelijk geamuseerd hebben, want nooit vond ik haar zo goed op dreef als hier.
Om maar te zeggen: op alwéér een compleet andere manier dan met haar knappe bundel In mijn mand en het ontroerend ongrijpbare Op een andere planeet kunnen ze me redden wist ze mij nog maar eens omver te blazen. Tegelijk draagt elk van bovenstaande boeken de stempel van Lieke Marsman, een kwaliteitslabel dat ons aanmaant om dapper te blijven strijden, te blijven denken, te blijven dromen voorbij alle gekheid van de wereld.
Ik mis je stem nu al, Lieke. Maar je woorden ga ik blijven koesteren en (her)lezen!
June 5, 2026
Tot mijn verbazing nu al te koop in de winkel — en dat heb ik uiteraard direct gedaan.
Ik weet dat het voorspelbaar is om het werk van een net overleden dichter vijf sterren te geven, maar geloof me: het is alle sterren waard.
’Je ziet,’ zei ik, ‘iedereen met tassen vol
AH Excellent en Zara Home, er staan enkel Audi’s,
Tesla’s en Porsches in de straat
en je voelt je eenzaam, het is alsof je alleen
op een gammel vlot op zee dobbert
en de rest van de mensheid vaart voorbij op een partycruise,
alsof je een mandarijntje bent dat al dagen
in iemands jaszak zit, klaar voor een tussendoortje
dat maar niet komt en de rest van de mandarijnen
ligt nog gezellig met z’n allen in het netje op tafel,
of een zevenjarige golden retriever die in z’n eentje
op het tapijt in de woonkamer slaapt
en baby Mees, lief klein wonder / zo gewenst /
en zo bijzonder, 3428 gram, ligt nu al
bij mama en papa in de co-sleeper.
Wat gaan we je missen, lieve Lieke.
Ik weet dat het voorspelbaar is om het werk van een net overleden dichter vijf sterren te geven, maar geloof me: het is alle sterren waard.
’Je ziet,’ zei ik, ‘iedereen met tassen vol
AH Excellent en Zara Home, er staan enkel Audi’s,
Tesla’s en Porsches in de straat
en je voelt je eenzaam, het is alsof je alleen
op een gammel vlot op zee dobbert
en de rest van de mensheid vaart voorbij op een partycruise,
alsof je een mandarijntje bent dat al dagen
in iemands jaszak zit, klaar voor een tussendoortje
dat maar niet komt en de rest van de mandarijnen
ligt nog gezellig met z’n allen in het netje op tafel,
of een zevenjarige golden retriever die in z’n eentje
op het tapijt in de woonkamer slaapt
en baby Mees, lief klein wonder / zo gewenst /
en zo bijzonder, 3428 gram, ligt nu al
bij mama en papa in de co-sleeper.
Wat gaan we je missen, lieve Lieke.
Read
August 5, 2026Verrassend genoeg een bijna compleet tegengesteld boek aan
Op Een Andere Planeet.
Dat boek (en Marsmans Zomergasten) was compromisloos singulier: ze vertelde onomwonden over haar nieuwgevonden geloof in aliens en religie, waarbij ze eerlijk toegaf dat dit meer voortkwam uit een noodzaak tot betekenisgeving dan uit de vrij magere bronnenlijst. Het was een heel persoonlijk relaas dat in veel opzichten hard inging tegen haar imago als intellectuele, linkse kunstenaar – en daarmee ongetwijfeld ook tegen de overtuigingen van een groot deel van haar publiek. Nergens raakte ik echt overtuigd van haar verhaal, maar dat leek ook nooit echt haar bedoeling te zijn.
Het boek was ook een torenhoog meesterwerk.
In De Dichter en de Duivel is daarentegen weinig terug te vinden van die irratiolaniteit (om Gerrit Zalms terminologie maar even in de mond te nemen). Aliens ontbreken volledig, en het christendom speelt alleen een rol via de Dante-structuur die Marsmans reis door de hel aanneemt. In plaats daarvan neemt ze weer een sterker maatschappelijk kritisch standpunt in, met een hoofdrol voor het neoliberalisme, influencers en de VVD.
