Ik zie wat ik geloof

by Roxane van Iperen

We leven in een tijd waarin de werkelijkheid niet langer is gebaseerd op een gedeelde ervaring, maar een product is dat per individu op maat wordt gemaakt. Wie controle heeft over het verhaal, heeft de macht om mensen een bepaalde richting in te sturen.

In dit indringende essay laat Roxane van Iperen zien hoe Big Tech ons met minimale inspanningen gevangenhoudt en brengt in kaart wat mogelijke vluchtroutes zijn. Hoe kunnen we opnieuw een gezamelijk fundament creëren, een gedeelde werkelijkheid?

Genres: Nonfiction, Philosophy, Essays, Politics, Technology

94 pages, Paperback

Published April 1, 2026

About the author

Roxane van Iperen (1976) is auteur en jurist. In 2016 verscheen haar debuutroman Schuim der aarde, waarmee ze de Hebban Debuutprijs won. In 2018 volgde 't Hooge Nest, waarvan tot op heden meer dan 275.000 exemplaren zijn verkocht. Het werd bekroond met de Opzij Literatuurprijs 2019 en stond op de shortlist van de NS Publieksprijs 2020. Elf landen verwierven de vertaalrechten, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, waar het boek ook de bestsellerlijsten haalde. De filmrechten zijn verkocht aan Man Up, het productiebedrijf van Carice van Houten en Halina Reijn. Van Iperen heeft een vaste column over macht in Vrij Nederland en schrijft voor diverse media.

Roxane van Iperen (1976) is a lawyer and publicist. She writes for FD, NRC Handelsblad, Het Parool, Vrij Nederland, De Morgen, Follow the Money and she is a guest-correspondent for De Correspondent. Scum of the Earth is her first novel, The High Nest her second.

Reviews

[Roel Reedijk · Rating 4 out of 5]

Na de slappe hap van de vorige editie, is het Maand van de Filosofie essay dit jaar wel weer een banger. Roxane van Iperen vat in 94 pagina samen wat er allemaal mis gaat inhet nieuwe AI/Big Tech tijdperk, hoe het onze menselijkheid bedreigt, en weet dan ook nog op semi-positieve noot te eindigen. ‘Het kan wel’, maar dan voor de mensen die niet meer geloven in de neoliberale droom.

[Jeroen Decuyper · Rating 4 out of 5]

"De grijns van Zuckerberg bij de hoorzitting in de Amerikaanse Senaat markeerde het onbenul van de mensen die toezicht moesten houden op een industrie die allang aan hun stoelpoten zaagde. Terwijl zij dachten te spreken met een nerderige, jonge ondernemer over een sociaal netwerk dat vooral door hun kleinkinderen werd gebruikt, spraken ze in feite met de man die de infrastructuur van de werkelijkheid had herbouwd. Het deed me denken aan de slotscène van The Usual Suspects, waarin het personage dat iedereen voor een kreupele sukkel hield in een paar stappen verandert in de meesteroplichter die al die tijd de touwtjes in handen had. 'The greatest trick the devil ever pulled was convincing the world he didn't exist.'" (p. 48)

Het is dit citaat uit Le spleen de Paris. La Fanfarlo dat als een rode draad door dit korte, toegankelijke maar tegelijk messcherpe essay loopt. Van Iperen biedt ons hierin een analyse van een van de meest urgente vraagstukken van deze tijd: het verdwijnen van een gedeelde werkelijkheid. We krijgen niet alleen een beeld hoe digitale technologieën, sociale media en algoritmen - big tech dus - ons dagdagelijks leven en gedrag beïnvloeden, maar ook hoe ze onze waarneming van de wereld compleet herscheppen.

Zonder dat we het altijd beseffen op het moment zelf, komen we steeds vaker terecht in gepersonaliseerde filterbubbels of echokamers waarin bestaande overtuigingen voortdurend worden bevestigd. Hierdoor wordt het moeilijker om feiten van meningen te onderscheiden en ontstaat een samenleving waarin iedereen zijn eigen versie van de werkelijkheid lijkt te vormen én zich daarin terugtrekt. Een bijzonder onprettige en zelfs deprimerende gedachte. Het is verworden tot iets waarvan iedereen zich ondertussen bewust lijkt, maar waartegen we tegelijk steeds minder weerstand kunnen bieden.

