What do you think?
Rate this book
Augustinus de Afrikaan: Een biografie
332 pages, Kindle Edition
Published May 12, 2026
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
August 2, 2026
Op zich een pakkende biografie van Augustinus. Vanwege zijn grote rol in het (vroege) christendom zijn veel dingen uit zijn leven wel bekend. In deze biografie wordt Augustinus mooi in de bredere context van de afnemende Romeinse macht geplaatst.
De titel belooft naar mijn zin meer dan dat je in het boek te lezen krijgt. Augustinus' afkomst speelde zeker een rol, maar voor zijn theologie is dat niet meer dan een nuanceverschil.
De titel belooft naar mijn zin meer dan dat je in het boek te lezen krijgt. Augustinus' afkomst speelde zeker een rol, maar voor zijn theologie is dat niet meer dan een nuanceverschil.
June 20, 2026
De kerkvader Augustinus werd in 354 geboren in het Noord-Afrikaanse Thagaste. Vandaag de dag heet deze plaats Souk Ahras en ligt het in Algerije, vlak bij de grens met Tunesië. Augustinus groeide in Noord-Afrika op. Op zijn 29e vertrekt Augustinus naar Italië om carrière te maken: eerst in Rome en later in Milaan. Na zijn bekering in 386 komt het plan om weer naar Afrika terug te gaan. Na 5 jaar verblijf in Italië keert Augustinus weer terug naar Afrika, om daar de rest van zijn leven te blijven.
Catherine Conybeare, hoogleraar Geesteswetenschappen en Klassieke Oudheid aan het Bryn Mawr College (Pennsylvania) schreef een biografie waarin ze het Afrikaanse aspect van Augustinus’ leven benadrukt. Volgens Conybeare werkt de Afrikaanse achtergrond van Augustinus in zijn preken en boeken door. Augustinus’ moeder Monnica was mogelijk van Berberse afkomst. Hoewel Noord-Afrika voor het Romeinse Rijk een belangrijk onderdeel was vanwege de voedselvoorziening werd er neergekeken op Afrika en de mensen uit Afrika. Wie het wilde maken moest naar Italië gaan. Na een aantal jaren van lesgeven in Carthago vertrok Augustinus daarom eerst naar Rome en later door naar Milaan. In Rome en Milaan viel het Afrikaanse accent waarmee Augustinus sprak op. Augustinus was zich ook bewust dat zijn afkomst anders was. Toen hij op school de Aeneas moest leren, identificeerde hij zich niet met de hoofdpersoon Aeneas, maar met Dido, de koningin van Carthago.
Na zijn bekering in Milaan keerde Augustinus terug naar Afrika om leefgemeenschap op te richten. Hij wordt echter tot hulpbisschop en in 395 tot bisschop van Hippo benoemd. Als bisschop raakt hij betrokken bij de kerkelijke discussies in Noord-Afrika. Zo is de kerk geen eenheid maar gescheurd. Conybeare noemt deze twee gescheiden kerken de Afrikaanse kerk en de kerk in Afrika. De kerk in Afrika is de katholieke kerk, de kerk waarvan Augustinus bisschop is geworden. De Afrikaanse kerk is de kerk die ook wel de Donatisten worden genoemd. Aan de basis van de scheuring ligt een verschil in visie tussen hoe men aankeek tegen christenen die ten tijde van vervolging hun geloof vaarwel zeiden. De Afrikaanse kerk wilde een zuivere kerk zijn en erkende niet de gelovigen en de bisschoppen die tijdelijk hun geloof vaarwel zeiden. De Afrikaanse kerk wilde radicaal zuiver zijn, maar kreeg ook iets chauvinistisch: Christus had een speciale band met Afrika. Met behulp van de Romeinse overheid kon de scheuring uiteindelijk opgeheven worden, omdat de Afrikaanse kerk gedwongen opging in de kerk in Afrika.
De Afrikaanse kerk stond dichter bij de Afrikaanse bevolking. Door de taal en door de rituelen die ze hadden. Augustinus sprak geen Punisch, maar verwerkte wel Punische woorden in zijn preek om dichter bij de mensen te komen. Ook zocht hij bewust naar voorgangers die ook Punisch konden spreken om zo de Afrikaanse kerk wind uit de zeilen te halen.
