Minafest: Vrouwen willen vóóruit, niet terug!

by Dolle Mina

Het Minafest, een manifest van de Dolle Mina's dat niet genegeerd kan worden!
Nog steeds staat abortus in het wetboek van strafrecht, wordt er iedere 8 (!) dagen een vrouw vermoord, verdienen mannen meer dan vrouwen, is er straatintimidatie en zijn er niet eens genoeg openbare toiletten voor vrouwen. EN DE NOOD IS HOOG!
Op 23 januari 2025 herrezen de Dolle Mina's uit hun as. Net als 55 jaar geleden staken ze een korset in de fik en schudden heel Nederland wakker. Wereldwijd staan vrouwenrechten onder druk. Reeds verworven rechten dreigen te worden teruggedraaid. En niet alleen in Amerika. Ook in Nederland waait de koude wind van het patriarchaat en de manosphere. Dat moet anders!
Daarom bundelen de Dolle Mina's hun stemmen in het Dolle Minafest. Met bijdragen van Sia Hermanides, Lotte Houwink ten Cate, Lisa Loeb, Laura Iqbal, Tessel ten Zweege, Sara Khosdelazad, Fleur Speet, Rocher Koendjbiharie, Tamara Hartman, Nynke van Zwol, Anja Meulenbelt, Emma Curvers en Eric Corton.

Genres: Nonfiction

232 pages, Paperback

Published February 24, 2026

Reviews

[Jantine Van Der West]

Fijn dat dit boek er is. Feminisme 101, noem ik het maar. Want als feminist (en zelf ook Mina) heb ik niks nieuws geleerd. Ergens voelt het aan als een spoedklusje. Veel essay’s behandelen hetzelfde, net met een andere focus. Veel herhaling van dezelfde feiten en cijfers.

Persoonlijk mis ik voetnoten. Ik kan de keuze hiervoor begrijpen gezien het voor een breed publiek geschreven is, maar transparant is het niet. “Uit onderzoek blijkt..”. Oké, welk onderzoek? Waar kan ik dit zelf lezen?

Dan nog de inhoud. Ik had liever gezien dat de thema’s meer werden uitgediept. Veel zaken bleven aan de oppervlakte. Ook mis ik af en toe historische context.

Dan ook nog wat positieve zaken. De vormgeving is fantastisch! Ook de anekdotes van een aantal Dolle Mina’s uit de jaren ‘70 vond ik erg mooi om te lezen. De twee bijdragen uit het perspectief van de man zijn een goede aanvulling.

[Ischa]

Vooropgesteld: goed dat dit er is. Er staan waardevolle artikelen in. De info leest goed en duidelijk. Er is wat herhaling of overlap in meerdere stukken, maar dat is opzich wel begrijpelijk in een verzameling en ook niet heel erg. De vormgeving werkt mee. Maar mijn tip zou zijn: lees dit boek én ook het artikel van Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman.

Ik vind het toch wel lastig dit boek los te zien van de discussie die bestaat rondom de inclusiviteit van de dolle mina’s. Zeker als je titel is: we willen vooruit, niet terug, vind ik het een gemiste kans dat het artikel van Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman geen plek heeft gekregen in het boek. Het is jammer dat er wel een artikel is geplaatst met een lijkende opbouw en dat gelijke namen beschrijft, maar ongeveer als enige verschil geen kritiek op de dolle mina beweging uit de jaren 70 heeft.

Ik had echt graag gewild dat er gezonde kritiek en feedback te lezen zou zijn en dan daarbij een goede strijdlust hoe nu echt verder. Het leest nu met bovenstaande achtergrondinfo in het hoofd soms wat als lichte schouderklopperij. Of er is heel voorzichtig maar indirect commentaar op de mate van inclusiviteit. Maar wat is er mis met in een van de artikelen direct benoemen wat er niet goed ging, ookal is dat te duiden in historische context, om er vervolgens van te leren? Dat maakt wat er in de jaren 70 heeft plaatsgevonden niet ineens niet goed of minder waardevol. Leren van die kritiek zorgt er toch juist voor dat we écht vooruit kunnen?

