De teerling is niet geworpen. Veertig jaar na haar dood keert Simone de Beauvoir terug, op verzoek van God nog wel. ‘De man heeft dringend behoefte aan emancipatie.’ Met die woorden is de Franse filosofe weer naar de aarde gestuurd. Haar opdracht is helder: maak de mensheid nogmaals duidelijk dat de vrouw niet inferieur is aan de man. Hoewel vrouwen ondervertegenwoordigd zijn in alle cultuurhistorische overzichtswerken, blijkt zij bij nader inzien gedurende de gehele geschiedenis wel degelijk een denkend, scheppend wezen te zijn. Bijna tachtig jaar na publicatie heeft De tweede sekse niet aan actualiteit ingeboet. Een aantal seksuele en maatschappelijke revoluties ten spijt is de vrouw in grote delen van de wereld – zo niet overal – nog steeds slachtoffer van discriminatie, achterstelling en andere kwalen van het patriarchaat.
De ontdekking van de vrouw is een krachtig filosofische monoloog waarin Alicja Gescinska Simone de Beauvoir tot leven wekt. Een klassiek werk met actuele urgentie.
Alicja Gescinska (Warschau, 1981) is schrijver en filosoof. Haar filosofische debuut De verovering van de vrijheid (2011) oogstte alom lof. Met haar debuutroman Een soort van liefde (2016) won ze de Debuutprijs 2017 en werd ze genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs. Haar essay Thuis in muziek. Een oefening in menselijkheid (2018) stond op de shortlist voor de Socratesbeker. Intussen komen mensen om (2019) werd bekroond met de Liberales-boekenprijs 2019. In 2020 schreef ze het essay voor de Maand van de Filosofie: Kinderen van Apate. Over leugens en waarachtigheid . In 2021 debuteerde ze als dichter met de bundel Trojaanse gedachten. Haar theatermonoloog Apate spreekt verscheen in het voorjaar van 2022, waarin zij spreekt over de leugen als deugd.
Simone de Beauvoir keert even terug op aarde en ziet dat we er vandaag een boeltje van maken. En kan ik haar ongelijk geven? Alicja raakt op slechts 88 pagina's de pijnpunten aan waarom het niet goed loopt met de emancipatie.
Met het lezen van dit kleinnood kreeg ik inzicht in mijn eigen rol, of zeg maar rollen, als vrouw. En tegenwoordig wordt het steeds moeilijker om alle rollen te vervullen. Hoog tijd om die vrouw opnieuw te ontdekken, en dit is alvast een mooie aanzet.
Het was een fijne leeservaring die me wel een beetje op mijn honger laat, het werk mocht gerust veel uitgebreider zijn.
Alicja Gescinska is een Pools-Belgische filosofe en auteur die nu in de huid kruipt van een terug tot leven gewekte Simone de Beauvoir, door een al dan niet bestaande God. Maar wat als iemand veertig jaar na diens dood terug tot leven wordt gewekt, hoe bekijkt deze de wereld van vandaag en wat als deze persoon, in dit geval de Beauvoir, die heel bekend was om haar feministische inzichten, ziet dat er eigenlijk voor vrouwen nog niks is veranderd, integendeel…
Want in tegenstelling tot waar zij destijds vooral voor vocht, vrijheid voor vrouwen op elk vlak, zijn er nu de zogenaamde 'tradwives', vrouwen die zelf het leven van huisvrouwtje spelen op social media aanprijzen, al dan niet onder invloed/dwang van hun echtgenoot en zo eigenlijk hetgeen ondermijnen waar Simone en heel veel andere vrouwen destijds en nu nog voor vochten/vechten!
Dan is daar een witte, geprivilegieerde man is president die zich opwerpt als de redder van het mensdom door de domste beslissingen eerst te nemen: oorlog (als een klein kind zomaar oorlogen starten en dan de vinger wijzen naar zijn tegenstanders als de schuldige), abortus afschaffen, transrechten afnemen… Geen mens die het begrijpen kan dat we de dag van vandaag zoveel stappen terug nemen.
Om maar te zwijgen van de manosfeer en over incels… Andrew Tate e.d. die hun volgers (vooral beïnvloedbare jongetjes) een wereld tonen van macho-gedrag waarbij de man het oergedrag uitdraagt en vrouwen enkel dienen om braaf achter de haard of stout met de benen open in bed moeten gehoorzamen. Wat een vreselijke mensen zijn dit! (Louis Theroux maakte voor Netflix hier ook een docu over maar die weiger ik te kijken uit vrees dat ik alles wat maar te dichtbij ligt naar mijn scherm zou gooien!)
Vrouw-zijn in de maatschappij (nog steeds een patriarchaat, jammer genoeg) is een sociaal-cultureel construct, dat dient om de vrouw te onderdrukken. Hoewel tijden veranderd zijn, zien we nog steeds voorbeelden die dit beamen. Femicide, loonsverschillen, vrouwen in topposities zijn schaars. Laten we de discussie tussen Soundos El Ahmadi en Bart Schols ook niet vergeten daaromtrent.
Mocht Simone de Beauvoir effectief terugkeren naar vandaag, ze zou waarschijnlijk haar spandoeken terug bovenhalen, haar pen scherpen en samen met Alicja terug op de bres gaan voor vrouw en vrijheid! En als man durf ik me er gerust naast te stellen!
Om maar niet te zeggen dat ik genoten heb (relevant gevonden heb!) van dit essay, dat een hervertelling is van de Beauvoirs bekendste werk, 'de tweede sekse', en dat ik alleen maar kan beamen dat er veel moet veranderen terug, dat de juiste mensen naar voren moeten treden en dat een kleine revolutie zeker mag. Momenteel ligt ook 'Vrouwen in duistere tijden' klaar van Alicja Gescinka dus ik verheug me al om daar nu ook in te duiken!
Het feit dat een boek over de positie van de vrouw geschreven in 1949 (maar een jaar nadat vrouwen stemrecht kregen in België) nog steeds relevant is vandaag is schandalig. We staan ‘verder’ maar worden geconfronteerd met nieuwe ongelijkheden die er daarvoor nog niet waren. De emancipatie van de vrouw en feminisme worden afgebeeld als een gevecht tussen de man en de vrouw. ‘Ik ben gewoon voor gelijkheid’ klinkt het vaak op sociale media alsof dat niet exact is waar we voor vechten. Feminisme is en blijft een gevecht van mannen en vrouwen voor mannen en vrouwen.
Zelden zo'n dwingend bevrijdingsdiscours gelezen. Ik was benieuwd wat voor een nieuwe benadering Alicja voor ons in petto zou hebben.
Helaas en integendeel want deze worp baarde een giftige muis. Een die de patstellingen tussen de geslachten eerder lijkt te willen behouden dan ze te doorbreken. De man wordt tot een karikatuur gereduceerd. Pas op een laatste wordt met verzoenende zinnen een poging gedaan dat alsnog recht te trekken. Een poging die wat mij betreft jammer genoeg tegen dan al lang niet meer geloofwaardig is.