Is dat erg? Nee natuurlijk niet! Ik heb er als willekeurige lezer echt geen fuck over te zeggen wat de laatste publieke woorden van een recentelijk overleden dichteres zouden moeten zijn.
Commercieel gezien zal dit bovendien een breder publiek aanspreken. En voor zover je als dichter anno 2026 nog een werkelijk politieke impact kunt maken, is dit (helaas) wel het perfecte moment.
Vind ik het jammer dat dit boek die maatschappelijke focus heeft? Stiekem toch wel beetje.
Daarmee wil ik overigens niets afdoen aan de inhoud van Dichter + Duivel. Ondanks de zware onderwerpen, rijmt Marsman op de eerste pagina's al ergens "Lay's Sensation-chips" op "Apocalypse" – in mijn optiek een onmiddellijk teken van poëtische grootsheid. (of, als je je poëzie graag wat minder melig wilt: die "gate"/"gat" een paar pagina's later is ook wondermooi gevonden).
Bovendien betekent die activistische insteek absoluut niet dat hier geen ruimte is voor gevoel. Op een gegeven moment wordt bijvoorbeeld heel mooi een pre-neoliberaal tijdsverloop verbeeld aan de hand van een meisje dat huilend op de achterbank richting Frankrijk Spijt van Carrie Slee aan het lezen is. Sowieso weet Marsman vaak een sterk beeld te destilleren uit een korte indruk: een herinnering aan een zenuwachtig tv-optreden met Esther Jansma, een anekdote over een Poolse dichter die zijn Nazi-bewakers vermoordt, een tweetal verwijzingen naar kanaries in kolenmijnen die maar blijven zingen.
Toch raakt dit me als geheel niet zo als Kunnen Ze Me Redden, eigenlijk juist omdat ik het politiek gezien zo roerend eens ben met Marsman – of beter gezegd: het van tevoren al met haar eens was. Alle doelwitten die Marsman in de hel laat langslopen, hebben haar haat volledig verdiend (ik lol'de door de trein na die laatste opmerking over helgids Dick Schoof, waarin Marsman opmerkt dat hij die hele tijd eigenlijk niet zoveel had gezegd). Ik denk echter dat er maar weinig poëzie-lezers zullen zijn die niet al bij voorbaat een hekel hebben aan Angela de Jong of Caroline van der Plas; of die het niet eens zijn met haar solidariteitsoproep voor Palestina en Oekraïne.
Nu hoef je als kunstenaar natuurlijk helemaal geen compleet originele politieke meningen te hebben; en Dante zelf was ook niet bepaald subtiel met zijn eigentijdse maatschappijkritiek. Toen ik Marsman eerder dit jaar in Carré hoorde voordragen over Gerrit Zalm en de eerdergenoemde Carry Slee-episode (bij nader inzien een nog sterker intens speciale ervaring), spookten al deze theoretische bezwaren echt niet door mijn hoofd. Toch denk ik dat er van Dichter & Duivel vooral flarden in mijn herinnering zullen blijven, terwijl Op Planeet Redden als gehele ervaring is blijven hangen. Dat is okee: veel mensen vinden deze zwanenzang overduidelijk prachtig; en de wereld kan altijd meer Angela de Jong-bashing gebruiken.
Om met een positieve noot te eindigen, een gedicht over de essentie van poëzie dat ik prachtig vond:
Het boek was ook een torenhoog meesterwerk.
In De Dichter en de Duivel is daarentegen weinig terug te vinden van die irratiolaniteit (om Gerrit Zalms terminologie maar even in de mond te nemen). Aliens ontbreken volledig, en het christendom speelt alleen een rol via de Dante-structuur die Marsmans reis door de hel aanneemt. In plaats daarvan neemt ze weer een sterker maatschappelijk kritisch standpunt in, met een hoofdrol voor het neoliberalisme, influencers en de VVD.