Het grootste deel van het essay is gewijd aan de beschrijving - of zeg gerust 'diagnose' - van dit probleem, maar de centrale vraag van het laatste deel van het essay is hoe we, ondanks deze fragmentatie, opnieuw kunnen komen tot een min of meer gemeenschappelijk referentiekader. Daar gaat Van Iperen vrij snel door, maar ze plant toch een aantal zaadjes om (opnieuw) tot kritisch vermogen, creativiteit en medeleven te komen. Om te eindigen met een oproep om de geesteswetenschappen niet te verwaarlozen. Want, zoals ze stelt: wat wij verwaarlozen, verdwijnt. "Les idées ne survivent que quand il y a quelqu'un qui les défend." (Incendies, 2010)

[Hester]

Ik was al niet zo'n fan van de wondere wereld van AI en sociale media, maar tijdens het lezen van dit uiterst boeiende en goed geschreven essay kwam ook de impuls op om subiet mijn slimfoon het raam uit te mikken. Gelukkig eindigt het met een positieve noot, en had ik de foon nog net binnen mijn bereik om deze recensie te schrijven. Maar wat een treurboel zeg, die techwereld.

[Julicke · Rating 4 out of 5]

Sterk essay, al was er voor mij weinig nieuwe informatie. Filosofen waarschuwen al jaren over de afbrokkeling van een gedeelde werkelijkheid door de invloed van online filter bubbels en de opkomst van AI, maar het blijft een belangrijke boodschap om te verkondigen. Met dit essay brengt Iperen het op een toegankelijke manier aan de man.

Soms viel ze wel wat in herhaling en soms was de veelheid aan metaforen in lange volzinnen eerder verwarrend dan verhelderend, maar over het algemeen was dit gewoon heel goed geschreven. Aanrader!

[Leone Mattheus · Rating 5 out of 5]

(Hier komt een veel te lange recensie die de vorm van een half essay heeft aangenomen, mijn excuses. Het is heel misschien wel de moeite waard om eens te lezen.)

Sinds kort hebben ze de bibliotheek van Ichtegem omgevormd tot een zielige ruimte van maximaal vijftien vierkante meter, waar enkel nog van die clichématige Zeven Zussen-boeken ter beschikking worden gesteld. Kwestie van hun op-Vlaams-Belang-stemmende inwoners dom te houden, denk ik dan. Dus heb ik beslist om deze zomer wekelijks met mijn fiets een tochtje van twintig kilometer (veertig in totaal) te maken voor een nieuwe lading boeken uit de bibliotheek van Oostende. En omdat het vandaag zo'n mooi weer was, besloot ik om met het dunste boekje dat ik had uitgekozen even in het zand te gaan zitten.

Niet wetende dat ik ongeveer een dik uur later, lichtjes verbrand en stram van het krom zitten, weer zou rechtkrabbelen uit het mulle zand met het gevoel dat iets wat al heel lang in mijn hoofd zat eindelijk eens helder op papier was gezet. Het systeem faalt. Mensen zijn wereldvreemd van elkaar geworden. En daardoor ontstaat iets dat misschien nog groter is dan elke vorm van polarisatie. Een gevoel dat ik zelf ook probeerde te vatten in mijn essay voor Sampol, Durf denken (maar zwijg vooral), over de groeiende kloof tussen de extremen en de grote middenmoot die daar ergens tussenin verdwijnt. Dat is eigenlijk wat Roxane van Iperen probeert te beschrijven, alleen heeft zij het niet over een universitaire gemeenschap, maar over de samenleving als geheel. Zij heeft het niet over de NSV'ers, maar over de big tech-bro's.

Dit semester nam ik het vak 'Politieke vraagstukken van duurzaamheid' op. Een examen van drie uur pure marteling, wat volgde op vier dagen nagelbijtende stress, want het vak stond bekend als een buisvak. Geen idee waarom ik uitgerekend een buisvak als keuzevak had opgenomen, maar ik heb er wel véél uit geleerd. Namelijk dat er drie manieren zijn om alles hier nog een beetje in goede banen te leiden. Of nee, eigenlijk maar één. Het volledige systeem omwentelen. Alles moet anders. De politiek, de economie die ermee verweven is, onze omgang met onze medemens en onze omgang - misschien wel het allerbelangrijkste - met moeder natuur. Of, zoals Latour het beschrijft in zijn actor-netwerktheorie.

