Oostende, de zomer van 1936

by Mark Schaevers

Over hoofdsteden waar bekende kunstenaars en schrijvers een veilig heenkomen zochten op de vlucht voor het nazisme is al heel veel geschreven: Parijs, New York, Moskou, Amsterdam. Veel minder bekend is dat ook Oostende daar even bij hoorde. Irmgard Keun, Egon Erwin Kisch, Joseph Roth, Stefan Zweig en andere grote Duitstalige schrijvers van het interbellum - de meesten van hen Joods - ontvluchtten het vaderland al ver voor de oorlog uitbrak. Hun wegen kruisten elkaar in Oostende. Hoe verging het deze mensen, bijna allen bevriend met elkaar? Mark Schaevers onderzoekt deze geschiedenis in Oostende, de zomer van 1936, dat nu in een derde, herziene druk verschijnt. Hij schreef een spannende en sfeervolle reconstructie van een zomer aan zee, onheilszwanger, zeker voor de lezer die de toekomst kent, maar ook vol vriendschap en passie, gedreven gesprekken, plannen, hoop en vrees.

Genres: Nonfiction, History

144 pages, Paperback

First published January 1, 2001

About the author

Mark Schaevers (1956) werkt als journalist voor het weekblad Humo. Hij debuteerde in 1994 met Atlas. In 2015 verscheen Orgelman, een biografie van de schilder Felix Nussbaum, een door Hitler vernietigd kunstenaar. Het boek werd bekroond met de Gouden Boekenuil 2015 en genomineerd voor de ECI Literatuurprijs 2015.
In 2004 presenteerde Schaevers in Groepsportret het beste uit Claus’ interviews en in 2011 stelde hij De wolken. Uit de geheime laden van Hugo Claus samen. In 2018 verscheen Het verdriet staat niet alleen. Een leven in verhalen.

Reviews

[Benny · Rating 3 out of 5]

In 2015 won Mark Schaevers de Gouden Boekenuil met Orgelman, zijn fenomenale naslagwerk over Felix Nussbaum. Op de vlucht voor de nazi’s verbleef die Duitse schilder een tijdlang in Oostende, en hij was lang niet de enige vluchteling daar!

Ook Joseph Roth, Stefan Zweig, Irmgard Keun, Christopher Isherwood, Arthur Koestler en nog andere (voornamelijk Duitstalige) schrijvers en kunstenaars uit het interbellum zochten in 1936 hun toevlucht op de terrasjes van de mondaine Belgische badstad.

Over dat bonte allegaartje publiceerde Schaevers in 2001 al Oostende, de zomer van 1936. Na het succes van Orgelman werd dat boekje heruitgebracht. Tot groot plezier van de groeiende schare fans van Jospeh Roth vooral.

Oostende, de zomer van 1936 vertelt min of meer hetzelfde verhaal als Ostende. 1936, Sommer der Freundschaft, de naslagroman (?) die de Duitse auteur Volker Weidermann schreef over de bekendste terrasjesklanten aldaar: Joseph Roth en Stefan Zweig. De gelijkenis tussen beide titels is hoogst opmerkelijk trouwens.

Beide boekjes bieden een boeiend referentiekader voor al wie in de genoemde schrijvers geïnteresseerd is. Tal van archieffoto’s maken dit naslagwerk extra aantrekkelijk, maar de tekst zelf blijft vrij droog. Nergens duikt de schrijver psychologisch de diepte in, Schaevers bewaart de afstand van een journalistiek vorser en daardoor is Oostende, de zomer van 1936 (anders dan zijn prijsbeest Orgelman) waarschijnlijk te specialistisch om een breder publiek aan te spreken.

En Felix Nussbaum? Die schittert door zijn afwezigheid. Zelfs binnen het emigrantenmilieu blijft hij een outsider. Waarschijnlijk had hij gewoon niet de poen om terrasjes te doen.

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Kleine studie van de Duitse literatoren en agitatoren die in 1936 Nazi-Duitsland ontvluchten en tijdelijk onderdak vonden in Oostende en omgeving. Bevat enkele mooie en vooral ontluisterende portretteringen van Stefan Zweig en Joseph Roth, maar al bij al bleef ik een beetje op mijn honger.. Eerder een vingeroefening dan een voldragen studie.

[De Ongeletterde · Rating 3 out of 5]

Mark Schaevers, die je kan kennen van zijn bekroonde biografie van Felix Nussbaum, beschrijft hoe in 1936 in de zomer enkele belangrijke figuren uit de Duitse interbellumliteratuur elkaar ontmoeten in Oostende. Via allerlei verbanden komen de ballingen (ze zijn allen gevlucht uit nazi-Duitsland na Hitlers verkiezingsoverwinnig vanwege hun Joodse achtergrond, hun communistische gedachtengoed,...) elkaar daar tegen en nét die verbanden én de consequenties van hun ontmoetingen worden door de auteur haarfijn uit de doeken gedaan. Van de genoemde auteurs kende ik enkel Stefan Zweig (ik las zijn "Schaaknovelle") en Joseph Roth (van wie ik nog niks las, maar zijn "Radeztkymars" staat op mijn to-read-lijst) en toch slaagt de auteur erin mij ook warm te maken voor de andere figuren en soms zelfs voor hun werk.

