Rewolucja ambicji. Jak zmienia się Polska?

by Jakub Dymek

Tu jest Polska, tu jest Zachód?

Przez trzy dekady po transformacji Polska goniła Zachód, a elity polityczne podporządkowywały temu celowi swoje działania. Wskaźniki ekonomiczne, społeczne i polityczne wyznaczały kierunek zmian. Jakub Dymek, kulturoznawca, współprowadzący podcast „Dwie lewe ręce” i dziennikarz m.in. „Tygodnika Powszechnego” i „Przeglądu”, stawia tezę, że w ostatniej dekadzie ten projekt został zrealizowany – Polska dogoniła Zachód.

Ciesząc się z rozwoju i rosnącego dobrobytu, nie dostrzegamy jednak, że zaczynamy powielać błędy państw, które chętnie krytykujemy. Migracja została sprywatyzowana – nadal konkurujemy tanią siłą roboczą, tyle że dziś są nią imigranci. Rosną nierówności, a system sprzyja ochronie majątkowych przywilejów wąskich elit kosztem inwestycji w rozwój, przemysł, zdrowie i edukację. Jednocześnie chcemy utrzymać wysoki poziom świadczeń socjalnych i niski wiek emerytalny, nie rozwiązując problemów demograficznych i nie godząc się na migrację. Pogłębiają się nierówności regionalne, a duże metropolie dominują nad resztą kraju.

Problemy, z którymi mierzą się dziś Polacy, są tożsame z wyzwaniami Niemców, Duńczyków czy Francuzów. To efekt naszego sukcesu. A sukces nie przychodzi bez kosztów.

Dogoniliśmy Zachód. Ale co dalej?

352 pages, Paperback

Published May 20, 2026

Reviews

[Książkowa Wrona]

To taka książka typu "stan Polski na początku 2026 oraz jak do tego doszło". Trudno mo oceniać, bo słuchając DLR w gruncie rzeczy wszystko to już słyszałam.

[Michał Roszyk · Rating 4 out of 5]

Pozycja obowiązkowa dla każdej osoby zainteresowanej kondycją Polski, mechanizmami rządzącymi naszą polityką i „problemami pierwszego świata” stojącymi przed Polakami w kolejnych latach. Dymek zbiera lekcje płynące z krajów doganianych przez nas gospodarczo i celnie obala mity, które każdy z nas choć raz zasłyszał w dyskusjach internetowych lub przy rodzinnym stole.

-1 za dość powtarzalny i ogólnikowy początek - na szczęście dość szybko książka nabiera właściwego tempa.

[Artur Skowroński · Rating 5 out of 5]

DLR - najlepszy polski podcast polityczny - w stanie czystym… no prawie bo redaktor Dymek solowo 😃

Świetna deksonstrukcja najpopularniejszych klisz naszego komentariatu, schodząca jeden poziom niżej niż to zwykle bywa

[Kamila · Rating 3 out of 5]

Dla słuchaczy DLR to bardziej podsumowanie pewnych wątków, ale i tak dobrze się czytało

[Universal · Rating 4 out of 5]

Nie sposób nie zauważyć, że Polska w minionych dekadach zmieniła się diametralnie. Pod niemal każdym względem, materialnie i mentalnie. Wieczna gonitwa za Zachodem zdaje się dobiegać końca, choć i to założenie budzi pewne wątpliwości. Jeśli postrzegać efekt jako sukces, ma on wielu ojców - ale pęknięcia na spiżowym pomniku są już sierotami. I znów okazuje się, że to co braliśmy za ostateczny szczyt, po zdobyciu jest tylko jednym z wzniesień - a czas pokaże, czy przyjdzie nam kontynuować wspinaczkę, czy właśnie czeka nas droga w dół, bo osiągnęliśmy pik możliwości.

Jakub Dymek dokonał podstawowej wiwisekcji III RP, wykazał jej sukcesy i nakreślił wiążące się z tym koszty. Podjął się przy tym oceny dotychczasowych podziałów społeczeństwa i sceny politycznej, zaproponował inne, czasem na przekór powszechnym przekonaniom - w świetle polityki krajowej i międzynarodowej. Nie dla wszystkich będą one odkrywcze, ale zakładam, że jednym z celów była przystępność wywodu. Całkowicie subiektywnie stwierdzam, że udało się go osiągnąć. Być może ten przekaz skrojono pode mnie i sporo sobie dopowiedziałem, a może zwyczajnie diagnozy Dymka są trafniejsze niż wielu innych popularnych komentatorów (także gości DLR); trudno mi ocenić. A nie mogę też wykluczyć podobieństw do efektu horoskopowego, choć gdy trafiłem na zdanie “jak wszyscy wiemy” uznałem, że autor jest tego świadom i nieco kpi z analitycznego światka, który zdaje się częściej szukać dojścia do apologetów idei niż do nieprzekonanych. Tu jednak mam pewne wątpliwości - nie wiem czy “Rewolucja ambicji” jest w stanie trafić do przypadkowego czytelnika tak jak do mnie.

