Nhật Bản Duy Tân 30 Năm

by Đào Trinh Nhất

Cuốn Nhật Bản duy tân 30 năm của tác giả Đào Trinh Nhất có thể được xem như một cuốn cẩm nang sử học dành cho những ai muốn tìm hiểu về Chính trị - Xã hội, đặc biệt đất nước, con người và văn hóa Nhật Bản, nhất là giai đoạn mà Nhật Bản thực hiện công cuộc duy tân.

“Thử mở hết lịch sử nhân loại ra mà coi, đông tây kim cổ, có quốc gia nào chỉ sửa sang thay đổi trong 30 năm mà được mới hẳn mặt mày, trở nên tốt đẹp, như là Nhật Bản hay không?”

Nhật Bản duy tân 30 năm sẽ giúp độc giả trả lời những câu hỏi như: Đâu là công cuộc duy tân ở Nhật Bản? Sự lột xác thần kỳ của Nhật Bản phải chăng là do may mắn? Nhật Bản đã làm những gì để có những thay đổi ngoạn mục, trở thành biểu tượng cho cả thế giới? Liệu rằng chúng ta có học hỏi được gì từ bài học duy tân của Nhật Bản hay không?

Cuốn sách văn học sử Nhật Bản này sẽ cho độc giả một cái nhìn toàn vẹn về một cường quốc nhỏ bé về địa lý nhưng vĩ đại về văn hóa - chính trị - xã hội.

"... Bao giờ đọc sử cũng là một điều cần dùng bổ ích cho sự học vấn, sự tiến hóa của người ta. Cuộc hưng vong suy thịnh của quốc gia dân tộc này, vẫn có thể do nơi sử học làm tấm gương nên soi hay là dấu xe nên tránh cho quốc gia dân tộc kia. Nếu muốn soi gương sáng, theo dấu hay, tự nhiên chúng ta nên biết chuyện Nhật Bản duy tân tự cường cũng như nên học sử Pháp quốc văn minh cách mạng, cũng là các nước tiến hóa hùng cường khác trong thiên hạ vậy". - Trích lời giới thiệu

Genres: History, Japan, Nonfiction, Historical

412 pages, Paperback

First published January 1, 1936

About the author

Tiên sinh họ Đào húy Trinh-Nhất sanh năm Canh Tí (1900) tại Thuận-Hóa (Trung-Việt), quán xã Thượng-phán, huyện Huỳnh-côi, tỉnh Thái-bình, mất trong một gian nhà nhỏ ở xóm Hòa-hưng, Sài-gòn, hồi chiều thứ sáu ngày 18 tháng giêng năm Tân-mão (23-11-1951, thọ 52 tuổi. Con trưởng cụ đình-nguyên nhị-giáp tiến-sĩ Đào-Nguyên-Phổ, rể cụ cử Lương-Ngọc-Quyến, sẵn thừa hưởng một gia giáo văn-học truyền-thống, tiên-sinh kiêm thông Hán-học, Pháp-học, thêm có văn tài, có sáng kiến, trong ngót 30 năm, đã để lại nhiều thành tích trong làng văn, làng báo.Tiên-sinh làm chủ bút, nếu không là chủ bút thì cũng là một phụ bút đắc lực cho nhiều nhật báo, tuần báo, tạp chí.

Từ năm 1920-1921, tiên-sinh bắt đầu bước vào làng báo, biên tập Hữu-thanh tạp-chí và Thực-nghiệp dân-báo.

Rồi làm Trung-hòa nhật báo cơ quan ngôn-luận của nhà Chung. Sau đó làm báo Đông-Pháp tức là phần phụ trương viết bằng Việt ngữ của tờ báo Pháp France Indochine.

Năm 1924-1925 vào Nam, làm sôi nổi dư luận Lục-tỉnh bằng cuốn Thế-lực khách-trú và vấn-đề di-dân vào Nam-kỳ.

Năm 1925-1926, tiên-sinh du-học Pháp. Năm 1929 về nước, ở luôn trong Nam làm báo, làm sách cho đến năm1939 bị trục xuất về Bắc.

Trong khoảng 10 năm đó, ở Sài-Gòn, tiên sinh đã làm báo Phụ-nữ tân văn, báo Công-luận, báo Thần-chung, báo Đuốc nhà Nam, báo Tân Văn, báo Việt-nam, báo Điễn-tin.

