Als er iets is waar de moderne mens behoefte aan lijkt te hebben, dan is het ontprikkelen. In Het Grote Ontprikkelboek laat een meerstemmig geheel van wetenschappers, schrijvers en denkers hun licht schijnen op het prikkel-fenomeen. Moeten we allemaal op prikkeldieet? Kán een mens eigenlijk wel overprikkeld zijn? Dit boek loodst je door de wereld van prikkels en langs de weg die zij binnen in jou afleggen. Het gaat over ontspannen en inspannen, over de zee en de bergen, oorschelpen en festivals, volumeknoppen en stilte, en over varkens. Prikkelend, maar niet té. Ingeleid, samengesteld en van wetenschappelijke context voorzien door neurobioloog en De Slimste Mens-winnaar Brankele Frank. Inclusief ontprikkelende puzzels, oefeningen en kleurplaten.
Brankele Frank is een Nederlandse neurobioloog en auteur die met haar boek Over de kop, haar columns en podcast “Let’s go mental” wetenschap én persoonlijke ervaring inzet om te praten over stress, burn-out en mentale gezondheid. Brankele Frank: neurobioloog én auteur die burn-out, stress en brein verklaart — via boek, columns, podcast én tv-quiz. Door haar duidelijke uitleg én openheid brak ze door naar een breed publiek — onder andere als winnaar van “De Slimste Mens” in 2025.
We leven in een wereld die nooit stil lijkt te staan. Meldingen, verwachtingen, geluiden, schermen, meningen, de prikkels komen voortdurend op ons af. Maar wat doen al die indrukken eigenlijk met ons? En belangrijker nog: hoe vind je rust in een samenleving die steeds harder lijkt te schreeuwen? In Het Grote Ontprikkelboek onderzoekt neurobioloog en De Slimste Mens-winnaar Brankele Frank samen met een verrassend gezelschap van schrijvers, kunstenaars, wetenschappers en denkers de kunst van het ontprikkelen. Persoonlijke verhalen, scherpe inzichten en wetenschappelijke kennis wisselen elkaar af in een boek dat zowel herkenbaar als verhelderend is. Van stilte en festivals tot bergen, schermtijd en overvolle hoofden: dit boek neemt je mee langs alles wat ons raakt, uitput én tot rust kan brengen. Inclusief oefeningen, puzzels en kleurplaten die je helpen om even uit de constante stroom van prikkels te stappen. Prikkelend geschreven, maar precies genoeg om ademruimte te geven.
Mijn ervaring: In deze drukke, hectische en overvolle westerse wereld is stilte bijna een schaars goed geworden. Het is is gelukkig geen standaard zelfhulpboek dat je vertelt hoe je simpelweg meer rust moet vinden, maar eerder een veelzijdig denk- en doeboek dat wetenschap, persoonlijke verhalen en praktische oefeningen op een fijne manier combineert. Alles wordt helder en toegankelijk gebracht, wat het boek juist zo sterk maakt.
Brankele Frank heeft een warme, heldere en uitnodigende schrijfstijl. Ze weet neurowetenschappelijke inzichten begrijpelijk uit te leggen, waardoor het boek toegankelijk blijft voor een breed publiek. Persoonlijk had ik op sommige vlakken nog iets meer diepgang gewild, maar de uitleg rondom stress, prikkelverwerking en mentale belasting blijft interessant en duidelijk. De afwisseling tussen essays, interviews, oefeningen en creatieve opdrachten houdt het boek levendig en zorgt ervoor dat je als lezer geboeid blijft.
De bijdragen van onder anderen Raoul Heertje, Thijs Launspach en Naaz zorgen ervoor dat het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken wordt bekeken: wetenschappelijk, persoonlijk, emotioneel en soms filosofisch. Daardoor voelt het boek herkenbaar en menselijk aan. Ook de opbouw werkt prettig. Brankele Frank schakelt moeiteloos tussen theorie en praktijk, reflectie en ontspanning. Het rustige tempo past goed bij het onderwerp en het vrij grote lettertype bevordert het leesgemak. De puzzels, oefeningen en kleurplaten zorgen daarnaast voor luchtigheid en geven het boek een eigen karakter.