Momenteel focussen politici zich vooral op het opvangen van de grootste en meest zichtbare brokstukken van een systeem dat aan het falen is. Daarbij zijn ze (bewust) blind voor het feit dat ze niet gewoon de scheuren moeten herstellen, maar naar een volledig ander bouwwerk moeten kijken. Of beter nog: met een nieuw soort cement een nieuw bouwwerk moeten optrekken.

Vooral het einde van dit pareltje heb ik zeven keer herlezen. Niet alleen omdat een meeuw bezig was mijn snoepjes op te eten en ik nu eenmaal schrik heb van die angstaanjagende gevleugelden. Maar ook omdat ik me ergens toch aangesproken voelde. Pas op, hypocriet ben ik wel. Want nadat ik een boek had gelezen dat een vlijmscherpe aanklacht vormt tegen de big tech die ons leven beheerst, opende ik Spotify en trok ik nog snel een fotootje dat binnenkort op mijn Instagram zal belanden. Maar goed, ik studeer een humane wetenschap, dus het zal me al bij al wel vergeven en vergeten zijn.

[Frank Peter · Rating 1 out of 5]

Onorigineel en ongenuanceerd betoog waarin de problemen van Big Tech op sommige (individuele) punten sterk worden overdreven en op andere (maatschappelijke) juist erg onderschat.

Het idee dat moderne sociale media alleen maar slecht zijn geweest voor de individuele ontwikkeling, en mensen alleen maar tot kritiekloze scrollzombies heeft gemaakt, is bijvoorbeeld wereldvreemd at best. Het tegendeel is misschien wel waar. Mensen die absoluut nooit online zijn, zijn in mijn ervaring vaak schaapachtig naïef of zelfs stuitend onwetend. Wat op zich ook niet gek is, ze worden immers gewoon aan veel minder ideeën en opvattingen blootgesteld dan iemand die wel veel gebruikmaakt van internet en sociale media. Naar mijn idee worden twee dingen gewoon te vaak door elkaar gehaald: (1) er zitten serieuze risico's aan het gebruik van sociale media (vooral voor jonge mensen), en (2) sociale media zijn inherent slecht (vooral voor jonge mensen). Dat eerste is onmiskenbaar waar, maar dat laatste volgt daar natuurlijk niet uit. Op die aanname drijft het betoog van Van Iperen echter wel.

Wat wel inherent slecht en gevaarlijk is, is de enorme macht(sconcentratie) van Big Tech en de ondermijning van de democratie die dat met zich meebrengt. Maar daar gaat dit essay dan weer veel minder over. De oplossing die Van Iperen voorstelt om deze macht te beteugelen, het stimuleren van zogenoemde 'pleinen van zichtbaarheid' (die volgens haar per se offline zouden moeten zijn, en dus per definitie kleinschalig), kan ik bovendien niet anders zien dan als belachelijk. Ze romantiseert de offline wereld ook zodanig als bastions van gelijkheid en intelligente discussie, dat ik me afvraag of ze ooit wel eens offline is terwijl ze níét op het podium staat.

Van Iperen vestigt met dit boekje wel de aandacht op twee van de belangrijkste discussies van deze tijd - hoe om te gaan met moderne media? en hoe om te gaan met Big Tech? - maar levert ermee zelf geen serieuze bijdrage aan.

[Petra De Sutter · Rating 4 out of 5]

Dit essay van Van Iperen draagt de titel ‘Ik zie wat ik geloof’ - een bewuste omkering van het bekende ‘Ik geloof (alleen) wat ik zie’ - en gaat over de invloed van sociale media en hun algoritmen op het menselijk brein.
Vooral bij jongeren is volgens de auteur een cognitieve achteruitgang merkbaar.
Van Iperen betoogt dat dit het resultaat is van het kwaadaardige plan van Big Tech en het ongebreidelde neoliberale denken die vandaag zowel de markt als de politiek sturen.
De doorgeslagen maakbaarheid en nadruk op individuele autonomie hebben het gemeenschapsgevoel uitgehold en leiden onvermijdelijk naar eenzaamheid en geestelijke onvrijheid.
Het beeld van een dystopische toekomst dat het essay oproept, mondt toch uit in een hoopvolle boodschap.
Dit vlot geschreven en uitdagende essay spoort aan tot creativiteit, eigenzinnigheid en het herwinnen van het zelfstandig denken.
Ik ga zeker meer van deze schrijfster en filosofe lezen.