Hoe dan ook: interessant boek, maar nu nog vooruit en niet op dezelfde voet door!

[Floor Meewis]

Essaybundel waarin verschillende (intersectioneel) feministische onderwerpen worden besproken. Leuke inkijkjes ook van mina's van het eerste uur over hoe het in de beginjaren ging. Qua onderwerpen niks nieuws van geleerd en is niet erg verdiepend, vandaar geen 5 sterren, maar natuurlijk mega belangrijk en heel mooi werk van de mina's <3

[Hannah]

Tja, wat kan ik zeggen? Jammer dat dit boek niet door iedereen met een bekrompen en vastgeroeste mindset gelezen zal worden.

[Andrée Lange]

Ik voel dit tot in mijn poriën, maar toch ook interessant als ik reflecteer op mijn eigen situatie dat ook ik in een standaard gezin met traditionele rolverdeling ben beland. Waar we wel uitspreken de zorg zoveel mogelijk te willen verdelen maar de praktijk er toch anders uit ziet. Deze patronen doorbreken is hardnekkig en lastig, maar begint wellicht bij bewustzijn van.

Daarnaast veel meer geleerd over (intersectioneel) feminisme. Aanrader!

[Annorah]

Veel herhaling maar essentie staat als een huis!

[Yvonne]

Voor wie zich feminist noemt of al bekend is met feministische thema’s is de inhoud weinig verrassend, maar het is een prettig leesbaar manifest. De beknopte verhalen maken het boek ook ideaal om 'even' tussendoor te lezen. Bonuspunten voor de fanstastisch mooie vormgeving!

[Lotus Arian]

Heel tof boek!
Een verzameling van verhalen, ideeën en leermomenten van Dolle Minas.
Ik beschouw mezelf als feminist maar kwam er door dit boek weer achter hoeveel ik nog niet wist.

Specifieke cijfers over femicide, hoeveel vrouwen er nog door hun (ex)partner worden gedood (bijna iedere week 1).

Dat abortussen nog niet echt legaal zijn wist ik wel. Maar niet dat je in België wel om medische redenen tijdens de gehele zwangerschap hem mag afbreken. En dat het overgrote deel tussen 6-8 weken wordt afgebroken. Van de zeer zeer kleine groep die het richting de eindtermijn afbreken is een deel ook van uit het buitenland gekomen omdat ze daar geen abortus kunnen nemen.

Dan hebben we ook nog financiële en medische ongelijkheid en intersectionaliteit.

Kortom, ik raad dit boek iedereen aan.

[Maud Stamsnijder]

Ik 🫰 Dolle Mina en dan in het bijzonder de bijdragen van Saida Derazza, Roan van den Berg, en Claire Derckx. En de vormgeving! Geweldig

[Kim Stolk]

Ondanks dat er flink wat overlap en herhaling in de korte verhalen van de verschillende auteurs zit, word ik heel blij en strijdlustig van dit boek. De vormgeving alleen al verdient 5 sterren, fantastisch!

[Kyra Buss]

Scherp, kritisch en keihard nodig

[Scarlett O.H.]

Geweldig kritisch en informatief boek! 5 sterren!
Met z'n allen vóóruit en zeker niet meer terug!

[Lola Bos]

Samen vooruit!!

[Laura]

[2.5 ✨]

[Kirsten Gorter]

Het boek dat iedere vrouw én man zou moeten lezen! Helaas hebben alle losse verhalen heel veel overlap, en dat vond ik best irritant tijdens het lezen (jahaa, nu weten we het wel) de vormgeving is wel echt 💯! Denk aan geweldig sterke quotes, verschillende soorten typografie en kleurtjes. Echt heel sterk!

[Lotte]

heel goed om te lezen!! wel ook best veel herhaling van dezelfde al bekende feitjes. vond t wel heel interessant om vanuit veel verschillende mensen er een blik op te krijgen.

[Liesje Leest]

Boek met korte stukken van verschillende auteurs waarin de standpunten van Dolle Mina worden uitgediept. Ik vind de vormgeving erg leuk, lekker rommelig, en het leest fijn. Ik ben nog strijdlustiger na het lezen van dit boek!