Sau hết là báo Mai, chính của tiên-sinh toàn quyền làm chủ (1937-1938).

Về Bắc, tiên-sinh làm báo Trung Bắc chủ nhật (1940-1945).

Tài nghệ năng lực làm báo của tiên-sinh bắt đầu xuất hiện rõ ràng ở báo Mai, để rồi phát triển dồi dào ở Trung-Bắc chủ nhật.

Sau năm 1945-1947, chạy loạn về, tiên-sinh làm báo Ngày mới, báo Việt thanh (Bắc), và đến năm 1948 làm báo Cải-tạo ở Hà-hội và sau thời-kỳ trở vào Gài-gòn làm trong bộ Ngoại-giao Nguyễn-Phan-Long (1949-1950), tiên-sinh viết nhiều bài lẻ tẻ ở báo Ánh sáng, báo Sài-gòn mới, báo Dân-thanh cho đến ngày lâm-chung.

Thời kỳ đặc sắc nhất trong đời làm báo của tiên-sinh là lúc làm báo Mai và Trung Bắc chủ nhật.

Từ phương diện tài liệu văn nghệ ở nội dung đến phương diện kỹ thuật ấn loát ở ngoại dung, ai cũng nhìn nhận tiên-sinh thật là một nhà báo có sáng kiến, có biệt tài làm cho một tờ báo nổi tiếng và hấp dẫn độc giả.

Tác phẩm của tiên-sinh :

Thế lực khách trú và vấn đề di dân vào Nam-kỳ.(Thụy ký - Hà-nội, 1924)

Thần tiên kinh (Dịch của A lan Kardec, 1930)

Nước Nhựt bổn 30 năm duy tân (Đắc-lập - Huế, 1936)

Cô Tư Hồng (1942)

Kẻ bán trời, Con quỷ phong lưu, Bùi thị Xuân

Lê văn Khôi (1941-1945)

Việt sử giai thoại (1943)

Vương An-Thạch (1943)

Con trời ngã xuống đất đen (1944)

Chu Trần tinh-hoa (1944)

Vương Dương Minh (1943-1945)

Reviews

[Linh · Rating 4 out of 5]

Quả thật đáng ngạc nhiên với tầm hiểu biết của tác giả, một người có thể viết một cuốn khảo cứu vừa công phu, súc tích lại dễ đọc, dễ hiểu như thế vào những năm 30 của thế kỷ 20.

[Duong Tan · Rating 5 out of 5]