Is dat erg? Nee natuurlijk niet! Ik heb er als willekeurige lezer echt geen fuck over te zeggen wat de laatste publieke woorden van een recentelijk overleden dichteres zouden moeten zijn.
Commercieel gezien zal dit bovendien een breder publiek aanspreken. En voor zover je als dichter anno 2026 nog een werkelijk politieke impact kunt maken, is dit (helaas) wel het perfecte moment.
Vind ik het jammer dat dit boek die maatschappelijke focus heeft? Stiekem toch wel beetje.
Daarmee wil ik overigens niets afdoen aan de inhoud van Dichter + Duivel. Ondanks de zware onderwerpen, rijmt Marsman op de eerste pagina's al ergens "Lay's Sensation-chips" op "Apocalypse" – in mijn optiek een onmiddellijk teken van poëtische grootsheid. (of, als je je poëzie graag wat minder melig wilt: die "gate"/"gat" een paar pagina's later is ook wondermooi gevonden).
Bovendien betekent die activistische insteek absoluut niet dat hier geen ruimte is voor gevoel. Op een gegeven moment wordt bijvoorbeeld heel mooi een pre-neoliberaal tijdsverloop verbeeld aan de hand van een meisje dat huilend op de achterbank richting Frankrijk Spijt van Carrie Slee aan het lezen is. Sowieso weet Marsman vaak een sterk beeld te destilleren uit een korte indruk: een herinnering aan een zenuwachtig tv-optreden met Esther Jansma, een anekdote over een Poolse dichter die zijn Nazi-bewakers vermoordt, een tweetal verwijzingen naar kanaries in kolenmijnen die maar blijven zingen.
Toch raakt dit me als geheel niet zo als Kunnen Ze Me Redden, eigenlijk juist omdat ik het politiek gezien zo roerend eens ben met Marsman – of beter gezegd: het van tevoren al met haar eens was. Alle doelwitten die Marsman in de hel laat langslopen, hebben haar haat volledig verdiend (ik lol'de door de trein na die laatste opmerking over helgids Dick Schoof, waarin Marsman opmerkt dat hij die hele tijd eigenlijk niet zoveel had gezegd). Ik denk echter dat er maar weinig poëzie-lezers zullen zijn die niet al bij voorbaat een hekel hebben aan Angela de Jong of Caroline van der Plas; of die het niet eens zijn met haar solidariteitsoproep voor Palestina en Oekraïne.
Nu hoef je als kunstenaar natuurlijk helemaal geen compleet originele politieke meningen te hebben; en Dante zelf was ook niet bepaald subtiel met zijn eigentijdse maatschappijkritiek. Toen ik Marsman eerder dit jaar in Carré hoorde voordragen over Gerrit Zalm en de eerdergenoemde Carry Slee-episode (bij nader inzien een nog sterker intens speciale ervaring), spookten al deze theoretische bezwaren echt niet door mijn hoofd. Toch denk ik dat er van Dichter & Duivel vooral flarden in mijn herinnering zullen blijven, terwijl Op Planeet Redden als gehele ervaring is blijven hangen. Dat is okee: veel mensen vinden deze zwanenzang overduidelijk prachtig; en de wereld kan altijd meer Angela de Jong-bashing gebruiken.
Om met een positieve noot te eindigen, een gedicht over de essentie van poëzie dat ik prachtig vond:
Poëzie is het maken van keuzes. Onder elk woord dat hetpapier haalt zie je de keuzes doorschemeren, in goedepoëzie althans, en zo krijgen zelfs de simpelste gedichten
de gelaagdheid die ervoor zorgt dat je een dag lang op één
gedicht kan kauwen, niet omdat je probeert die keuzes te
achterhalen, maar omdat je de geestelijke kracht voelt die
nodig is voor het maken van zoveel keuzes in het tijdsbestek
van een regel of negen.....
