Hata Asıl Neredeydi?: Orta Doğu'da Demokrasi Neden Başarısız Oldu?

by Fawaz A. Gerges, Sinan Çakır (Translator)

1940'ların sonu ve 1950'lerin başında, Avrupa emperyalizmi Orta Doğu’dan çekilirken bölge halklarında bağımsızlaşma, demokratikleşme ve daha iyi bir gelecek kurma umutları doğmuştu. Üstelik İran Başbakanı Muhammed Musaddık ve Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnasır gibi toplumsal ve ekonomik gelişmeyi önemseyen liderler de halkın sempatisini kazanmıştı. Ancak bu iyimser hava hiç de uzun sürmedi ve bölge otoriterlik, süper güçlerin rekabeti ve vekalet savaşlarının tuzağına düştü. Tarihî bir fırsat yakalanmışken yanlış giden neydi?

İran petrollerini millileştirerek halkının refahını yükseltmek isteyen Musaddık’ın -ve aslında İran’ın ilk demokratik hükümetinin- 1953 yılında CIA destekli bir darbeyle devrilmesini Arap dünyasının o dönemdeki en dikkat çekici lideri Nasır’ın şeytanlaştırılmasına dönük ABD kara propagandası takip etti. ABD’nin “komünizmle mücadele” etiketiyle meşrulaştırmaya çalıştığı bu müdahalelerinin arkasında Orta Doğu’yu küresel sermaye ve finans piyasalarına katma arzusu vardı. Bu stratejik coğrafyaya fayda-maliyet analiziyle yaklaşanlar, hesaplarını maddi ölçütlere göre yaparken, bölgenin ödediği bedel ciddi can kayıpları, israf edilen insani ve iktisadi kaynaklar, kesintisiz krizler ve on yıllar boyunca demokratik yönetimden uzak kalmak oldu.

London School of Economics’te uluslararası ilişkiler profesörü olan Fawaz A. Gerges, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra özellikle ABD’deki güç odaklarının Orta Doğu’daki monarşileri ve otokratları desteklemek yerine bağımsız liderleri ve halklarını teşvik etmiş olmaları, hatta sadece engellememeleri durumunda Orta Doğu tarihinin nasıl farklı olabileceğini ele alıyor. Orta Doğu’da demokratik kurumların işlerlik kazanamamasını büyük ölçüde bölgenin toplumsal ve kültürel özelliklerine bağlayan Bernard Lewis’in aksine “Hata Asıl Neredeydi? diye soruyor.

Genres: History, Politics, Middle East, American History, Nonfiction

352 pages, Paperback

First published June 25, 2024

Reviews

[SusyG · Rating 4 out of 5]

Mi spiace che questo libro non ci sia in italiano perché penso sia davvero un ottimo punto di partenza per capire la situazione del Sud Ovest Asiatico 👀 l'autore ripercorre una parte della storia di Iran, Egitto e ci aggiunge il Guatemala per far comprendere come le ingerenze imperialiste americane ed europee abbiano sconvolto il percorso di indipendenza di questi paesi. È davvero allucinante vedere come le cose avrebbero potuto essere se gli USA avessero avuto un minimo di cervello e non l'avessero usato per destabilizzare governi solo in nome dell'anti-comunismo (ma realisticamente per sostituirsi alle forze coloniali europee). Ed è sconcertante realizzare come i disastri e regimi attuali derivino dagli USA che pensavano di combatterli (soprattutto l'Iran). Se sapete un po' di inglese ve lo consiglio molto, a volte è un pochino ripetitivo ma è un'introduzione efficace per capire certe dinamiche del Sud Ovest Asiatico ✨

[Audrey · Rating 4 out of 5]

Looking at two case studies in-depth, the CIA overthrow of Iran’s democratic leader Mossadegh in 1953 and the antagonism towards Nasser leading to the 1956 Suez Crisis, this is a great analysis of the short sightedness of US foreign policy and its disregard for democracy in human rights (in the Middle East in particular but across many parts of the world), motivated by a confluence of virulent anti-communism and corporate greed. In the cases of Mossadegh and Nasser, the US did not recognise or think important that these were two nationalist leaders who wanted independence and sovereignty for their countries above all. Many opportunities for different outcomes were lost.

These are not all the reasons however: the view of the US in the Middle East was soured and became overwhelmingly negative (particularly with the same pattern in the war on terror, and the impunity given to Israel in its actions); the reign of the Shah following the coup against the popular elected leader Mossadegh could only be sustained through an iron fist and abuse of human rights, leading in many ways to the 1979 Iranian Revolution and the rise of clerical opposition to the Shah (as secular opposition had been largely attacked and its growth stifled over the preceding decades); and the defeat of Nasser’s semi-secular Arab nationalism and America’s support for the conservative Saudi royals paved the way for the rise of Islamist movements (as many saw the defeat of the Arab world in 1967 as punishment for the secular nationalism of Arab leaders). Most importantly, the need to both sustain unpopular rulers and prevent coups was a major factor that led to authoritarianism and clamping down on democracy and civil society. This has a legacy that continues in the Middle east today, and is not some intrinsic feature of the region (as per an orientalist racist view) but a specific confluence of historical events and their consequences. More in depth analysis of possibilities and more detail in certain sections would also have been welcome.