[Donna · Rating 2 out of 5]

Opnieuw een werk van Van Iperen wat vlot leest met kraakhelder taalgebruik maar dat vol zit met drogredenen. Schrijven kan Van Iperen geweldig, echter is het bewijs anekdotisch, gebasseerd op fictie of een totale overdrijving. Ja, er zijn gevaren aan sociale media en AI (er ontstaat een eigen werkelijkheid) maar het uitgangspunt dat wij (met name de jeugd) kritiekloze media junkies zijn strookt gewoon niet met de werkelijkheid. De oplossing om geesteswetenschappen te bedrijven is dan ronduit lachwekkend. De kwaliteit van Het Hooge Nest en de Genocidefax mis ik bij haar laatste werken, en dit is geen uitzondering.

[Bente Gjaltema]

1. Touching grass (collectively) has never been more essential.
2. Bij de bespreking van (lichamen in) de publieke ruimte miste ik een intersectioneel perspectief.
3. Verder vond ik het erg scherp en goed leesbaar. 100% een aanrader. Wel echt voer voor een/je existentiële crisis van het kaliber ‘make 1984 fiction again’, waarmee we terugkomen bij punt 1.

[Alfred van de Weg · Rating 4 out of 5]

Cri de coeur, indringend essay, spannende denkexercitie over de Big Tech, die ons denkvermogen uitholt, onze aandacht opzuigt. Naast knappe, hoewel wat eenzijdige analyse (maar dat is ook een kracht), wordt er ook een vluchtroute geboden: het hernemen en cultiveren van menselijkheid.

[Iwan · Rating 4 out of 5]

Verplicht voer voor kamerleden en iedereen die net iets te vaak naar zijn telefoonscherm kijkt. Of nee, ieder mens die vraagtekens zet bij de toenemende macht van mannen als Bezos, Musk, Zuckerberg en de allerengste Peter Tiel!

Update: Roxanne gaat rap over de toonbank.

[Yvonne · Rating 4 out of 5]

Wat leest dit essay fijn weg!

Zeer relevant, love de cover die als kers op de taart matcht met het digitale panopticum dat o.a. in het essay wordt geschetst.

[Amira Yuldasheva · Rating 5 out of 5]

Dit kleine boek heeft een werkelijk enorme impact op mij gehad. Vanaf de eerste pagina vond ik heel veel zaken herkenbaar omdat ik zelf tot de gen-Z behoor. Enerzijds was ik blij om te weten dat ik niet alleen was in mijn zorgen omtrent AI en de sociale media, want ik had al heel lang de indruk dat de meeste van mijn leeftijdsgenoten tegenwoordig er niet van bewust zijn. Misschien hebben ze er wel eens van gehoord dat het voortdurend bekijken van korte filmpjes hun cognitieve vermogens langzaam doet eroderen, maar zij vinden het precies niet erg of ze hebben geen alternatieven of motivatie om deze activiteit te vervangen. Bovendien resulteert de werking van de algoritmes in zogenaamde ‘echo chambers’, wat ervoor zorgt dat de jongeren immens gevoelig worden voor allerhande propaganda. En de extremisten maken daar gebruik van om hun politieke agenda te promoten, waardoor zowel extreemrechtse als extreemlinkse (en vooral populistische) content steeds populairder wordt. Ik vind het ontzettend jammer dat mijn generatie zo weinig leest en zichzelf zo eenvoudig laat manipuleren…

Dit was het eerste wat mij zeer erg had aangesproken, maar het hoogtepunt volgde later. Het was namelijk het hoofdstuk “Big Tech en de soevereine mens”, dat mij al mijn ideeën over het kapitalisme en het liberalisme heeft doen heroverwegen.

Door mijn lessen economie maar ook door mijn eigen interesses wist ik al dat de globalisering en het zogenaamde “late stage capitalism” enorm veel positieve en negatieve gevolgen hebben gehad voor de mensheid. Ik besefte dus niet volledig hoe groot die gevolgen werkelijk waren. Vroeger had ik overigens geen uitgesproken agressieve mening over de miljardairs die de wereldmarkt beheren. Ik vond grotendeels dat zij hun vermogens zelfstandig hebben opgebouwd en dat hun corporaties heel wat jobs en belastingen opleveren.