June 9, 2026
"Ze zeggen dat een vlinder die hier fladdert
elders een orkaan veroorzaakt.
Ik zeg: een miljardair slaat zijn ochtendkrant dicht
en er sterven mensen van de honger in Congo.
Ze zeggen dat de meeste mensen deugen,
maar de meeste mensen zijn niet aan de macht."
Dag Lieke, wat ga ik je stem missen.
elders een orkaan veroorzaakt.
Ik zeg: een miljardair slaat zijn ochtendkrant dicht
en er sterven mensen van de honger in Congo.
Ze zeggen dat de meeste mensen deugen,
maar de meeste mensen zijn niet aan de macht."
Dag Lieke, wat ga ik je stem missen.
June 13, 2026
Ik roep het al een aantal jaren en ik blijf het zeggen: Marsman was de beste Dichter des Vaderlands die we ooit hadden en zullen hebben. Dat is niet per se omdat er niemand zo goed kan schrijven en dichten als Lieke, ik heb niet genoeg poëzie in mijn leven gelezen om dat te weten. Voor mij was het haar engagement bij de wereld, haar bereidheid om zich over elk onrecht oprecht op te winden om daar vervolgens zeer rake woorden aan te geven: ze gaf elke burger een stem, ze gaf gerechtigheid smoel, onrecht een weerwoord.
We hadden een Tweede Kamer kunnen hebben vól met volksvertegenwoordigers van het denk- en democratische kaliber zoals een Lieke Marsman.
En had elk journalistiek medium maar zo'n waakhond, dan stonden we politiek succesvol te dubbelen aan het tennisnet, in plaats van de gemankeerde opiniemakers, influencers, onterechte egotrippers want nietswetende en nietskunnende echoputschreeuwers die nu 24/7 ongehinderd oreren van Ik & Mijn Haat.
Lieke Marsman, die niet alleen zichzelf graag gered had gezien maar u en mij probeerde te redden in de tussentijd.
We hadden een Tweede Kamer kunnen hebben vól met volksvertegenwoordigers van het denk- en democratische kaliber zoals een Lieke Marsman.
En had elk journalistiek medium maar zo'n waakhond, dan stonden we politiek succesvol te dubbelen aan het tennisnet, in plaats van de gemankeerde opiniemakers, influencers, onterechte egotrippers want nietswetende en nietskunnende echoputschreeuwers die nu 24/7 ongehinderd oreren van Ik & Mijn Haat.
Lieke Marsman, die niet alleen zichzelf graag gered had gezien maar u en mij probeerde te redden in de tussentijd.
June 9, 2026
’Het gaat mij niet om links of rechts,
maar om de vraag: ben je anno 2026 nog in staat
om een gelaagde boodschap te ontvangen,
of reageer je alleen nog maar wanneer iemand
de realiteit voor je platslaat of opklopt?
Daar zit, als ik echt bij mezelf te rade ga,
mijn grootste verdriet. Dat we met kale taal
en rechtlijnige algoritmes een rommelige wereld
hebben gecreëerd, in plaats van andersom:
een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs.’
⭐️⭐️⭐️⭐️
maar om de vraag: ben je anno 2026 nog in staat
om een gelaagde boodschap te ontvangen,
of reageer je alleen nog maar wanneer iemand
de realiteit voor je platslaat of opklopt?
Daar zit, als ik echt bij mezelf te rade ga,
mijn grootste verdriet. Dat we met kale taal
en rechtlijnige algoritmes een rommelige wereld
hebben gecreëerd, in plaats van andersom:
een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs.’
⭐️⭐️⭐️⭐️
July 6, 2026
Donker-komisch poëtisch en brandend actueel testament, zonder een zweem van cynisme. Een spiegel voor 'een wereld die helemaal gek is geworden'. Meesterlijk.