Đây là một cuốn sách quan trọng đối với người làm giáo dục, đổi mới.
Thần kì Nhật bản và cách làm của người Nhật luôn là một chủ đề thú vị và đáng tìm hiểu đến nơi đến chốn. Cuốn này, cùng với "Khuyến học" và "Phúc ông tự truyện" của Yukichi mang đến cho chúng ta một cái nhìn sâu sắc và đầy cảm xúc trước công cuộc Duy Tân kì diệu của nước mặt trời mọc hơn một thế kỉ trước.
Khác với nhiều nhận định hiện nay về yếu tố thành công quyết định nhất tới cuộc Duy Tân là từ giáo dục hoặc từ một đấng minh quân có tên Minh Trị, một "người bên trong Duy Tân" - ngài Oukuma Shigenobu lại có tiếp cận hướng dài rộng hơn hẳn, và đề xuất nguyên nhân cho sự Duy Tân và thành công của nó nằm ở ba yếu tố:
1. Thần đạo (nối dõi thần quốc); 2. Địa lí thuận lợi hun đúc nên người Nhật; 3. Phong kiến (phân quyền kiểu Nhật) mài dũa tài trí nhân dân.
Cả ba yếu tố này thật hết sức đặc sắc Nhật Bản, Việt Nam ta không có. Như vậy xem ra cái sự "đồng chủng, đồng văn" chỉ là cái vẻ bề ngoài? Cái việc gán cho chúng ta một "dân tộc ăn đũa" để so với dân tộc Nhật Bản "cũng ăn đũa" liệu có là một sự "thấy sang bắt quàng"?
Cho nên, khi đặt vào bối cảnh thiên-địa-nhân-lịch-sử Nhật Bản thì người ta có thể thấy cái sự Duy Tân ấy khó lòng mà lặp lại ở một quốc gia khác. Cái "phần mềm Duy Tân" rất kén "phần cứng" để cài đặt. Người Nam ta suốt một trăm năm nay ngưỡng vọng Minh Trị Duy Tân, thậm chí định bắt chước nó, nhưng hình như ít nghiên cứu về nó, và ít thấy rằng không thể lặp lại nó?
***
Có một sự việc được tác giả Đào Trinh Nhân nhận xét rất thú vị ở cuốn sách xuất bản năm 1936 này, đó là "công phu giáo hóa" (để chỉ giáo dục) của Nhật khi Duy Tân gặp không ít khó khăn, gian khổ nhưng những người làm giáo dục không ngừng tiến lên phía trước, kể cả việc phải đổ máu; ngay cả khi trường công trường tư đồng loạt đóng cửa vì biến loạn xã hội thì trường Keio của người-đổi-mới Yukichi vẫn không bỏ một giờ học trong khi sĩ số cả trường chỉ còn 18 mống. Cái tinh thần ấy, phải gọi tên là "tinh thần Nhật". Nước Nam ta hình như không có?
***
Liên quan đến đổi giáo dục, tác giả họ Đào còn cung cấp một cái nhìn sâu sắc tài tình: nước Nhật dạo ấy không chỉ có việc "chính phủ giáo hóa" - tức công cuộc làm giáo dục của nhà nước, mà còn có "dân gian giáo hóa" - tức người dân tự giác mà đổi mới cái sự giáo dục (cái mà ngày nay chúng ta có thể gọi tên là "xã hội dân sự" tham gia cải cách giáo dục). Ông nhận xét: cái sự "dân gian giáo dục" ấy mới mạnh mẽ, rộng khắp và tác động chính tới sự chuyển biến của giáo dục Nhật Bản 30 năm Duy Tân và về sau nữa. Một trong những người từ cái khu vực dân sự ấy, ông Yukichi dù chưa từng làm "quan to" nhưng còn to hơn cả triều đình trong sự tác động tới sự thay đổi tư tưởng của cả một dân tộc.
Liệu nhận xét có giúp ta đề xuất thế này: cái việc xung phong liều chết của nhóm Cánh Buồm là cần phải được hoan nghênh, để còn nhiều nhóm khác nữa ra đời, để cho cái nền "dân gian giáo dục" phát huy hết sức mạnh của nó; còn cái "chính phủ giáo dục", cần biết rõ đâu là "lợi thế" của mình, đâu là "năng lực cốt lõi" của mình để tập trung làm đúng việc, tránh lan man?

[Phung Thanh · Rating 5 out of 5]

Một cuốn sách đáng đọc cho mọi nhà cải cách
Đặt một câu hỏi lớn vì sao Fukuzawa cải cách thành công còn Nguyễn Trường Tộ lại ê chề thất bại. Thiên thời, Địa lợi, Nhân hòa đã hội tụ hết ở nước Nhật rồi, nhận thức xã hội tương đối tốt, tầng lớp Samurai thất nghiệp chuyển qua kinh doanh làm nền tảng cho nền công thương nghiệp và dân chủ hóa xã hội. Hơn tất cả nước Nhật có một thứ mà không đâu có, một thứ đã khiến nước Nhật bứt tốc kinh khủng khiếp trong 30 năm chạy nhanh bằng các quốc gia phương tây trong 300 năm, đó là do đội ngũ tiên phong - giới tinh hoa của nước Nhật. Tất cả các cuộc cải cách trước đó trên thế giới đều từ trên xuống, cách mạng thì từ dưới lên, có mỗi Nhật đi từ giữa mà ra. Đội ngũ tiên phong này có tinh thần xây dụng xã hội văn minh còn hơn cả đội ngũ thượng tầng vua chúa bên trên, từ đó mới đảm bảo nhận thức xã hội thay đổi như kì vọng. Câu hỏi mà tôi đau đáu từ khi bắt đầu đọc đến khi đọc hết là: Việt Nam có bao nhiêu người dám dấn thân đóng góp dù chỉ cần là 0,01% công cuộc cải cách dân tộc. Đội ngũ tinh hoa của Nhật đã dám tiên phong như thế, chúng ta được nghe về Fukuzawa đã có chiến lược tốt ra sao rồi Thiên Hoàng Minh Trị là vị vua cấp tiến, quyết tâm xây dựng đất nước đến cùng chứ không bảo thủ và rụt rè như Tự Đức... nhưng quên mất Nhật Bản có hàng trăm người tinh hoa, có hàng vạn người có tinh thần vì Thiên quốc mà không cần xướng danh trong công cuộc cải cách này. Một lần nữa Thần Đạo và Phật Đạo lên ngôi, nước Nhật chuyển mình được là do mọi người đều có chung một hệ tư tưởng "chủ nghĩa dân tộc", họ làm mọi điều vì người Nhật - con cháu thần tộc. Người Việt thì sao? Người Việt đã yêu người Việt, đã vì người Việt, vì đất nước Việt phát triển giàu mạnh bền vững chưa? Liệu nó chỉ tồn tại trong thời chiến còn thời bình nó lặn mất tăm? Nếu câu trả lời là chưa có lẽ mọi công sức cải cách của những nhà cải cách chỉ như muối bỏ bể, có chăng chỉ là duy trì nền móng để có đội ngũ tiên phong sẵn sàng cải cách khi xã hội sẵn sàng thôi! Có tôi, có bạn, có chúng ta, mỗi người một niệm dựng xây đất nước, đất nước có giàu mạnh xã hội mới Độc lập, Tự do, Hạnh phúc...
Rare: 4.5*/5*

