What do you think?
Rate this book
De symfonie van onvrede: De opmars van radicaal-rechts in Europa
Catherine de Vries groeide op op een boerderij in Overijssel die al generaties in de familie was. Eind jaren tachtig veranderde dat leven ingrijpend: dalende prijzen, Europese regels en terughoudende banken maakten het boerenbedrijf onhoudbaar. Haar vader verloor niet alleen zijn werk, maar ook zijn land en zijn vertrouwen in de politiek.
Tegelijk verdwenen steeds meer publieke voorzieningen: fuserende ziekenhuizen, gesloten politiebureaus, verdwijnende postkantoren, minder streekvervoer, samengevoegde scholen. De overheid die ooit nabij was, raakte steeds verder weg. Zoals veel dorpsgenoten schoof haar vader van het politieke midden richting radicaal-rechts. Hij was niet de enige: zijn ervaringen blijken onderdeel van een breder Europees patroon.
In De symfonie van onvrede beschrijft politicoloog Catherine de Vries hoe de opkomst van radicaal-rechts samenhangt met de afbraak van publieke voorzieningen. Gebaseerd op eigen onderzoek in het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Italië, Frankrijk en Duitsland laat ze zien wat er gebeurt als de staat zijn belofte van nabijheid niet waarmaakt, en wat nodig is om vertrouwen te herstellen. Niet alleen economisch, maar ook moreel.
Tegelijk verdwenen steeds meer publieke voorzieningen: fuserende ziekenhuizen, gesloten politiebureaus, verdwijnende postkantoren, minder streekvervoer, samengevoegde scholen. De overheid die ooit nabij was, raakte steeds verder weg. Zoals veel dorpsgenoten schoof haar vader van het politieke midden richting radicaal-rechts. Hij was niet de enige: zijn ervaringen blijken onderdeel van een breder Europees patroon.
In De symfonie van onvrede beschrijft politicoloog Catherine de Vries hoe de opkomst van radicaal-rechts samenhangt met de afbraak van publieke voorzieningen. Gebaseerd op eigen onderzoek in het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Italië, Frankrijk en Duitsland laat ze zien wat er gebeurt als de staat zijn belofte van nabijheid niet waarmaakt, en wat nodig is om vertrouwen te herstellen. Niet alleen economisch, maar ook moreel.
- GenresNonfictionPolitics
283 pages, Kindle Edition
First published March 12, 2026
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 10 of 10 reviews
March 31, 2026
Dit boek zag ik voorbij komen in iemands column in de Volkskrant. Toen heb ik ‘m gelijk besteld. Hij is uitgekomen in maart 2026, dus ik zit er echt bovenop jongens!!
Wat mij zo interessant leek aan dit boek is om te lezen en echt te begrijpen wat er nu voor zorgt waarom mensen op (extreem) rechts stemmen en/of soms opeens die omslag maken naar een rechtse partij. Tuurlijk weet je iets van de zondebokpolitiek en de verschraling van de samenleving. Maar wat beweegt iemand nu echt tot Wilders en waarom zien ze niet door de ‘leugens’ heen.
Dit boek heeft antwoord gegeven op mijn vragen op een best laagdrempelige manier. Je leest dat er veel aandacht is uitgegaan naar het zo begrijpelijk mogelijk maken van de materie. Sommige schrijvers kunnen dan overslaan in een super simpele, bijna kinderlijke uitleg. Maar ik vond dat deze schrijfster daar een goede balans in kon vinden.
Echt een super informatief boek en ik raad ‘m zeker aan. Ik zit ook weer tegen iedereen die het maar wil horen over dit boek te praten, dus dat zegt genoeg!!
Geen 5 sterren omdat ik het op momenten wel iets teveel vond doordraven in de orkest-vergelijkingen. Dat werd op het einde gelukkig wel iets minder. Aan de ene kant maakte het de informatie zeker behapbaar, maar soms was het een beetje overkill. Het einde bevatte dan ook wel weer heel veel herhalingen. Ik had het denk ik beter gevonden als de aanbevelingen gewoon wat verweven waren in de hoofdstukken ervoor? Dat je niet nog een soort samenvatting hoefde te lezen van wat je net hebt gelezen en dan de: en dit is de oplossing!
Maar goed, ik heb altijd overal wat op aan te merken. Azijnzeiker.
