«Κι όλα τα κακά σκορπά...»

by Τζένη Μαστοράκη

Κυκλοφορεί από την «Άγρα» ένα σπουδαίο ξεχασμένο έργο του 2001 της ποιήτριας Τζένης Μαστοράκη, που προστίθεται στα τέσσερα βιβλία της που δημοσίευσε εν ζωή. Το έργο είχε πρωτοδημοσιευτεί το 2002 από τον Γιώργο Κορδομενίδη στο περιοδικό Εντευκτήριο της Θεσσαλονίκης.

Όπως όλη η σπουδαία ποίηση, έθαλλε και η δική της: χωρίς ίχνος ιδεολογική αδιακρισία και κατεβαίνοντας ακόμη πιο βαθιά μέσα στον άνθρωπο, ξαναπλασμένον τώρα ολόκληρο από το αμύθητο μισό του. Για μένα ( αλλά δεν πιστεύω πως ισχύει μόνο για μένα ), η Τζένη Μαστοράκη είναι η καλύτερη ποιήτρια της νεότερης Ελλάδας. – Δ.Κ.

KAI ΤO ΚΑΚΟ; Όταν κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου και δεν υπάρχει ποιός θα σε φυλάξει. Το κακό δεν είναι έννοια, δεν είναι καν ιδέα, αλλά πράγμα, φόβος ακατέργαστος, που αναδύεται από τα βαθύτερα κοιτάσματα του ύπνου και της στέρησης και σέρνεται μέσα στα όνειρα, εκεί όπου έννοια και πράγμα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Εκεί πάλι βρίσκονται, αν σκύψεις να τα δεις και τα πιάσεις από χάμω, λόγια ξόρκια από παμπάλαιες διαθήκες, ψίχουλα και πετραδάκια που τ’ άφησαν πίσω τους όσοι πλανήθηκαν στο σκοτεινό δάσος και χάθηκαν στη νύχτα της ψυχής, σκόρπιες ψηφίδες μύθων. Μυθοποιός λοιπόν και ελευθερώτρια παγιδευμένων φαντασμάτων, νυχτερινή και φεγγαροντυμένη· μυθοποιός που άλλον τέτοιο ή άλλην τέτοια δεν έχουμε στην ελληνική ποίηση. Μυθοποιός, γιατί μονάχα ο μύθος μπορεί να πλαισιώσει το κακό, να το μιλήσει και να το σκορπίσει στον άνεμο. Όταν το κακό δεν χωράει σε μύθους, τότε νικά, τότε σε κατακυριεύει.

Ποιά έγκατα, ποιά βίωση βαθύτερη του φόβου, και ο λόγος πάντα άπεφθος ; Ο ρυθμός, ο ανεύρετος ρυθμός του κόσμου, αυτός φυλάγει απ’ το κακό αφού κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου. Ο ρυθμός είναι το ξόρκι για όσα δεν εξαγοράζονται, το κέρμα που κρατάς σφιχτά στα δόντια για να φτάσεις στον βυθό, εκεί όπου μόνο οι τολμηροί αυτοδύτες κατεβαίνουν ασυνόδευτοι, κι ύστερα πάλι ν’ ανεβείς, αν είσαι από τους τυχερούς. Και ρυθμός είναι η ανθρώπινη ανάσα, ο μιλημένος μύθος, ο άλλος τρόπος ν’ αναπνέουμε που μας τον μάθαιναν τα ποιήματα, σχεδόν μια ευεργεσία. Αλλά οι ποιητές εκείνον τον καιρό ήταν αθάνατοι.

– ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΨΑΛΗΣ, από το Επίμετρο της έκδοσης

