What do you think?
Rate this book
Joegoslavië
Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied.
In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalige Joegoslavië, op zoek naar wat dit land ooit was – en waarom het uiteenviel. Hij leerde de talen, sprak met mensen uit alle hoeken van het gebied en ontrafelt een land dat tegelijk uniek en universeel was. Joegoslavië werd een gebroken spiegel van Europa. En nu, in een Europa dat steeds meer op een duizendsprong begint te lijken, wordt het Joegoslavische verhaal opnieuw actueel.
In Joegoslavië ontvouwt zich een grootse geschiedenis in de vorm van een persoonlijke kroniek over idealen, conflicten en de fragiele kunst van het samenleven.
In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalige Joegoslavië, op zoek naar wat dit land ooit was – en waarom het uiteenviel. Hij leerde de talen, sprak met mensen uit alle hoeken van het gebied en ontrafelt een land dat tegelijk uniek en universeel was. Joegoslavië werd een gebroken spiegel van Europa. En nu, in een Europa dat steeds meer op een duizendsprong begint te lijken, wordt het Joegoslavische verhaal opnieuw actueel.
In Joegoslavië ontvouwt zich een grootse geschiedenis in de vorm van een persoonlijke kroniek over idealen, conflicten en de fragiele kunst van het samenleven.
- GenresHistoryNonfiction
672 pages, Hardcover
Published October 2, 2025
About the author
Johan de Boose
29 books17 followersJohan de Boose is een Vlaamse dichter-schrijver.
Johan de Boose in de Nederlandstalige Wikipedia
Johan de Boose in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Johan de Boose is a Flemish writer-poet.
Johan de Boose in de Nederlandstalige Wikipedia
Johan de Boose in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Johan de Boose is a Flemish writer-poet.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 23 of 23 reviews
December 28, 2025
"Als je Joegoslavië wilt begrijpen, als je wilt weten wat het was en wat de resten ervan nu nog zijn, als je de problemen van de westelijke Balkan wilt vatten, als je de precairste kwesties van Europa wilt doorzien, als je dat allemaal wilt - en dat is mijn doel - ga dan naar Kosovo. Is wat ik zeg een simplificatie? Ja en nee, je blik zal vooral scherper worden.
Alsof je met een vergrootglas een klein object bekijkt en ziet dat de wereld gebouwd is volgens het micro-macroprincipe. Het kleinste en het grootste zijn identiek. De natuur herhaalt zich in een bloemkelk en in de Melkweg, de mens herhaalt zich in een burenruzie en in een wereldoorlog." (p. 70)
Een tweetal jaren geleden las ik Bloed en honing, reisverhaal - of beter, roadstory -, reisgids en foto- of kijkboek in één, van Irene van der Linde en Nicole Segers. A.d.h.v. getuigenissen, gesprekken, filosofische en politieke bespiegelingen en historische achtergrondinformatie vertelden de schrijfster en de fotografe het verhaal van ex-Joegoslavië. Ze reisden daarvoor in de voetsporen van de Britse schrijver Rebecca West door voormalig Joegoslavië en Albanië. Met West’s magnum opus Black Lamb and Grey Falcon uit 1942 onder de arm, trokken ze op zoek naar de betekenis van de nieuwe grenzen op de Balkan.
Ook Johan de Boose reist met de wagen door het land dat uiteengevallen is in de zes (of zeven) kleinere landen zoals we ze vandaag de dag kennen, maar doet dat in een andere volgorde. Hij start helemaal in het zuiden in Noord-Macedonië, om dan via Kosovo, Servië en Kroatië in Slovenië te belanden. Daarna reist hij terug naar Kroatië, om tenslotte via Montenegro in de hoofdstad van Bosnië-Herzegovina te eindigen, Sarajevo. Het is een ander concept, een andere blauwdruk van hetzelfde verhaal, maar beide boeken zijn op wondermooie manier compatibel.
Net als beide dames legt de Boose in zijn boek de link naar de huidige, gespannen geopolitieke situatie op meerdere continenten, maar evengoed naar het conflict in Oekraïne, en naar de relatie tussen de EU en Joegoslavië. Joegoslavië als een spiegel voor kwesties waarmee Europa vandaag worstelt: Meer of minder Europa? Wat met migratie en integratie? Wat met extremisme binnen bepaalde bevolkingsgroepen of religies? Globalisering of terugplooien op (ultra)nationalisme? Diplomatie of oorlog? Verschillen hoeven niet onherroepelijk te leiden tot een polarisering of oorlog. Ze zouden een verrijking kunnen vormen, maar worden tegelijkertijd schaamteloos gebruikt om te stoken en bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten, op basis van wat dan ook.