Doordat Augustinus zich niet alleen Romein maar ook Afrikaan voelde, was voor hem de schok minder groot toen in 410 Rome werd geplunderd door de Vandalen. Gegoede families vluchtten uit Italië weg en kwamen in Afrika aan. Het verhaal ging rondzingen dat de val van Rome te wijten was aan de opkomst van het christendom. Daarop begint Augustinus aan De stad Gods. Volgens Conybeare is de toon van de eerste 3 boeken van dit werk zo fel, dat je daaraan merkt wat de discussies van Augustinus in Afrika waren. Als Afrikaan had hij een zekere afstand tot Rome en was daarom minder geschokt door de val van de stad. Tegenover een vaste stad als verblijfplaats ging Augustinus verder op het spoor van pelgrimage: we zijn hier als pelgrims op deze aarde, onderweg naar een betere bestemming.
In zijn laatste jaren raakte Augustinus betrokken in een ingrijpende discussie met Pelagius. In de leer van Pelagius zag hij het christelijk geloof zoals hij dat leerde in gevaar komen. Pelagius speelde in de discussie ook op de man en maakte Augustinus’ achtergrond belachelijk: hij noemde Augustinus denigrerend ‘de Punische man’.
In 430 overlijdt Augustinus. Eeuwen later worden zijn botten meegenomen naar Pavia, waar ze bijgezet werden.
Conybeare schreef een biografie die bij tijd en wijle spannend is om te lezen. Wel kent de biografie geregeld waardeoordelen over wat Augustinus doet of zegt. Deze waardeoordelen maken de biografie minder sterk. Conybeare is niet de eerste die de Afrikaanse achtergrond van Augustinus benadrukt: de Cubaans-Amerikaanse kerkhistoricus Justo L. Gonzalez ging haar voor. Hoewel het boek van Gonzalez in de literatuurlijst wordt vermeld, maakt Conybeare nergens duidelijk hoe zij zich verhoudt tot het boek van Gonzalez.
Recensie voor de Veluwse Kerkbode
Catherine Conybeare, hoogleraar Geesteswetenschappen en Klassieke Oudheid aan het Bryn Mawr College (Pennsylvania) schreef een biografie waarin ze het Afrikaanse aspect van Augustinus’ leven benadrukt. Volgens Conybeare werkt de Afrikaanse achtergrond van Augustinus in zijn preken en boeken door. Augustinus’ moeder Monnica was mogelijk van Berberse afkomst. Hoewel Noord-Afrika voor het Romeinse Rijk een belangrijk onderdeel was vanwege de voedselvoorziening werd er neergekeken op Afrika en de mensen uit Afrika. Wie het wilde maken moest naar Italië gaan. Na een aantal jaren van lesgeven in Carthago vertrok Augustinus daarom eerst naar Rome en later door naar Milaan. In Rome en Milaan viel het Afrikaanse accent waarmee Augustinus sprak op. Augustinus was zich ook bewust dat zijn afkomst anders was. Toen hij op school de Aeneas moest leren, identificeerde hij zich niet met de hoofdpersoon Aeneas, maar met Dido, de koningin van Carthago.
Na zijn bekering in Milaan keerde Augustinus terug naar Afrika om leefgemeenschap op te richten. Hij wordt echter tot hulpbisschop en in 395 tot bisschop van Hippo benoemd. Als bisschop raakt hij betrokken bij de kerkelijke discussies in Noord-Afrika. Zo is de kerk geen eenheid maar gescheurd. Conybeare noemt deze twee gescheiden kerken de Afrikaanse kerk en de kerk in Afrika. De kerk in Afrika is de katholieke kerk, de kerk waarvan Augustinus bisschop is geworden. De Afrikaanse kerk is de kerk die ook wel de Donatisten worden genoemd. Aan de basis van de scheuring ligt een verschil in visie tussen hoe men aankeek tegen christenen die ten tijde van vervolging hun geloof vaarwel zeiden. De Afrikaanse kerk wilde een zuivere kerk zijn en erkende niet de gelovigen en de bisschoppen die tijdelijk hun geloof vaarwel zeiden. De Afrikaanse kerk wilde radicaal zuiver zijn, maar kreeg ook iets chauvinistisch: Christus had een speciale band met Afrika. Met behulp van de Romeinse overheid kon de scheuring uiteindelijk opgeheven worden, omdat de Afrikaanse kerk gedwongen opging in de kerk in Afrika.
