جامعه شناسی ذوق ادبی

by Levin Ludwig Schücking, فریدون بدره‌ای (Translator)

کتاب جامعه شناسی ذوق ادبی اثر لوین شوکینگ، کتابی کوچک، قدیمی ولی پرمعناست. به‌گفته شوکینگ «روح زمانه» وجود ندارد و اگر هست روح‌های زمانه است. این روح‌ها را من و شما (به‌عنوان خواننده)، ناشرین، منتقدان، سازمان‌های دولتی و غیردولتی، گروه‌های اجتماعی مختف، انجمن‌های ادبی، باشگاه‌ها، شب شعرها، و صدها نهاد دیگر مانند آن‌ها که در روزگار ما فراوان است، می‌آفرینیم و خود نیز از آن خبر نداریم. مائیم که به‌عنوان «گروه‌های فشار» همچون اهرمی، سبک و شیوه‌ای یا شاعری را برمی‌کشیم و به‌عنوان سبک نو، روش نو و غیره و غیره به خورد خلق‌الله می‌دهیم، ولی همین‌که فشار اهرم به جهاتی فرو می‌افتد، های‌وهوی‌ها می‌نشیند و از آن همه برآمدگان تنی معدود در اوج می‌مانند و از آن همه شیوه‌ها و سبک‌ها یکی جا می‌افتد و باقی می‌ماند.
از خواندن کتاب شوکینگ آدمی فرامی‌گیرد که بیهوده به شاعران و نویسندگان دوران کهن به‌خاطر وابستگی‌شان به دربارها و دستگاه‌های توانگری به چشم حقارت ننگرد، زیرا در آن دوران خریدار متاع ادب جز اینان نبودند.
از خواندن کتاب شوکینگ آدمی فرامی‌گیرد که درباره سبک‌ها و شیوه‌های ادبی و هنری، و جنگ کهنه و نو، و شعر سپید و شعر کهن جوش و خروش راه نیندازد. بگذارد غوغاها، که گاه غوغایی دروغین است که «دستگاه‌های تبلیغاتی»، «بادمجان دورقاب‌چین‌ها» و «گروه‌های هم‌دست» به‌وجود آورده‌اند فرونشیند، آب‌ها از آسیاب بیفتد آنگاه معلوم می‌شود که سبک ماندگار، شیوه پایدار و شاعر و نویسنده نامدار کیست.

Genres: Sociology, Literary Criticism

151 pages, Paperback

First published January 1, 1923

About the author

Levin Ludwig Schücking (nephew of the novelist Levin Schücking) was a German scholar of the English language and English literature. He was the major figure of his time in Germany in English studies, as professor at Leipzig University (he was the director of its English Department from 1925 to 1944). His book Die Soziologie der Literarischen Geschmacksbildung won international recognition.

Reviews

[amin akbari · Rating 4 out of 5]

به نام او

یک کتاب مختصر و بسیار مفید؛ به صورت اتفاقی در کتابفروشی انتشارات توس پیدایش کردم. از آن کتابهایی که متاسفانه به دلیل پخش نامناسب یا عدم اقبال کتاب دوستان هنوز هم نسخه‌های قدیمش موجود است و البته فرصت مناسبی‌ست که اهلش آن را با قیمت مناسب تهیه کنند. کتاب همانطور که از عنوانش می‌توان فهمید در رابطه با ذوق ادبی جامعه در بازه‌های زمانی مختلف است. لوین.ل.شوکینگ در این کتاب به بررسی تغییرات ذوق ادبی جامعه پرداخته است و عوامل موثر آن را برشمرده است و از این رو نکات بسیار مفید و کاربردی را بیان کرده است. نویسنده هرچند ذوق ادبی در جوامع غربی را مورد بررسی قرار داده است ولی نکاتی را گفته که تا حدود بسیار زیادی با دوره‌های تاریخ ادبیات سرزمین ما نیز قابل تطبیق است

بریده‌هایی از جامعه شناسی ذوق ادبی :

《همه اینها به یک پدیده واحد اشارت دارند، و آن این است که در هر دوره‌یِ معین، ذوق و سلیقه‌یِ معینی وجود دارد. این امر خود را به روشنی در سبکهای متغیر هنرهای زیبا نشان می‌دهد》

《هنر یک نوع لرزه‌نگار است که کوچکترین انحراف از نقطه‌یِ سکون و اعتدال فکری و عقلانی موجود را ثبت می‌کند》

《سراینده با پادشاه همسفر است نه به خاطر آنکه هر دو بر قله انسانیت می‌زیند، بلکه به خاطر آنکه پادشاه تنها کسی است که امکان حمایت از سراینده را در اختیار دارد. معنای این سخن آن است که شخص مورد حمایت، حمایت و پشتیبانی دریافت می‌دارد، و در نتیجه نباید در قبال آن وظیفه‌یِ خود را در حق‌شناسی و سپاس‌گزاری فراموش کند》

《جستجویِ نان، هنرمند را از مسیری که استعداد و قریحه‌اش به او نشان می‌دهد، دور می‌سازد》

《شناخته شدن و معروفیت به هنرمند بال می‌دهد، غفلت و ناشناختگی ممکن است به آسانی مانع پرواز او شود. به این ترتیب، تراژدی عدم موفقیت در این واقعیت نیست که هنرمند خلاق نمی‌تواند از اثر آفرینش خود بهره‌ور شود، بلکه در قیچی کردن بالهای او قبل از پریدن است. برای عده زیادی از مردم نخستین شرط اعتماد به نفس، اعتماد دیگران است》