De auteur schrijft ergens in de proloog van zijn kroniek dat de mensen, de landschappen en de verhalen onderweg een deel van zijn bestaan zijn geworden, bewust én onbewust. Dat de Joegoslavische ziel bezit heeft genomen van de zijne. Dat is iets wat je voelt tijdens de lectuur van dit massieve naslagwerk. Het voegt een extra betekenis toe aan de vele gebeurtenissen, feiten, getuigenissen en anekdotes die het boek rijk is. Bovendien legt het er als het ware een melancholisch laagje over, dat deze pittige materie, die heel wat inlevingsvermogen en nuance vraagt van de aandachtige lezer, verteerbaarder maakt.
De Boose noteert aan het einde van diezelfde proloog dat hij - naast het schrijven van een tijdsdocument in de vorm van een travelogue - een pleidooi voor menselijkheid en mededogen wilde neerschrijven. Missie met verve geslaagd.
Alsof je met een vergrootglas een klein object bekijkt en ziet dat de wereld gebouwd is volgens het micro-macroprincipe. Het kleinste en het grootste zijn identiek. De natuur herhaalt zich in een bloemkelk en in de Melkweg, de mens herhaalt zich in een burenruzie en in een wereldoorlog." (p. 70)
Een tweetal jaren geleden las ik Bloed en honing, reisverhaal - of beter, roadstory -, reisgids en foto- of kijkboek in één, van Irene van der Linde en Nicole Segers. A.d.h.v. getuigenissen, gesprekken, filosofische en politieke bespiegelingen en historische achtergrondinformatie vertelden de schrijfster en de fotografe het verhaal van ex-Joegoslavië. Ze reisden daarvoor in de voetsporen van de Britse schrijver Rebecca West door voormalig Joegoslavië en Albanië. Met West’s magnum opus Black Lamb and Grey Falcon uit 1942 onder de arm, trokken ze op zoek naar de betekenis van de nieuwe grenzen op de Balkan.
Ook Johan de Boose reist met de wagen door het land dat uiteengevallen is in de zes (of zeven) kleinere landen zoals we ze vandaag de dag kennen, maar doet dat in een andere volgorde. Hij start helemaal in het zuiden in Noord-Macedonië, om dan via Kosovo, Servië en Kroatië in Slovenië te belanden. Daarna reist hij terug naar Kroatië, om tenslotte via Montenegro in de hoofdstad van Bosnië-Herzegovina te eindigen, Sarajevo. Het is een ander concept, een andere blauwdruk van hetzelfde verhaal, maar beide boeken zijn op wondermooie manier compatibel.
Net als beide dames legt de Boose in zijn boek de link naar de huidige, gespannen geopolitieke situatie op meerdere continenten, maar evengoed naar het conflict in Oekraïne, en naar de relatie tussen de EU en Joegoslavië. Joegoslavië als een spiegel voor kwesties waarmee Europa vandaag worstelt: Meer of minder Europa? Wat met migratie en integratie? Wat met extremisme binnen bepaalde bevolkingsgroepen of religies? Globalisering of terugplooien op (ultra)nationalisme? Diplomatie of oorlog? Verschillen hoeven niet onherroepelijk te leiden tot een polarisering of oorlog. Ze zouden een verrijking kunnen vormen, maar worden tegelijkertijd schaamteloos gebruikt om te stoken en bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten, op basis van wat dan ook.
De auteur schrijft ergens in de proloog van zijn kroniek dat de mensen, de landschappen en de verhalen onderweg een deel van zijn bestaan zijn geworden, bewust én onbewust. Dat de Joegoslavische ziel bezit heeft genomen van de zijne. Dat is iets wat je voelt tijdens de lectuur van dit massieve naslagwerk. Het voegt een extra betekenis toe aan de vele gebeurtenissen, feiten, getuigenissen en anekdotes die het boek rijk is. Bovendien legt het er als het ware een melancholisch laagje over, dat deze pittige materie, die heel wat inlevingsvermogen en nuance vraagt van de aandachtige lezer, verteerbaarder maakt.
De Boose noteert aan het einde van diezelfde proloog dat hij - naast het schrijven van een tijdsdocument in de vorm van een travelogue - een pleidooi voor menselijkheid en mededogen wilde neerschrijven. Missie met verve geslaagd.
June 19, 2026
Mega-interessant boek dat aan de hand van een roadtrip door voormalig Joegoslavië de geschiedenis van deze fascinerende regio beschrijft. Door de hoge informatie-dichtheid en de grote hoeveelheid feitjes en personen heb ik er even over gedaan, maar ben blij dat ik ‘m heb gelezen.
April 14, 2026
Mooie verhalen over tijden die vervlogen zijn of nu worden beleefd. Ze voelen alsof je erbij bent.
August 12, 2026
Johan de Boose, meneer Johan voor de mensen die hem ontmoeten, trekt langs de snelweg van broederschap en eenheid door het verleden van het voormalige Joegoslavië, de streek waar hij liefde, ontzag, angst en afschuw voor koestert. Het resultaat is een heerlijk reisverhaal vol Turkse koffies en rakia op verlaten terrasjes, nachten in hotelkamers van de geschiedenis, haarspeldbochten in mistige bergen, memorabele gesprekken met zijn vele vrienden en kennissen in de Balkan, maar helaas ook telkens weer die schimmen uit het verleden die hem maar niet loslaten, te beginnen met die verschrikkelijke oorlog in de jaren negentig. De Boose is een melancholische ziel in een regio vol gekwetste levens. Wat een meesterwerk.