De Afrikaanse kerk stond dichter bij de Afrikaanse bevolking. Door de taal en door de rituelen die ze hadden. Augustinus sprak geen Punisch, maar verwerkte wel Punische woorden in zijn preek om dichter bij de mensen te komen. Ook zocht hij bewust naar voorgangers die ook Punisch konden spreken om zo de Afrikaanse kerk wind uit de zeilen te halen.
Doordat Augustinus zich niet alleen Romein maar ook Afrikaan voelde, was voor hem de schok minder groot toen in 410 Rome werd geplunderd door de Vandalen. Gegoede families vluchtten uit Italië weg en kwamen in Afrika aan. Het verhaal ging rondzingen dat de val van Rome te wijten was aan de opkomst van het christendom. Daarop begint Augustinus aan De stad Gods. Volgens Conybeare is de toon van de eerste 3 boeken van dit werk zo fel, dat je daaraan merkt wat de discussies van Augustinus in Afrika waren. Als Afrikaan had hij een zekere afstand tot Rome en was daarom minder geschokt door de val van de stad. Tegenover een vaste stad als verblijfplaats ging Augustinus verder op het spoor van pelgrimage: we zijn hier als pelgrims op deze aarde, onderweg naar een betere bestemming.
In zijn laatste jaren raakte Augustinus betrokken in een ingrijpende discussie met Pelagius. In de leer van Pelagius zag hij het christelijk geloof zoals hij dat leerde in gevaar komen. Pelagius speelde in de discussie ook op de man en maakte Augustinus’ achtergrond belachelijk: hij noemde Augustinus denigrerend ‘de Punische man’.
In 430 overlijdt Augustinus. Eeuwen later worden zijn botten meegenomen naar Pavia, waar ze bijgezet werden.
Conybeare schreef een biografie die bij tijd en wijle spannend is om te lezen. Wel kent de biografie geregeld waardeoordelen over wat Augustinus doet of zegt. Deze waardeoordelen maken de biografie minder sterk. Conybeare is niet de eerste die de Afrikaanse achtergrond van Augustinus benadrukt: de Cubaans-Amerikaanse kerkhistoricus Justo L. Gonzalez ging haar voor. Hoewel het boek van Gonzalez in de literatuurlijst wordt vermeld, maakt Conybeare nergens duidelijk hoe zij zich verhoudt tot het boek van Gonzalez.
Recensie voor de Veluwse Kerkbode
October 12, 2026
Blog n.a.v. ‘Augustinus de Afrikaan’ van Catherine Conybeare
Een biografie van Augustinus, maar dan wel met een specifieke invalshoek – dat is dit boek, en de titel zegt het precies: ‘Augustinus de Afrikaan’. Augustinus werd geboren als Afrikaan, en leefde ook het grootste deel van zijn leven in Noord-Afrika. Ook zijn scherpste theologische debatten voerde hij met theologen en kerkleiders in Noord-Afrika.
Voor mij een leerzaam boek, ook al is de schrijfstijl niet heel erg soepel.
“Augustinus de Afrikaan, de man in zijn eigen milieu, is uit beeld verdwenen. (…) De ruzies waarin Augustinus verzeild raakte, de bondgenootschappen die hij sloot, de intellectuele en filosofische standpunten die hij aanhing – alleemaal werden ze beïnvloed door het feit dat hij een Afrikaan was.”
