Ties en zijn superbrein: Koptelefoon op, wereld uit!

by Aefke ten Hagen, Tijl van de Ven, Martijn van der Linden (Illustrator)

Ties en zijn superbrein – Koptelefoon op, wereld uit! is een bijzondere jeugdroman over autisme geschreven door moeder Aefke ten Hagen en zoon Tijl van de Ven. Samen schreven ze een verhaal over Ties, een jongen die net als Tijl autisme heeft. Vanuit eigen ervaring en van binnenuit beschrijven zij de uitdagingen van de hoofdpersoon in groep acht, aangevuld met tips van Ties, die zijn geschreven door Tijl.

Geïllustreerd door Penseel-winnaar Martijn van der Linden. Voor lezers vanaf 10 jaar.

Kindle Edition

Published April 8, 2026

Reviews

[Marcella]

Eigenlijk was het nawoord mijn favoriete onderdeel van dit boek. “Misschien merk je dat een vriendschap niet altijd slingers nodig heeft. Soms begint het met stilte en een glimlach die zegt: ik zie jou.”

[Ellen]

3,5⭐️

Wat een fijn boek om iets over autisme te leren! Echt ontzettend cool van Tijl dat hij op deze manier met ons kan delen wat hij (soms)voelt. Het is leuk om weer even terug naar groep acht te gaan en te lezen over waar we in die tijd allemaal druk mee waren, maar hoe anders dit soms voor mensen met autisme kan voelen.

Er zitten helaas wel aardig wat gekke sprongetjes in het boek, waardoor ik uitkwam op een 3,5 ster.

[Inge Meijs]

Het boek heeft een fijne schrijfstijl, je leest er makkelijk doorheen. Daarnaast kun je goed in het hoofd van de hoofdpersoon Ties kruipen. Wat ik lastiger vond is dat het verhaal soms van de hak op de tak gaat, dit had iets beter gekund.

[Maartje.1234leest]

Dit boek is Tijls stem. Zijn manier om te zeggen. Ik ben anders bedraad. Niet fout. Gewoon anders. Hoe minder we doen alsof iedereen hetzelfde moet zijn, hoe meer ruimte er komt voor hoofden die anders werken”.

Ties zit in groep acht. Voor Ties is het behoorlijk overweldigend. Hij heeft autisme. Er komt een nieuw meisje in de klas, Linde. Ties merkt dat zij ook last heeft van veel prikkels. Hij vindt in haar herkenning. Waar de andere kinderen dolenthousiast worden van plannen maken voor de musical, heeft Ties liever een wiskundetoets, dan is het lekker stil in de klas. Het liefst doet hij niet mee met feestjes, de musical en het schoolkamp en blijft hij thuis, of toch niet?

Ties heeft een ‘superbrein’. Door zijn autisme komen prikkels harder binnen en kan hij die moeilijk filteren. Soms wordt het allemaal teveel en dan lukt het niet meer. Hij wordt dan fysiek onrustig, verheft zijn stem of gooit met dingen. Dit lijkt zomaar te gebeuren maar het is een opstapeling van alle prikkels. Dit wordt heel goed duidelijk in het boek.
Doordat het verhaal is geschreven in de eerste persoon wordt de lezer meegenomen in het hoofd van Ties. Hierdoor ontstaat een beter beeld van hoe hij de wereld ervaart. De gebeurtenissen volgen elkaar vrij snel op, er zijn weinig rustmomenten. Dit past wel bij deze tijd waarin continue prikkels zijn. Als je dan een ‘filter’ hebt dat anders werkt loopt de boel soms over.

Thuis kan Ties vaak rust vinden op zijn kamer met zijn muntjes, maar voor zijn ouders en broertje is het soms lastig hoe ze met situaties om moeten gaan. Ik vind het mooi dat dit aan de orde komt. Meester Ron probeert rekening te houden met Ties, maar motiveert hem wel om dingen te doen die hij lastig vindt. (Dit boek is opgedragen aan de meester van de auteur die een belangrijke rol speelde in de laatste jaren van de basisschool)

‘Ties en zijn superbrein’ is het verhaal van Tijl. Hij kwam met het idee om samen met zijn moeder een boek te schrijven over zijn autisme.
Wat een geweldig initiatief van Tijl! Er is nog veel onwetendheid en onbegrip over autisme. Dit boek is daarom heel leerzaam, het laat zien hoe autisme werkt en dat kinderen met autisme niet raar zijn maar dat hun brein anders werkt. Dit boek kan ook (h)erkenning geven bij mensen die zelf autisme hebben. Het verhaal leest vlot, er staat een enkel schoonheidsfoutje in maar dit doet voor mij geen afbreuk aan het verhaal.

In het boek staat regelmatig een kader met “De tip van Ties”. Een mooie toevoeging en iedereen kan zelf bepalen wat voor hem of haar werkt. Ook gedurende het verhaal wordt duidelijk wat belangrijk is bij autisme, bijvoorbeeld je even terugtrekken, of een koptelefoon met noice cancelling. De leuke illustraties zijn gemaakt door Martijn van der Linden.

In het nawoord vertelt Tijl over zijn motivatie dit boek te schrijven.
Dankjewel Tijl dat je dit boek geschreven hebt! Ik hoop dat veel mensen het gaan lezen!

Ik wil uitgeverij Leopold en het Boekencafe hartelijk bedanken voor dit recensie exemplaar.

Ik geef het 3.5 sterren.