Read
June 7, 2026Zo ongelooflijk verdrietig dat ze er niet meer is. Ik hoop dat ze in een wat vrolijkere hemel is beland dan de hel van Onder-Nederland die ze in haar laatste boek heeft geschetst.
June 10, 2026
BRILJANT. Wat een icoon.
August 4, 2026
Voor Lieke geef ik weer even sterren, al zijn er niet genoeg om uit te drukken hoe adembenemend dit werk is. En hoe adembenemend de gedachte is dat ze nooit meer iets zal schrijven.
July 21, 2026
Ik moet heel gauw gedichten instuderen voor als we schuilen voor de Amerikanen.
June 7, 2026
Schitterend.
Dus zal ik zingen / met overgave en uit volle borst, want niets / vult de borstkas zo volledig / als een laatste adem.
Dus zal ik zingen / met overgave en uit volle borst, want niets / vult de borstkas zo volledig / als een laatste adem.
July 19, 2026
Fenomenale laatste woorden. Echt prachtigmooi hoe Lieke Marsman haar eigen naderende dood weet te verbinden aan wat je in deze bundel gerust de eindtijd van onze maatschappij kunt noemen. Het is keiharde satire zonder oppervlakkig te worden. Poëzie zonder hoogdravend te zijn. Het valt allemaal precies goed in elkaar, zonder dat het gekunsteld voelt.
Met enige scepsis begon ik aan het boek, omdat ik door eerder werk van Marsman niet weggeslagen was. Boy was I wrong. Gelachen, gehuild, en vooral genoten van Marsmans scherpe taal en vindingrijkheid. Heel veel zin om nu meer van haar (opnieuw) te lezen.
En het was prachtig om het helemaal voorgelezen te krijgen. Met name de proloog en epiloog door Maarten van der Graaff en hoofdstuk 2 door Hanna Bervoets kwamen op deze manier goed binnen. En natuurlijk plotseling de stem van Marsman zelf bij hoofdstuk vier.
https://www.youtube.com/watch?v=LRJSt...
Met enige scepsis begon ik aan het boek, omdat ik door eerder werk van Marsman niet weggeslagen was. Boy was I wrong. Gelachen, gehuild, en vooral genoten van Marsmans scherpe taal en vindingrijkheid. Heel veel zin om nu meer van haar (opnieuw) te lezen.
En het was prachtig om het helemaal voorgelezen te krijgen. Met name de proloog en epiloog door Maarten van der Graaff en hoofdstuk 2 door Hanna Bervoets kwamen op deze manier goed binnen. En natuurlijk plotseling de stem van Marsman zelf bij hoofdstuk vier.
https://www.youtube.com/watch?v=LRJSt...
August 12, 2026
Lieke Marsman houdt ons in haar laatste boek een spiegel voor - zoals we van haar gewend zijn. ‘De dichter en de duivel’ is een totaal anders maar niet minder fantastisch boek dan ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’. 4,5*
September 16, 2026
Een originele en ongelooflijk scherpzinnige samensmelting van essayistiek en pöëzie. Zó mooi geschreven. Heel erg van het nu, maar dat maakt niet uit, want de problemen van NU moeten ook NU worden aangekaart en toekomstige generaties zullen dit boek als spottende, maar onderliggend zeer treffende, weergave van de (politieke) werkelijkheid van 2025/2026 kunnen lezen (evt met behulp van extra voetnoten). Een aanklacht tegen verlies van medemenselijkheid, omdat ‘eigenbelang’ en ‘zoveel mogelijk geld verdienen’ in deze wereld voorop staan én een pleidooi voor het belang van mooie dingen (gedichten, kunstwerken, muziekstukken etc), altijd en overal, maar vooral in duistere en gekke tijden en situaties die hopeloos lijken.
July 23, 2026
Geestig, ontroerend, scherp en (à la Lieke) gewoon heel mooi. Direct nog een keer lezen.
July 29, 2026
Een tour de force, vol idealisme en pijnlijk raak. Zet aan tot denken, maar ik heb ook kunnen lachen.