Wat mij zo interessant leek aan dit boek is om te lezen en echt te begrijpen wat er nu voor zorgt waarom mensen op (extreem) rechts stemmen en/of soms opeens die omslag maken naar een rechtse partij. Tuurlijk weet je iets van de zondebokpolitiek en de verschraling van de samenleving. Maar wat beweegt iemand nu echt tot Wilders en waarom zien ze niet door de ‘leugens’ heen.
Dit boek heeft antwoord gegeven op mijn vragen op een best laagdrempelige manier. Je leest dat er veel aandacht is uitgegaan naar het zo begrijpelijk mogelijk maken van de materie. Sommige schrijvers kunnen dan overslaan in een super simpele, bijna kinderlijke uitleg. Maar ik vond dat deze schrijfster daar een goede balans in kon vinden.
Echt een super informatief boek en ik raad ‘m zeker aan. Ik zit ook weer tegen iedereen die het maar wil horen over dit boek te praten, dus dat zegt genoeg!!
Geen 5 sterren omdat ik het op momenten wel iets teveel vond doordraven in de orkest-vergelijkingen. Dat werd op het einde gelukkig wel iets minder. Aan de ene kant maakte het de informatie zeker behapbaar, maar soms was het een beetje overkill. Het einde bevatte dan ook wel weer heel veel herhalingen. Ik had het denk ik beter gevonden als de aanbevelingen gewoon wat verweven waren in de hoofdstukken ervoor? Dat je niet nog een soort samenvatting hoefde te lezen van wat je net hebt gelezen en dan de: en dit is de oplossing!
Maar goed, ik heb altijd overal wat op aan te merken. Azijnzeiker.
April 26, 2026
Symphonie van de onvrede legt haarfijn uit waarom half Europa boos is, en doet dat zo analytisch dat je er zelf een beetje ontevreden van wordt. Vier sterren vanwege de interessante inzichten.
May 3, 2026
Catherine de Vries is hoogleraar Politieke Wetenschappen aan de IE University (Madrid en Segovia). Daarvoor studeerde en was ze werkzaam aan universiteiten in Berlijn, Amsterdam, Oxford, en Milaan. Haar onderzoek richt zich op de democratie, de overheid en de opkomst van populistische partijen.
De centrale these in haar werk is dat door de terugtrekking van de overheid de burgers zich persoonlijk niet gekend en vertegenwoordigd voelen. Die latente onvrede wordt door de populistische partijen verwoord in simpele tegenstellingen als dat de ‘elite’ de gewone man en de perifere regio’s zou negeren en voorrang zou geven aan buitenstaanders, met name de asielzoekers.
Niet dat men van een stem op een populistische partij iets verwacht, maar het is de opgestoken middenvinger naar de politieke middenpartijen. Die hebben het zover laten komen en hebben meegewerkt aan de vermarkting van de overheidsdiensten en het bevorderen van het efficiency denken, wat het gevoel geeft dat de overheid er niet meer is voor hen.
Als remedie pleit zij voor het herwaarderen van de persoonlijke aandacht. Geen digitale portalen, ingewikkelde formulieren, en ondoorzichtige procedures en toewijzingen, maar persoonlijke aanspreekpunten en directe aanwezigheid in de buurt met behoud van buslijnen, bibliotheek, wijkgebouwen, politiebureaus, etc.
Ze illustreert haar betoog met het verhaal van haar vader, die in een klein dorpje in Overijssel woonde en die gedurende zijn leven altijd CDA stemde, maar op latere leeftijd teleurgesteld raakte in de politiek en op de PVV ging stemmen.
Veel van wat Catherine de Vries naar voren brengt is herkenbaar en invoelbaar. Toch is het jammer dat ze de situatie van haar vader niet wat nauwkeuriger omschrijft. Ze geeft alleen weer dat zijn onvrede voortkomt uit zijn teleurstellingen met de overheid op het moment dat hij noodgedwongen moest stoppen met zijn boerenbedrijf, ging werken in een ploegendienst, en later getroffen werd door een hersenbloeding, en uiteindelijk in een zorginstelling moest worden opgenomen, met alle problemen van indicatie en administratieve rompslomp van dien.