Dat is perfect mogelijk in een vrijemarkteconomie, toch?

Ook al dacht ik altijd dat zulke gigantische vermogens onmogelijk op een duurzame manier opgebouwd kunnen worden, realiseerde ik me niet over welke omvang het exact ging. Om mijn gedachte beter te illustreren citeer ik een passage op p. 51-52: “Het zijn vermogens die mondiale structuren kunnen laten kantelen. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis zullen privévermogens ontstaan die op het niveau van staten opereren, groter dan ontwikkelingsbudgetten, groter dan landen, groter dan de begrotingen van de instituties die ooit de grenzen van macht moesten bepalen.” En dit is extreem zorgwekkend, want die miljardairs opereren met één doel — zij willen alleen maar hun winsten vergroten. Zij zijn compleet ‘out of touch’ met de realiteit en de bevolking en ze hebben desondanks onbeperkt veel macht over onze levens.

In dezelfde alinea wordt ook aangehaald welke impact de techmiljardairs hebben op de overheid en de geopolitiek. De volgende passage op p. 51 mij bijzonder aangesproken: “Door politici te manipuleren, door een eigen paramilitair leger te financieren, door via de media die ze in hun bezit hebben de publieke opinie te beïnvloeden of door de geavanceerde technologische mogelijkheden van hun bedrijven aan te wenden — zoals in Oekraïne en Gaza al gebeurde.” Vooral dat laatste deel vond ik heel erg: de oorlog in Oekraïne blijft doorgaan óók omwille van de techmiljardairs die winst maken door wapens aan beide (!) kanten te verkopen. Er zijn reeds veel gevallen geconstateerd van raketten die door Rusland op Oekraïne worden afgevuurd maar wel van westerse oorsprong blijken te zijn. Hoe hypocriet is dat? Ook al worden de wapenleveringen aan Rusland gesanctioneerd in het westen, betekent dat automatisch niet dat die wapens Rusland nooit effectief bereiken. Dat kan door die wapens via derden te verkopen, wat onmogelijk te controleren of te voorkomen is in ons systeem: de vrijemarkteconomie. Zo zijn mensenlevens in dit tijdperk voor de techmiljardairs het middel geworden om hun vermogens te vergroten…

Tot nu toe beschouwde ik mezelf als liberaal en vond ik de vrijemarkteconomie een belangrijk onderdeel van een welvarende samenleving (wat verklaard kan worden door mijn post-Sovjetachtergrond). Nu ben ik daar helemaal niet meer van overtuigd. De markt moet nog strenger gereguleerd worden — het Keynesiaans kapitalisme is blijkbaar ook geen duurzame oplossing op lange termijn… In dit tijdperk is geld voor de doorsnee mens geworden wat godsdienst ooit was, hetgeen wat hoop en stabiliteit biedt. Ironisch genoeg heeft business ook dezelfde plaats binnen de overheid ingenomen, net zoals godsdienst voor de XIXe eeuw (formeel gezien zijn business en de overheid natuurlijk gescheiden zaken). Naar mijn mening bewijst deze constatering dat business en de overheid terug van elkaar gescheiden moeten worden, net zoals godsdienst en de overheid in de XIXe eeuw van elkaar werden gesepareerd.

Om te concluderen vind ik dit een briljant geschreven boek. Niet elk filosofisch essay doet me heel mijn gedachtegoed heroverwegen. Zeker een aanrader!!!

[Julia]

Hele heldere en scherpe uitleg van de dreiging die Big Tech vormt voor de samenleving als geheel, maar wel ontzettend benauwend en beangstigend. Voor mij zat er vooral ook veel waarde in Van Iperens historische perspectief; hoe we op dit punt zijn gekomen en waarom dat in zekere zin onvermijdelijk was. Minder sterk vond ik het einde, waarin Van Iperen een optimistisch toekomstperspectief tracht te schetsen. Ze kan echter geen oplossingen bieden die daadwerkelijk kunnen opboksen tegen de alomtegenwoordigheid van AI. De waarde van dit essay had dus nog groter kunnen zijn maar desondanks een enorme aanrader om meer grip te krijgen op de situatie. Nu naar buiten en de rozen ruiken, want die zijn tenminste nog echt.