August 6, 2026
Prachtige kroniek over het teloorgegane Joegoslavië. Een reisverhaal, gedrenkt in Slavische melancholie, dat rake parallellen trekt tussen de geschiedenis van de Balkan en Europa in zijn geheel en de gevolgen van etnische discriminatie en polarisatie blootlegt. Moeilijk om na dit boek niet zin te krijgen om zelf te verdwalen in de Balkan, slechts vergezeld door een boek en een fles rakija.
“Zoals vaak heb ik het gevoel dat ik me op een knooppunt in Europa bevind, een zenuwcentrum van het continent, waar culturen, religies, talen en zienswijzen bij elkaar komen, elkaar snijden, elkaar bevruchten en bestrijden, Europa dus in het klein, op zijn bondigst, maar tegelijk op zijn grootst. De herrie zit hier vooral in de ziel."
“Wat is dat voor een droom, die droom geheten Joegoslavië, deen droom die toen de omstandigheden gunstig waren ook werd verwezenlijkt, nobel maar te groot, te mooi, te bondig, te vol, te perfect voor de bezetenen die het voor het zeggen hadden en die hun ongebreidelde utopieën wilden scheppen? De ene utopie was nog bezetener dan de andere, en op den duur stonden alle utopieën tegenover elkaar, zodat de gerealiseerde droom weer uit elkaar spatte, en er niets meer overbleef dan een gesprongen zeepbel, een spook in de koppen en de harten van gewonde mensen, die hun gewoon-zijn meenamen naar hun bedden en hun graven en aan hun kinderen, en hun kinderen aan hun kleinkinderen, zodat de vicieuze cirkel nooit ophoudt: droom, gekte, fantoom. Waarom, waarom is het niet mogelijk, waarom is deze wereld waar ik zo van houd tegelijkertijd de baarlijke hel, de stinkende zinkput, de voetveeg van de hele wereld, van alle goden en hun wrede belijders, waarom weerklinkt in de verre donder boven in de hemel het lied van de dood, het brute stampen van legers die alles op hun weg in naam van vijandschap en verdeeldheid platmarcheren, alle schoonheid, alle kwetsbaarheid, de hele zwik eeuwenlang opgebouwde cultuur, zodat de huizen van het geluk jammerlijke huizen van verdriet zijn geworden?"
“Oorlog barst niet los als een onweer, na een kortstondige ophoping van voltage en kracht. Oorlog is geen langzaam groeiend klimop, het klimop van de haat, dat in de kruin gaat woekeren en zijn gastheer verstikt. Oorlog is gepland, geconstrueerd, gewild, het is een gif dat door politici, media en poseurs wordt verspreid in subtiele porties, het stapelt zich op als teer in de borst van ontevredenen. Als het begint te wemelen, is het al te laat.”
En om vreugdevol te eindigen:
“Ze hebben me geleerd dat schrijven, reizen en ‘dronken zijn van het leven’ een mooie combinatie vormen, een levensmotto.”
“Zoals vaak heb ik het gevoel dat ik me op een knooppunt in Europa bevind, een zenuwcentrum van het continent, waar culturen, religies, talen en zienswijzen bij elkaar komen, elkaar snijden, elkaar bevruchten en bestrijden, Europa dus in het klein, op zijn bondigst, maar tegelijk op zijn grootst. De herrie zit hier vooral in de ziel."
“Wat is dat voor een droom, die droom geheten Joegoslavië, deen droom die toen de omstandigheden gunstig waren ook werd verwezenlijkt, nobel maar te groot, te mooi, te bondig, te vol, te perfect voor de bezetenen die het voor het zeggen hadden en die hun ongebreidelde utopieën wilden scheppen? De ene utopie was nog bezetener dan de andere, en op den duur stonden alle utopieën tegenover elkaar, zodat de gerealiseerde droom weer uit elkaar spatte, en er niets meer overbleef dan een gesprongen zeepbel, een spook in de koppen en de harten van gewonde mensen, die hun gewoon-zijn meenamen naar hun bedden en hun graven en aan hun kinderen, en hun kinderen aan hun kleinkinderen, zodat de vicieuze cirkel nooit ophoudt: droom, gekte, fantoom. Waarom, waarom is het niet mogelijk, waarom is deze wereld waar ik zo van houd tegelijkertijd de baarlijke hel, de stinkende zinkput, de voetveeg van de hele wereld, van alle goden en hun wrede belijders, waarom weerklinkt in de verre donder boven in de hemel het lied van de dood, het brute stampen van legers die alles op hun weg in naam van vijandschap en verdeeldheid platmarcheren, alle schoonheid, alle kwetsbaarheid, de hele zwik eeuwenlang opgebouwde cultuur, zodat de huizen van het geluk jammerlijke huizen van verdriet zijn geworden?"
