Ένας κρεοπώλης σε σουπερμάρκετ και ένας εργαζόμενος σε κατάστημα κινητής τηλεφωνίας με χαρτζιλίκι από την ΕΥΠ, επιχειρηματίες από την Ελλάδα, το Ισραήλ και τη Βόρεια Μακεδονία, υψηλόβαθμα στελέχη μυστικών υπηρεσιών, παραστρατιωτικές οργανώσεις από το Σουδάν, στελέχη της ΕΥΠ που εκπαιδεύονται στις νέες τεχνολογίες, έμποροι όπλων που λειτουργούν ως μεσάζοντες για την πώληση κακόβουλων λογισμικών και μικροβιολόγοι που κάνουν ελέγχους για την covid-19. Όλοι αυτοί δεν πρωταγωνιστούν στο αστυνομικό μυθιστόρημα που όλοι θα θέλαμε να διαβάσουμε. Η Ελίζα Τριανταφύλλου διασταυρώνεται μαζί τους κατά τη διάρκεια ενός ρεπορτάζ που, καθώς ξετυλίγεται, μας αποκαλύπτει ταυτόχρονα τη δομή της δημοσιογραφίας στην Ελλάδα αλλά και τη δομή του ελληνικού κράτους. Κι αν μόνο η αντίσταση αποκαλύπτει την εξουσία, το ρεπορτάζ της Τριανταφύλλου και των συναδέλφων της αντιστέκεται σε όσα ένα κράτος θέλει να γίνονται στο σκοτάδι και σε μια δημοσιογραφία που επιτρέπει στο σκοτάδι να μένει σκοτεινό.
Το ωραίο με αυτό εδώ το βιβλιαράκι-προσωπική κατάθεση της Τριανταφύλλου, που ευτυχώς ασχολήθηκε μαζί με τον Τέλλογλου νωρίς με το σκάνδαλο των υποκλοπών, είναι ότι η καθεμία και ο καθένας μας μπορεί να σταθεί σε διαφορετικά πράγματα: το πώς είναι στημένα τα newsroom, το πώς (δεν) λειτουργεί η δημοσιογραφία, γιατί χρειάζεται η ερευνητική δημοσιογραφία, γιατί η συζήτηση για τη διαφθορά και το κράτος δικαίου μάς αφορά (πολύ). Προσωπικά, τελειώνοντας αυτό το βιβλίο, κρατάω την ανάγκη ένα ρεπορτάζ να μην είναι απλά «όπλο» στη φαρέτρα της ρητορικής της (όποιας) αντιπολίτευσης και κυρίως ότι το σκάνδαλο των υποκλοπών δείχνει την κρίση όχι απλά του κράτους δικαίου αλλά της ίδιας της δημοκρατίας. Αυτό δεν μας επηρεάζει όλες και όλους τελικά;
Αν εξαιρέσει κανείς τον πρόλογο, που δεν τον έχει γράψει η συγγραφέας και συστήνω να τον αποφύγετε, το βιβλίο είναι μια κατάθεση ψυχής. Μπορεί να έχει ως κέντρο του την υπόθεση των υποκλοπών, αλλά περιγράφει την διαμόρφωση μιας επαγγελματικής διαδρομής και στάσης. Όσα γράφει στις σελίδες 124-135 με αγγίζουν πραγματικά.
Θα ήθελα να ήταν μεγαλύτερο με περισσότερα πράγματα γύρω από το πώς έγινε η έρευνα. 4 αστέρια λόγω του μικρού μεγέθους.
Μεστή μαρτυρία για τη δημοσιογραφική έρευνα των υποκλοπών αλλά και την γενικότερη λειτουργία των ελληνικών δημοσιογραφικών μέσων. Οφείλουμε να στηρίζουμε τέτοιου είδους αναγνώσματα-φανούς δημοκρατίας και αξιοπρέπειας.
Περισσότερο 2.5 τα αστέρια, αλλά δεν έχει μισά το goodreads, παρά το πολύ σημαντικό το θέμα στο οποίο αναφέρεται.
Ήθελα πάρα πολύ να μου αρέσει αυτό το βιβλίο, πίστευα ότι θα μου αρέσει όταν διάβασα το οπισθόφυλλο και είδα το marketing γύρω του. Προωθείται ως ένα "αστυνομικό μυθιστόρημα, μόνο που - plot twist - είναι πραγματική ιστορία", αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι αρκετά βέβαιο το είδος στο οποίο ανήκει. Ανά κεφάλαιο παρουσιάζονται στιγμές από τη ζωή της δημοσιογράφου (οχι αρκετές ώστε να θεωρηθεί το βιβλίο αυτοβιογραφία), απόψεις της πάνω σε θέματα δημοσιογραφίας, πολιτικής, ηθικής (περισσότερες αλλά πάλι όχι αρκετές ώστε να το θεωρήσουμε book of essays) και σε κάποιες στιγμές περιγράφονται στιγμές από τη δίκη (είναι το βιβλίο δικαστικό θρίλερ;) και από επικοινωνία με μάρτυρες (να και το αστυνομικό μυθιστόρημα που διαφημίζεται).
Τα πιο ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά κομμάτια είναι σίγουρα αυτά που αναφέρονται στο δρόμο προς τη δίκη (μεταφέρεται η ματαιότητα που αισθάνεται η συγγραφέας) και οι επικοινωνίες με τους μάρτυρες, γενικότερα η εξιστόρηση της διαδικασίας του ρεπορτάζ.