[Martine Berenpas · Rating 1 out of 5]

Je zou toch willen dat een essay dat geschreven is voor de maand van de filosofie de filosofie als discipline een beetje in een goed daglicht zet. Niets is minder waar: Roxane van Iperen is erin geslaagd om de filosofie af te schilderen als een discipline die zich schuldig maakt aan drogredenen (anecdotisch bewijs, hellend vlak), aan morele paniekvoetbal doet en daarnaast ook nog met oplossingen komt die totaal niet overtuigend zijn.

[Bart Timmers · Rating 4 out of 5]

Kritisch, zeer goed geschreven essay met zowel observaties als introspecties over de veel te grote rol die Big Tech krijgt in onze levens. We veranderen door deze rol op zowel politiek, persoonlijk als cognitief vlak.
Politiek omdat Big Tech voor extreme verschuivingen in bezit zorgt, roofbouw plegend op onze aandacht en concentratie. Waarbij ze ook nog eens de politieke besluitvorming toenemend beinvloeden én de infrastructuur van informatie zelf in handen hebben. Elke relatie met een gemeenschap of omgeving gaat hierbij verloren, alleen de geisoleerde, door algoritmes bepaalde individuele werkelijkheden blijven bestaan. (het persoonlijke vlak). Door het ontstaan van "fladderbreinen" die uren per dag gevoed worden door korte brokjes informatie, op maat gesneden en extreem verslavend, raken we ook in toenemende mate onze cognitieve vermogens kwijt ("skim reading").
Met name kinderen worden op dit moment niet meer gevoed door een reflectie van de wereld zelf, maar door een een-op-een spiegel van hun eigen onderbuik.
Wat we nodig hebben om te kunnen ontsnappen: Fysieke ruimtes waarin we elkaar weer ontmoeten. Bibliotheken, buurthuizen, theaters, koffiehuizen. En we hebben kunst, cultuur, geschiedenis en filosofie nodig om ons weer te kunnen richten op de menselijke natuur.

[Annelin Pesman · Rating 5 out of 5]

Echt een sterk essay over de gevaren van AI en de impact van alle ontwikkelingen op de huidige en volgende generaties. Zorgwekkend, bevestigend en interessant. Knap hoe ze het ook hoopgevend heeft kunnen maken op het eind.

[Laurie · Rating 5 out of 5]

love roxane!!! zo fijn hoe zij duidelijk uitlegt over de rol van big tech in onze wereld. en goed: de verantwoordelijkheid bij het systeem, niet de individu

[Frederike · Rating 5 out of 5]

Roxane van Iperens titel is ijzersterk, Ik zie wat ik geloof is precies wat de algoritmes ons voorschotelen en ze weet haar zorgen meesterlijk onder woorden te brengen

[Daan Erdem · Rating 3 out of 5]

Een paar gedachten.

Het essay Ik zie wat ik geloof is op zich een sterk betoog tegen de almacht van megalomane techbro's en het dystopische toekomstbeeld dat zij voor zich zien. Zij hollen de mens geestelijk volledig uit, worden daar extreem rijk van en bereiden zich met al hun rijkdom voor op de chaos die zal volgen. Het liefst in bunkers op Nieuw-Zeeland of de maan terwijl de rest van de wereld vergaat. Dat is op z'n zachtst gezegd onwenselijk, terecht punt.

Ook sterk vond ik wat Van Iperen aan het eind van haar essay noemt 'de glorieuze paradox van deze tijd': 'de technologie heeft de mens nodig om te overleven en niet andersom'. Dat geeft hoop en is denk ik een zeer terechte opmerking. Het dode bestaat slechts bij gratie van het levende.

Tegelijkertijd biedt Van Iperen niet echt oplossingen voor de geschetste problematiek, zij gaat althans niet overtuigend in op de wijze waarop voorgestelde maatregelen moeten worden verwezenlijkt en hoe zij bijdragen aan een oplossing van bovenstaand probleem. We zouden ons volgens Van Iperen moeten verenigen op 'pleinen van zichtbaarheid' zoals bibliotheken en sportclubs. We zouden onszelf niet eindeloos moeten opleiden in technologie, maar ons liever storten op de geesteswetenschappen om het menselijke te ervaren. Vind ik allemaal mooi klinken en ook ik vermoed dat de wereld mooier zou worden als meer mensen goede boeken zouden lezen. Het probleem is alleen: hoe krijgen we mensen in godsnaam weer aan het lezen, schrijven, schilderen als hun alleskunnende telefoon continu in de broekzak brandt?

