Κωνσταντινούπολη: Ιστορία και αρχαιολογία

by Peter Schreiner, Αννέτε Φωσβίνκελ (Translator)

Το Βυζάντιον, η αποικία των αρχαίων Ελλήνων, επιλέχθηκε το 324 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α΄ για να αποτελέσει το νέο κέντρο της αυτοκρατορίας στα ανατολικά και πήρε το όνομά του: "πόλη του Κωνσταντίνου", Κωνσταντινούπολη. Ο Κωνσταντίνος έδωσε στην πόλη έκταση πέντε φορές μεγαλύτερη από την αρχική, τη διαίρεσε -ακολουθώντας το πρότυπο της Ρώμης- σε δεκατέσσερα διαμερίσματα και την προίκισε μεταξύ άλλων με Καπιτώλιο, Ιππόδρομο, πλατείες και έναν κεντρικό οδικό άξονα πού συνέδεε την Ανατολή με τη Δύση. Πολύ γρήγορα η Κωνσταντινούπολη εξελίχτηκε σε κέντρο της αυτοκρατορίας και διατήρησε τη θέση αυτή για περισσότερα από χίλια χρόνια.

Έτσι η Κωνσταντινούπολη -η οποία μετά την κατάληψή της από τους Τούρκους το 1453 έγινε η πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας- δεν αντιπροσωπεύει μόνο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο, αλλά και τον χριστιανικό Μεσαίωνα. Κάθε περίοδος άφησε τα αρχιτεκτονικά της ίχνη σ αύτη τη μοναδική μητρόπολη. Ο Πέτερ Σράινερ φωτίζει τα σημαντικότερα στάδια της εξέλιξης της Κωνσταντινούπολης, συνδέοντάς τα με την πολιτική, πολιτιστική, θρησκευτική και οικονομική ιστορία της πόλης.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ι. Εισαγωγή - Προϋποθέσεις και, μέθοδοι.

ΙΙ. Η Κωνσταντινούπολη ως κέντρο της αυτοκρατορίας
Η εξέλιξη του χώρου στο πολιτικό πλαίσιο
1. Ο μακρύς δρόμος προς τη μεσαιωνική πόλη: Βυζάντιον
2. Κατοίκηση και αστικές εγκαταστάσεις πριν από τον Μέγα Κωνσταντίνο
3. Κωνσταντινούπολη: η άνοδος και η πτώση μιας μεγαλούπολης
4. Εξωτερικοί παράγοντες της εξέλιξης της πόλης
5. Η εσωτερική διοίκηση της πόλης
6. Η ευρύτερη περιοχή της Κωνσταντινούπολης

ΙΙΙ. Ο αυτοκράτορας και η αυλή
1. Παλάτια των αυτοκρατόρων και της αριστοκρατίας
2. Η παρουσία του αυτοκράτορα στην πόλη
3. Η αυτοκρατορική αυλή και η επίδραση της στην πόλη

IV. Ο λαός και η κοινωνία της πόλης
1. Λειτουργία και διάρθρωση
2. Λαϊκές εξεγέρσεις
3. Στρατιώτες στην Κωνσταντινούπολη
4. Δημογραφικές τάσεις
5. Αγώνες και εορτές
6. Εύκολη ζωή - δύσκολη ζωή: η τροφοδοσία της πόλης
7. Οι ξένοι

V. Η οικονομική ζωή της Κωνσταντινούπολης
1. Σταθερές και συνέχειες
2. Πληροφορίες
3. Τα λιμάνια
4. Ζώνες επιχειρηματικής δραστηριότητας
5. Οι ξένοι στην οικονομική ζωή της πόλης

VI. Το θρησκευτικό κέντρο: Πατριαρχείο, εκκλησίες και μονές
1. Η Κωνσταντινούπολη και η εξέλιξη της εκκλησιαστικής διοίκησης στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία
2. Η εκκλησιαστική τοπογραφία.
3. Ιερά λείψανα και προσκυνητές
4. Φημισμένες εκκλησίες και μονές

VII. Το πνευματικό κέντρο: παιδεία και λογιοσύνη
1. Η ιστορική εξέλιξη
2. Η Κωνσταντινούπολη και η επαρχία
3. Η εκπαίδευση: θεσμοί καί κτιριακές εγκαταστάσεις
4. Βιβλιοθήκες
5. Η Κωνσταντινούπολη καί η σημασία της για τη μετάδοση της ελληνικής παιδείας