“Met uitzondering van vijf onrustige jaren in Italië bracht Augustinus zijn hele leven door in Noord-Afrika, in de kustgebieden van het huidige Algerije en Tunesië. Hij werd in het jaar 354 na Christus geboren als zoon van een Berberse moeder en een Romeinse vader. (…) in 391 streek hij neer in Hippo, het huidige Annabe, aan de Algerijnse kust. Daar stichtte hij een klooster waarin hij eerst monnik en later bisschop was. Hippo zou de rest van zijn leven zijn thuisbasis blijven. Augustinus stierf in het jaar 430.”
“Carthago was verreweg de belangrijkste stad in de Afrikaanse wereld van Augustinus, maar ze werd altijd achtervolgd door het feit dat ze aan Rome was onderworpen.”
Augustinus de Italiaan
“De invloed van Ambrosius enerzijds en die van Monnica anderzijds duwden hem richting het christendom, maar hij aarzelde om de sprong te maken. (…) Hij probeerde zichzelf ertoe te zetten om de genoegens van seks – zijn grootste verleiding – op te geven, zodat hij zich echt aan het christendom kon toewijden.”
“Bisschop Ambrosius doopte Augustinus, Alypius en Adeodatus op het paasfeest van 387.”
“Terug in Thagaste bevond Augustinus zich in een soort niemandsland tussen zijn wereldlijke carrière en zijn christelijke leven. (…) Voor Augustinus vormde zijn zoon Adeodatus het hart van zijn toekomstvisie, maar plotseling werd deze toekomst verwoest. Net toen ze zich in dit nieuwe leven hadden gesetteld werd Adeodatus ziek en overleed hij.”
“Het was 391 na Christus en het christendom had zich razendsnel verspreid door de landen rond de Middellandse Zee. (…) Vooral in Noord-Afrika nam het aantal bisschopszetels toe. (…) Valerius wijdde hem ter plekke tot presbyter – oftewel priester.”
“Het schrijven van Belijdenissen was pas echt een nieuwe start voor Augustinus. In dat werk bracht hij de verscheidene draden van zijn leven bij elkaar.”
“Augustinus’ strijd tegen de Afrikaanse kerk was een van de grootste en bitterste conflicten van zijn leven. (…) Hij trok energiek ten strijde tegen de donatisten, met gedetailleerde en lange betogen, en een enorm aantal brieven, preken en verhandelingen.”
“Het is een bittere waarheid: Augustinus de Afrikaan streed tegen de Afrikaanse kerk. Hij bespotte haar aanhangers omdat ze dachten dat het bijbelse principe ‘de laatsten zullen de eersten zijn’ op henzelf van toepassing was.”
“De Afrikaanse kerk droeg bij aan zijn ontwikkeling tot gezaghebbende exegeet wiens woorden door de eeuwen heen hebben geklonken. (…) Fundamenteel belichaamde de Afrikaanse kerk een verlangen onder haar leden naar een centrale en speciale plek voor Afrika. (…) Doordat hij was gedoopt in Milaan en het roomse christendom had omarmd was Augustinus het lokale Afrikaanse christendom en zijn tradities gaan aanvallen. (…) Hij geloofde in een kerk die over de hele wereld was verspreid.”
“Het Concilie van Carthago bekrachtigde in 411 een keizerlijk edict tegen de Afrikaanse kerk, waarna gedwongen bekeringen volgden. De kerk in Afrika – de kerk van Augustinus – kwam als overwinnaar uit de strijd, althans juridisch gezien.”
“Het plaatselijke geweld is een van de meest omstreden onderwerpen in de duistere geschiedenis van Augustinus’ strijd met de Afrikaanse kerk.”
“Het is moeilijk om de zoekende, twijfelende, liefdevolle auteur van Belijdenissen te rijmen met de scherpe en dominante auteur van de eerdere anti-donatistische preken en brieven.”
“Wat opvalt aan Augustinus’ preken is dat zijn referentiekader zo plattelands was.”
“Hij diepte het idee van een vreemdelingenstad van God uit en slaagde erin het huidige leven en de toekomstige hoop met elkaar te verbinden en zijn volk het gevoel te geven dat er zowel aards welzijn als een hemelse bestemming mogelijk was. (…) Augustinus maakte van een diep heimweegevoel een reddingsgeschenk van Gods genade.”