“Oorlog barst niet los als een onweer, na een kortstondige ophoping van voltage en kracht. Oorlog is geen langzaam groeiend klimop, het klimop van de haat, dat in de kruin gaat woekeren en zijn gastheer verstikt. Oorlog is gepland, geconstrueerd, gewild, het is een gif dat door politici, media en poseurs wordt verspreid in subtiele porties, het stapelt zich op als teer in de borst van ontevredenen. Als het begint te wemelen, is het al te laat.”
En om vreugdevol te eindigen:
“Ze hebben me geleerd dat schrijven, reizen en ‘dronken zijn van het leven’ een mooie combinatie vormen, een levensmotto.”
July 13, 2026
Veel herhaling, mega mannelijk perspectief, langdradig. Hoewel het erg veelbelovend begon kon het me op een gegeven moment echt niet meer interesseren hoe deze schrijver naar voormalig Joegoslavië kijkt. En dat ligt niet aan het gebied.
July 7, 2026
Indrukwekkend en interessant reisverhaal/geschiedenisboek in de stijl van bijvoorbeeld Geert Mak. Wel met een erg grote nadruk op de zwartste bladzijden in de geschiedenis.
March 3, 2026
indrukwekkend. Een zin blijft me bij; 'in de jaren van Tito was het geen paradijs maar als je het vergelijkt met de tijd van nu dan waren we er wel dichterbij'
February 26, 2026
De schrijver heeft duidelijk culturele kennis van de Balkan. Dit boek is een goede combinatie tussen zijn eigen ervaringen, cultuur en de ingewikkelde geschiedenis van het gebied. Je reist met de schrijver mee door de gebieden. Zeer informatief!
March 5, 2026
Leuk, soms wat hak op de tak.
May 5, 2026
Episch boek! Veelomvattend en verhalend. Als je meer wil weten over de geschiedenis op de Balkan is dit een must. Met name het laatste hoofdstuk over Bosnië en Herzegovina is prachtig.
August 14, 2026
Kanjer van een boek dat de geschiedenis van Joegoslavië - of ex-Joegoslavië liever - vertelt aan de hand van een reisdagboek. Je voelt dat hier jarenlang aan is gewerkt om verhalen en ontmoetingen aaneen te rijgen. Ik heb ooit het vak geschiedenis van de Balkan gevolgd. Dit boek pikt daar voor mij persoonlijk op in en zet alles nog eens gedetailleerd op een rijtje - misschien iets minder toegankelijk voor wie geen enkele kennis heeft van de regio. Soms sprongen de hoofdstukken wat van de hak op de tak (bijvoorbeeld een omweg maken naar Kroatië om een verhaal te vertellen in het hoofdstuk over Kosovo), dus aandachtig blijven is de boodschap. Het klopt echt wel dat de geschiedenis van de Balkan de geschiedenis van het moderne Europa vertelt. In dit boek voel je alles samenkomen in een complexe puzzel.
June 28, 2026
Blog n.a.v. ‘Joegoslavië’ van Johan de Boose
De Belgische auteur Johan de Boose schreef zowel een reisverslag, als een geschiedenisboek over Joegoslavië – het land dat in de 20e eeuw 85 jaar heeft bestaan. En dat doet hij zwierig: hij spreekt tal van bijzondere mensen, hij reist kriskras door het voormalige land, en koppelt verleden en heden steeds aan elkaar. Zijn nieuwsgierigheid drijft hem voort, en zijn liefde voor de regio en de mensen die er wonen of woonden.
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“De Joegoslavische ziel heeft bezit genomen van de mijne. Ze is met mij een verbond aangegaan, soms woest en driftig- ja, want dat stond ik toe -, soms passioneel en onweerstaanbaar, zeker, bijna verslavend. En ik ben er nooit meer van los gekomen. Nooit meer van genezen.”
“Joego is het Slavische woord voor zuiden. Zuid-Slavie dus. Joegoslavië is de unie van alle Slavische volken in het zuidoosten van Europa, op de westelijke Balkan, of van bijna alle Slaven.”
“In 1918, na de Eerste Wereldoorlog ontstond het Koninkrijk Joegoslavië. Dat was het eerste Joegoslavië. In 1945 werd het tweede Joegoslavië opgericht: de Socialistische Republiek. Het derde Joegoslavië kwam met de oorlog van de jaren negentig en daarna bleef het woord nog een tijdlang in zwang voor de rompstaat die ut de puinhoop was verrezen. Al met al heeft Joegoslavië als land dus zo’n vijfentachtig jaar bestaan.”
Bij de reeks oorlogen in de jaren negentig komen meer dan 150.000 mensen om het leven. Niemand werd beter van die oorlog, die geen burgeroorlog was en evenmin een stammenoorlog (…) maar een georganiseerde afrekening.”
