Oyunlar: Evin Üstündeki Bulut'tan Önemli Adam'a

by Sabahattin Kudret Aksal

İşini ciddiye alan, "şakacı" bir şair, kahramanlarını replikleriyle anlatıyor okurlarına.
Kadın-erkek ilişkilerini çıkmazları, aile içi sorunlar, üşüyen kral, hiç'in varlık nedenleri, kitapların sonsuza açılan kapısı, önem atfedilen adam birer birer geçiyor repliklerden. İnsanlararası ilişkilerden, kavramların yüklendiği insanları geçit veriyor kapılar. Böylelikle, başlangıcından ustalığına, bir yazarlık serüveninin, izlerini sürebiliyoruz.
Evlerin üzerinden bulutlar geçerken, bu dünyada insanlar anlamın sınırlarına yolculuk yapıyorlar. Bu oyunlar, usta bir yazarın, oyunda ve dilde yolculuk yapmayı seven okurlarına armağanı.

762 pages, Paperback

First published January 1, 1998

About the author

5 Mart 1920’de İstanbul’da doğdu.
1937'de Özel Işık Lisesi'nden mezun oldu. 1943'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitirdi. 1943-1948 arasında İstanbul'da çeşitli liselerde felsefe dersleri verdi. 1950'de kısa bir süre iş müfettişliği yaptı. İstanbul Konservatuvarı Müdürlüğü, belediye yazı işleri müdürlüğü, belediye iktisat müfettişliği görevlerinde bulundu. 1961'de Şehir Tiyatrosu Müdürü oldu. Belediye Konservatuarı Estetik Ve Psikoloji öğretmenliğinden emekli oldu. İlk şiiri 1938’de Varlık dergisinde, ilk öyküsü 1940’ta Küllük dergisinde çıktı. İlk oyunu Evin Üstündeki Bulut 1948’de oynandı. 1940'lardaki yeni edebiyat hareketi içinde yer aldı. Günlük yaşamın, küçük ayrıntıların avareliklerin şairi oldu. Cahit Sıtkı Tarancı etkisiyle hece vezni ve uyak kullandığı ilk dönem şiirlerinden sonra Garip akımı ve Orhan Veli'ye yakınlaştı. 1976 sonrasında ise yalınlığı elden bırakmadan dilde derinlik arayışına başladı. Uyak tekrar şiirinin köşetaşı oldu. Bu dönemde Garip'ten de uzaklaşıp İkinci Yeni havasına girdi. Kendisine özgü bir biçimde insan-doğa ilişkisine felsefe düzleminde yaklaştı. Şiirlerinde kent insanlarının gündelik ilişkilerini, saçmalıklarını, çatışmaya varan tartışmalarını ele aldı. Öykü ve oyunlarında ise psikolojik öğeleri ve biçim arayışlarını öne çıkardı. Çeviriler ve sanat üzerine yazılar yayınladı.19 Nisan 1993'te İstanbul'da yaşamını yitirdi. Mezarı Üsküdar'da Karacaahmet mezarlığındadır.

Reviews

[Ayşe · Rating 3 out of 5]

İkinci dönem Tanzimat tiyatrosu için “oynanmak için değil, okunmak için” ifadesini kullanırız. Özellikle Tarhan sahne dilinden uzak, perde geçişlerine çok izin vermeyen eserler kaleme alır. Aksal’da da bir “okunmak için”lik söz konusu bence ama burada Tarhan’ınki gibi bilinçli bir duruş yok. Aksal neredeyse bütün oyunlarında şiirsel anlatımını koruyor. Sanıyorum amaçladığı bir şey zaten bu. Bir roman ya da şiirdeki edebi değeri tiyatroda aynen (?) yaşatması keyifli bir okuma sunuyor. Bu dil okunmayı hak ediyor özetle.
Aksal’ın hiçbir oyununu seyretmedim ama tiyatrolar.com’da ya da onun bunun dilinde hep olumsuz yoruma denk geldim. Burada absürd tiyatronun sınırsızlığı asıl mesele. Bizimki gibi güçlü (ve sistemli/kurallı) bir geleneksel alt yapıya sahip bir türde böyle zıt bir yeniliğin doğrudan karşılık bulması elbette çok zor. Seyircinin beğenmedim dediği bir şey dramaturgun tam da yapmak istediği şey olabilir. Benim için absürd tiyatroda dramaturgluk okura düşüyor. Sahnelemek ve çoğunluğa hitap edebilmek... Geleneksel tiyatrodan alışık olduğumuz tiplemelerle taban tabana zıt “eylemsiz birey”i seyirciye kabul ettirmek ya da beğendirmek zor olmalı. Ben örneğin, Bay Hiç’i sahnede seyretseydim yüksek ihtimalle beğenmeyecektim. (Youtube’da bir örneğine denk gelip biraz baktım ve evet, beğenmedim.) Ama okuduğum metin şahaneydi.
Goodreads penceresinden bakarsak “kitap” elbette bütün oyunlarını içerdiği için çook uzun. Bu halinin değilse bile birer ikişerli oyunlarının baskıları yeniden yapılsa keşke.