“Augustinus had het idee ontwikkeld dat we allemaal altijd vreemdelingen zijn, totdat we ons ‘aan het einde zonder einde’ in de eeuwige stad bevinden.”
“In het begin van de jaren 440 kwam een nieuwe ketterij op, het pelagianisme, en Augustinus zag al snel in hoe rampzalig deze theologie zou zijn voor het christendom waarin hij geloofde. (…) Pelagius negeerde genade ten gunste van de vrije wil. Augustinus was vastbesloten om aan te tonen dat Gods genade in alles een rol speelde, inclusief in de vrije wil zelf.”
“Het christendom had gezegevierd als de religie van het rijk – waar Augustinus een belangrijke hand in had gehad – maar de toekomst van het rijk zelf was uiterst onzeker te noemen. (…) Augustinus’ eigen regio in Afrika viel al snel in handen van de Vandalen.”
“Hij stierf zoals hij had geleefd – als Afrikaan en Romein.”
Een biografie van Augustinus, maar dan wel met een specifieke invalshoek – dat is dit boek, en de titel zegt het precies: ‘Augustinus de Afrikaan’. Augustinus werd geboren als Afrikaan, en leefde ook het grootste deel van zijn leven in Noord-Afrika. Ook zijn scherpste theologische debatten voerde hij met theologen en kerkleiders in Noord-Afrika.
Voor mij een leerzaam boek, ook al is de schrijfstijl niet heel erg soepel.
“Augustinus de Afrikaan, de man in zijn eigen milieu, is uit beeld verdwenen. (…) De ruzies waarin Augustinus verzeild raakte, de bondgenootschappen die hij sloot, de intellectuele en filosofische standpunten die hij aanhing – alleemaal werden ze beïnvloed door het feit dat hij een Afrikaan was.”
“Met uitzondering van vijf onrustige jaren in Italië bracht Augustinus zijn hele leven door in Noord-Afrika, in de kustgebieden van het huidige Algerije en Tunesië. Hij werd in het jaar 354 na Christus geboren als zoon van een Berberse moeder en een Romeinse vader. (…) in 391 streek hij neer in Hippo, het huidige Annabe, aan de Algerijnse kust. Daar stichtte hij een klooster waarin hij eerst monnik en later bisschop was. Hippo zou de rest van zijn leven zijn thuisbasis blijven. Augustinus stierf in het jaar 430.”
“Carthago was verreweg de belangrijkste stad in de Afrikaanse wereld van Augustinus, maar ze werd altijd achtervolgd door het feit dat ze aan Rome was onderworpen.”
Augustinus de Italiaan
“De invloed van Ambrosius enerzijds en die van Monnica anderzijds duwden hem richting het christendom, maar hij aarzelde om de sprong te maken. (…) Hij probeerde zichzelf ertoe te zetten om de genoegens van seks – zijn grootste verleiding – op te geven, zodat hij zich echt aan het christendom kon toewijden.”
“Bisschop Ambrosius doopte Augustinus, Alypius en Adeodatus op het paasfeest van 387.”
“Terug in Thagaste bevond Augustinus zich in een soort niemandsland tussen zijn wereldlijke carrière en zijn christelijke leven. (…) Voor Augustinus vormde zijn zoon Adeodatus het hart van zijn toekomstvisie, maar plotseling werd deze toekomst verwoest. Net toen ze zich in dit nieuwe leven hadden gesetteld werd Adeodatus ziek en overleed hij.”
“Het was 391 na Christus en het christendom had zich razendsnel verspreid door de landen rond de Middellandse Zee. (…) Vooral in Noord-Afrika nam het aantal bisschopszetels toe. (…) Valerius wijdde hem ter plekke tot presbyter – oftewel priester.”
“Het schrijven van Belijdenissen was pas echt een nieuwe start voor Augustinus. In dat werk bracht hij de verscheidene draden van zijn leven bij elkaar.”
“Augustinus’ strijd tegen de Afrikaanse kerk was een van de grootste en bitterste conflicten van zijn leven. (…) Hij trok energiek ten strijde tegen de donatisten, met gedetailleerde en lange betogen, en een enorm aantal brieven, preken en verhandelingen.”