Ten slotte is het wat verwarrend dat Van Iperen haar betoog eindigt door te stellen dat AI zichzelf zal verstikken door 'technologische incest'. De dreiging van AI is er dus niet? Van Iperen stelt dat ze dat ook op pagina 1 had kunnen vermelden, maar dat de denkexercitie uit dit boekje dan verloren zou gaan. Daarmee lijkt ze haar hele betoog over de dreiging van AI en de wijze waarop wij tegen die stroming in moeten gaan tot een losse gedachtenspinsel te reduceren.

Het essay zet dus aan tot denken en biedt wat mooie inzichten, maar wordt naar het einde toe, waar de lezer hoopt een duidelijke visie op de toekomst te zien, wat vlak.

[Meeskamstra · Rating 4 out of 5]

Roxanne van Iperen doet met 'Ik zie wat ik geloof' precies wat je moet doen in het maand van de filosofie essay, ze is publieksgericht, maatschappelijk geëngageerd, en dat zonder al te veel inhoudelijke diepgang op te offeren. Door weinig jargon te gebruiken en referenties te maken naar verschillende delen van de popcultuur weet ze het onderwerp op een toegankelijke manier te benaderen.

Het essay bespreekt Big Tech en haar gevolgen voor onze samenleving. Om zoiets te analyseren is de nodige context vereist (neoliberalisme, individualisering, globalisering, etc), voor menig persoon zal dit interessant zijn om te lezen, maar Van Iperen weet dit naar mijn mening niet op een interessante of innovatieve manier aan te snijden.

Daarna bespreekt ze Big Tech in grote lijnen, door haar referentie naar 'The Lord of The Rings' en eigenaardige feitjes was dit voor mij een stuk interessanter. Ze gebruikt ideeën die te herleiden vallen naar Zuboff (surveillance capitalism) en Varoufakis (Technofeudalism), en weet die op een toegankelijke wijze over te brengen. Dat zorgt voor een boeiende analyse over de verschillen tussen de huidige machtigste kapitalisten en die van vroeger. (Naast dat ze de plank misslaat bij het kopje 'ontzichtbare onderdrukking', maar dat is een groter probleem van de traditie waar ze gebruik van maakt.)

Maar het geen wat dit essay de moeite waard maakt is het laatste gedeelte. Van Iperen weet hier op intrigerende wijze het probleem uit te pluizen. Zo gebruikt ze Foucaults ideeën over macht om via het digitale panopticum de toenemende waarde van smaak en sociaal kapitaal voor behoud van klasse te bespreken. Dat zet je aan het denken. Net zo goed doet haar bespreking van de verkiezingswinst van Mamdani, ze onderstreept hoe Mamdani tactisch gebruik heeft gemaakt van de publieke zichtbare ruimte (naast sociale media), en identificeert die ruimte als een mogelijke plek voor effectief verzet tegen Big Tech. Dan speel je een soort thuis wedstrijd tegen de gedigitaliseerde cloud-lords.

Al met al een sterk essay vol met interessante inzichten.

[Lieke · Rating 4 out of 5]

Goed betoog over hoe we door onze uiterst verslavende smartphones en social media allemaal in onze eigen werelden zitten, ook als we met elkaar in eenzelfde ruimte zijn. En hoe dat de gedeelde werkelijkheid die we nodig hebben in een democratie verhindert en verbreekt; als we het niet meer eens zijn over wat we er aan de hand is (omdat we allemaal in onze eigen bubbels zitten en geen gesprek of debat meer voeren over die gedeelde werkelijkheid omdat we alleen ons eigen denkbeeld nog bevestigd krijgen via algoritmes), kunnen we daar ook niet meer gezamenlijk uit komen. Van Iperen pleit daarom (naast Big Tech reguleren via wet- en regelgeving en het blijven investeren in kritisch denkvermogen) voor het belang van elkaar blijven tegenkomen in de publieke ruimte; daar kunnen we (weer) ervaren onderdeel van dezelfde gemeenschap te zijn en leren we om te gaan met de ‘rafelranden’ van het mens-zijn. Ik denk dat ze daar een belangrijk punt heeft, we lijken soms verleerd te zijn om een ander te verdragen of te accepteren. Om fatsoenlijk met elkaar te blijven samenleven in een democratische samenleving, is dat van groot belang. En laten we alsjeblieft daarbij ook de Tech Bros aan banden leggen die ons massaal verslaafd maken, ongelijkheid vergroten en daar onvoorstelbaar rijk mee worden.