VIII. Η Κωνσταντινούπολη στα μάτια των συγχρόνων

ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΠΗΓΕΣ ΣΧΕΔΙΩΝ~ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ~ΕΙΚΟΝΕΣ

Genres: History

260 pages, Hardcover

First published January 1, 2007

Reviews

[Andy]

Die große Stärke des Buches ist, dass der Autor nicht nur eine konzise und gut nachvollziehbare Darstellung der Sachverhalte bietet (wie fast jeder Band dieser Reihe), sondern sich auch nicht davor scheut, bestimmte Aspekte zu problematisieren und selbst prononciert Stellung zu beziehen. Den Anfang bildet beispielsweise eine recht abstrakte Überlegung darüber, was Stadtgeschichte überhaupt ist und leisten kann. Dazu verweist der Autor immer wieder auf die Unsicherheit der Datenlage und den spekulativen Charakter mancher Rekonstruktionen und wahrt kritische Distanz zu historischen Quellen. So gelingt es ihm, die Darstellung auf anregende Weise zu differenzieren und auf irreführende Vereinfachungen zu verzichten.
Der Zeitraum endet mit der Eroberung der Stadt im Jahr 1453, was wegen des historischen Einschnitts und dem begrenzten Raum der Reihe verständlich ist, aber etwas mehr Informationen zu Veränderungen und Kontinuitäten unter osmanischer Herrschaft wären noch eine interessante Ergänzung gewesen.

[Stefanos · Rating 5 out of 5]

Διάβασα την ελληνική μετάφραση και οφείλω να πω ότι νιώθω πως έμαθα πολλά για τη μορφή και τη λειτουργία της πόλης, τους ρυθμούς και την εξέλιξή της. Ως συνήθως, η ιστορική διεργασία είναι πολύ μακρύτερη από στιγμιαίες ιδρύσεις και αυτόματες αναδείξεις στην πνευματική πρωτοπορία και πολιτική πρωτοκαθεδρία. Πάρα πολύ καλή εισαγωγή στο θέμα, συνιστάται επειγόντως!

[Miroslav Tomek · Rating 5 out of 5]

Četl jsem český překlad. Je to skvělá a překvapivě čtivá knížka pro každého, kdo se zajímá o byzantskou kulturu.

[شاهنشاه‎ · Rating 3 out of 5]

Obwohl das Buch recht kurz ist, fand ich es ziemlich schwierig, es bis zum Ende zu lesen... Ich habe schon mehrere Bücher dieser Reihe gelesen und die meisten sind so aufgebaut, daß man sie sehr schnell und mit viel Spaß durchlesen kann. Aber bei diesem Buch ist das nicht der Fall. Das liegt wahrscheinlich daran, daß das Buch nicht wirklich chronologisch aufgebaut ist. Stattdessen behandelt der Autor verschiedene Bereiche der Stadtentwicklung und des Stadtlebens, einen nach dem anderen, um dann zum nächsten überzugehen. Und fängt wieder von vorne an. Dadurch wirkt das Buch sehr wiederholend und unzusammenhängend. Für Forschungszwecke ist es so wahrscheinlich nützlicher, aber wenn man es von Anfang bis Ende lesen will, ist es nicht sehr fesselnd.

Nichtsdestoweniger ist das Buch spannend, gut geschrieben und behandelt Einzelheiten der Geschichte Konstantinopels, die wahrscheinlich vielen nicht bekannt sind. Ich fand es bemerkenswert, wie kurzlebig und veränderlich die Bildungs- und sogar die kirchlichen Einrichtungen in Konstantinopel waren. Interessant war auch, daß es nur wenige Glocken gab und die meisten Kirchen in der Stadt oft sehr bescheiden aussahen.

Das Buch war nicht ganz das, was ich erwartet hatte, aber letztendlich war es annehmbar.

[Ελευθέριος Κεραμίδας · Rating 4 out of 5]

Αν και αναγκαστικά επιφανειακό σε κάποια θέματα (γράφτηκε για μια σειρά βιβλίων με συγκεκριμένο, μικρό αριθμό σελίδων), δίνει μια πολύ καλή εικόνα της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης: τι ξέρουμε γι' αυτήν, τι δεν ξέρουμε, τι νομίζαμε ότι ξέρουμε αλλά το έχει πέλον καταρρίψει η έρευνα, τι νομίζουμε ότι τη χαρακτήριζε αλλά τελικά ίσχυε για μερικά μόνο από τα 1100 χρόνια της ιστορίας της, πόσο μπορούμε να εμπιστευτούμε τα όσα διαβάζουμε σε άλλα βιβλία