Wat ik persoonlijk erg sterk vond, is dat overprikkeling niet wordt neergezet als een individueel probleem dat je moet “oplossen”. In plaats daarvan laat Brankele Frank zien hoe onze moderne maatschappij voortdurend prikkels op ons afvuurt en hoe logisch het is dat veel mensen zich overweldigd voelen. Daarbij benadrukt ze dat iedereen prikkels anders verwerkt en dat dit afhankelijk kan zijn van gezondheid en gemoedstoestand. Dat maakte het boek voor mij niet alleen herkenbaar, maar ook geruststellend. Als iemand die zelf gevoelig is voor prikkels voelde ik me begrepen in plaats van gecorrigeerd. Tegelijkertijd biedt het boek praktische handvatten en inzichten om bewuster met prikkels om te gaan. De centrale boodschap is duidelijk: ontprikkelen draait niet om jezelf afsluiten van de wereld, maar om bewuster omgaan met wat je binnenlaat en beter luisteren naar je eigen grenzen.
Het Grote Ontprikkelboek is een toegankelijk, uitnodigend en helder boek dat wetenschap, persoonlijke ervaringen en praktische oefeningen mooi samenbrengt. Dankzij de afwisselende opbouw, prettige schrijfstijl en herkenbare thema’s is het een boek dat je niet alleen leest, maar ook echt ervaart. Een aanrader voor iedereen die zich wel eens overweldigd of overprikkeld voelt in deze drukke wereld.
Allemaal dingen geleerd! Stuk van Nina was spot-on, opslag voor wie de binaire puzzel op pag. 100 heeft gezet & ik was dat venndiagram eigenlijk alweer helemaal vergeten knipoogsmileyboomerduimpje (en hartje)
Ik merkte dat ik steeds vaker niet echt tot rust kwam in mijn hoofd na werk etc. Toen kwam dit boek voorbij, en heb ik die gelijk gekocht. Het is een fijn boek om beter te begrijpen hoe je brein werkt en hoe je die weer tot rust kan brengen door de juiste tegenovergestelde activiteiten te doen. Ook lekker wetenschappelijk met een leuke afwisseling van columns.
Boek wat voor iedereen toegankelijk is die iets meer wilt leren over prikkels en overprikkeld zijn.
Had geen verwachtingen voor dit boek dus het kon niet tegenvallen of weg blazen.
Leuk geschreven boek wat makkelijk wegleest. Het concept prikkels en alles daaromheen wordt langzaam steeds duidelijker in het boek. Had soms nog wel meer diepgang gewild. Ik vond de opening ietwat een open deur intrappen, natuurlijk zijn prikkels relatief duhh. Maar goed, een pakkende opening is moeilijk en ik kon ook wel weer waarderen dat de Jiddische geiten wijsheid aan het einde van het boek weer terug kwam dus chapeau.
Dat vele verschillende mensen een stuk hebben geschreven voegde echt iets toe voor mij. Het is fijn te lezen dat iedereen wel eens overprikkeld is en hoe zij dat zien en aanpakken.
5 sterren vanwege de sterke academische benadering van dit boek. Haar boek ‘over de kop’ bezat die kracht ook al. 3 sterren vanwege de soms random gekozen intermezzo auteurs (ben fan van Raoul Heertje, maar dit sloeg echt op kaas). Vast bedoeld om het boek luchtig te maken, net als de vele kleurplaten. Naar mijn mening niet nodig en lichtelijk afleidend (zei iemand prikkels?). Verder wel een aanrader als je over dit thema nog niet veel weet. Joe!
Het is een dans: tussen brein en omgeving, tussen belasting en herstel, tussen wat gevraagd wordt en wat energetisch mogelijk is".
In "Het grote ontprikkelboek" neemt neurobioloog Brankele Frank deze en meer vragen onder de loep. In dit boek wordt wetenschappelijke informatie afgewisseld met persoonlijke bijdragen van onder andere dichters, artiesten, psychiaters, journalisten en wetenschappers. Daarnaast bevat het boek enkele puzzels en kleurplaten.
Wie is er tegenwoordig niet overprikkeld? Het woord wordt veel gebruikt, maar wat is overprikkeling? Of zijn we gewoon druk? In mijn werk kom ik het begrip veel tegen maar ook persoonlijk herken ik het gevoel van overprikkeling wel. Daarom had dit boek meteen mijn interesse. Met veel wetenschappelijk onderbouwing legt Frank uit wat prikkels zijn, hoe ze (neuro)biologisch verwerkt worden, op welke manier prikkelgevoeligheid ontwikkelt en hoe je een balans kunt vinden. Voor mij waren de termen bekend, maar ik kan me voorstellen dat mensen die geen anatomische en fysiologische kennis hebben bepaalde begrippen zullen moeten opzoeken. De wetenschappelijke informatie wordt afgewisseld met ervaringsverhalen en herkenbare voorbeelden. Overprikkeling is lastig meetbaar, het is neurobiologisch gezien geen overschrijding van een bepaalde hoeveelheid prikkels. Vaak is er sprake van een mismatch. Aan de ene kant zijn er de prikkels en aan de andere kant onze hersenen die alle input moeten filteren en verwerken (een heel ingenieus proces). De verwerking is sterk afhankelijk van allerlei factoren. De manier waarop het individu de prikkels beleeft bepaalt de intensiteit van de klachten. Meestal is geen sprake van zintuigelijke overprikkeling maar van mentale overprikkeling. Bij klinische overprikkeling zien we wel zintuiglijke overprikkeling (bijvoorbeeld bij NAH, ADHD of ASS).