[Sarah · Rating 3 out of 5]

Enerzijds interessant en prikkelend, anderzijds vond ik het soms extreem pessimistisch en was ik het soms niet met haar eens. Vooral de negativiteit jegens de beweging Schermvrij Opgroeien vond ik jammer. Misschien inderdaad een beweging die binnen de midden- en hoge klasse is ontstaan maar laten we het kind aub niet met het badwater weggooien. Ook het idee 'mijn kinderen hoef ik niets over technologie bij te brengen want ze zijn goed in Fifa' vond ik naïef. Ik heb in het V.O. en nu bij de openbare bieb gezien dat jongeren soms echt technisch gehandicapt zijn als het gaat om oldskool skills als mailen, printen en vaste computers. Even twee random voorbeelden, maar het zorgde er o.a. voor dat ik niet helemaal mee was.

[Rudi · Rating 3 out of 5]

Een 94 blz crusade tegen big tech ergens zijn er wel punten in de doemscenario’s die me wat doen nadenken , anders is het wel wat veel hetzelfde , Persoonlijk vond ik dit het minste boek van deze schrijfster die ik heb gelezen , Een soort gevloek en geschreeuw tegen de tech goden , ….
Zoals men ook kan hebben bij religie , de macht van …. Ergens denk ik dat er ook veel goede mensen in de tech wereld werken , minder zichtbaar maar des te beter , er zijn ook veel slechtere ideeën en uitvoeringen , zoals overal waar veel macht geconcentreerd zit , Wel niet veel geen oplossingen of andere ideeën , Ergens vaag naar de overheid , daar zullen dan waarschijnlijk ook minder goede mensen aanwezig zijn .
Ik begrijp de mensen die 4 sterren geven er zitten punten in die aandacht verdienen , ik begrijp ook de mensen die 2 sterren geven …
3 sterren voor mij voor deze al bij al toch wat klaagzang ,

[Juliet Korkmaz · Rating 5 out of 5]

Een heel (!!) belangrijk onderwerp dat ons allemaal aangaat. Knap samengevat en fijn dat het verhaal toch eindigt op een redelijk positieve noot. Ster vijf is speciaal voor de titel :)

[Luc · Rating 5 out of 5]

Verplichte kost voor iedereen die ik ken. Nu lezen. Kost een drol, levert veel.

Voor zij die halverwege hun ogen liever sluiten: het essay eindigt op een goede noot.

[Pauline · Rating 4 out of 5]

Een duister beeld van de invloed van de tech-boys en hun producten op de cognitieve vermogens van de mens, en de nu opgroeiende generatie. Hoe we steeds individualistischer worden door het scherm, en we allemaal in eigen spiegelpaleizen leven. Gevoed door het algoritme en AI. Maar: kunnen we het tij ook keren? Ook daar weidt Roxane van Iperen over uit. Interessante read, op 90 pagina’s (want essay voor de maand van de filosofie).

[eline vaseline · Rating 4 out of 5]

Soms ietwat rommelig geschreven, maar inspirerend en duidelijk. Would recommend

[Madelief van Meggelen · Rating 4 out of 5]

In een zit gelezen. Gedetailleerde blik op big tech en hoe die de samenleving in hun greep houdt.
Naast narigheid ook tegenlicht voor onze fladderbreintjes, go read it :)

[Kitty Hovenkamp · Rating 4 out of 5]

Roxane van Iperen beschrijft indringend en helder hoe wij, mensen, in de AI tang zitten van de Big Tech jongens. Angstig om te lezen dat wij aan een soort infuus liggen zodra wij op onze mobiel, iPad, computer bezig zijn. Alleen is het een omgekeerde infuus; wij krijgen niets, wij leveren data en verliezen onze kennis en creativiteit. De spanning loopt op naarmate het boek vordert. Ik vond het jammer dat de oplossingen die zij gaf te eenvoudig zijn. Als de spanning op het hoogtepunt is verdrinkt de oplossing helaas in een slappe poel.