July 2, 2026
Prachtig boek. Hardop lachen, hardop huilen. Voor vaderdag aan pa gegeven; hij is ook groot fan. Leuk dat Marsman verschillende bn’ers aanhaalt om het verhaal te vertellen. Hulde.
June 28, 2026
Het mooiste wat je kan achterlaten. 🩵
“Ze zeggen dat de meeste mensen deugen, maar de meeste mensen zijn niet aan de macht.”
Geen 5 sterren omdat ik denk dat het nóg beter is als je meer kent van de Nederlandse politiek. Maar that’s on me.
“Ze zeggen dat de meeste mensen deugen, maar de meeste mensen zijn niet aan de macht.”
Geen 5 sterren omdat ik denk dat het nóg beter is als je meer kent van de Nederlandse politiek. Maar that’s on me.
July 18, 2026
“Ze zeggen dat een vlinder die hier fladdert elders een orkaan veroorzaakt. Ik zeg: een miljardair slaat zijn ochtendkrant dicht en er sterven mensen van de honger in Congo. Ze zeggen dat de meeste mensen deugen, maar de meeste mensen zijn niet aan de macht.”
Read
July 14, 2026Oh, Lieke ❤️
De wereld is, inderdaad, helemaal gek geworden.
“Dus zal ik zingen / met overgave en uit volle borst, want niets / vult de borstkas zo volledig als een laatste adem.”
“al die kanaries, al die kolenmijnen”
De wereld is, inderdaad, helemaal gek geworden.
“Dus zal ik zingen / met overgave en uit volle borst, want niets / vult de borstkas zo volledig als een laatste adem.”
“al die kanaries, al die kolenmijnen”
July 12, 2026
Dit was prachtig en grappig en waar ❤️
July 10, 2026
"U leeft, ik zei het net al even, in een zieke wereld. Een ongeneeslijk zieke wereld. Wilt u misschien een lezing komen geven over hoe het is om in een ongeneeslijk zieke wereld te leven op onze middag over mensen die leven in een ongeneeslijke zieke wereld?"
Een bizarre fabel, deels parodie van Dante's 'Goddelijke Komedie', deels vlijmscherpe maatschappijkritisch essay, in zowel poëzie als proza. Marsman toont de wereld in een lachspiegel, waarin alles zo wordt overdreven en dat het beeld ineens kraakhelder wordt. Politici en miljardairs die de problemen van de wereld aan hun reet lappen alsof het hun goed recht is, commercialisatie die zo ver gaat dat zelfs je eigen ziel te koop staat en influencers die de hel livestreamen. Dit is een boek waar je boos van wordt, op Marsman of met haar, afhankelijk van je politieke standpunten en tolerantie voor oncomfortabele waarheden. Maar het is geen hopeloos klaaglied uit een versgegraven graf. Zelf een verkapte wereld heeft haar schoonheid.
"Het gaat mij niet om links of rechts, maar om de vraag: ben je anno 2026 nog in staat om een gelaagde boodschap te ontvangen, of reageer je alleen nog maar wanneer iemand de realiteit voor je platslaat of opklopt? Daar zit, als ik echt bij mezelf de rade ga, mijn grootste verdriet. Dat we met kale taal en rechtlijnige algoritmes een rommelige wereld hebben gecreëerd, in plaats van andersom: een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs."
Bovenal benadrukt Marsman het solaas dat we kunnen vinden in kunst, zelfs wanneer de bommen vallen en het laaste licht is uitgegaan. Want goede literatuur, poëzie, etc. geeft af. Het maakt je ziel zowel lichter als zwaarder. Minstens + 0,0005 stukje ziel. Zonder reclames.
Wat een tour de force. Had nog nooit iets van Marsman gelezen en ben zwaar onder de indruk. Mijn enige klacht is dat ik wilde dat het langer was.