“Is Joegoslavië niet (..) een spiegel van alle kwesties waarmee Europa vandaag worstelt? Eenheid en vrede, extremisme en migratie, multiculturalisme versus nationalisme, solidariteit versus protectionisme, wapens versus dialoog?”
Noord-Macedonië
“Ohrid – de havenstad ligt gekromd rond het meer dat zo groot is als een zee, een sacraal oord met driehonderdvijfenzestig kerken, een voor elke dag van het jaar, vandaar de onredelijke bijnaam Jeruzalem van de Balkan.”
Kosovo
“Kosovo is met zijn elfduizend vierkante kilometer een van de kleinste regio’s van het land van Europa, maar het weerspiegelt het hele continent.”
“Kosovo Polje is een van de meest legendarische plekken – een plaats waar Europa ooit werd wakker geschud, een keerpunt in de loop van het continent. Ooit, dat was 1389: de Slag op het Merelveld, of de Slag bij Kosovo Polje.”
“Moeder Teresa is overal (…) Ze werd geboren in Skopje en groeide op in een Albanese familie in Kosovo.”
“Kosovo is droefenis. Kosovo is tweespalt. Een in de knop gebroken ideaal. Kosovo is het tegenovergestelde van broederschap en eenheid. Kosovo is het symbool van totaal mislukte project genaamd Joegoslavië.”
Servië
“Het Koninkrijk Joegoslavië is iets minder dan een kwarteeuw oud geworden, vanaf de stichting in 1918 op Corfu (…) tot de eerst Duitse bommen op Belgrado in 1941.”
“Servië hinkt op twee benen: leve grote broer Rusland, maar voorwaarts met de EU. Allemaal variaties op het thema Joegoslavië, dat ook een en al paradox was.”
“In Teheran, waar de Grote Drie van 1943, Churchill, Stalin en Roosevelt confereerden, kregen Tito’s partizanen opeens alle vertrouwen. Het idee was dat het nieuwe Joegoslavië niemand zou buitensluiten: moslims, christenen, Serviërs, Kroaten, Slovenen en communisten zouden elkaar in evenwicht houden.”
“Toen alle opposanten waren uitgeschakeld, zei Tito: “We vergeven iedereen en we vergeten alles.” Wishful thinking, want weinig zou ooit helemaal vergeven worden, en niets werd vergeten.”
“Tito was getuige van de laatste uren van tsaristisch Rusland en van de Oktoberrevolutie in 1917. Gebiologeerd door de bolsjewistische agitprop (politieke propaganda) raakte hij ervan overtuigd dat er ook in zijn geboorteland zoiets moest gebeuren. (…) In werkelijkheid hanteerde Tito wel degelijk een kordate collectiviseringsaanpak: hard, te hard zelfs.”
Kroatie
“In totaal is op Kroatisch grondgebied meer dan duizend vierkante kilometer gemarkeerd als mijnenveld.”
“Jasenovac was de essentie van de Ustasa, zoals Auschwitz de essentie van het nazisme was: massamoord in naam van het nationalisme. Driehonderdduizend slachtoffers. Het verband met de nazi’s is evident.”
Slovenië
“Eentiende van de Slovenen overleefde de oorlog niet.”
Kroatië
“Het geloof was zowel het wapen als het cement van de gemeenschap.”
“Vanaf 1986 begon de situatie langzaam te escaleren, onder druk van het groeiend nationalistisch klimaat en de media, die in de greep van de politiek was.”
“Noteer dat goed: niemand wilde oorlog. Zonder het gekonkel op het hoogste niveau in Belgrado en Zagreb was het vast nooit zover gekomen. (…) De oorlog kwam van bovenaf, niet van het volk.”
Montenegro
“In Montenegro was er in 2006 geen geestdrift om nog langer aan het handje van de hortende Servische economie te lopen. Daar kwam wel een referendum dat kordaat een eind maakte aan het laatste, zij het losse, verbond, aan het restje Joegoslavië.”
Bosnië en Herzegovina
“Bosnië is een smeltkroes waar mensen al eeuwenlang naast elkaar leven.”
“Hier ontstond een Europese islam, waarin nabuurschap centraal stond. Hier, in Bosnië, meer dan waar ook.”
De Belgische auteur Johan de Boose schreef zowel een reisverslag, als een geschiedenisboek over Joegoslavië – het land dat in de 20e eeuw 85 jaar heeft bestaan. En dat doet hij zwierig: hij spreekt tal van bijzondere mensen, hij reist kriskras door het voormalige land, en koppelt verleden en heden steeds aan elkaar. Zijn nieuwsgierigheid drijft hem voort, en zijn liefde voor de regio en de mensen die er wonen of woonden.
Wat mij opviel tijdens het lezen:
“De Joegoslavische ziel heeft bezit genomen van de mijne. Ze is met mij een verbond aangegaan, soms woest en driftig- ja, want dat stond ik toe -, soms passioneel en onweerstaanbaar, zeker, bijna verslavend. En ik ben er nooit meer van los gekomen. Nooit meer van genezen.”
