3,5 ster. Interessant, maar minder “mooi” geschreven. Veel herhaling. De auteur heeft de wijze woorden van EHR niet ter harte genomen (om een held te worden moet je een goed schrijver worden). Het was ook niet haar bedoeling om heldendom te bereiken, maar om de overmatige verering van een windbuil iets te nuanceren. Dat is gelukt.
Wanneer iemand jarenlang bevriend is geweest met Prins Bernhard, gaan tegenwoordig allerlei alarmbellen af. En daar zijn goede redenen voor.
Maar goed, Petra Alkema heeft een kritisch boek geschreven over de Soldaat van Oranje, Erik Hazelhoff Roelfzema. Het is meteen duidelijk dat ze hem niet mag en dit boek laat geen spaan van hem heel.
In een kritische recensie over dit boek wordt Alkema speculatie verweten. Over de historische feiten kan ik weinig zeggen, want ik heb me weinig in EHR verdiept. Wel stelt ze veel sturende vragen aan de lezer, en dat is wellicht niet een handige keuze.
Niettemin vind ik het goed dat er eens een kritisch boek over een held verschijnt. Daar zijn immers veel redenen voor. Naar mijn mening weet Alkema bij bepaalde situaties vraagtekens te stellen. Ook vind ik het frappant dat EHR bepaalde situaties en verhalen in verschillende versies van zijn boek steeds anders heeft verteld. Waarbij hij overduidelijk schokkende details heeft weggelaten. Hij lijkt steeds met andermans veren te hebben geproken en dat heeft veel verzetslieden na de oorlog behoorlijk geërgerd.
Het is in dat licht bezien nogal opmerkelijk dat er zo weinig onderzoek is gedaan naar de historische feiten.
Als de geschiedenis van EHR echt zo totaal anders zou zijn geweest, is dat werkelijk schandalig. Ik denk dat we blij mogen zijn dat mensen als Rutger Hauer en Rogier van Otterloo dit niet hebben geweten. Maar nu speculeer ik zelf.
Kortom, een ontluisterend boek. Ik had het persoonlijk wat sterker gevonden als de auteur zich in de tekst wat op de vlakte had gehouden met haar eigen mening. Tot slot vind ik dat de uitgave beter had kunnen worden verzorgd.
Een interessant boek. De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog is ook een geschiedenis van beeldvorming. Als heersende 'waarheden' in twijfel kunnen worden gesteld, op basis van nieuw onderzoek, is dat altijd een meerwaarde.
Als Belg kende ik het originele verhaal van de Soldaat van Oranje wel nauwelijks. Buiten de vergelijkingen die de schrijfster zelf maakt, kan ik dus ook niet oordelen. Ik weet dus niet in hoeverre dit boek de toets van de historische kritiek doorstaat.
Dat gezegd zijnde: vooral het eerste deel van het boek wist mij te boeien, het deel dat aandacht heeft voor de rol van Hazelhoff Roelfzema in het verzet. En vooral dan het stukje over zijn activiteiten vanuit Londen. De concurrentiestrijd tussen de regering en het koningshuis, boeiend. Best wel wat bijgeleerd.
Daarna zakte het boek voor mij wel een beetje weg. Zeker in het naoorlogse deel. De link met het hoofdpersonage was soms ver zoek. Maar dat kan misschien ook wel liggen aan mijn gebrekkige achtergrondkennis. Al moet een auteur misschien ook wel meer rekening houden daarmee. Zeker omdat er na verloop van tijd wel veel aan namedropping werd gedaan, wat de leesbaarheid van het verhaal in de weg staat.
Het ware verhaal achter de zogenaamde “oorlogsheld” Erik Hazelhoff-Roelfzema die totaal geen oorlogsheld bleek te zijn (in tegendeel zelfs), maar alleen een goede schrijver.
Soldaat van Oranje is een fictief verhaal op basis van echte gebeurtenissen die hij zelf niet heeft meegemaakt. Hij vergeet hierin de echte helden te benoemen samen met een flink aantal niet zo fraaie details van zijn eigen aandeel in onder andere de faliekante mislukking van operatie Contact Holland.
Mede door zijn toedoen hebben tientallen verzetsstrijders die betrokken waren bij Contact Holland de dood gevonden tijdens het Englandspiel. Hier spreekt hij in zijn boeken niet tot nauwelijks over.
Wat zijn wij de afgelopen vijftig jaar voor de gek gehouden. Hij heeft wel gezorgd voor een spannend verhaal voor een leuke musical.
Verder komt in het boek goed aan het licht hoe koningin Wilhelmina (samen met Erik) de regering in ballingschap probeerde te ondermijnen om zo na de oorlog meer macht te krijgen. Ook beschrijft het de interessante carrières na de oorlog van verschillende dubieuze personen. Erik H-R was bijvoorbeeld medeverantwoordelijk (samen met o.a. de CIA) voor het oprichten van commerciële televisie om zo het communisme te bestrijden.
Dit boek is bijzonder goed gedocumenteerd. Des te schrijnender is het beeld dat oprijst van de Soldaat van Oranje: dat van de Leidse corpsbal die vol bravoure de waarheid naar zijn hand zet, bijvoorbeeld door moedige acties van anderen op eigen conto te schrijven of door te verzwijgen dat door zijn onzorgvuldigheden tientallen mensen zijn opgepakt door de Duitsers. En des te pijnlijker zijn zelfvoldaanheid over de periode die hij de mooiste van zijn leven noemt. Interessant is ook de beschrijving van zijn schimmige strapatsen om een ondemocratisch rechts bewind te realiseren in Nederland en de na-oorlogse samenwerking met ex-Nazis. Wat mij betreft had het deel over het Englandspiel voor mij niet gehoeven, ook al omdat ik door de grote hoeveelheid aan namen door de bomen het bos niet meer zag.