Choć ogólnie odbieram publicystykę Dymka pozytywnie, czasem między te nieźle naoliwione tryby trafiało nieco żwiru. Niekiedy łapałem się na tym, że pewne frazy powtarzały się wielokrotnie, choć wydawało się, że teza została udowodniona - jak przy negatywnym wpływie partykularyzmów na wybory polityczne dużej części Polaków. Czasem analiza nakryła syntezę i po stwierdzeniu problemów brakowało mi jasnej konkluzji - choćby przy temacie dzietności. Odniosłem też wrażenie, może mylne, że większość źródeł z bibliografii nie została w pełni wykorzystana, a poza danymi liczbowymi główne myśli i oceny nie wyszły poza względnie ograniczony zasób źródeł, wracały te same nazwiska i schematy. Możliwe jednak, że to celowe działanie obliczone na nieprzeciążenie czytelnika. Wisienką na torcie są sporadycznie rozrzucone po tekście barokowe konstrukcje zdań, które gubią podmiot, a mniej uważnych czytelników mogą zwieść na manowce. Drobny kamyczek do ogródka redakcji, bez większego wpływu na całość, a jednak sporadycznie wybijało mnie to ze śledzenia narracji.

Cała praca zasadniczo spełnia swoje zadanie - dokumentuje przemianę słabowitego demoluda w cierpiącego na zadyszkę tygrysa Europy; zieloną wyspę, choć z zaciekami farby po potiomkinowskim pędzlu. Dymek postawił pytanie "quo vadis?”, ale bez kropki nad "i" zostałem z poczuciem niedosytu. Znam tezy autora i wiedziałem, jakich ocen się spodziewać. Tylko właśnie, co dalej? "Rewolucja ambicji" to przyczynek do dyskusji, wstęp do dysertacji; przedstawienie rozwiązań autor pozostawił innym, samemu ograniczając się raczej do wskazówek i ogólnych przestróg. Nie dziwię się - propozycje konkretnych zmian to materiał na program polityczny, tym groźniejszy od analizy, że skłaniający do opowiedzenia się po jakiejś stronie sporu. To z kolei może prowadzić do rozliczeń i wepchnięcia w bieżączkę politycznej ustawki, a tego autor zazwyczaj stara się uniknąć. Mimo to chętnie przyjąłbym próbę analizy konkretnych rozwiązań problemów przed którymi stoi Polska, Polki i Polacy. Skoro III RP jest mimo wszystko chora, to przyjrzałbym się klasyfikacji dostępnych terapii, wzbogaconej o solidny komentarz. W tej książce nie wystarczyło na to miejsca.

[Reader]

Ciekawa książka o Polsce AD 2026, która przedstawia realia kraju, który - niczym na okładce książki - dzięki bezprecedensowemu sukcesowi ekonomicznemu znalazł się na rozstaju dróg. Polska osiągnęła wymarzoną 30 lat temu pozycję symbolizowaną przez aspekty takie jak wolnorynkowa gospodarka, bogacenie się społeczeństwa, niewyobrażalne kiedyś (obecnie odczuwalne lub realne) zrównanie standardów życia z niektórymi krajami Europy Zachodniej. Ta, leżąca zresztą u podstaw założeń Unii Europejskiej, konwergencja krajów członkowskich, stawia jednak Polskę przed wyzwaniami, które wymagają intelektualnego wzniesienia się ponad kategorię dotychczasowych wyzwań "kraju na dorobku" i opracowania pomysłu na siebie, który zagwarantuje dalszą realizację ambicji, która to stała się tak nieodzowna, że urasta do rangi politycznego problemu dla każdej władzy, która nie będzie myślała "wyżej, mocniej, dalej".

Wraz ze wzrostem pozycji gospodarczej rośnie też odpowiedzialność. Autor książki krytycznie analizuje pierwsze przykłady tego, że klasa polityczna i społeczeństwo wciąż mają przed sobą debatę na temat tego, jak władza i społeczeństwo powinny obchodzić się z tym wzrostem pozycji.

[Jakub Brudny · Rating 5 out of 5]

Nowa książka Dymka jest bardzo wciągającym wykładem na temat historii najnowszej. Czy pięciogwiazdkowym? Może i nie, może cztery i pół, ale nie gryzie mnie sumienie za tak wysoką ocenę. Nie jestem słuchaczem Dwóch Lewych Rąk, więc ciężko mi powiedzieć na ile jest to wynik ich regularnych rozmów z Marcinem Giełzakiem, ale z pewnością padają tu trafne diagnozy. Mało kto mówi o polityce społecznej w ten sposób, bo wymaga to… napisania książki. Całościowy obraz można łatwo zagubić w sieci narracji. Przede wszystkim podoba mi się koncentracja na problemie jaki wszyscy mamy bez odwoływania się do polityki. No dobra to nie jest prawda - taka książka musi być z natury polityczna, chodziło mi bardziej o to, że nie jest to książka stanowiąca stoisko reklamowe jednej partii czy jednego polityka. Usytuowanie polityczne autora jest znane, niektórym może to przeszkadzać, ale według mnie i tak powinni zapoznać się z diagnozami Dymka, żeby bardziej świadomie poruszać się po naszym małym politycznym kotle.

[Piotr · Rating 4 out of 5]

Mam pewien problem z oceną tej książki. Z jednej strony trzeźwe spojrzenie na Polskę zawsze w cenie, z drugiej książka w mojej ocenie tylko by zyskała, gdyby Dymek umiał miejscami poświęcić swoje popisy erudycyjne na rzecz klarowności wywodu.

[Krzysztof Mirkiewicz · Rating 4 out of 5]

Polska się zmienia i ktoś kto tego nie doceniam skazany jest na polityczny niebyt. Ciekawa analiza.