“Joego is het Slavische woord voor zuiden. Zuid-Slavie dus. Joegoslavië is de unie van alle Slavische volken in het zuidoosten van Europa, op de westelijke Balkan, of van bijna alle Slaven.”
“In 1918, na de Eerste Wereldoorlog ontstond het Koninkrijk Joegoslavië. Dat was het eerste Joegoslavië. In 1945 werd het tweede Joegoslavië opgericht: de Socialistische Republiek. Het derde Joegoslavië kwam met de oorlog van de jaren negentig en daarna bleef het woord nog een tijdlang in zwang voor de rompstaat die ut de puinhoop was verrezen. Al met al heeft Joegoslavië als land dus zo’n vijfentachtig jaar bestaan.”
Bij de reeks oorlogen in de jaren negentig komen meer dan 150.000 mensen om het leven. Niemand werd beter van die oorlog, die geen burgeroorlog was en evenmin een stammenoorlog (…) maar een georganiseerde afrekening.”
“Is Joegoslavië niet (..) een spiegel van alle kwesties waarmee Europa vandaag worstelt? Eenheid en vrede, extremisme en migratie, multiculturalisme versus nationalisme, solidariteit versus protectionisme, wapens versus dialoog?”
Noord-Macedonië
“Ohrid – de havenstad ligt gekromd rond het meer dat zo groot is als een zee, een sacraal oord met driehonderdvijfenzestig kerken, een voor elke dag van het jaar, vandaar de onredelijke bijnaam Jeruzalem van de Balkan.”
Kosovo
“Kosovo is met zijn elfduizend vierkante kilometer een van de kleinste regio’s van het land van Europa, maar het weerspiegelt het hele continent.”
“Kosovo Polje is een van de meest legendarische plekken – een plaats waar Europa ooit werd wakker geschud, een keerpunt in de loop van het continent. Ooit, dat was 1389: de Slag op het Merelveld, of de Slag bij Kosovo Polje.”
“Moeder Teresa is overal (…) Ze werd geboren in Skopje en groeide op in een Albanese familie in Kosovo.”
“Kosovo is droefenis. Kosovo is tweespalt. Een in de knop gebroken ideaal. Kosovo is het tegenovergestelde van broederschap en eenheid. Kosovo is het symbool van totaal mislukte project genaamd Joegoslavië.”
Servië
“Het Koninkrijk Joegoslavië is iets minder dan een kwarteeuw oud geworden, vanaf de stichting in 1918 op Corfu (…) tot de eerst Duitse bommen op Belgrado in 1941.”
“Servië hinkt op twee benen: leve grote broer Rusland, maar voorwaarts met de EU. Allemaal variaties op het thema Joegoslavië, dat ook een en al paradox was.”
“In Teheran, waar de Grote Drie van 1943, Churchill, Stalin en Roosevelt confereerden, kregen Tito’s partizanen opeens alle vertrouwen. Het idee was dat het nieuwe Joegoslavië niemand zou buitensluiten: moslims, christenen, Serviërs, Kroaten, Slovenen en communisten zouden elkaar in evenwicht houden.”
“Toen alle opposanten waren uitgeschakeld, zei Tito: “We vergeven iedereen en we vergeten alles.” Wishful thinking, want weinig zou ooit helemaal vergeven worden, en niets werd vergeten.”
“Tito was getuige van de laatste uren van tsaristisch Rusland en van de Oktoberrevolutie in 1917. Gebiologeerd door de bolsjewistische agitprop (politieke propaganda) raakte hij ervan overtuigd dat er ook in zijn geboorteland zoiets moest gebeuren. (…) In werkelijkheid hanteerde Tito wel degelijk een kordate collectiviseringsaanpak: hard, te hard zelfs.”
Kroatie
“In totaal is op Kroatisch grondgebied meer dan duizend vierkante kilometer gemarkeerd als mijnenveld.”
“Jasenovac was de essentie van de Ustasa, zoals Auschwitz de essentie van het nazisme was: massamoord in naam van het nationalisme. Driehonderdduizend slachtoffers. Het verband met de nazi’s is evident.”
Slovenië
“Eentiende van de Slovenen overleefde de oorlog niet.”
Kroatië
“Het geloof was zowel het wapen als het cement van de gemeenschap.”
“Vanaf 1986 begon de situatie langzaam te escaleren, onder druk van het groeiend nationalistisch klimaat en de media, die in de greep van de politiek was.”
“Noteer dat goed: niemand wilde oorlog. Zonder het gekonkel op het hoogste niveau in Belgrado en Zagreb was het vast nooit zover gekomen. (…) De oorlog kwam van bovenaf, niet van het volk.”
Montenegro
“In Montenegro was er in 2006 geen geestdrift om nog langer aan het handje van de hortende Servische economie te lopen. Daar kwam wel een referendum dat kordaat een eind maakte aan het laatste, zij het losse, verbond, aan het restje Joegoslavië.”