[Gizem Magemizoğlu · Rating 4 out of 5]

Fawaz Gerges'in bu kitaptaki asıl meselesi Soğuk Savaş döneminde ABD'nin müdahalesi olmasaydı İran ve Mısır'da, genel olarak Orta Doğu'da, tarihin akışı nasıl bir yöne alırdı sorusuna cevap bulmak. Orta Doğu'nun içinde bulunduğu durumu genel itibariyle dış müdahale üzerinden okumakla birlikte içsel bazı dinamiklerin varlığını da kabul ediyor. Okuması keyifli bir kitap. Kendi adıma çok şey öğrendim. Ama eleştirdiğim iki nokta var. Birincisi Atul Kohli'den "gayriresmi imparatorluk" kavramına çok sıkça yer vermiş. Gayriresmi imparatorluğu neo-kolonyal dönemdeki genel sömürü mekanizması olduğunu iddia ediyor yazar. Oysa gayriresmi imparatorluğun tarihini çok daha geriye götürmek mümkün ve kesinlikle kolonyal dönemde de sıkça başvurulan bir yöntemdi. Yazarın gayriresmi imparatorluk kavramı üzerine oturttuğu bir çalışması olmasına rağmen kavramın tarihi ve içeriğine dair çok dar bir çerçeve sunuyor. İkinci nokta ise yazar kendi iddiasını pekiştirebilmek için yineleme diyebileceğim pasajlar çok fazla. Aynı olayı birkaç kez okumak okuyucuyu zorlayabilir veya sıkabilir.

[Natalie Fong · Rating 4 out of 5]

Discussed the US' role in toppling Mossadegh's government in Iran, and the installation of the Pahlavi dynasty. I thought this was written in a pretty easy-to-follow way, and I could track the complex developments well. While the claim it posits--that Iran's current/recent slide into authoritarian theocracy was a direct result of the removal of Mossadegh, and that Iran's current political situation could've been far different had this not happened--is bold, I think Prof. Gerges does a decent job of explaining it. Only minus 1 star because I don't know enough about the subject to decide whether I fully believe its claims.

[M. MOUNIR · Rating 5 out of 5]

A WORTHY CONJECTURE

A well researched book. The big question can a conniving person who attains power without an election, hiding behind someone else and tasting the euphoria of rigged elections be given the benefit of noble intentions absent US malfeasance towards him. I strongly doubt that.
There is a French proverb that "with if you can put Paris in a bottle," so keep guessing or daydreaming.

[Samy · Rating 1 out of 5]

Very disappointing, shallow and repetitive. What really went wrong ? Mr. Gerges writing this book.

[Carlos Ivan · Rating 5 out of 5]

Very well written, and very informative. It was a wonderful lecture. I will definitely recommend it to anyone.

[esma · Rating 5 out of 5]

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

[sanner · Rating 2 out of 5]

shallow, superficial and typical liberal reading of the history of the middle east

[Cole Jensen · Rating 4 out of 5]

Fawaz A. Gerges’s 2024 book, What Really Went Wrong: The West and the Failure of Democracy in the Middle East, challenges the notion that Middle Eastern culture and religion inherently resist democracy. Gerges argues that Western interventions, particularly by the U.S. and the U.K., have been the primary drivers of instability and failed democratic development in the region. He highlights how Western powers have repeatedly intervened to protect economic interests, such as oil, and punish leaders who do not align with their policies, preventing the Middle East from charting its own path.

Gerges uses Mossadegh’s Iran and Nasser’s Egypt to illustrate his argument. Gerges critiques the U.S. foreign policy of the Cold War, especially under figures like John Foster and Allen Dulles, who were zealous in their fight against communism. Gerges argues that Mossadegh and Nasser were not communists but were pushed toward the Soviet Union by the West’s refusal to cooperate with them. The book also examines the role of anti-colonialism and economic nationalism in the Middle East’s resistance to Western powers.

A central theme of the book is the missed opportunities for democracy in the Middle East and draws strong comparisons with the "Asian Tigers" (Taiwan, Singapore, Hong Kong, South Korea), who cultivated successful democracies despite authoritarian pasts. However, he does the unique difference of the Middle East, especially the security threats posed by Israel that have further entrenched authoritarianism in the region.

While Gerges makes a compelling case for the role of Western intervention in the failure of democracy, he somewhat underplays the role of domestic political factors in shaping the Middle East’s development. Overall, the book provides valuable insights into the consequences of foreign intervention and the ongoing instability in the region, offering a refreshing critique of the idea that the Middle East’s instability is solely due to internal factors like culture and religion.