Een belangrijk wapen tegen overprikkeling is 'aandacht'. Deze kunnen we sturen. Onze aandacht is tegenwoordig vaak versnipperd. We multitasken erop los, maar uiteindelijk geeft dit vaak juist meer stress en minder efficiëntie.
Een logisch antwoord op overprikkeling lijkt ontprikkelen, maar wat is dat precies? Het wegnemen van prikkels lijkt logisch maar dit kan op termijn averechts werken. Belangrijk is om tijd te nemen voor rust en ontspanning. Dit kan zijn door verveling, waardoor nieuwsgierigheid gewekt kan worden, of door een andere vorm van prikkels te zoeken (de prikkelparadox). Dit kan bijvoorbeeld een vorm van beweging zijn, creativiteit of sociale verbinding. In ons brein wordt dan het DMN (default mode network) geactiveerd.
De informatie in dit boek vind ik interessant en relevant voor deze tijd. De afwisseling met wat meer luchtige stukjes en ervaringen maakt het enerzijds meer toegankelijk anderzijds vind ik deze niet allemaal van toegevoegde waarde. Aangezien het aangeprezen wordt als een 'denk- en doeboek' was mijn verwachting iets anders. Het boek bevat zeker enkele puzzels, kleurplaten en tips maar ik had nog iets mee praktische toepassing verwacht
Ik kreeg dit recensie exemplaar als ebook. Persoonlijk zou ik adviseren dit boek als fysiek exemplaar aan te schaffen. Dan kan de lezer ook daadwerkelijk gebruik maken van de puzzels en kleurplaten en zijn bepaalde dingen ook beter leesbaar.
Al met al een interessant boek dat laat zien dat overprikkeling meer is dan last hebben van externe prikkels, dat het belangrijk is om afstemming te zoeken met de omgeving en dat ontprikkelen meer is dan stilstaan en niets doen. Dit alles met uitgebreide (neuro)biologische/wetenschappelijke onderbouwing. 3.5 sterren
Ik wil Uitgeverij Atlas Contact en Het Boekencafe hartelijk bedanken voor dit recensie exemplaar.
Het Grote Ontprikkelboek. Een denk- en doeboek voor iedereen die zich weleens overprikkeld voelt Brankele Frank is neurobioloog en podcastmaker. Ze maakt de wetenschap achter stress en de hersenen begrijpelijk en toepasbaar. Het Grote Ontprikkelboek van neurobioloog Brankele is een samengesteld boek dat overprikkeling op een begrijpelijke manier aan de orde stelt onderbouwd met denke n doe voorbeelden. Het boek omvat essays van Dean Bowen, Hilgo Bruining, Raoul Heertje, Thijs Launspach, Sophie van de Mars, Naaz, Maaike Ouboter, Malu Peeters & Cas Bezemer, Nina Polak en Stefan van der Stichel, interviews, creatieve oefeningen en puzzels. Het Grote boek helpt binnen een wetenschappelijke context met een concept om het brein te kalmeren, te ontspannen en te inspannen door te refereren aan de zee, de bergen, de werking van oorschelpen, het bezoeken van festivals en te draaien aan volumeknoppen en varkens. Het Grote Ontprikkelboek leest als een roman met een wandeling door het dagelijkse leven met prikkels, die aansporen, stimuleren en opwekken naast het ont-prikkelen waarover een meerstemmig geheel van wetenschappers, schrijvers en denkers hun licht doen schijnen op het prikkel-fenomeen. Het probeert antwoord te geven op de vraag, of we allemaal op een prikkeldieet moeten en of een mens eigenlijk wel overprikkeld kan zijn. Al met al een veelzijdig boek dat inclusief de bronnenlijst een betrouwbaar beeld schets over de wereld van prikkels en de weg die zij binnen in je afleggen.
Een heerlijk boek om te lezen. Alles wordt op een redelijk eenvoudige manier uitgelegd en de argumenten hebben ervoor gezorgd dat ik over sommige eerdere aannames anders ben gaan nadenken. De mix tussen de schrijfstijl van Brankele en de andere gastauteurs geeft daarnaast de nodige afwisseling.