Bosnië en Herzegovina
“Bosnië is een smeltkroes waar mensen al eeuwenlang naast elkaar leven.”
“Hier ontstond een Europese islam, waarin nabuurschap centraal stond. Hier, in Bosnië, meer dan waar ook.”
October 24, 2026
Een lijvig reisverhaal met diepgaande, maar toegankelijk geschreven research die je telkens weer triggert om bij de les te blijven.
Wat Tito op Vis deed was overeenkomstig met wat koning Petar deed toen hij in 1916 na de tocht door de Albanese bergen op Corfu aankwam. Petar stichtte het Koninkrijk Joegoslavië op het puin van de Eerste Wereldoorlog. En wat deed Tito? Hij maakte korte metten met het Koninkrijk Joegoslavië en stichtte de volksrepubliek Joegoslavië op de ruines van de Tweede Wereldoorlog.
Enorm gedocumenteerd laveert het boek zich van de ene republiek naar de andere, waarbij de lezer telkens overladen wordt met historische feiten en personages die het voormalige Joegoslavië hebben gekleurd. Ijzingwekkend stil word je ervan, het hoofdstuk over Bosnië-Herzegovina en meer bepaald over Srebrenica (Zilverstad) slaat je murw; dat zulke onmenselijke wreedheden in zo’n recent verleden die je jezelf mediagewijs nog levendig herinnert, hebben plaatsgevonden, hou je niet voor mogelijk. Ook van de reportages ‘Terug naar Joegoslavië’ die hetzelfde topic behandelen, kreeg ik al een vergelijkbaar, heel wrang gevoel.
Hoop doet leven, laat de volledige wereld in al zijn diversiteit, culturele verscheidenheid en pracht samenkomen in de Herzegovina Lodges en het leven fêteren!
Wat Tito op Vis deed was overeenkomstig met wat koning Petar deed toen hij in 1916 na de tocht door de Albanese bergen op Corfu aankwam. Petar stichtte het Koninkrijk Joegoslavië op het puin van de Eerste Wereldoorlog. En wat deed Tito? Hij maakte korte metten met het Koninkrijk Joegoslavië en stichtte de volksrepubliek Joegoslavië op de ruines van de Tweede Wereldoorlog.
Enorm gedocumenteerd laveert het boek zich van de ene republiek naar de andere, waarbij de lezer telkens overladen wordt met historische feiten en personages die het voormalige Joegoslavië hebben gekleurd. Ijzingwekkend stil word je ervan, het hoofdstuk over Bosnië-Herzegovina en meer bepaald over Srebrenica (Zilverstad) slaat je murw; dat zulke onmenselijke wreedheden in zo’n recent verleden die je jezelf mediagewijs nog levendig herinnert, hebben plaatsgevonden, hou je niet voor mogelijk. Ook van de reportages ‘Terug naar Joegoslavië’ die hetzelfde topic behandelen, kreeg ik al een vergelijkbaar, heel wrang gevoel.
Hoop doet leven, laat de volledige wereld in al zijn diversiteit, culturele verscheidenheid en pracht samenkomen in de Herzegovina Lodges en het leven fêteren!
July 14, 2026
Geweldig boek om Joegoslavië beter te begrijpen. De Boose rijdt door het voormalige land en laat zien hoe dun de vrede vaak is. Sterkste scène: een schoolklas uit Mostar op bezoek in het Andrić-huis, waar de juf een betoog ophangt over wie Andrić “echt” is, Serviër, Kroaat of Bosniër, terwijl de schrijver zelf juist het tegendeel belichaamde, een Joegoslaaf die in Sarajevo, Zagreb, Wenen en Krakau studeerde en zich nooit tot één etiket liet dwingen. Die scène vat de paradox van het boek samen: hetzelfde verleden wordt overal net iets anders verteld, en soms scheidt maar een dunne muur de twee versies.
Diezelfde scherpte zit in het moment bij Vysotski’s graf in Moskou, waar naast de schedel van Yorick een portret van Navalny ligt. Poesjkins negentiende eeuw, Vysotski’s twintigste en Navalny’s eenentwintigste kenden geen van alle democratie of vrijheid, zegt De Boose, en die lijn naar nu (Oekraïne) trekt hij zonder hem uit te hoeven leggen.
Wat het boek verheft boven een reisverhaal is de tijdlijn, de noten en de aanbevolen werken achterin. Daardoor is het niet alleen een verhaal maar ook een naslagwerk.
Diezelfde scherpte zit in het moment bij Vysotski’s graf in Moskou, waar naast de schedel van Yorick een portret van Navalny ligt. Poesjkins negentiende eeuw, Vysotski’s twintigste en Navalny’s eenentwintigste kenden geen van alle democratie of vrijheid, zegt De Boose, en die lijn naar nu (Oekraïne) trekt hij zonder hem uit te hoeven leggen.