[Ellen Fischer]

3 sterren voor het boek niet voor de dolle mina's! Die krijgen er meer natuurlijk

[Sander]

Nederlands boek dus Nederlandse review:

Een goede combinatie van terugblik gecombineerd met argumentative short essays over de toekomst. Ja, er zit veel herhaling in de onderwerpen en argumentie maar als het na meer dan 50 jaar nog steeds een actuele topic is dan mag dit allemaal ook best wel een paar keer herhaald worden.

Betreffende de essay over femicide:

Ik ben het er volledig mee eens dat geweld tegen vrouwen, in alle vormen, van intimidatie op straat tot aan femicide een cultureel (mannen) probleem is. Het zijn geen one offs, het zijn problemen die interwoven zijn in onze cultuur.

Daarin speelt racisme natuurlijk een grote rol in erkenning van het probleem (de politie agent die je niet serieus neemt etc) maar wat ik toch wel mis is het religieuze aspect vanuit de 'oorzaak'. Zover ik het namelijk zie is het strategisch aanpakken van een issue als dit compleet anders als je het hebt over een (ex)partner dan wanneer het een eermoord vanuit religieuze hoek betreft.

We registeren femicide in dit land niet en de landen die dat wel doen kijken dan alsnog niet naar de causality. Als je dat niet doet kan je het ook niet gericht tacklen.

Omdat het nu klinkt alsof ik heel veel kritiek hierop heb wil ik even heel duidelijk vermelden dat ik het natuurlijk volledig eens ben met de kernzin en argumenten van dit artikel. Misschien is dit mijn fout voor het verwachten van meer diepgang/context in een manifest dat natuurlijk kort en krachtig hoort te zijn.

Ik weet dat het niet het punt is maar er wordt hierin herhaaldelijk gezegd dat in Nederland elke 8 dagen een vrouw vermoord wordt door een (ex)partner. In de sectie "Femicide: De Harde Cijfers" staat echter dat in Nederland elke 8 dagen een vrouw wordt vermoord door een man en dat in 60% van die gevallen het een (ex)partner was. Tuurlijk zijn die stats nog steeds verschrikkelijk maar het zijn wel twee verschillende dingen. Is meer een begrijpend lezen opmerking maarja, blijft toch een onnodig incorrecte stat.

De overlap met Laura Bates' Fix the System, Not the Women is ongeveer 97,3% maar dat is absoluut geen kritiek; samenhang in narrative is erg belangrijk om een punt te maken (vandaar natuurlijk ook een minafest).

Tot slot de favoriete quotes:

- "Ik laat mijn vrijheid niet misbruiken om die van een ander uit te hollen".
- "We zijn allemaal gevormd door de beelden die we zien. Maar dat betekent niet dat we ze door hoeven te geven; we kunnen ze veranderen".
- "Ik kan nu honderd kilo squatten en Thierry Baudet van zijn fiets trappen. En dat geeft een mens hoop". (Ja, satire maar ook erg grappig).

[Els]

Vrouwen willen vooruit, niet terug! Manifest door: Dolle Mina.

Wow, wat een boek. Geweldig qua inhoud én vormgeving. Het ziet er schreeuwerig uit en dat op een goede manier. Een lekkere punk-vibe met dank aan Loes Faber en Josephine van Bennekom.

De Dolle Mina’s zijn terug en dat is naast heel cool ook wel heel jammer. Omdat dat betekent dat we hen weer nodig hebben. Met Vrouwen willen vooruit, niet terug! tonen ze ons waarom ze terug zijn. Door middel van getuigenissen en cijfermateriaal lezen we over (onder andere): de loonkloof, transhaat, femicide, de metalen eendenbek, plassen voor 1 euro, abortus, mammografieën, racisme, onveiligheid op straat én achter de voordeur,…

Dolle Mina’s van toen en nu delen hun verhaal. Het boek bevat ook lees- en luistertips. Er staan bijdragen in van onder andere: Merol, Emma Curvers, Anja Meulenbelt,…

Dit manifest wil je kopen, lezen én delen! En volg hen op Instagram: @dollemina2025 !