48 pages, Paperback

First published April 1, 2026

About the author

Η Τζένη Μαστοράκη (English: Jenny Mastoraki) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949. Σπούδασε βυζαντινή και μεσαιωνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με ένα ποίημά της που περιλήφθηκε στην "Αντι-ανθολογία" του Δημήτρη Ιατρόπουλου, το 1971. Την επόμενη χρονιά τα ποιήματά της κίνησαν το ενδιαφέρον του Γιάννη Ρίτσου και της Νανάς Καλλιανέση, και εκδόθηκε από τον "Κέδρο" το πρώτο της βιβλίο, "Διόδια", με τίτλο που επέλεξε ο ποιητής. Έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα τέσσερα βιβλία ποίησης ("Διόδια", 1972, "Το σόι", 1978, "Ιστορίες για τα βαθιά", 1983 και "Μ' ένα στεφάνι φως", 1989), με το τελευταίο βιβλίο της, εμπνευσμένο από το έργο του Δ. Σολωμού, να έχει συγκεντρώσει την καθολική, σχεδόν, αποδοχή κριτικής και κοινού και να έχει επαινεθεί, μεταξύ άλλων, για την αριστοτεχνική χρήση της ελληνικής γλώσσας (Γ. Π. Σαββίδης) και της μυθοποιητικής παράδοσης (Δ. Μαρωνίτης). Τα ποιήματά της μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες και δημοσιεύθηκαν σε ανθολογίες και περιοδικά. Η διευθύντρια του προγράμματος ελληνικών σπουδών στο Columbia University της Νέας Υόρκης, Karen Van Dyck, αφιερώνει στη Τζένη Μαστοράκη ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίου της "Η Κασσάνδρα και οι λογοκριτές" (1998), θεωρώντας την "μία από τις κορυφαίες ποιήτριες και μεταφράστριες της Ελλάδας".

Δεινή μεταφράστρια, η Τζένη Μαστοράκη έχει μεταφράσει συγγραφείς πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως οι Τζέι-Ντι Σάλιντζερ, Κάρσον ΜακΚάλερς, Ελίας Κανέττι, Χάινριχ Μπελ, Χάινριχ φον Κλάιστ, Καρλ Μαρξ, Κάρλο Γκολντόνι, Έντγκαρ Άλαν Πόε, Άπτον Σίνκλαιρ, Λιούις Κάρολ, Τζόρτζιο Μανγκανέλλι, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Χάρολντ Πίντερ, Σάρα Κέην, Μιγέλ δε Θερβάντες, Χάουαρντ Μπάρκερ, Πωλ Σουήζι, Άγκνες Χέλερ, κι ακόμη τον "Πετροτσουλούφη" του Χάινριχ Χόφμαν και παραμύθια των Αδελφών Γκριμ. Το 1989 τιμήθηκε με το Thornton Niven Wilder Prize του Columbia University (Translation Center) για το σύνολο του μεταφραστικού της έργου και το 1992 με το ειδικό βραβείο του ΙΒΒΥ (International Board on Books for Young People) για τη μετάφραση του παιδικού βιβλίου "Ο ταξιδιώτης της αυγής", του Σι-Ες Λιούις (εκδόσεις Kέδρος).

Reviews

[Leonidas Moumouris]

Δεν ήξερα τι εστί Τζένη Μαστοράκη. Ακόμα δεν ξέρω. Γι αυτό θα διαβάσω και το υπόλοιπο σύντομο έργο της.
Είναι κάτι απροσδιόριστο που έχει μείνει στο μυαλό μου εδώ και δύο μέρες που το διάβασα. Και αυτό μερικές φορές είναι καλύτερο απ'το να πεις, μου άρεσε.

[ιφιγένεια παπούλη]

«είναι ένας πόλεμος ο ύπνος των παιδιών.»
*
«είναι αλλιώτικη η προστακτική των προσευχών. θα πει πως όλα κρέμονται από μία κλωστή.»

κι από το (λαμπερό) επίμετρο: «ένα ευγενές εμπόριο λέξεων» / «λέξεις από τον βίο της ελληνικής γλώσσας, που ακόμα ντρεπόμαστε να της εξομολογηθούμε την αγάπη μας.»

[αννα σγουρου · Rating 4 out of 5]

"Τι σκέφτομαι και τι φοβάμαι πριν κοιμηθώ,
αφού κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι μου"

"Κακό είναι εκείνο που του μιλάς και σωπαίνει."
"Δεν έχει ούτε ένα συννεφάκι ν΄ακουμπήσουν."
"Είναι κακό ο πόνος. Και η τιμωρία. Και η συγγνώμη;"

..κι από το αντάξιο "Στεφάνι για την Τ.Μ." του Δ.Κ.: "Μυθοποιός, γιατί μονάχα ο μύθος μπορεί να πλαισιώσει το κακό, να το μιλήσει και να το σκορπίσει στον άνεμο. Όταν το κακό δεν χωράει σε μύθους, τότε νικά, τότε σε κατακυριεύει."

[Nikoletta · Rating 4 out of 5]

Καμιά χαμένη αγάπη δεν μπορεί να χάνεται μόνο μία φορά.
Γιατί καμία χαμένη αγάπη δεν πεθαίνει. Ούτε θέλει.

[Θοδωρής Παπαγεωργίου · Rating 4 out of 5]

«Και είδον. Και είδον. Ο πόνος πρέπει να έχει κάποιο δίδαγμα»