Wat het boek verheft boven een reisverhaal is de tijdlijn, de noten en de aanbevolen werken achterin. Daardoor is het niet alleen een verhaal maar ook een naslagwerk.
August 24, 2026
Hinkend op twee gedachten, als een schrijver die niet weet of het tijd is voor koffie of rakia. Voor jus d'orange of rode wijn. Wellicht helpt het om ook deze recensie te beginnen bij de Ottomanen en dan via de Habsburgers, het koninkrijk, de maarschalk en de verschrikkingen van de negentiger jaren bij het nu uit te komen. Bij de spiegel van Europa, de spiegel die in zes (of zijn het er zeven?) stukken ligt. Hier, waar alles draait en kantelt, waar paars nooit écht paars wil worden en de kippen flauw onder de wortels vloeken. Waar slaapgebrek, alcoholmisbruik en autopech aan de orde van de dag zijn en de kern van de zaak nimmer geraakt wordt. Dat. Dat is Joegoslavië.
Best een aardig boek overigens, maar de stijl... Na een paar honderd bladzijden was ik er wel klaar mee.
Best een aardig boek overigens, maar de stijl... Na een paar honderd bladzijden was ik er wel klaar mee.
April 4, 2026
Een geweldig boek over Joegoslavie, hoe het was en wat er nog van over is. Het is niet alleen politiek, ook veel cultuurgeschiedenis en geschiedenis in het algemeen. Alles komt uitgebreid aan bod: de talen, het landschap, de mensen en uiteraard ook Srebenica.
Het is een gecompliceerd verhaal, maar de schrijver weet alles goed te duiden en loopt niet vast in alle tegenstrijdigheden. Daarnaast is het ook gewoon een zeer leesbaar boek.
Het is een gecompliceerd verhaal, maar de schrijver weet alles goed te duiden en loopt niet vast in alle tegenstrijdigheden. Daarnaast is het ook gewoon een zeer leesbaar boek.
May 15, 2026
Wat een fascinerende geschiedenis van dit “land”. Makkelijk leesbaar geschreven door een schrijver met een diepgaande kennis van taal en cultuur van de verschillende etniciteiten binnen dit voormalige land. Heeft me erg veel inzicht gegeven in de oorlog van de jaren 90 en ook de rol van NL tijdens de dutchbat missie in Srebrenica. Belangrijke les voor nu is denk ik dat als de de leiders en de media de ander gaan zien als vijand, mensen tot verschrikkelijke dingen in staat zijn.
April 24, 2026
Soms wat opgezwollen taal maar verder een prachtige rondreis door de cultuur en geschiedenis van voormalig Joegoslavië.
June 21, 2026
Een zeer interessant boek
September 4, 2026
Ik begon aan dit boek omdat ik deze zomer naar Servië, Bosnië en Herzegovina en Montenegro ging. Toch wel het hart van voormalig Joegoslavië, Servië dan. Ik wilde weten waarom het land ooit ontstond, waarom het weer uiteenviel, en waarom er in de jaren 90 oorlog kwam.
Het is een flinke pil. Feiten, namen, plaatsen en jaartallen komen in dichte rijen binnen. De eerste honderd bladzijden kijk je je ogen uit. Daarna gaan de namen door elkaar lopen, en de hoofdstukken zijn lang, zonder adempauze tussendoor.
Wat het boek overeind houdt, zijn de verhalen. De Boosse vertelt vlot en beeldend: rokerige cafés, stoffige dorpsstraten, gesprekken die jaren blijven hangen. Je merkt dat hij lang in de regio heeft gezeten. Die persoonlijke anekdotes maken het menselijker dan een geschiedenisboek normaal is.
Antwoord op mijn vragen kreeg ik wel. Maar er gebeurt zoveel omheen dat de rode draad regelmatig onder de details verdwijnt.
Toch deed het wat ik hoopte. Ik kwam er met meer context aan en zag dingen die ik anders had gemist. Aanrader voor wie de tijd en het geduld heeft. Geen strandboek.
Het is een flinke pil. Feiten, namen, plaatsen en jaartallen komen in dichte rijen binnen. De eerste honderd bladzijden kijk je je ogen uit. Daarna gaan de namen door elkaar lopen, en de hoofdstukken zijn lang, zonder adempauze tussendoor.
Wat het boek overeind houdt, zijn de verhalen. De Boosse vertelt vlot en beeldend: rokerige cafés, stoffige dorpsstraten, gesprekken die jaren blijven hangen. Je merkt dat hij lang in de regio heeft gezeten. Die persoonlijke anekdotes maken het menselijker dan een geschiedenisboek normaal is.
Antwoord op mijn vragen kreeg ik wel. Maar er gebeurt zoveel omheen dat de rode draad regelmatig onder de details verdwijnt.
Toch deed het wat ik hoopte. Ik kwam er met meer context aan en zag dingen die ik anders had gemist. Aanrader voor wie de tijd en het geduld heeft. Geen strandboek.
Displaying 1 - 23 of 23 reviews