Ook in het wetenschappelijke onderzoek dat Catherine de Vries en haar collega’s doen, registreert ze wel de onvrede zoals die door de ondervraagden wordt verwoord: ze ervaren de overheid als ver weg en onbereikbaar, terwijl hun omgeving steeds verder verloedert. Ze staan er in toenemende mate alleen voor.
Maar er is ook een andere kant die in het boek minder over het voetlicht komt. Zo noemt ze wel kort het verdwijnen van de kerken, de teloorgang van de verenigingen, de vakbonden en de politieke partijen, maar ze benoemt niet dat dit ook een vrije keuze van de burger zelf is. Het zijn uiteindelijk de mensen zelf die de kerk verlaten en meer thuisblijven achter de buis.
Individualisme is mooi en de welvaart geeft veel materiële vrijheid, maar als daarmee een auto wordt aangeschaft en boodschappen in de supermarkt in de stad worden gedaan, dan moet men niet raar opkijken dat de winkels in het dorp sluiten. Als mensen thuisblijven en niet meer naar verenigingsavonden gaan, blijven de cafés en wijkgebouwen leeg. Als mensen kleding en andere huishoudelijke zaken bij een webwinkel bestellen, dan moet men natuurlijk niet klagen over lege dorpscentra en een gebrek aan leefbaarheid op het platteland.
De autodichtheid is het grootst in Overijssel, met Staphorst dat de kroon spant. Vrijwel iedere inwoner boven de 18 jaar heeft daar een eigen auto. Dan heeft het niet veel zin om te klagen over verdwijnende buslijnen. Overal in Nederland zien we lege bussen rijden. Het kan niet zijn dat we die alleen laten rondrijden om de “nabijheid” van de overheid te kunnen voelen.
Het belangrijkste is misschien nog wel dat de kinderen wegtrekken naar de stad en aan een universiteit gaan studeren, en als het meezit hun studie vervolgen in Oxford, Milaan of Madrid. Het dorp blijft achter met wat ouderen en de basisscholen sluiten. Zolang de eigen gezondheid het nog toelaat kan dat verlies nog wel worden genomen, maar als de gezondheid het laat afweten is men pas echt alleen. Kinderen ver weg en geen burenhulp meer dichtbij. Huisartsen zijn dan het enige aanspreekpunt, maar zij werken ook niet meer zeven dagen in de week en verdelen de taken in een gezondheidszorgcentrum. Er is weinig tijd voor persoonlijke gesprekken en sociale vraagstukken.
Ondertussen gaat de individualisering door. Scheidingen zijn aan de orde van de dag en het aantal één-persoonshuishoudens stijgt naar de vier miljoen. Op jezelf leven is nog te doen als je zestig bent, boven de zeventig wordt het problematisch en na je tachtigste ben je voorgoed afhankelijk van zorg. Na 2040 zal Nederland twee miljoen tachtigplussers tellen, die voornamelijk alleen zullen wonen.
Moeten we anders gaan denken over de overheid? Moeten we – omdat er geen sociaal netwerk meer is – alle problemen rond zorg, waar de (oudere) burgers mee zitten, bij de overheid leggen? Hebben we wel genoeg mensen die in de zorg willen werken? Moet er in iedere gemeente een sociaaljuridisch loket komen, zoals Lilian Marijnissen nu aan het onderzoeken is? Nee, helaas, de overheid kan niet alles. Zeker niet bijspringen waar de familiebanden en het sociale netwerk zijn verdwenen.
Zie de uitgebreide bespreking De overheid, onze zorg in Civis Mundi #169.
De centrale these in haar werk is dat door de terugtrekking van de overheid de burgers zich persoonlijk niet gekend en vertegenwoordigd voelen. Die latente onvrede wordt door de populistische partijen verwoord in simpele tegenstellingen als dat de ‘elite’ de gewone man en de perifere regio’s zou negeren en voorrang zou geven aan buitenstaanders, met name de asielzoekers.
Niet dat men van een stem op een populistische partij iets verwacht, maar het is de opgestoken middenvinger naar de politieke middenpartijen. Die hebben het zover laten komen en hebben meegewerkt aan de vermarkting van de overheidsdiensten en het bevorderen van het efficiency denken, wat het gevoel geeft dat de overheid er niet meer is voor hen.