Η γραφή μου φάνηκε απλοϊκή, υποκείμενο- ρήμα- αντικείμενο-τελεία και μετά επανάληψη σε όλη την έκταση του βιβλίου.
Τα γεγονότα δεν παρουσιάζονται σε χρονολογική σειρά, κάτι που θα έδινε περισσότερη λογοτεχνικότητα στο κείμενο. Όταν το έπιασα στα χέρια μου, ήλπιζα να δω στιγμές και σκηνές από μια δημοαιογραφική έρευνα που θα αποκαλύπτει στοιχείο στοιχείο τα μεγάλα συμπεράσματα στα οποία πράγματι κατέληξαν αυτοί που την διεξήγαγαν. Τελικά διάβασα αρχικά για τα συμπεράσματα, μετά διάβασα για κάποια γεγονότα, μετά ξαναδιάβασα για τα συμπέρασμα, μετά διάβασα για το πώς ξεκίνησε η έρευνα, μετά διάβασα για τις απόψεις της συγγραφεα για τη δημοσιογραφία και στο τέλος ένα γλυκό κεφάλαιο για το τι της έδωσε και τι της δίνει ελπίδα μέσα στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα, όλα αυτά ανακατεμένα χρονικά και μάλλον χωρισμένα με θεματικές. Αλλά δεν είμαι και σίγουρος.
Παρόλα αυτά, αυτή η δομή με οδήγησε στην αναζήτηση και στην ανακάλυψη ότι οι αντίποδες έχουν δώσει μια έμφαση σε book of essays από άτομα που έχουν ζήσει μια ιδιαίτερη κατάσταση και μπορούν να μας μεταφέρουν το βίωμα ή τις απόψεις τους (βλέπε Η Φυλακή, Η Σεζόν) και αυτό το genre μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον ώστε να εμβαθύνω. Δυστυχώς πιθανόν να αδίκησα Το Ρεπορτάζ επειδή νόμιζα ότι ήταν ένα διαφορετικό βιβλίο από αυτό που είναι στην πραγματικότητα.
Αν είναι να διαβάσετε ένα βιβλίο nonfiction για φέτος, τότε φροντίστε αυτό να είναι το Ρεπορτάζ!
Η Τριανταφυλλου, μιλά για την πορεία της στη δημοσιογραφία, το τρόπο που λειτουργούσε η δημοσιογραφία και το πόσο έχει αλλάξει ο τρόπος που λειτουργεί η ερευνητική δημοσιογραφία με τα σημερινά δεδομένα. Η συμμετοχή της στην τεράστια έρευνα για το σκάνδαλο των υποκλοπών με συνοδοιπόρο τον Τέλλογλου κι η επιμονή ως προς την εξακρίβωση και την αντικειμενικότητα απέναντι στους θεσμούς, είναι το θέμα του Ρεπορτάζ που καταφέρνει να δώσει τροφή για σκέψη στον αναγνώστη ως προς τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα μας σήμερα.
«Με άλλα λόγια η κυβέρνηση έφτιαξε μια κατάσταση εξαίρεσης, ένα νομικό κενό, και μπόρεσε μέσα του να χωρέσει τη δυνατότητα της να ελέγχει χωρίς να ελέγχεται, να ακούει χωρίς να ακούγεται και να βλέπει χωρίς να την βλέπουν.»
Ενδιαφέρον non-fiction σχετικά με το πώς λειτουργεί η δημοσιογραφία στην Ελλάδα, με αφήγηση εκ των έσω.
Κεντρικό θέμα του βιβλίου είναι το σκάνδαλο των υποκλοπών (αυτό του 2022 γιατί είχαμε και παλαιοτερο σκάνδαλο υποκλοπών). Όμως αυτά που περιγράφει συγγραφέας δεν περιορίζεται μόνο εκεί και ειδικά στο κλείσιμο δίνει τη δική της διάσταση στο τι σημαίνει ρεπόρτερ.
Είναι ένα βιβλίο που δεν θα εκπλήξει πολλούς αλλά θα θυμώσει τους περισσότερους. Η συσχέτιση οικονομικών συμφερόντων πολιτικών και δημοσιογράφων παραμένει προφανής και αυτό ακριβώς προσπαθεί να τονίσει η συγγραφέας. Ότι πρέπει να θέτουμε και να δημοσιεύουμε ακόμα και τα προφανή. Το να καταφεύγουμε να λέμε «έλα μωρέ παντού έτσι γίνεται, όλοι παρακολουθούνται, φοβάται όποιος έχει κάτι να κρύψει» είναι και αυτό όπλο του συστήματος, για να κρατάει την κοινή γνώμη σε αδιαφορία.
Το σκάνδαλο των υποκλοπών όπως αναδείχθηκε μέσα από την ερευνητική δημοσιογραφία. Ένα βιβλίο πολύ καλογραμμένο, το οποίο αφυπνίζει τον αναγνώστη-πολίτη, ενώ δίνει τροφή για σκέψη για μια σειρά από σημαντικά ζητήματα των καιρών μας, με κορυφαίο, κατά την άποψή μου, την ποιότητα της δημοκρατίας στην χώρα μας.