Toen Johan mij benaderde of ik dit boek wilde lezen was ik benieuwd wat ik ervan kon verwachten omdat ik vaker oorlogsromans heb gelezen. Het maakte mij nieuwsgierig omdat het voor een groot gedeelte in Drachten afspeelt (waar ik woon) dus dat was voor mij heel interessant.
Het verhaal begint met de eerste ontmoeting tussen Jelle en Froukje, die allebei in Drachten wonen. Wanneer ze elkaar bij de kerk tegenkomen vraagt Jelle of Froukje een stukje met hem wil wandelen. Dat doet ze en vanaf dat moment groeit hun band steeds verder.
Langzaam leren ze elkaars families beter kennen. De ene keer zijn ze op de boot bij Froukje haar familie en de andere keer brengen ze tijd door bij Jelle en zijn ouders. Ondertussen gaat het Jelle ook goed af op zijn werk bij de zuivelfabriek.
Maar terwijl hun leven rustig doorgaat wordt de dreiging vanuit andere landen steeds groter doordat de Duitsers overal binnenvallen. Ze hopen dat ze in het noorden nog veilig zijn, totdat op 10 mei 1940 via de radio bekend wordt dat Duitsland Nederland is binnengevallen. Vanaf dat moment veranderen onzekerheid en onrust ook het leven in Drachten.
Wat een adembenemend verhaal is dit. Vanaf het begin had het me meteen te pakken. Het is echt een ander soort oorlogsverhaal dan ik gewend ben en juist dat maakte het voor mij zo interessant. Het belicht de oorlog vanuit een andere kant en gaf me daardoor een heel nieuw perspectief.
Het verhaal van Jelle en Froukje is erg pakkend en je leeft echt met hen mee. Vooral wat Jelle allemaal meemaakt tijdens zijn verblijf in Meppel en alles wat daarna volgt, maakte veel indruk.
Wat ik ook heel bijzonder vond, is dat dit boek me veel meer inzicht heeft gegeven in hoe de oorlog is ontstaan en hoe alles is verlopen. Soms vond ik dat best ingewikkeld maar in dit boek wordt het zo duidelijk en beeldend beschreven dat ik er helemaal in opging en soms niets meer meekreeg van mijn eigen omgeving. Omdat het zich deels afspeelt in Drachtenkijk ik nu ook anders naar bepaalde plekken en gebeurtenissen. Sommige dingen wist ik helemaal niet en daardoor voelde het verhaal extra echt.
Het verhaal zit ontzettend goed in elkaar en Johan heeft het op een hele mooie en begrijpelijke manier verteld. Ik ben erg onder de indruk en dankbaar dat ik dit boek heb mogen lezen. Ik heb er zelfs nog lang met mijn vader over nagepraat, omdat veel dingen me nu pas echt duidelijk zijn geworden. Dit is wat mij betreft een boek dat iedereen zou moeten lezen, omdat het echt raakt.
Veronique las 'Onvermijdelijk verraad' geschreven door Johan den Hartogh.
Haar mening lees je hieronder.⬇️
Ik lees graag verhalen over de tweede wereldoorlog, dus toen ik dit boek langs zag komen op sociale media was mijn interesse meteen gewekt.
De dreiging van de tweede wereldoorlog wordt steeds voelbaarder, maar ondanks dat bloeit, in het Friese Drachten, de liefde op tussen Jelle en Froukje. Tussen werk en dorpsleven dromen ze van een toekomst samen. Maar wanneer Nederland bezet wordt, neemt hun leven een drastische wending.
Jelle wordt in Duitsland te werk gesteld. Tijdens een verlof besluit hij niet meer terug te keren naar Duitsland en duikt hij onder in Meppel. Hij lijkt veilig te zijn en leeft zijn leventje, maar dan wordt hij verraden. Hij wordt gearresteerd en wat volgt is een periode van verhoren, waarbij angst en onzekerheid een grote rol spelen. Uiteindelijk wordt hij afgevoerd naar het gevangenenkamp Wilhelmshaven in Duitsland. Zal Jelle Froukje ooit nog terug zien?
Het verhaal wordt chronologisch vertelt en is gebaseerd op een document wat de auteur vond. Dit document was ooit getypt door zijn opa en dit was een verslag van de ervaringen van zijn opa tijdens de oorlog. Hierdoor komt het verhaal extra binnen omdat je weet dat het op waargebeurde feiten gebaseerd is.