[Lữ Đoàn Đỏ · Rating 3 out of 5]

Thực sự là rất háo hức trước khi đọc cuốn này. Đọc xong cuốn Shogun muốn tìm hiểu thêm về Nhật, cuốn Shogun đó nói về giai đoạn đầu thời kì Mạc Phủ Edo, còn duy tân là giai đoạn cuối của thời Mạc Phủ khi Shogun trả lại quyền lực cho Thiên Hoàng. Đọc gần như là 1 sự nối tiếp từ những năm cuối 1600 tới những năm đầu 1900. Tới khi đọc thì hơi ngán cách kể, cách dùng câu từ của tác giả. Cũng từng đọc nhiều sách VN được viết hồi đầu thế kỉ XX do đủ lớp viết. Kiểu chữ cổ, nghĩa cổ, đọc có phong vị riêng. Nhưng Đào Trinh Nhất viết cứ như đang kể chuyện ở quán chè tàu, hơi tí là thấy trò chuyện với độc giả kiểu độc giả hẳn đã thấy rõ ở chương trên, rồi rất nhiều câu cảm xúc, cảm thán. Không phù hợp lắm mà thành thừa thãi, cắt gọn đi, không dùng từ thừa và lặp lại thì sách ổn hơn. Vẫn sẽ là 1 cuốn khảo cứu ok vì dữ liệu khá nhiều, đánh giá góc nhìn cũng có. Không rõ có phải do thời đó dân mình còn đọc ít nên phải viết kiểu kể chuyện nhắc lại nhiều lần hay vì lí do gì khác?

Sách tóm lược giai đoạn từ lúc tàu Mỹ vào đòi Mạc phủ tướng quân (Shogun) Tokugawa Ieyoshi mở cửa giao thương, dẫn tới việc Shogun quyết định trao lại quyền lực cho Thiên Hoàng Minh Trị (Meiji Tennou) để quyền lực tập trung tiện cải cách. Thiên Hoàng chỉ có hư vị không có chút thực quyền, vì lí do cụ thể gì mà Shogun Ieyoshi trả lại quyền lực vẫn thấy chưa rõ, nếu chỉ 1 lí do duy nhất là tiện cho ngoại giao và cải cách nghe vẫn gượng lắm. Một dòng tộc nắm giữ quyền lực gần 300 năm, nói bỏ là bỏ như cái giẻ rách như tác giả hết lời khen ngợi, dùng mắt người thường nhìn vẫn chưa ra. Kiểu như đột nhiên chúa Trịnh trả lại hết quyền cho vua Lê rồi ở ẩn. Khó hiểu. Nhưng những thành tựu mà dưới thời Thiên Hoàng Minh Trị làm được thì quá kinh ngạc. May mà từng đọc Shogun nên hiểu rõ được đời sống tinh thần của người Nhật trách nhiệm, trọng danh dự, khinh thường cái chết như nào. Một dân tộc như vậy thì số phận ấn định sẽ nhất định thành công thôi.

