Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες

by Μαντώ Παπαρρηγοπούλου, Μαρία Θάνου

1983. H Μαρία στέλνει 22 γράμματα στον σύντροφό της που βρίσκεται στην Αμερική για σπουδές. Νευρολόγοι, παθολόγοι, αστρολόγοι, παπάδες, ψυχίατροι και τέλος το Αιγινήτειο όπου νοσηλεύεται με τη διάγνωση: anorexia nervosa.

2018. H Μαντώ βρίσκει στο σπίτι στον Νέο Βουτζά έναν πάκο γράμματα που είναι το μόνο πράγμα που διασώθηκε όταν η πυρκαγιά στο Μάτι έκαψε το σπίτι της μητέρας της. Μέσα απ’ αυτές τις ερωτικές επιστολές μαθαίνει για τη σχέση της μητέρα της, που κράτησε πιθανόν ως το τέλος της ζωής της, με την ψυχογενή ανορεξία.

Οι επιστολές της Μαρίας Θάνου είναι ένα αρχείο από τα κάτω για το σώμα, τις διατροφικές διαταραχές, τη δυστυχία του μη πάσχοντος, τους λόγους των ειδικών, τη μάχη να βρεθούν λέξεις, όταν οι λέξεις δεν ήταν ακόμα διαθέσιμες. Το Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες είναι μια συνομιλία μητέρας-κόρης για τη μητρότητα, την απώλεια, το βλέμμα των άλλων, την επιμονή και τους τρόπους που (δεν) έχουμε να αποτυγχάνουμε και να συνεχίζουμε.

144 pages, Paperback

First published March 1, 2026

Reviews

[Myrto Pardalaki · Rating 5 out of 5]

"Η γη μας ειναι ο Παράδεισος μας, αρκεί να το καταλάβουμε, να το νιώσουμε και να προλαβουμε να το ζήσουμε πριν φυγουμε.."

[Anita Maja · Rating 5 out of 5]

Συγκινητικό, βαθιά αληθινό και απαραίτητο ανάγνωσμα απο εκδόσεις Yusra. Ανυπομονώ για τα επόμενα.

[angeliki m · Rating 5 out of 5]

" Είναι η πρώτη φορά ίσως στη ζωή μου που μιλώ τόση ώρα για τον εαυτό μου χωρίς να αισθάνομαι την παραμικρή τύψη. "

[Christina · Rating 5 out of 5]

Συγκλονιστικό, ασύλληπτο κι όμως βαθιά ανθρώπινο και λυτρωτικό. Πόσο χαίρομαι που με βρήκε αυτό το βιβλίο και το βρήκα κι εγώ αντίστοιχα. Κι όπως έκανε τόσο γενναία και αξιοθαύμαστα η Μαρία, ελπίζω με τέτοια ζωντάνια και λαχτάρα, να συνεχίσω κι εγώ να ανακαλύπτω την εαυτή μου στην πορεία.

[Ar Ia · Rating 5 out of 5]

μαμάδες

[Agapi]

Ποτέ δε βάζω βαθμολογία σε (αυτο)βιογραφικά βιβλία, πλην 2-3 εξαιρέσεων, γιατί αισθάνομαι κάπως σα να «βαθμολογώ» το βίωμα κάποιου. Οπότε ούτε εδώ θα το κάνω.

Στο Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες, η Μαντώ Παπαρρηγοπούλου μάς παίρνει από το χέρι και μας ρίχνει κατευθείαν στα βαθιά. Το 2018, μετά την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι, επιστρέφει στο σπίτι της μητέρας της στον Νέο Βουτζά και, μέσα στα αποκαΐδια, βρίσκει έναν πάκο με 22 επιστολές. Είναι τα γράμματα που έστελνε η Μαρία το 1983 στον αρραβωνιαστικό της, που βρισκόταν στην Αμερική για σπουδές. Μέσα σε αυτή την αλληλογραφία ξεδιπλώνεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή επικοινωνία: η μάχη μιας νεαρής γυναίκας με τη νευρική ανορεξία, σε μια εποχή που ακόμη και οι λέξεις για να περιγράψει κανείς όσα της συνέβαιναν ήταν λιγοστές. Τι ανακάλυψη κι αυτή και υπό ποιες συνθήκες. Κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες.