[Kim]

Elke keer weer onaangenaam verrast door alle voorbeelden van ongelijke behandeling van vrouwen en mannen. Tegelijkertijd is er steeds meer herkenning van een situatie van vroeger die weer terugkomt, maar dan net iets anders. En het is heel goed dat de Dolle Mina's weer terug zijn om de ongelijke behandeling van vrouwen te agenderen, te veroordelen en te bestrijden.
Wat me niet aanspreekt is hoe omgegaan wordt met culturele verschillen (het structureel negeren van de kwalijke aspecten daarvan voor zowel vrouwen uit andere culturen en achtergronden en geloven als de "witte" vrouwen en het feit dat de Dolle Mina's nu het boetekleed aantrekken over de intersectionaliteit.
Vrouwen van elke achtergrond (inclusief van andere achtergronden of transvrouwen) hebben hun eigen én hun gezamenlijke strijd om gelijke behandeling die ze naast en met elkaar moeten strijden. Laten we die niet verzwaren door schuldgevoelens of boosheid naar elkaar...

[T]

Goede verzameling verhalen, belangrijk om te lezen, zeker ook voor mij als man. Denk wel dat er meer inhoudelijke diepgang had kunnen zijn als ze iets minder mensen aan het woord hadden gelaten en wat uitgebreidere stukjes hadden geschreven. Ik had bijvoorbeeld graag meer geleerd over de mannelijke standaard in de medische wetenschap. Nu bleef het vaak enigszins oppervlakkig en was er veel overlap tussen de verhalen. Tegelijkertijd is een uitgebreide uiteenzetting ook niet per se het doel van een manifest natuurlijk. Het design was trouwens heel mooi!

[Esmée Tap]

Fantastisch! Echte must read. De Dolle Mina’s zijn terug en harder nodig dan ooit. Over de veiligheid van vrouwen binnens- en buitenshuis, zelfbeschikking en gelijkwaardige representatie en behandeling in de zorg, gelijkwaardigheid en intersectionaliteit, beeldvorming en de rol van mannen in deze feministische golf. Gaat het lezen!

[Deborah]

Goed boek wat makkelijk wegleest over feministische thema's. Als je je al langer verdiept hebt in deze onderwerpen, dan staat er niet veel nieuws in, maar als je je net verdiept dan kun je je hiermee op een laagdrempelige manier inlezen.

[Marita]

(Ik heb dit boek geluisterd)
Vooropgesteld: Super goed dat dit essay er is en de Dolle Mina’s weer breder op de kaart zet.
Desondanks: veel herhaling van feiten en cijfers. Alsof het het een bundel is van essays die niet in zijn geheel gecheckt is op samenhang en/of overlap.

[Marleen]

Goed dat het er is, er worden ook goede dingen in gezegd. Fijn om het boek in huis te hebben voor eventuele toekomstige kinderen. Maar zoals meer recensies zeggen: als boek niet vernieuwend en veel herhaling. Art-work is wel echt on point! En het leest fijn. Mooi met de dikgedrukte teksten enz.

[Anouk]

Ik vind het heel fijn dat hier aandacht voor is maar ik vond het boek niet heel goed. De losse assays konden nog wel iets meer aandacht gebruiken om wat overlap eruit te halen want sommige feitjes zijn zeker 3 keer verteld.

[Saskia]

must read for women in the Netherlands.

[Michelle Franssen]

Mooi vormgegeven boek over gelijkheid voor iedereen. Er is nog een weg te gaan en ook jij kan meedoen. Lees dit boek!

[Judith]

Een krachtig en urgent manifest dat helder uiteenzet welke emancipatiestrijd in Nederland nog gevoerd moet worden. De essayistische vorm leest toegankelijk en betrokken, met een inclusieve blik op verschillende minderheden. Soms repetitief, maar misschien is juist die herhaling nodig om de boodschap blijvend op de maatschappelijke agenda te houden.