“Het is een bittere waarheid: Augustinus de Afrikaan streed tegen de Afrikaanse kerk. Hij bespotte haar aanhangers omdat ze dachten dat het bijbelse principe ‘de laatsten zullen de eersten zijn’ op henzelf van toepassing was.”
“De Afrikaanse kerk droeg bij aan zijn ontwikkeling tot gezaghebbende exegeet wiens woorden door de eeuwen heen hebben geklonken. (…) Fundamenteel belichaamde de Afrikaanse kerk een verlangen onder haar leden naar een centrale en speciale plek voor Afrika. (…) Doordat hij was gedoopt in Milaan en het roomse christendom had omarmd was Augustinus het lokale Afrikaanse christendom en zijn tradities gaan aanvallen. (…) Hij geloofde in een kerk die over de hele wereld was verspreid.”
“Het Concilie van Carthago bekrachtigde in 411 een keizerlijk edict tegen de Afrikaanse kerk, waarna gedwongen bekeringen volgden. De kerk in Afrika – de kerk van Augustinus – kwam als overwinnaar uit de strijd, althans juridisch gezien.”
“Het plaatselijke geweld is een van de meest omstreden onderwerpen in de duistere geschiedenis van Augustinus’ strijd met de Afrikaanse kerk.”
“Het is moeilijk om de zoekende, twijfelende, liefdevolle auteur van Belijdenissen te rijmen met de scherpe en dominante auteur van de eerdere anti-donatistische preken en brieven.”
“Wat opvalt aan Augustinus’ preken is dat zijn referentiekader zo plattelands was.”
“Hij diepte het idee van een vreemdelingenstad van God uit en slaagde erin het huidige leven en de toekomstige hoop met elkaar te verbinden en zijn volk het gevoel te geven dat er zowel aards welzijn als een hemelse bestemming mogelijk was. (…) Augustinus maakte van een diep heimweegevoel een reddingsgeschenk van Gods genade.”
“Augustinus had het idee ontwikkeld dat we allemaal altijd vreemdelingen zijn, totdat we ons ‘aan het einde zonder einde’ in de eeuwige stad bevinden.”
“In het begin van de jaren 440 kwam een nieuwe ketterij op, het pelagianisme, en Augustinus zag al snel in hoe rampzalig deze theologie zou zijn voor het christendom waarin hij geloofde. (…) Pelagius negeerde genade ten gunste van de vrije wil. Augustinus was vastbesloten om aan te tonen dat Gods genade in alles een rol speelde, inclusief in de vrije wil zelf.”
“Het christendom had gezegevierd als de religie van het rijk – waar Augustinus een belangrijke hand in had gehad – maar de toekomst van het rijk zelf was uiterst onzeker te noemen. (…) Augustinus’ eigen regio in Afrika viel al snel in handen van de Vandalen.”
“Hij stierf zoals hij had geleefd – als Afrikaan en Romein.”
November 3, 2026
*Augustinus de Afrikaan: Een biografie* offers an intriguing opportunity to explore Augustine through the historical and cultural context of his African origins. By placing his life within the world of late Roman North Africa, the biography invites readers to consider the experiences and intellectual traditions that helped shape one of the most influential figures in religious and philosophical history. This perspective encourages a broader understanding of Augustine's identity and the world in which his ideas developed.
The focus on Augustine's African heritage is particularly meaningful because his life connects several important strands of history, including religion, philosophy, culture, and the intellectual traditions of the ancient Mediterranean. Examining his background provides an opportunity to reflect on the relationship between personal identity and intellectual achievement, while bringing greater attention to the contributions of North African society to the history of Christian thought. The subject also encourages readers to reconsider how historical figures are understood when their cultural origins receive closer attention.
For readers interested in biography, ancient history, African history, theology, and intellectual history, this book offers a valuable perspective on Augustine's life and legacy. Its exploration of his African background adds an important dimension to the study of a thinker whose influence extended far beyond his own time. It is a compelling subject for anyone interested in discovering the cultural foundations behind influential ideas and understanding the historical world that helped shape Augustine's enduring place in history.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews