ایرانی ماندن و جهانی شدن

by جلیل دوستخواه

ایرانی ی امروز، هر اندازه هم که بر سویه های ایرانی ی مَنِش و کُنِش ِ خود و مُرده ریگ فرهنگی ی دیرینه اش، تأکید بورزد، تا هنگامی که جهانی نشود، دچار نابه هنجاری ی تاریخی/ نابه هنگامی/ ناهمزمانی (anachronism) است و چنین می نماید که همچون کالبدی مومیایی شده، از روزگاری کهن، بدین زمان آورده شده باشد. چنین موجودی– در بهترین حالت – تنها به کار ِ نگاهداری در موزه و یا تالار پژوهشهای کالبدشناختی می خورد و پیوندی زنده و انداموار با مردم این عصر ندارد. شایان یادآوری است که رویکرد به گفتمان ِ ایرانی ماندن و جهانی شدن ، دریافت تازه ای در روزگار ما نیست. نیاکان ما از دیرباز، این امر را یک خویشکاری‌ی انسانی و میهنی می شناخته و در گفتار و کردار، بدان پای بند بوده اند. سه هزاره ی پیش از این، زرتشت ِ سپیتمان، راهبر ِ مردمان به اندیشه و گفتار و کردار ِ نیک، پای بند به این پیمان بوده و همگان را بدان فراخوانده است. در هزاره های پس از روزگار آن فرزانه ی دیرینه نیز، دهها تن از برگزیدگان و نامداران ِ گستره ی فرهنگ و ادب و هنر، از فردوسی تا امروز، در هزاران برگ از اثرهای جاودانه شان، همین رویکرد را به هزار زبان بازنموده و همگان را بدان فراخوانده اند. بلند آوازگی و ارجمندی ی این گنج شایگان ، در چشم ِایرانیان و جُزایرانیان و این همه کار و کوشش برای دریافت و شناخت وشناساندن این مرده ریگ سده ها و هزاره ها، انگیزه ای جز همین ایرانی ماندن و جهانی شدن ، نداشته است.

738 pages, Paperback

First published March 1, 2015

About the author

جلیل دوستخواه در سال ۱۳۱۲ خورشیدی در اصفهان زاده‌شد. دوره‌های مکتب و دبستان و دبیرستان و دانش‌سرای مقدّماتی را در همان‌شهر گذرانید و از سال ۱۳۳۱ به‌خدمت آموزگاری در روستاها پرداخت.
در سال ۱۳۳۶ به دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران پذیرفته‌شد و تا سال ۱۳۴۴ درسهای دوره‌های لیسانس و دکترای زبان و ادبیات فارسی را با موفّقیّت گذرانید.
در سال‌های ۱۳۳۹–۱۳۴۲ به‌دعوت زنده‌یاد «استاد دکتر محمّد معین» در کار تألیف و تدوین بخشی از «لغت‌نامهٔ دهخدا» (حرف «ر») و سامان‌بخشی پاره‌یی از مادّه‌های ادبی «فرهنگ فارسی» شرکت‌کرد. در همین‌سال‌ها به‌دعوت استاد زنده‌یاد «ابراهیم پورداود» کار نگارش گزیده‌یی از «گزارش اوستا» را برعهده‌گرفت که برآیند آن «اوستا/نامهٔ مینوی‌ی آیین زرتشت» از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۶ شش‌بار به‌چاپ‌رسید.
دوستخواه پایان‌نامهٔ دانشگاهی‌ی خود را زیر عنوان «آیین پهلوانی در ایران باستان»، در سال ۱۳۴۷ از تصویب گروه استادان راهنما در دانشگاه تهران گذرانید و ازآن‌پس، بیشتر فرصت و نیروی پژوهشی خود را در ایران‌شناسی و شاهنامه‌پژوهی به‌کاربرد.
از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۶۹ در دانشگاه اصفهان و چهار دانشگاه دیگر در ایران و بیرون‌از ایران، در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد، به‌تدریس اشتغال‌ورزید.
گزارش متن کامل همهٔ بخش‌های بازماندهٔ «اوستا» (کتاب کنونی) همراه‌با پژوهش‌در جنبه‌های گوناگون اوستاشناسی، دنبالهٔ خطّ پژوهش‌های دوستخواه در فرهنگ کهن ایرانی است‌که آن‌را در سال ۱۳۶۴ برای گرامی‌داشت یکصدمین‌زادروز «استاد ابراهیم پورداود» منتشرکرد.