Το τάμα της Ανθούλας

by Ναπολέων Λαπαθιώτης

Η νουβέλα του Ν. Λαπαθιώτη, "Το τάμα της Ανθούλας", έχει δύο σκέλη. Το ένα σκέλος αναφέρεται, κατά τρόπο άκρως ρεαλιστικό, στον κόσμο της νύχτας και του περιθωρίου, με τους νταβατζήδες, τη σωματεμπορία και ιδίως τους τεκέδες και τους ναρκομανείς της Τρούμπας και της Πειραϊκής, και το άλλο σε μια λανθάνουσα ομοφυλοφιλία μεταξύ δύο ανδρών, ενώ η βαθύτατα ερωτευμένη ηρωίδα του έργου, η Ανθούλα, μαραζώνει από τον ερωτικό της καημό για τον ένα από τους άνδρες αυτούς.

132 pages, Paperback

First published January 1, 1932

About the author

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Λεωνίδα Λαπαθιώτη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με καταγωγή από την Κύπρο, που έφτασε ως το βαθμό του στρατηγού και έγινε υπουργός Στρατιωτικών μετά από συμμετοχή του στο κίνημα στο Γουδί, και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη. Σε ηλικία δέκα ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο Ναύπλιο, όπου τέλειωσε το σχολείο, έμαθε αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, ενώ παρακολούθησε επίσης μαθήματα πιάνου και ζωγραφικής. Το 1905 γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε κανονικά, δεν άσκησε όμως ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου.

Την ίδια χρονιά κι ενώ ήταν μόλις δεκαεφτά χρόνων δημοσίευσε στο Νουμά το ποίημα Έκσταση. Το 1907 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, στα δέκα συνολικά τεύχη του οποίου δημοσίευσε δεκαέξι ποιήματα ως το 1908, οπότε το περιοδικό έκλεισε και ο Λαπαθιώτης άρχισε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική συνεργασία του με την εφημερίδα Εσπερινή και το περιοδικό Ελλάς του Σ.Ποταμιάνου. Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με το Χρηστομάνο και το Σικελιανό. Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά Δάφνη και Ανεμώνη (1909-1910) με την εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα (από το 1924) με το περιοδικό Η Διάπλασις των παίδων (1925), με το περιοδικό Μπουκέττο (1931), με τη Νέα Εστία (1933 - όπου δημοσίευσε μεγάλο μέρος του λογοτεχνικού του έργου), την Πνευματική Ζωή (1938) και τα Νεοελληνικά γράμματα (1940).

Το 1917 συμμετείχε στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Μετά τα Νοεμβριανά γεγονότα του 1920 κατέφυγε για λίγο καιρό με την οικογένειά του στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον Καβάφη. Το 1937 πέθανε η μητέρα του και τρία χρόνια αργότερα ο πατέρας του, ο θάνατος του οποίου είχε καταλυτική επίδραση στη ζωή του ποιητή. Η μοναδική ποιητική συλλογή που εξέδωσε ήταν η Τα πρώτα ποιήματα (1939).

Εθισμένος στις ναρκωτικές ουσίες αναγκάστηκε να ξεπουλήσει τη βιβλιοθήκη του και αυτοπυροβολήθηκε το 1944 στο σπίτι του στα Εξάρχεια.

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ποίηση με σαφείς επιρροές από το ρεύμα του αισθητισμού (νεανικά του πρότυπα στάθηκαν οι Walter Pater και Oscar Wilde). Δημοσίευσε μανιφέστα για τον αισθητισμό και προσπάθησε να αντιδράσει στο ασφυκτικά συντηρητικό κλίμα της εποχής του με τολμηρούς στίχους και προκλητικές εμφανίσεις. Η θλίψη που χαρακτήριζε τη ζωή του τον οδήγησε στα τελευταία χρόνια του σε συμβολιστικές επιλογές με έντονα μελαγχολικό τόνο και σταθερή πάντα την επιμελημένη μορφή των ποιημάτων του.

Έγραψε επίσης λογοτεχνικές μεταφράσεις και θεατρικά έργα (Νέρων ο τύραννος [1900], Η τιμή της συζύγου [1901], Τα μεσάνυχτα ως το γλυκοχάραμα [1908]) και ασχολήθηκε με το λογοτεχνικό δοκίμιο και τη μουσική σύνθεση.

Reviews

[Margaret · Rating 5 out of 5]

Μια νουβέλα σχεδόν επιστημονικής φαντασίας! Απίστευτη κατάδυση σ έναν κόσμο που παρότι είναι η Ελλάδα του 1910 περίπου , μοιάζει εξωπραγματικός. Γλώσσα τα απλά κατανοητά Ελληνικά που λόγω της δομής, της αργκό και των ιδιωματισμων , γίνεται μυστικός κώδικας! Γοητευτικό και αιχμηρό.

[Katerina Koltsida · Rating 4 out of 5]

Με εντυπωσίασε αυτή η νουβέλα για δύο λόγους.

Για τις περιγραφές των καταγωγίων και του περιθωρίου των αρχών του 20ου αιώνα. Διχως πολλά λόγια, αλλά με σαφήνεια νιώθει ο αναγνώστης όχι μόνο πως ειναι μέσα στο ντεκέ, αλλά πως γνωρίζει και όσους βρίσκονται εκει: τον σωματεμπορο, την εκδιδόμενη, τον διακινητή ουσιών, τους χασικληδες κλπ.

Κυρίως όμως για τον έμμεσο, πλην όμως σαφή τρόπο με τον οποίο ο Λαπαθιώτης περιγράφει τον έρωτα του ήρωα για τον φίλο του, με αποκορύφωμα τη σκηνή που " τον φίλησε αδερφικά ".

Δε ξέρω πόσοι γνωρίζουν πως το ποίημα του Λαπαθιώτη "ερωτικό", περιέχει ένα κρυφό μήνυμα: μια ακροστοιχίδα, που τα πρώτα γράμματα κάθε στίχου σχηματίζουν το όνομα του ΚΩΣΤΑ ΓΚΙΚΑ, μεγάλου έρωτα του ποιητή. Το ποίημα, βέβαια, δεν δημοσιεύθηκε όσο ζούσε ο ποιητής, αλλά βρέθηκε, με όλο του το εργο, στο αρχείο που οι κληρονόμοι του παρέδωσαν στο Δικταίο, ο οποίος και αντιλήφθηκε την ακροστοιχίδα.

Ο Λαπαθιώτης προερχόταν από καλή οικογένεια, μα ο ίδιος ήταν όλα όσα απεχθάνεται η καλή κοινωνία: άθεος, ομοφυλόφιλος, ναρκομανής και κομμουνιστής.

Θα ήθελα, όμως, να προσθέσω κι ένα ακόμα χαρακτηρισμό: υπήρξε ένας άνθρωπος που είχε κότσια για να γράψει υπαινικτικά μεν, για έναν ομόφυλο έρωτα στην Αθήνα του μεσοπολέμου.

[Elektra Alexaki · Rating 4 out of 5]

Η κριτική μου, στο διαδικτυακό περιοδικό fractal: https://www.fractalart.gr/to-tama-tis...