[Luc De Coster · Rating 2 out of 5]

Verdienstelijk boekje over dat merkwaardige jaar in Oostende waar een hele rist Duitsers (Joden & andere) die op de vlucht waren voor de Nazi's zich ophield in Oostende. Geeft een goed beeld van hoe moeilijk deze mensen het hadden om zich emotioneel en practisch staande te houden. En zij waren dan nog de gelukkigen die wat naam en faam hadden en soms wat konden rekenen op internationale steun.

Voer voor liefhebbers van Roth & Zweig en het artistieke leven tijdens het interbellum. Of van Oostende natuurlijk.

[looneybooks79 · Rating 3 out of 5]

https://looneybooks79.blog/2024/04/16...

[Bert · Rating 3 out of 5]

Wanneer een aantal van de grootste Duitstalige schrijvers een veilig onderkomen zoeken in Oostende komt die hier zo weinig gekende literaire traditie ineens heel dichtbij. Het is een dun boekje, dit historisch onderzoek van Schaevers, maar de inhoud is zo rijk. En intens. In één ruk heb ik het uitgelezen. Een bijzondere kennismaking met een aantal schrijvers die voorheen slechts belletjes in de verte deden rinkelen. Ik was al geboeid geraakt door Zweig en een aantal andere Duitstalige schrijvers, nu wil ik enkel nog meer ontdekken. En lezen.

[Laurent De Maertelaer · Rating 3 out of 5]

Boeiend en sfeervol relaas over enkele beruchte Joodse emigranten (Roth, Keun, Zweig, Kisch, etc.) die in 1936 hun heil zochten in Oostende en Brussel. De anekdotes en citaten vliegen je om de oren, maar Schaevers weet de touwtjes strak in handen te houden en vertelt met een vloeiende natuurlijkheid. Vooral liefhebbers van de heilige drinker Joseph Roth zullen smullen van een kleine zee aan informatie. Derde, herziene druk (oorspronkelijke uitgave uit 2001 al).

[Kris Minne · Rating 4 out of 5]

Goed gedocumenteerd en volledig in lijn met een van mijn huidige interesses: de dagelijkse beslommeringen van vluchtelingen. Hier Duitse/Oostenrijkse/Joodse schrijvers (waaronder Stefan Zweig en Joseph Roth) aangewaaid in de zomer van 1936 in Oostende.

[Vincent Schenkeveld · Rating 3 out of 5]

Onsamenhangende interessante flarden.

[Lex Poot]

Wonder how much it plagiarized the German book.

[K. · Rating 3 out of 5]

Geen idee dat Stefan Zweig (De wereld van gisteren) en Joseph Roth (Radetzky mars) n Oostende verbleven. Interessant, foto's geven een aardig tijdsbeeld.

[Dirk Vandenberghe · Rating 4 out of 5]

Mooi kleinood over het verblijf van de de (meestal) Joodse "emigrantenschrijvers" tijdens het interbellum aan de Vlaamse kust. Knappe reconstructie van de verhoudingen tussen Stefan Zweig, Joseph Roth, Egon Erwin Kisch en anderen.

[Harald · Rating 5 out of 5]

Writers in a time of crisis just before the disaster.
Wow! A nearly perfect book about writers on the brink of disaster. A group of German-language writers meets in the summer of 1936 in the Belgian seaside town of Ostend, not so much to bathe, but to write and discuss. Their books are already banned in Hitler's Germany. Weidermann particularly deals with the two most famous authors: Joseph Roth and Stefan Zweig, both Jewish writers from the former Austria-Hungary. The two have a very close relationship, which is evident from the exchange of letters between them. They collaborate and argue, but Roth depends on Zweig for practical and financial help.

The writers in Ostend are scattered to all winds after the summer of 1936. Several die early. Roth in Paris 1939, Zweig in Brazil 1942. Their books are still read.

The correspondence between Roth and Zweig is collected in Joseph Roth: a life in letters, edited by Michael Hofmann.

My review is based on the Norwegian translation published by Cappelen 2019.

[Aletta · Rating 1 out of 5]

Chaotisch - mogelijk even chaotisch als de tijd zelf, maar gaf me niet het gevoel dat ik meer over de hoofdpersonen te weten kwam.
Joseph Roth, Stephan Zweig, Irmgard Keun, de Tollers, Koestler, eva

[Eddy Galle · Rating 3 out of 5]

leuk tussendoortje, zeker wanneer je niet vertrouwd bent met Duitse literatuur