Het verhaal wordt op een rauwe en intense manier verteld, tel daarbij de beeldende schrijfstijl op en je ziet het verhaal zo voor je. Doordat de auteur ook echt oog voor detail heeft, merkte ik dat ik nog meer meeleefde met de personages. Het verhaal is opgebouwd in verschillende delen, waarbij steeds een nieuw deel begint als het verhaal verder gaat in een nieuw jaar. De hoofdstukken hebben ook allemaal een tijdsaanduiding waardoor ik tijdens het lezen ook vaak het gevoel had alsof ik een dagboek uit die tijd aan het lezen was.
Een gedeelte van de gesprekken zijn in het Fries geschreven, met er meteen achter de Nederlandse vertaling. Ik had het persoonlijk fijner gevonden als de vertaling als een voetnoot genoteerd stond, dit is echter persoonlijk en doet niet af aan het verhaal.
De personages zijn goed uitgewerkt en er wordt een goed beeld gegeven van de tijd en de gebeurtenissen.
Als het luisterboek op Kobo beschikbaar is, wil ik altijd graag luisteren terwijl ik het boek lees. Dit was bij dit boek ook het geval, dus besloot ik het boek te gaan luisteren. Echter, ik heb bij het luisterboek een beetje mijn twijfels. Het is ingesproken door Ad Iedema. En dit is het enige boek wat door hem op Kobo ingesproken is. De stem is op zich aangenaam, maar de naam Froukje wordt de ene keer uitgesproken als Froukje en de andere keer als Fruukje, bepaalde woorden werden met een Engelse tongval uitgesproken en op het moment dat er een bom afgaat, staat er in het boek BOEM en dat wordt in het luisterboek uitgesproken als B O E M. Dus de vier losse letters. En dat gebeurde met meer woorden. Dit zorgde er voor dat het luisterboek niet echt prettig was.
Het verhaal zelf was nog beter dan ik verwacht had en laat echt zien dat liefde geen boodschap heeft aan tijd en plaats. Als de liefde om de hoek komt kijken geeft dit ook hoop en extra doorzettingsvermogen in moeilijke tijden. Als je van oorlogsromans houdt is dit een boek wat je zeer zeker moet oppakken.
Dit boek ontvingen wij van Public Transformation. Dit beïnvloedt onze mening niet.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Waar gaat het over: Het boek begint op zaterdag 12 maart in 1938. In het huisgezin van Jelle slaat het bericht op de radio, dat Duitsland Oostenrijk is binnengevallen, in als een bom. Als Oostenrijk zomaar ingenomen kon worden, dan zou dat ook met Nederland kunnen? Vanaf die dag neemt het verhaal je langzamerhand, van maand tot maand mee in het leven van Jelle en zijn familie in Drachten. Eerst lijkt het nog gewoon, rustig naar de kerk, meisje zien en daar gevoelens voor krijgen, eerste stappen ondernemen. Maar dan komt er heel sluipend een soort dreiging binnen. En zo ga je mee met Jelle; hoe zijn leven eerst is, hoe hij alleen maar oog heeft voor dat meisje bij hem in de kerk; Froukje, hoe hij met zijn baan begint. Maar ook hoe Duitsland steeds verder gaat met zijn invasies, hoe de NSB opkomt en hoe mensen langzamerhand onderinvloed komen van die stille dreiging. Het zou toch hier niet gebeuren, wij zijn toch neutraal. En dan, op een dag is het ook oorlog in Nederland. Jelle wordt opgegeven moment opgeroepen om te gaan werken in Duitsland. Als hij op verlof mag, besluit hij onder te duiken bij zijn neven in Meppel. Dat gaat een tijdje goed, totdat hij en iedereen waar hij zit ondergedoken, verraden worden. Hij weet eerst te ontvluchten, maar wordt uiteindelijk gepakt. Na stevige verhoren wordt hij op transport gezet naar het gevangenkamp in Wilemshaven in Duitsland. Het verhaal eindigt eigenlijk op vijf mei met de bevrijding, maar er volgen nog een paar bladzijdes in 1952, als zijn verrader langs komt en om vergeving vraagt. De schrijver heeft een nawoord die ook aan het denken zet over onze huidige tijd en wat we kunnen leren uit het verleden. Rake woorden: “we zeggen bij herdenkingen: dit nooit meer, maar kijk om ons heen… “ Wat vond ik ervan: Een erg mooi en ontroerend boek, helemaal als je bedenkt dat dit gebaseerd is op het leven van de opa van Johan den Hartogh. Hij heeft een oud manuscript gevonden die door de opa zelf getypt was. Het speelt zich af in Friesland en later in Drenthe. Voor mij herkenbare plekken. Veel gesprekken zijn in het Fries geschreven, ja met vertaling, dat maakt het ook wat echter. Het begin is een soort slow-reading, het leven kabbelt rustig voort. De relatie tussen Jelle en Froukje gaat heel heel rustig met kleine stapjes, maar wel herkenbaar uit die tijd. Dan sluipt langzamerhand de beklemming in het verhaal. En ook over de mensen, er wordt minder uitgesproken en meer tussen de regels gezegd. Dat vond ik erg knap beschreven. Ik voelde het in mijn lijf. Boven elk hoofdstuk staat de datum en de plek waar het zich dan afspeelt, dat maakt het ook makkelijk te volgen. Je kijkt als het ware over hun schouder mee. Jelle en Froukje geloven in God en vertrouwen ook op Hem. Dat vond ik mooi en niet storend. Ook de liefde van Jelle en Froukje voor elkaar is ontroerend. Ik vind het een erg mooi boek, ook om bijvoorbeeld op scholen samen te lezen en door te spreken.
