Το ΕΑΜ και η εποχή του

by Γιώργος Μαργαρίτης

- Τι ήταν και τι ήθελε το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ);
- Μέσα σε ποιες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες γεννήθηκε και αναπτύχθηκε;
- Ποιος ήταν ο ρόλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας στη συγκρότηση και τη μαζική του ανάπτυξη;
- Και, τελικά, γιατί το ΕΑΜ υπήρξε ένα βαθιά επαναστατικό κίνημα;

Σε αυτά τα ερωτήματα —και σε πολλά ακόμη— επιχειρεί να δώσει απαντήσεις το παρόν βιβλίο, με τρόπο άμεσο, σαφή και προσιτό. Ξεπερνά τα όρια ενός αμιγώς ακαδημαϊκού έργου, ανοίγοντας διάλογο με ένα ευρύ και πολυδιάστατο αναγνωστικό κοινό. Μέσα από τη μεθοδική δομή και τη διεισδυτική ανάλυση του συγγραφέα, ακόμη και όσοι έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την ιστορία της συγκεκριμένης περιόδου μπορούν να την προσεγγίσουν με ευκολία και ουσιαστική κατανόηση.

Η παρούσα έκδοση αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που φωτίζει μια από τις πιο καθοριστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Σύντομα θα ακολουθήσουν άλλοι δύο τόμοι που θα εστιάσουν στη δημιουργία και τη δράση του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ), στον ρόλο του στη δημιουργία του κράτους Ελεύθερης Ελλάδας, καθώς και στη σύγκρουση για την εξουσία πριν και μετά την Απελευθέρωση − μέχρι τη μεγάλη μάχη της Αθήνας.

192 pages, Paperback

First published May 5, 2026

About the author

Ο Γιώργος Μαργαρίτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Νίκαιας, στη Γαλλία, όπου το 1981 ανακηρύχθηκε διδάκτορας. Δίδαξε «Σύγχρονη Πολιτική και Κοινωνική Ιστορία» στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης από το 2004, ενώ τα προηγούμενα είκοσι χρόνια εργαζόταν επίσης ως καθηγητής Ιστορίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Έχει πάρει μέρος ως εισηγητής σε πολλά επιστημονικά συνέδρια ενώ έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σε ελληνικά και ξένα περιοδικά σχετικά με την περίοδο της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης και συμμετάσχει σε συλλογικά πονήματα.

Reviews

[Μιχάλης Παπαχατζάκης · Rating 5 out of 5]

Όλα όσα συναντήσει κάποιος σε χρονογραφήματα της εποχής, αφηγήσεις και απομνημονεύματα, λογοτεχνικά κείμενα, δοκίμια και επίσημα έγγραφα θα τα βρει συμπυκνωμένα σε μια συνεκτικότατη εξιστόρηση των συνθηκών της Κατοχής και της δημιουργίας ενός από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά λαϊκά κινήματα της Ευρώπης, του ΕΑΜ. Αποτελεί το πρώτο από τα τρία βιβλία (τα άλλα δυο πρόκειται να εκδοθούν) που πραγματεύονται την εθνική εαμική αντίσταση. Τα άλλα δυο αφορούν ειδικά τον στρατό του, τον ΕΛΑΣ, και τη σύγκρουση αργότερα για την εξουσία στην προς απελευθέρωση Ελλάδα.

Η μελέτη του καθηγητή Μαργαρίτη δείχνει πως βήμα-βήμα διαμορφώθηκε η συγκρότηση της αντίστασης, η δημιουργία της Ελεύθερης Ελλάδας (εκτεταμένες αυτοδιοικούμενες περιοχές ήδη από τα τέλη του 1943), εξετάζει την στάση των κατοχικών και των δωσιλογικών αρχών και του αγγλικού παράγοντα, μα κυρίως δείχνει το πως το ΕΑΜ και οι θεσμοί του ουσιαστικά γεννήθηκαν από κάτω, από τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικράτησαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Ουσιαστικά εξετάζει τις συνθήκες διαβίωσης του ελληνικού λαού, το πέρασμα από τον αγώνα επιβίωσης στον αγώνα εγκαθίδρυσης λαϊκής αυτοδιοίκησης και εξουσίας και την επίδραση που είχε σ'αυτό το ΕΑΜ καθοδηγούμενο από το ΚΚΕ.

Το ιστορικό δοκίμιο χωρίζει την περίοδο της Κατοχής σε περιόδους, ανάλογα με τη θέση στην οποία βρέθηκε ο ελληνικός λαός, και δείχνει το πέρασμα των φάσεων που είναι και φάσεις του αντιστασιακού κινήματος- καθώς και την αλληλεπίδραση αυτών. Παρουσιάζει τις φάσεις και των κατοχικών διοικήσεων υπό την εξουσία των γερμανών, αλλά και της πολιτικής της εξόριστης κυβέρνησης υπό την εξουσία των εγγλέζων. Κυρίως όμως παρουσιάζεται μια ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ή και πλήρως επεξηγημένη εικόνα για την κατάσταση στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής.

[Thomas Spyri · Rating 4 out of 5]

Μια πολυ καλη αναλυση του περιβαλλοντος της Κατοχης μεσα απο το οποιο αναδυθηκε το ΕΑΜ και γιατι αυτο αναμεσα σε ολα τα αντιστασιακα κινηματα, πρωταγωνιστησε διατηρωνταε και εντονο πολιτικο χαρακτηρα.