Als remedie pleit zij voor het herwaarderen van de persoonlijke aandacht. Geen digitale portalen, ingewikkelde formulieren, en ondoorzichtige procedures en toewijzingen, maar persoonlijke aanspreekpunten en directe aanwezigheid in de buurt met behoud van buslijnen, bibliotheek, wijkgebouwen, politiebureaus, etc.
Ze illustreert haar betoog met het verhaal van haar vader, die in een klein dorpje in Overijssel woonde en die gedurende zijn leven altijd CDA stemde, maar op latere leeftijd teleurgesteld raakte in de politiek en op de PVV ging stemmen.
Veel van wat Catherine de Vries naar voren brengt is herkenbaar en invoelbaar. Toch is het jammer dat ze de situatie van haar vader niet wat nauwkeuriger omschrijft. Ze geeft alleen weer dat zijn onvrede voortkomt uit zijn teleurstellingen met de overheid op het moment dat hij noodgedwongen moest stoppen met zijn boerenbedrijf, ging werken in een ploegendienst, en later getroffen werd door een hersenbloeding, en uiteindelijk in een zorginstelling moest worden opgenomen, met alle problemen van indicatie en administratieve rompslomp van dien.
Ook in het wetenschappelijke onderzoek dat Catherine de Vries en haar collega’s doen, registreert ze wel de onvrede zoals die door de ondervraagden wordt verwoord: ze ervaren de overheid als ver weg en onbereikbaar, terwijl hun omgeving steeds verder verloedert. Ze staan er in toenemende mate alleen voor.
Maar er is ook een andere kant die in het boek minder over het voetlicht komt. Zo noemt ze wel kort het verdwijnen van de kerken, de teloorgang van de verenigingen, de vakbonden en de politieke partijen, maar ze benoemt niet dat dit ook een vrije keuze van de burger zelf is. Het zijn uiteindelijk de mensen zelf die de kerk verlaten en meer thuisblijven achter de buis.
Individualisme is mooi en de welvaart geeft veel materiële vrijheid, maar als daarmee een auto wordt aangeschaft en boodschappen in de supermarkt in de stad worden gedaan, dan moet men niet raar opkijken dat de winkels in het dorp sluiten. Als mensen thuisblijven en niet meer naar verenigingsavonden gaan, blijven de cafés en wijkgebouwen leeg. Als mensen kleding en andere huishoudelijke zaken bij een webwinkel bestellen, dan moet men natuurlijk niet klagen over lege dorpscentra en een gebrek aan leefbaarheid op het platteland.
De autodichtheid is het grootst in Overijssel, met Staphorst dat de kroon spant. Vrijwel iedere inwoner boven de 18 jaar heeft daar een eigen auto. Dan heeft het niet veel zin om te klagen over verdwijnende buslijnen. Overal in Nederland zien we lege bussen rijden. Het kan niet zijn dat we die alleen laten rondrijden om de “nabijheid” van de overheid te kunnen voelen.
Het belangrijkste is misschien nog wel dat de kinderen wegtrekken naar de stad en aan een universiteit gaan studeren, en als het meezit hun studie vervolgen in Oxford, Milaan of Madrid. Het dorp blijft achter met wat ouderen en de basisscholen sluiten. Zolang de eigen gezondheid het nog toelaat kan dat verlies nog wel worden genomen, maar als de gezondheid het laat afweten is men pas echt alleen. Kinderen ver weg en geen burenhulp meer dichtbij. Huisartsen zijn dan het enige aanspreekpunt, maar zij werken ook niet meer zeven dagen in de week en verdelen de taken in een gezondheidszorgcentrum. Er is weinig tijd voor persoonlijke gesprekken en sociale vraagstukken.
Ondertussen gaat de individualisering door. Scheidingen zijn aan de orde van de dag en het aantal één-persoonshuishoudens stijgt naar de vier miljoen. Op jezelf leven is nog te doen als je zestig bent, boven de zeventig wordt het problematisch en na je tachtigste ben je voorgoed afhankelijk van zorg. Na 2040 zal Nederland twee miljoen tachtigplussers tellen, die voornamelijk alleen zullen wonen.
Moeten we anders gaan denken over de overheid? Moeten we – omdat er geen sociaal netwerk meer is – alle problemen rond zorg, waar de (oudere) burgers mee zitten, bij de overheid leggen? Hebben we wel genoeg mensen die in de zorg willen werken? Moet er in iedere gemeente een sociaaljuridisch loket komen, zoals Lilian Marijnissen nu aan het onderzoeken is? Nee, helaas, de overheid kan niet alles. Zeker niet bijspringen waar de familiebanden en het sociale netwerk zijn verdwenen.