Een bizarre fabel, deels parodie van Dante's 'Goddelijke Komedie', deels vlijmscherpe maatschappijkritisch essay, in zowel poëzie als proza. Marsman toont de wereld in een lachspiegel, waarin alles zo wordt overdreven en dat het beeld ineens kraakhelder wordt. Politici en miljardairs die de problemen van de wereld aan hun reet lappen alsof het hun goed recht is, commercialisatie die zo ver gaat dat zelfs je eigen ziel te koop staat en influencers die de hel livestreamen. Dit is een boek waar je boos van wordt, op Marsman of met haar, afhankelijk van je politieke standpunten en tolerantie voor oncomfortabele waarheden. Maar het is geen hopeloos klaaglied uit een versgegraven graf. Zelf een verkapte wereld heeft haar schoonheid.
"Het gaat mij niet om links of rechts, maar om de vraag: ben je anno 2026 nog in staat om een gelaagde boodschap te ontvangen, of reageer je alleen nog maar wanneer iemand de realiteit voor je platslaat of opklopt? Daar zit, als ik echt bij mezelf de rade ga, mijn grootste verdriet. Dat we met kale taal en rechtlijnige algoritmes een rommelige wereld hebben gecreëerd, in plaats van andersom: een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs."
Bovenal benadrukt Marsman het solaas dat we kunnen vinden in kunst, zelfs wanneer de bommen vallen en het laaste licht is uitgegaan. Want goede literatuur, poëzie, etc. geeft af. Het maakt je ziel zowel lichter als zwaarder. Minstens + 0,0005 stukje ziel. Zonder reclames.
Wat een tour de force. Had nog nooit iets van Marsman gelezen en ben zwaar onder de indruk. Mijn enige klacht is dat ik wilde dat het langer was.
June 17, 2026
Ach, wat kan ik nog anders zeggen dan alles wat hier al staat. Behalve dan lees, lieve mensen! Opdat het je mag redden...
June 15, 2026
De duivel zal vast goed overweg kunnen met vuur maar niemand kan zo vlammen als Lieke Marsman. ❤️🔥
"geef me je hand, ik tel de onderbroken levenslijnen
we wisten het niet, dat er veel meer dan dit bestond
een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs
al die kanaries, al die kolenmijnen. "
Wat goed geschreven: vanaf het begin tot het einde venijnig, pijnlijk grappig, en ontroerend. 4 sterren omdat ik soms te weinig van de sociaal-kritische verwijzingen begreep (bijvoorbeeld het gesprek tussen de hoofdpersoon en Gerrit Zalm), maar ik weet zeker dat dit mooie, cynische boek over onze zieke wereld qua impact zal blijven groeien.
"geef me je hand, ik tel de onderbroken levenslijnen
we wisten het niet, dat er veel meer dan dit bestond
een wanordelijk gespeld maar helder prachtig paradijs
al die kanaries, al die kolenmijnen. "
Wat goed geschreven: vanaf het begin tot het einde venijnig, pijnlijk grappig, en ontroerend. 4 sterren omdat ik soms te weinig van de sociaal-kritische verwijzingen begreep (bijvoorbeeld het gesprek tussen de hoofdpersoon en Gerrit Zalm), maar ik weet zeker dat dit mooie, cynische boek over onze zieke wereld qua impact zal blijven groeien.
June 22, 2026
Ik ben het gewoon helemaal eens met alles wat ze schrijft
June 21, 2026
Wat mooi en knap en goed en emotioneel en geëngageerd en onzelfbaatzuchtig en confronterend en alles. Wat Raoul de Jong is voor hyper persoonlijke en onconventionele en aangrijpende en betekenisvolle romans, dat is Lieke Marsman voor gedichten. Out with a bang.
PS Ik had al een hekel aan Yeşilgöz, en nu kan ik die opvatting literair verantwoorden, wat een enorme pre is.
PS Ik had al een hekel aan Yeşilgöz, en nu kan ik die opvatting literair verantwoorden, wat een enorme pre is.
Displaying 1 - 30 of 454 reviews