[Michelle Smit]

‘Ties en zijn superbrein’ is geschreven door @aefke_ten_hagen en haar zoon Tijl. Ze schreef hierover: “Het begon allemaal met Tijl, die op een middag naast me stond en zei: “Ik wil een boek schrijven, zodat ik kan uitleggen hoe autisme voor mij is.””. In die opzet is Tijl goed geslaagd, want in dit boek kruip je echt in het hoofd van Ties, waarbij hij je meeneemt in zijn wereld.

Een wereld die overweldigend is, want het superbrein van Ties wil alles zien, horen en voelen, en dat is niet niks. Zeker niet als je in groep 8 zit, met een vol klaslokaal en een musical én kamp op de planning. Ties laat zien hoe hij omgaat met situaties, hoe hij hulp krijgt van zijn ouders, broertje en meester, maar ook hoe die soms de verkeerde knoppen indrukken. Hij laat ons de wereld ervaren zoals hij hem ervaart, en laat zien dat hij best dingen kan doen, maar hij toont daarbij ook dat dit later gevolgen heeft.

Het tempo van het boek ligt hoog, we vliegen door de situaties heen. Dat voelde onrustig, en het bijpersonage van Linde, een nieuw klasgenootje die heel rustig is, hielp daarom niet alleen Ties, maar ook mij als lezer. Ook meester Ron is een fijn rustpunt, en het is ook mooi om te zien wat begeleiding voor een kind kan betekenen.

Ties geeft door het boek heen veel tips over hoe om te gaan met situaties. De schrijfstijl waarin dit gebeurt wisselt, en niet iedere vorm sprak me aan. De tips waarbij Ties het bij zichzelf houdt en mogelijke oplossingen geeft bevielen me wel, maar soms was het me te directief. Bijvoorbeeld: “Vaak helpt het om muziek te luisteren. Dan voel je je weer rustiger.”. Ik ervaar dan weerstand, want dit hoeft niet bij iedereen te werken.

Het boek bevatte de nodige slordigheden. Zo staat de broer van Ties eens bij de deuropening, maar als Ties dan naar binnen stormt zit de broer in de woonkamer en kijkt verbaasd op. Mogelijk dat kinderen dit soort details niet opvallen, maar ik vind het zelf storend. Maar goed, dit boek is uiteindelijk voor kinderen bedoeld 😉 En voor die doelgroep is dit een goede boekentip! Als je een vriend/klasgenoot/kennis met autisme beter wilt begrijpen, dan is een kijkje in Ties zijn superbrein aan te raden!

Hartelijk dank voor dit recensie-exemplaar @redactieleopold!

[Petra Leest]

Leuk om eens een boek te lezen dat daadwerkelijk door het kind zelf geschreven is, ook al is het dan met hulp van zijn moeder. Helaas kwam ik ook regelmatig AI-achtige teksten tegen... Gelukkig geen hele stukken, maar wel bepaalde zinnen die er echt uitsprongen vanwege hun hoge AI-herkenbaarheid. Op zich niet heel verwonderlijk, aangezien iedereen weet dat scholieren tegenwoordig AI gebruiken als hulpmiddel bij hun huiswerk, dus het zal voor Tijl een logische handeling zijn geweest. Wel had het fijn geweest als Aefke ten Hagen (zelf immers schrijfster) of de uitgeverij dit hadden tegengehouden.
Verder is het een mooi boek die je als lezer zeker helpt om inzicht te krijgen in hoe het voor iemand in groep 8 is om autisme te hebben. En voor kinderen die net als Tijl zijn is het fijn om te weten dat ze niet alleen zijn.

[Anna Garssen]

Leuk dat het is geschreven in een samenwerking tussen moeder en (autistische) zoon. Het is een verhaal over een autistische jongen in groep 8, waar hij tegenaan loopt, hoe hij met situaties omgaat en met mensen en hoe mensen met hem omgaan. Ook geeft hij regelmatig tips aan de lezer vanuit het beeld dat de lezer een jonge autist is. De schrijfstijl is prettig en het leest lekker door.

Ik vind het goed dat het boek vanuit dit perspectief en in deze stijl is geschreven. Beter dan een theoretisch boek of een met veel feitjes. Want op deze manier voel je beter hoe het is om autistisch te zijn. Hoewel ik denk dat niet alle autisten zich erin zullen herkennen.

Het enige wat ik mis in het verhaal, is stukjes waarin hij juist de kracht van autisme inzet en hij & zijn omgeving merken dat autisme geen probleem is, maar gewoon anders (zoals zo mooi wordt omschreven in het nawoord).

[Valery VW]

Prachtig verhaal over een autistische jongen, Ties, geschreven door Aefke ten Hagen en haar zoon Tijl, die autisme en ADHD heeft. Hun doel met dit boek was te laten zien hoe je hoofd werkt als je autistisch bent. En dat doet het absoluut!! 
Dit (luister)boek raakte me. Had ik deze maar kunnen lezen toen ik zelf nog jong was... 

[Lusanne]

Prachtig boek over een jongen met autisme. Aanrader voor iedere leerkracht.

‘It takes a village to raise a child.’
Voor meester Ruud die een stukje van dat dorp was - Tijl..

Ik hoop dat stukje village ook voor mijn leerlingen (en hun ouders) te kunnen zijn.

[Nienschrie]

Een heel fijn boek over mijn hoofd en mijn wereld, maar dan dus die van Ties.