Zie de uitgebreide bespreking De overheid, onze zorg in Civis Mundi #169.
April 8, 2026
Een interessant boek voor mensen die beter willen begrijpen waarom Nederland zo rechts is. De voorbeelden en de eigen ervaringen van de auteur hadden er wel wat meer in verweven mogen worden. Ook een overtuigende oplossing voor de verrechtsing heb ik er niet in gevonden, maar dit boek kan een mooi startpunt zijn voor het denken over een betere toekomst.
April 15, 2026
Wat ik vooral heel goed vond aan het boek was de persoonlijke link, de vader van de auteur, en het onbegrip dat er tussen hen is. Het is hetzelfde onbegrip dat bij mij leeft tav stemmers op partijen die (met name) als rechts en extreem of radicaal rechts worden beschouwd. Dat je daar ten tijde van Pim (die het allemaal 'benoemde'... oftewel een ENORM probleem maakte van iets dat zo enorm niet was) op stemde, nou vooruit. Want, afkomstig uit Rotterdam, en voor de klas staande in wijken waar de meerderheid uit allerlei verwegge landen afkomstig was, die er toch ook best wel heel andere gebruiken op na hielden, én daar zelf ook gewoond hebbende (Slaghekstraat 34.. daar staat nu een heul grote moskee), begrijp ik het absoluut dat je je niet meer thuis voelt in je 'eigen stad'.
Alle mensen die 'daar' woonden zijn in de steek gelaten. Allemaal. Het antwoord is daarom natuurlijk niet dat zullie moeten verdwijnen. Dat zou rapidamento voor allerlei bedrijven enorme gevolgen hebben gehad, omdat deze bv niet meer aan voldoende menskracht zouden hebben kunnen komen. Het leven zou nog steeds geen feest zijn geworden voor de achterbljivers, de 'Nederlandders', want je was niet door de overheid in de steek gelaten, omdat 'zij kwamen', maar omdat de overheid besloten had zich terug te trekken, te bezuinigen, en te privatiseren. Gewoon, een stuk efficiënter en dus goedkoper. Door elke burger als een klant van BV Nederland te beschouwen, werd je als burger ook behandeld als een klant (zeker bij alle geprivatiseerde onderdelen).
Ik verzeker iedereen, als iemand met inmiddels oa twee grote verbouwingen achter de rug, dat ik een ding 100% zeker weet: ik wil door mijn eigen overheid NIET als KLANT gezien en behandeld worden. Toen niet, nu niet, nooit niet.
Daar is het stemmen op rechts totaal geen oplossing voor. Diverse (extreem, radicaal of dom lullende) rechtse partijen hebben hun kans gehad in dit land om te regeren, maar het is er niet beter op geworden, toch? Eerder nóg minder. En dat is niet alleen hier, dat geldt overal waar (extreem, radicaal of dom lullende) rechtse partijen aan het bewind zijn of zijn geweest. Het wordt er nergens beter op! Nergens. Integendeel.
Waarom blijf je daar dan toch op stemmen??
Dát begijp ik nu een beetje beter, en toch ook nog steeds helemaal niet. En wat me echt enorm verdrietig maakt, is dat ik ook al jaren geen partijen zie die er wel zijn voor ons. Ons allemaal. En ervoor zorgen dat die belachelijke BV Nederland tot aan de grond toe wordt afgebroken. Wat daarvoor nodig is, beschrijft Catherine de Vries best aardig (denk ik), maar ik zie weinig tot geen mensen in de politiek die die raadgevingen zullen navolgen, al was het maar deels. En partijen al helemaal niet.
Alle mensen die 'daar' woonden zijn in de steek gelaten. Allemaal. Het antwoord is daarom natuurlijk niet dat zullie moeten verdwijnen. Dat zou rapidamento voor allerlei bedrijven enorme gevolgen hebben gehad, omdat deze bv niet meer aan voldoende menskracht zouden hebben kunnen komen. Het leven zou nog steeds geen feest zijn geworden voor de achterbljivers, de 'Nederlandders', want je was niet door de overheid in de steek gelaten, omdat 'zij kwamen', maar omdat de overheid besloten had zich terug te trekken, te bezuinigen, en te privatiseren. Gewoon, een stuk efficiënter en dus goedkoper. Door elke burger als een klant van BV Nederland te beschouwen, werd je als burger ook behandeld als een klant (zeker bij alle geprivatiseerde onderdelen).