《یکی از نخستین افراد مشهور ادبیات جدید که به ضرورت تبلیغ در این دنیای بطی‌الذهن پی برد، سروانتس کبیر بود. وی که می‌ترسید مبادا قسمت اول دن کیشوت چنانکه شایسته آن است شناخته نشود، دستور داد رساله کوچکی چاپ و منتشر کنند به ظاهر در انتقاد کتاب》

《بازدیدِ روادیدِ مسافران قله شهرت با منتقد ادبی‌ست. وی را معمولا نیروی محرک اصلی در تاریخ ذوق ادبی می‌شمارند》

[سيامك محبوب · Rating 4 out of 5]

اين كتاب قديمي و فراموش شده، اثر مهمي در حوزه جامعه‌شناسي خواندن و ادبيات است كه به زبان فارسي ترجمه شده است. اين كتاب كوشش دارد نشان دهد كه آنچه به عنوان اثر ادبي در دوره‌هاي مختلف شناخته مي‌شود نه بر مبناي طبيعت ذاتي اثر ادبي است بلكه بر مبناي ذوق حاكم بر زمانه خويش كه محصول يك گروه اجتماعي خاص است. در يك دوره نويسنده وابسته به پاداشي است كه از حاكم دريافت ميكند در نتيجه اثر ادبي بخشي از ذوق پاداش‌دهنده ميشود. در دوره‌اي ديگر ناشر به جاي حاكم مي‌نشيند و بر مي‌گزيند كه چه چيز چاپ و شود چه چيز چاپ نشود و ذوق او مي‌شود ذوق معيار. گرچه ناشر در كار خود به فكر انتخاب خرديداران نيز هست و بايد آنها را نيز قانع كند كه اثر را بخرند.
در نهايت اين اثر نشان ميدهد كه چگونه نهادهاي اجتماعي مانند مدرسه، كتابخانه و ... تبديل ميشوند به ابزارهايي كه سليقه ادبي زمانه خود را بازتوليد ميكنند.

[Josué Cantorán · Rating 3 out of 5]

Ahora que se pusieron a "discutir", con puros argumentos pueriles, los cruces entre capitalismo y goce estético, quise regresar a este libro que debí leer en la universidad pero nunca terminé (hasta hoy). Schücking examina desde una mirada sociológica la formación del gusto literario en una determinada época. Se pregunta qué es lo ocasiona que en determinado contexto exista un gusto predominante por ciertos valores estéticos u otros. Por qué, incluso, las obras que son bien valoradas a lo largo de distintas épocas, lo son por razones distintas en cada una. Analiza cómo se dio el cambio, en términos de confirmación del gusto literario, de los sistemas de mecenazgo a cuando a finales del siglo XX se instaura la figura del editor. También pasa de manera muy breve por la importancia del crítico y de la universidad en la confirmación del gusto y del canon. Es un texto interesante aunque siento que no ahonda demasiado en las preguntas que se plantea. Otro aspecto que me distanció es que utiliza ejemplos europeos de obras y autores que no conozco. Cómo sea, siento que es un buen libro para iniciar a la reflexión de este tema. Y que hay que estudiar antes de burlarse de las opiniones de los demás. Lol

[Bahman Bahman]

"به‌گفته شوکینگ روح زمانه وجود ندارد و اگر هست روح‌های زمانه است. این روح‌ها را من و شما، ناشرین، منتقدان، سازمان‌های دولتی و غیردولتی، گروه‌های اجتماعی مختف، انجمن‌های ادبی، باشگاه‌ها، شب‌ شعرها، و صدها نهاد دیگر مانند آنها که در روزگار ما فراوان است، می‌آفرینیم و خود نیز از آن خبر نداریم. مائیم که به‌عنوان گروه‌های فشار همچون اهرمی، سبک و شیوه‌ای یا شاعری را برمی‌کشیم و به‌عنوان سبک نو، روش نو و غیره و غیره به خورد خلق‌الله می‌دهیم، ولی همین‌که فشار اهرم به جهاتی فرو می‌افتد، های‌وهوی‌ها می‌نشیند و از آن همه برآمدگان تنی معدود در اوج می‌مانند و از آن همه شیوه‌ها و سبک‌ها یکی جا می‌افتد و باقی می‌ماند."

[Gerardo Daniel Jiménez · Rating 3 out of 5]

Buen ensayo. Es un libro que trata de forma cronológica y un tanto anecdótica la evolución del gusto literario moderno desde distintos puntos de vista, por ejemplo, la influencia de las editoriales, las tertulias, los periódicos, la personalidad de los escritores, etcétera. A estas alturas me imagino que el libro ya es bibliografía desactualizada, sin embargo, creo que se sostiene más que bien como una introducción a la sociología de la literatura.

[Mike Ceballos · Rating 4 out of 5]

En este ensayo del alemán Schüking, uno puedo entender las raíces históricas de lo que significa el gusto literario, así como el devenimiento de su transformación a lo largo de varios siglos. De una manera clara, se delinean los elementos iniciales del gusto, que comienzan con la aristocracia y terminan con las exigencias de un grupo o público influenciado por un ámbito social y una época que reclaman un tipo de literatura acorde a su tiempo.
Vale la pena leer la sección dedicada a los críticos literarios, que tuvieron durante mucho tiempo, el poder de decisión de lo que puede ser una gran obra o no. En la actualidad, el sistema mediático tiene más impacto que un conjunto de personas con un amplio bagaje cultural, de ahí el éxito de los Best-Sellers. Para cerrar, se realiza un pequeño análisis de la influencia escolar en nuestra decisión del gusto o la ausencia del mismo.