Ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία και ενθουσιασμό,αλλά και με μεγάλες δόσεις προβληματισμού μια εξαιρετική τριλογία ενός Έπους(μόνο έτσι θα την χαρακτήριζα)για το ευρωπαικό ιστορικό μυθιστόρημα.
Τα λόγια είναι λίγα για αυτή τη σειρά που ξεκίνησα τον Ιούλη του 2013(τότε αγόρασα το πρώτο βιβλίο)και 2 χρόνια μετά νιώθω ακόμη την ανατριχίλα της πρώτης ανάγνωσης και το βάρος των πληροφοριών που μοιράστηκε μαζί μας ο συγγραφέας.
Η μοναδική μετάφραση της κ.Βαϊκούση έκανε ακόμη πιο ενδιαφέρον το αναγνωστικό ταξίδι,καθώς(αν και δεν είμαι γνώστρια)τα γερμανικά είναι μια αρκετά δύσκολη γλώσσα και χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην απόδοση των λέξεων αλλά κυρίως των μηνυμάτων που ήθελε να μας "περάσει" ο συγγραφέας.
Αφού τελείωσα την ανάγνωσή μου,2 μέρες πριν,του τελευταίου μέρους,ξαναγύρισα στα 2 προηγούμενα μέρη και "τσέκαρα" πάλι τις υπογραμμισμένες σελίδες,τα θαυμαστικά και τα λόγια-σκέψεις που έγραψα στο περιθώριο αυτών των βιβλίων.
Το γεγονός ότι διάβαζα κάθε χρόνο και από ένα βιβλίο της σειράς με έκανε να την εκτιμήσω καλύτερα, νομίζω.
Να καθήσω να σκεφτώ εκ των υστέρων τις πληροφορίες που μου έδωσε το κάθε βιβλίο,να ανατρέξω σε ιστορικές πληροφοριές και πηγές.Αυτή τη φορά όχι για να επιβεβαιώσω κάτι, αλλά για να μάθω.
Το βιβλίο αποτελείται από 4 μέρη.
Τα δύο πρώτα ήταν,ομολογουμένως,αρκετά κουραστικά.Οι περιγραφές των μαχών,της εμπόλεμης κατάστασης και των ψυχικών καταστάσεων των ηρώων λόγω της παραπάνω κατάστασης,οδηγούσε σε ένα αναγνωστικό μπέρδεμα.Οι ήρωες βιώνουν μια έκρηξη συναισθημάτων που,προσωπικά,δεν μπορούσα να την διαχειριστώ.
Όμως η επιβράβευση του "κόπου" μου ήρθε στα δύο επόμενα μέρη.
Στο 3ο μέρος γίνεται μια εκτενής φιλοσοφική αναφορά στο ζήτημα των θρησκειών,των πιστεύω και των φιλοσοφικών θεωρίων γύρω από τα παραπάνω.Το ζήτημα του Θανάτου και πώς το διαχειρίζεται η κάθε πίστη(σημαντική αναφορά για το Εβραικό ζήτημα και το Ολοκαύτωμα)κάνει τους ήρωες να προβληματίσουν τον αναγνώστη για πολλά.
Το 4ο μέρος είναι όντως "Χωρίς τέλος" σαν τον τίτλο του.Ο κεντρικός ήρωας της 3λογίας παίρνει και πάλι τα ηνία της αφήγησης και απλά κανει θαύματα.Τα γεγονότα που αναφέρει και ο σχολιασμός πάνω σε αυτά είναι μια τόσο φυσική και αβίαστη προοικονομία για ό,τι θα ακολουθήσει τόσο στην Ευρώπη,αλλά και στη χώρα μας(αν καθήσει και το σκεφτεί κανείς),μετά την λήξη του Β' Π.Π που ώρες-ώρες αναρωτιέται κανείς "για το αν ο άνθρωπος αυτός πρωταγωνιστούσε στην Ιστορία για να μπορέσει να την καταγράψει ή αν την κατέγραφε επειδή ακριβώς πρωταγωνιστούσε"(σ.344)
Ο Ντόινο Φάμπερ γίνεται η φωνή του Σπέρμπερ,το alter ego του.Και γράφει φοβερές αλήθειες..που δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν."Είχα κάποτε έναν καλό δάσκαλο,ο οποίος δεν κουραζόταν να μου επαναλαμβάνει πως δεν πρέπει να θυσιάζει κανείς την εντιμότητα της σκέψης του ούτε χάριν ενός μεγάλου σκοπού ούτε ως οπαδός της εξουσίας"(σ.352)
Το κλειδί,βέβαια, δεν είναι απλά να επιβεβαιώσουμε ότι ο Σπέρμπερ είχε δίκιο,αλλά γιατί είχε δίκιο.Ποια λάθη έγιναν στο παρελθόν;Έμαθε η κοινωνία από αυτά;Ή γέμισε με περισσότερα κόμπλεξ(ας μου επιτραπεί η έκφραση);
Η 3λογία είναι ένα δύσκολο και απαιτητικό ανάγνωσμα.Θέλει ανοιχτούς ορίζοντες σκέψης και προβληματισμού.Δεν είναι ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα,αλλά ένα μυθιστόρημα με λόγο πολιτικό και με μεγάλο πρωταγωνιστή την Φιλοσοφία της Ιστορίας.
Τώρα που κυκλοφορεί ολοκληρωμένη,η επικείμενη ανάγνωσή της καλό θα ήταν να γίνει με προσοχή.Πρέπει να είναι κανείς σίγουρος αν θέλει να βυθιστεί σε ένα τέτοιο αναγνωστικό ταξίδι.Αλλιώς θα ήταν πολύ άδικο να χαρακτηριστεί ως "κουραστικό" ανάγνωσμα από μελλοντικούς βιβλιοκριτικούς.
Τέλος,απλά θερμά συγχαρητήρια στις εκδόσεις Καστανιώτη για την πρωτοβουλία να γνωστοποιήσουν στο ελληνικό κοινό ένα τόσο σημαντικό έργο του 20ου αιώνα!