Obłęd

by Jerzy Krzysztoń

Obłęd Jerzego Krzysztonia to jedno z najważniejszych, a zarazem najbardziej zapomnianych dzieł XX wieku. Tysiąc trzysta stron „świadectwa mroków”. Bohaterowie tej książki to nie tylko „chorzy na życie, piękni popaprańcy”; ich zmagania z losem, systemem i sobą samym są opowieścią o nas. Porażająca i olśniewająca kronika popadania w obłęd i odradzania się to jednak nade wszystko epos: po części antyutopia, po części powieść metafizyczna, niepokojąco aktualna, poruszająca do głębi. Trzytomowa edycja Obłędu inauguruje serię Polskie Prozy. Nowa edycja opus magnum Jerzego Krzysztonia przywraca wersję autorską sprzed cenzorskich ingerencji – została uważnie przejrzana, poprawiona i uzupełniona. Przygotowano ją na podstawie maszynopisów i rękopisów z archiwum autora oraz poprzednich wydań, przede wszystkim z 1995 roku.

Genres: Polish Literature, Nonfiction

1312 pages, Paperback

First published January 1, 1980

About the author

Urodził się 23 marca 1931 w Lublinie. Dzieciństwo i wczesne lata szkolne spędził w Grodnie. W 1940 wraz z matką i bratem został wywieziony do Kazachstanu, gdzie uczęszczał do szkoły rosyjskiej. W 1942 wraz z armią Andersa został ewakuowany do Iranu. W latach 1944-1947 przebywał w Indiach, a następnie w Ugandzie, gdzie uczył się w polskiej szkole i działał w harcerstwie. W lipcu 1948 wraz z rodziną powrócił do Polski i Lublina. Tu w 1949 uzyskał maturę w Liceum ogólnokształcącym im. S. Staszica i rozpoczął studia na KUL w zakresie filologii polskiej i angielskiej, które to ukończył uzyskawszy dyplom magistra filologii angielskiej w dniu 23. 09. 1954 r. W 1952 przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował w Stowarzyszeniu Pax, w redakcjach Dziś i jutro oraz tygodniku Kierunki. Kontynuował nadal studia i w 1953 ukończył polonistykę, a w 1955 filologię angielską. W 1956 zmienił pracę i został kierownikiem Redakcji Słuchowisk Polskiego Radia.

Debiutował literacko w 1949 opowiadaniem Wspomnienia indyjskie, które weszło później w skład książki Opowiadania indyjskie (1953), poświęconej przeżyciom cywilnej ludności polskiej, która wyszła z ZSRR wraz z armią Andersa. Później napisał szereg opowiadań i powieści. Cenne są jego reportaże z pobytu w USA Skok do Eldorado (1967). W swej twórczości posługiwał się zróżnicowanymi formami literackimi, np. czarnym humorem, groteską i symbolizmem. Był też autorem licznych słuchowisk radiowych oraz tłumaczem powieści i opowiadań z języka angielskiego (m.in. Miasteczko Winesburg Sherwooda Andersona, Jeździec na niebie i inne opowiadania Ambrose'a Bierce'a).

W 1953 otrzymał nagrodę literacką młodych im. W. Pietrzaka, a wśród licznych nagród i wyróżnień za twórczość słuchowiskową - nagrodę Ministra Obrony Narodowej za cykl słuchowisk Polacy na frontach II wojny światowej. Odznaczony został m.in. Złotym Krzyżem Zasługi w 1974 oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski - w 1982.

W ostatnich latach życia, w których napisał Obłęd - chorował i okresowo przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Powieść ta, osnuta na motywie anonimowej choroby psychicznej, przepełniona jest gorzką refleksją o współczesnym świecie.

Zmarł 16 maja 1982 w Warszawie śmiercią samobójczą.

Reviews

[Anna]

To już kolejny raz z tą książką, za każdym razem rozumiem ją trochę inaczej

[korpetta]

przeczytałam tylko pierwszy tom, ale bezczelnie oznaczam jako przeczytane, bo nie wiem czy kiedykolwiek doczytam pozostałe dwie

[Bartosz]

Last boss polskiej literatury, dalej nic nie ma

[Tata Świnka]

Literacko znakomite. Wyobraźnia, język, narracja są perfekcyjne. Fabularnie mniej mi odpowiadało. Tom pierwszy interesujący jako preludium, fascynujące przejście z rzeczywistości do szaleństwa, tom drugi chyba najnudniejszy, kompletne delirium, często momenty zażenowana, tom trzeci ciekawszy, czas rozliczeń, przebłyski szaleństwa, ale tonowane normalnością. Nie przeczytam ponownie, ale polecam, dobra książka.

[Kingakinga]

Przejmujący opis popadania i wychodzenia z epizodu choroby psychicznej. Poza aspektem poznawczym jest to też niezwykle wartko napisana powieść, zabawna, błyskotliwa i wzruszająca. Sama warstwa językowa pozostaje nadwyraz nowoczesna. Świetna lektura, choć miejscami męcząca, ale domyślam się, że taki był cel autora. Polecam!

[Klaudia C]

Przeczytane tomy 2/3. Wybitne.