Ik verzeker iedereen, als iemand met inmiddels oa twee grote verbouwingen achter de rug, dat ik een ding 100% zeker weet: ik wil door mijn eigen overheid NIET als KLANT gezien en behandeld worden. Toen niet, nu niet, nooit niet.
Daar is het stemmen op rechts totaal geen oplossing voor. Diverse (extreem, radicaal of dom lullende) rechtse partijen hebben hun kans gehad in dit land om te regeren, maar het is er niet beter op geworden, toch? Eerder nóg minder. En dat is niet alleen hier, dat geldt overal waar (extreem, radicaal of dom lullende) rechtse partijen aan het bewind zijn of zijn geweest. Het wordt er nergens beter op! Nergens. Integendeel.
Waarom blijf je daar dan toch op stemmen??
Dát begijp ik nu een beetje beter, en toch ook nog steeds helemaal niet. En wat me echt enorm verdrietig maakt, is dat ik ook al jaren geen partijen zie die er wel zijn voor ons. Ons allemaal. En ervoor zorgen dat die belachelijke BV Nederland tot aan de grond toe wordt afgebroken. Wat daarvoor nodig is, beschrijft Catherine de Vries best aardig (denk ik), maar ik zie weinig tot geen mensen in de politiek die die raadgevingen zullen navolgen, al was het maar deels. En partijen al helemaal niet.
April 22, 2026
Twee inzichten:
1. Bij de meeste stemmers voor radicaal- of extreemrechts heeft geen ideologische kentering plaatsgevonden. Zij voelen zich jaren- of zelfs decennialang miskend doordat de overheid fysiek uit hun leven is verdwenen. De huisartsenpost die verhuisde naar een dorp verder, de buslijn die niet meer reed, een toenemend lerarentekort op de school van de kinderen. De overheid als bureaucratisch monster werd juist aanweziger in diezelfde levens, die van burgers verlangt dat ze eindeloos formulieren op perfecte wijze invullen voordat ze aanspraak maken op een toeslag. Eén foutje in de aanvraag leidt tot afwijzing of erger, zoals verdenkingen van fraude (denk aan de toeslagenaffaire). Burgers concluderen dat middenpartijen verantwoordelijk zijn voor die miskenning.
2. Die conclusie trekken burgers echter niet zomaar. Het gevoel van miskenning is door de dirigenten van populistisch-rechts vertaald in een symfonie van onvrede. Die vertaling kent twee componenten. Allereerst wordt een zondebok aangewezen die de verdwenen voorzieningen van de burger afpakt of die wél toegang tot die voorzieningen krijgt: de migrant. Ten tweede - en hier wordt de woede van de burger pas echt opgewekt - wordt verteld dat het de 'elite' in Den Haag is die de migrant boven de eigen burgers plaatst. Burgers worden dus verraden door hun eigen politieke leiders, zo luidt het verhaal. Woede en opstand zijn het gevolg, kijk daarvoor naar anti-AZC-demonstraties van het extreemrechtse Defend the Netherlands.
De Vries pleit voor een nieuwe politiek. In dat pleidooi blijft ze enigszins steken in algemeenheden, maar zoals ze zelf ook zegt is ze wetenschapper en geen politica. Het is niet aan haar om een partijprogramma te schrijven. Over het algemeen is dit een bijzonder inzichtelijk boek.
1. Bij de meeste stemmers voor radicaal- of extreemrechts heeft geen ideologische kentering plaatsgevonden. Zij voelen zich jaren- of zelfs decennialang miskend doordat de overheid fysiek uit hun leven is verdwenen. De huisartsenpost die verhuisde naar een dorp verder, de buslijn die niet meer reed, een toenemend lerarentekort op de school van de kinderen. De overheid als bureaucratisch monster werd juist aanweziger in diezelfde levens, die van burgers verlangt dat ze eindeloos formulieren op perfecte wijze invullen voordat ze aanspraak maken op een toeslag. Eén foutje in de aanvraag leidt tot afwijzing of erger, zoals verdenkingen van fraude (denk aan de toeslagenaffaire). Burgers concluderen dat middenpartijen verantwoordelijk zijn voor die miskenning.