In de aanloop naar 4 mei las ik 'Onvermijdelijk verraad' van @johandenhartogh. Toen de auteur een vergeeld document vond, getypt op een ouderwetse typemachine door zijn opa met een verslag over zijn ervaringen in de oorlog, besloot hij dit te verwerken in een boek. Het is een roman, dus er zijn scènes toegevoegd. Deze zijn niet willekeurig verzonnen, maar gebaseerd op wat veel mensen in die tijd doormaakten.
Dit boek kwam hard binnen: rauw, intens en aangrijpend. De schrijfstijl is beeldend en levendig, met veel oog voor detail. Daardoor komt het verhaal dichtbij en krijg je diep inzicht in de emoties van de personages.
Het verhaal is overzichtelijk opgebouwd in 7 delen (1938–1945) en chronologisch verteld, wat het vlot leesbaar maakt. Je voelt de dreiging van de naderende oorlog de angst en onzekerheid, maar ook de liefde die opbloeit tussen Jelle en Froukje. Wanneer Jelle wordt opgeroepen voor de Arbeitseinsatz en later besluit onder te duiken, volgt een turbulente en indringende periode. De beschrijvingen van de verhoren, het transport en de omstandigheden op het gevangeniskamp in Wilhelmshaven waren heftig en soms moeilijk om te lezen. Wat mij het meest raakte, is hoe dit verhaal laat zien wat mensen hebben moeten doorstaan.
De auteur wil de lezer laten nadenken over wat dit verhaal vandaag te zeggen heeft, nu oorlogsdreiging opnieuw voelbaar is. En dat heeft het bij mij zeker gedaan. Ook het nawoord raakte mij en zette mij aan het denken: "De geschiedenis laat zien: vrede is nooit vanzelfsprekend. Vrijheid is kwetsbaar en kwaad krijgt altijd nieuwe vormen."
Quote uit het boek: "De oorlog vrat aan alles wat normaal was. Aan vriendschap, aan liefde, aan toekomstplannen. Zelfs aan het simpelste gebaar: een hand op een schouder, een kus op een wang, een belofte zonder twijfel."
Van uitgeverij Public Transformation kreeg ik onverwachts dit boek opgestuurd. Toen ik zag dat het een oorlogsroman was dacht ik even: Oei, zal dit iets voor mij zijn? Ik ben namelijk totaal geen fan van Romans.
Toch wilde ik dit boek een kans geven, want de combinatie Roman en Oorlog kunnen wel heel goed samen matchen weten we denk ik allemaal wel uit eerdere ervaringen.
En dit boek was zeker weten raak!
De liefde die opbloeit tussen Jelle en Froukje is ontzettend mooi beschreven en de druk van de oorlog die steeds dichterbij komt maakt dat je totaal niet het gevoel te hebben bezig te zijn in een roman. De spanning, kwetsbaarheid, onzekerheid en liefde. Voor elk onderwerp en stukje gevoel is er een plekje in dit verhaal. Bij menig hoofdstuk heb ik echt even moeten slikken. Het verhaal liet mij gewoon niet los. De schrijfstijl is fijn en zelf vond ik het een leuke bijkomstigheid dat de Friese taal geregeld naar voren kwam.
Ik wou wel graag het boek combineren met luisteren en lezen, maar die raad ik niet aan als je zelf de Friese taal kent. Dit werd echt zo slecht uitgesproken. Ik ben ermee gestopt. Dit deed in mijn ogen echt afbreuk aan het goeie verhaal.
Maar, je kunt het verhaal op basis daarvan niet beoordelen. Mijn beoordeling is dus op basis van wat ik gelezen heb. Niet gehoord.
Het boek krijgt van mij 4⭐
Ik wil uitgeverij Public Transformation ontzettend bedanken voor het ontvangen van dit recensie-exemplaar.