Το προσωπικό βίωμα, για άλλη μια φορά, υπερβαίνει όσα μπορεί να μάθει κανείς από εγχειρίδια για τις διατροφικές διαταραχές. Γιατί εδώ δε διαβάζουμε για συμπτώματα, διαγνωστικά κριτήρια και θεραπευτικές προσεγγίσεις. Διαβάζουμε τη Μαρία. Τις σκέψεις της, τις μικρές νίκες και τις υποτροπές της, την προσπάθειά της να εξηγήσει στους άλλους (και ίσως και στον ίδιο της τον εαυτό) τι ακριβώς της συμβαίνει και γιατί. Η Παπαρρηγοπούλου δεν αποδίδει απλώς φόρο τιμής στη μητέρα της. Της δίνει ξανά φωνή και μαζί της δίνει φωνή στη γυναίκα που δίνει τη μάχη της με μία από τις πιο παρεξηγημένες μορφές ψυχικής ασθένειας.

Παρ' όλο που αρχικά πίστευα πως το θέμα δε θα με ενδιέφερε ιδιαίτερα, έπεσα εξω. Στην αρχή ένιωσα κάπως παράξενα. Σκεφτόμουν ότι αυτή η γυναίκα δεν έγραφε τις επιστολές της με σκοπό να τις διαβάσει κάποτε όλος ο κόσμος. Υπήρχε κάτι σχεδόν αδιάκριτο στην ανάγνωση, σαν να ανοίγεις κατά λάθος ένα συρτάρι που δεν προοριζόταν για σένα. Τελειώνοντας όμως το βιβλίο και έχοντας γνωρίσει, έστω και λίγο, τη Μαρία, νιώθω πιο σίγουρη ότι θα το ήθελε. Και είμαι απολύτως σίγουρη ότι θα ήταν περήφανη για την κόρη της.
(Τα ποιήματα στην αρχή, παρεμπιπτόντως, με τσάκισαν).
Ακόμη και ο τίτλος του βιβλίου κρύβει από πίσω του μια ιστορία που με εξέπληξε και όχι, δε σημαίνει αυτό που πιθανότατα φαντάζεστε διαβάζοντάς τον.

Δύσκολο αλλά όμορφο βιβλίο, σου θυμίζει ότι οι γονείς σου υπήρξαν ολόκληροι άνθρωποι πολύ πριν υπάρξεις εσύ.

[Madame Ginger · Rating 3.5 out of 5]

Δυνατή θεματολογία και μια ματιά στον ψυχισμό ενός ανθρώπου που ζει με μια ασθένεια, τη νευρική ανορεξία, που πάντα με τρόμαζε. Προσωπικά δεν κατάφερα να συνδεθώ ή να ταυτιστώ με το βιβλίο, αλλά έμαθα πολλά και άλλαξε ο τρόπος που βλέπω τους ανθρώπους που την αντιμετωπίζουν. 6/10

[k t · Rating 5 out of 5]

Πολύ πολύ σημαντικό archive xx

[Χριστίνα · Rating 5 out of 5]

Τι όμορφο βιβλίο! Δίνει ελπίδα μέσα από την πραγματική μάχη μιας νεαρής γυναίκας με την ανορεξία, τους ανθρώπους της ζωής της και με τον ίδιο της τον εαυτό. Πολύ ανθρώπινο και συγκινητικό!

[Anastasia Sara · Rating 4 out of 5]

Πολύ ωραία σκιαγράφηση της ψυχολογικής κατάστασης ενός ατόμου που νοσεί από anorexia. Επίσης ένιωσα ότι έμαθα περισσότερα πράγματα για αυτή την πάθηση που έχω ακουστά από μικρή αλλά ποτέ δεν είχα ασχοληθεί περισσότερο.
Βιωματική γραφή, πλούσιες συναισθηματικές περιγραφές και μεταβάσεις, φρέσκο και δροσερό κάπως, διαβάζεται μονορούφι..!

[ᴄᴏʀɪɴᴀ•• · Rating 4 out of 5]

πόσο δύσκολο… και πόσο θάρρος κ ελπίδα για να κερδίσεις μια καλύτερη μέρα, αυτή που σου αξίζει. Μπραβο στα αληθινά Μαρία! και σε κάθε Μαρία που παλεύει.