2. Die conclusie trekken burgers echter niet zomaar. Het gevoel van miskenning is door de dirigenten van populistisch-rechts vertaald in een symfonie van onvrede. Die vertaling kent twee componenten. Allereerst wordt een zondebok aangewezen die de verdwenen voorzieningen van de burger afpakt of die wél toegang tot die voorzieningen krijgt: de migrant. Ten tweede - en hier wordt de woede van de burger pas echt opgewekt - wordt verteld dat het de 'elite' in Den Haag is die de migrant boven de eigen burgers plaatst. Burgers worden dus verraden door hun eigen politieke leiders, zo luidt het verhaal. Woede en opstand zijn het gevolg, kijk daarvoor naar anti-AZC-demonstraties van het extreemrechtse Defend the Netherlands.
De Vries pleit voor een nieuwe politiek. In dat pleidooi blijft ze enigszins steken in algemeenheden, maar zoals ze zelf ook zegt is ze wetenschapper en geen politica. Het is niet aan haar om een partijprogramma te schrijven. Over het algemeen is dit een bijzonder inzichtelijk boek.
May 23, 2026
Although unfortunately only available in Dutch, it gives a very thoughtful analyses of plausible explanations why the siren’s song of populistic far and extreme right parties is so appealing for many voters. For the first time a political analyses surpasses the usual narrative of center parties copying the frame of blaming immigration as an easy solution for complex societal problems thus trying to win back voters that voted for far and extreme right parties.
The author looks at various European countries where similar shifts in voting patterns have occurred albeit triggered by different country specific policies. Yet the author shows that the policy changes and political occurrences share a common denominator. It describes how civilians experience of loss of trust, closeness, predictability of government policies and that this feeling of loss weighs more heavily upon people than any gains in their lives.
Luckily the author also offers some useful advice for policymakers and politicians on how to regain trust and confidence of people in their governments.
That having said, especially the beginning of the book feels a bit repetitive in setting the scene for the author‘s analyses.
The author looks at various European countries where similar shifts in voting patterns have occurred albeit triggered by different country specific policies. Yet the author shows that the policy changes and political occurrences share a common denominator. It describes how civilians experience of loss of trust, closeness, predictability of government policies and that this feeling of loss weighs more heavily upon people than any gains in their lives.
Luckily the author also offers some useful advice for policymakers and politicians on how to regain trust and confidence of people in their governments.
That having said, especially the beginning of the book feels a bit repetitive in setting the scene for the author‘s analyses.
May 29, 2026
Spot on. Boek bleef in eerste instantie wat langer hangen in beschrijven en verklaren v status quo. Gelukkig kwamen er ook concrete oplossingsvoorstellen vd politiek richting de toekomst - met een vd ideeen waarin ik zelf sterk in geloof; neem het verhaal niet over v extreem rechts maar creeer n eigen verhaal. Maak een plan v Nederland 2050 waarin je dus zegt wat je gaat doen. Neem hierin n leidende rol in Europa, want de verdeeldheid speelt overal en Europa is gebaat bij n voorwaarts verhaal met concrete visie. Het enige; hoe houd je burgers aangehaakt bij zulke lange horizonnen?
Eigenlijk n boek dat elke politicus moet lezen. Overigens zag ik ook principes die relevant zijn v bedrijven in transformatie.
Eigenlijk n boek dat elke politicus moet lezen. Overigens zag ik ook principes die relevant zijn v bedrijven in transformatie.
May 4, 2026
Aardig boek dat de verrechtsing in Europa in vogelvlucht bespreekt maar daardoor wat eendimensionaal uitpakt. In ieder (besproken land) zijn de onderliggende mechanismen ongeveer gelijk: verpaupering van de voorzieningen en verwaarloosde bevolkingen. Had wel iets meer over de achterliggende psychologische analyses willen lezen (verwende generatie?) maar dat is niet haar expertise.
May 22, 2026
Helder geschreven verhaal over veel onvrede in de samenleving maar ook voorzien van analyses en tips hoe het tij te keren
Displaying 1 - 10 of 10 reviews