Oogsprong. Een verhaal over zien en niet zien

by Bernke Klein Zandvoort

Wanneer haar nicht na het verlies van haar oog fantoombeelden begint te zien, gaat Bernke Klein Zandvoort op zoek naar wat die beelden ons over onze blik vertellen. Ze vraagt zich af wat een geestesoog precies is, wat het betekent om als vrouw oogstrelend te moeten zijn en wat we van middeleeuwse zichttheorieën kunnen leren. En hoe sturen de woorden die we aan beelden geven onze waarneming van de wereld?

Als rode draad in het weefsel vervlecht ze het persoonlijke verhaal van haar nicht met de levensverhalen van een aantal vrouwen die over (on)zichtbaarheid gaan. Ook ontleedt ze haar eigen ongemak over het kijken en bekeken worden.

Oogsprong is een wervelende vertelling over zien en niet zien – een even intieme en poëtische als heldere beschouwing over de maakbaarheid van onze blik.

272 pages, Paperback

Published April 14, 2026

Reviews

[Mirjam Kooiman]

Zoveel zinnen onderstreept. Om te herhalen tot ik ze onthoud. Haar boek sluimert tussen proza en poëzie - proëzie?

Dit boek is een vertelling. Observaties die consistent voortvloeien: je leest werkelijk een gedachtegang. Of zoals Bernke Klein Zandvoort het zelf op haar mooist weet te verwoorden:

‘Woorden die we als lenzen op onze ogen zetten en waarmee we de wereld waarnemen. Woorden die in taal gestolde zienswijzen zijn. Door te werken met woorden kan je het proces omkeren: het glas smelten tot de wereld weer vloeibaar in je handen ligt.’

[Chantal]

'... het voelt alsof er opnieuw iets wordt verstomd, door het ongemak met een paaiende beweging terug de geschiedenis in te strijken... ' (pg. 224)
De schoonheid van de woorden verplichtte me om dit boek traag te lezen, de zinnen te laten binnen komen aan hun eigen tempo. Zeer sterk proza debuut en een absolute aanrader!

[Martijn Nicolaas]

Vanuit het verlies van het oog van haar oudere nicht en goede vriendin, filosofeert Klein Zandvoort over kijken, ogen en zien en waaiert ze uit naar de plek van vrouwen in de samenleving. Dat doet ze in een zoekende taal die ook mooie woordvondsten oplevert. Erg plezierig om de schrijfster in haar meanderende gedachtes te volgen.

[Willem Fintelman]

Grammaticaal meestal correct

[Sanne Lolkema]

ironisch om een boek over zien en niet-zien te lezen alsof dat verder niets betekent

[Jeroen]

Graag gelezen over de tante, veel nieuwe dingen geleerd over onderzoek naar perceptie(s van mensen over perceptie), totaal gefascineerd door de passage over Von Bingen. Maar: als geheel was het mij vaak ook te kabbelend, met te weinig spanningsboog, en in filosofische zin misschien ook wat te saai - want dat we het kijken niet kunnen vertrouwen als basis voor een gedeelde beleving van de werkelijkheid, dat weet ik nu zo onderhand wel (en nee, dat is natuurlijk niet de kern van dit boek, maar redeneringen in deze trant staan er wel verdomd vaak in)

[Nathalie]

‘Er was een tijd waarin werd gedacht dat wanneer iemand overleed, het laatst gezien beeld in de ogen werd bewaard.’

De achternicht (en vriendin) van de auteur verliest door plotselinge ziekte een oog, wat een fascinatie aanwakkert bij Klein Zandvoort — ze besluit een boek te schrijven met reflecties over kijken en gezien worden, wat leidt tot duizend-en-een aanverwante bespiegelingen.

Het boek is bij vlagen zeer interessant — vooral wanneer fenomenen, historische personen en symboliek uiteengezet worden. Dat gezegd hebbende, was het boek mij te meanderend, te aftastend, en op momenten ook neigend naar het clichématige (‘beelden zijn tatoeages van licht’). Waar ik ook niet helemaal de vinger op kon leggen: in hoeverre heeft de auteur zich de traumatische levensgebeurtenis van haar achternicht toegeëigend? Soms werd het verschil tussen steun of hulp bieden aan haar achternicht en research voor haar nieuwe boek in mijn ogen troebel.

2.5 ster naar boven afgerond.

[Wies Blaauw]

Ongelofelijk rauw en ontroerend, maar ook super leerzaam. Ik heb zo ontzettend veel zinnen uit dit boek opgeschreven en onderstreept, bijna een heel schriftje vol.
Niet het makkelijkste boek om te lezen, maar het is wel 1000% de moeite waard.

[Yasmin]

‘Mijn ogen hebben nog nooit honger gehad.’