Cộng thêm lợi thế địa lý của Nhật, tài lãnh đạo và dùng người, 1 lớp tinh hoa dẫn đường khiến cho sự thay đổi diễn ra đồng bộ 1 cách quá chóng vánh đến mức khó tin. Năng lực sản xuất, chính trị, quân sự, văn học báo chí, giáo dục.. tất cả đều áp dụng những tinh túy của phương Tây, cái hay thì học, cái dở lọc bỏ, giữ lại những cái hay của mình. Vươn lên mạnh mẽ, đánh bại cả đế quốc Nga năm 1907. Sách viết năm 1936 lúc Nhật đang võ bị mạnh mẽ, chỉ mấy năm sau tham dự thế chiến II, nuốt gần hết Trung Hoa và Đông Á. Tới nỗi Mỹ dùng tới bom nguyên tử mới khiến Nhật Hoàng đầu hàng vô điều kiện. Từ đấy tới giờ Nhật phải chịu hiệp ước hạn chế trang bị vũ trang, an ninh sẽ do đồng minh là Mỹ đảm bảo, chỉ được phép có vài tàu phòng vệ đi tuần trên biển. Sau thế chiến II bị tàn phá tan hoang mà cũng mất có 20 năm Nhật lại vươn mình thành siêu cường. Thán phục. Người mình cũng muốn qua Nhật học hỏi nhưng phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục không đi được trọn vẹn vì các yếu tố nước Việt quá khác ở Nhật nên mô hình không áp dụng nổi. Quan trọng nhất là cốt lõi con người. Người Việt lươn lẹo, háo danh, hám lợi, không trọng danh dự và chữ tín, thêm tham sống ngại chết, sợ cường quyền. Bắt chước làm sao nổi chứ.

Đọc cũng hiểu và nắm được bối cảnh, diễn biến của giai đoạn nhảy vọt đó. Tác giả có nhiều ý tiếc nuối khi người mình không nắm bắt thời cơ và học hỏi để Âu hóa sớm hơn Nhật dù có rất nhiều điều kiện tiếp xúc thế giới phương Tây. Một bên thì người nào nhìn cũng kiêng dè nể sợ, 1 bên thì bị nước mạnh đè ra bóc. Nghĩ cũng hơi cám cảnh, nhưng con người ra sao thì số phận nó thế. Than thở trách ai giờ?

Sách đọc khô và chán chết. Vẫn là nội dung này nhưng lược gọn hơn, câu từ khác đi theo kiểu khoa học khảo cứu hơn thì đọc dễ hơn nhiều, cũng dễ nắm bắt hơn. Tác giả là người có tiếng và gia thế thời đó, cũng thuộc lớp tinh hoa rồi, kiến thức góc nhìn rộng nhưng diễn đạt hơi kiểu cách. 5/10.

[Hải Đăng · Rating 5 out of 5]

Công cuộc Duy Tân năm đó chỉ có thể xảy ra ở Nhật Bản bởi tất cả các yếu tố hội tụ để tạo nên sự thành công đó nó đã được thai nghén từ rất lâu, từ trong chính văn hoá, xã hội và từ trong chính những con người Nhật Bản.

[Hung Nguyen · Rating 3 out of 5]

Cuốn sử ký ghi chép lại một cách tường tận, chi tiết và vô cùng mạch lạc, rõ ràng về giai đoạn 30 năm đất nước Nhật Bản duy tân cải cách, thực hiện công cuộc "công phu giáo hóa". Tác giả với kiến thức và hiểu biết sâu sắc của mình đã góp phần lý giải sự tiến bộ vượt bậc trong một khoảng thời gian ngắn của đất nước và con người Nhật Bản về các mặt văn hóa, xã hội, giáo dục, chính trị và quân sự. Cuốn sách mặc dù được viết vào giữa những năm 30 của thế kỷ trước nhưng giá trị mà nó mang lại vẫn còn vẹn nguyên cho tới ngày nay.

Vả, trong thiên hạ chẳng có lẽ nào lấy cái tinh thần cũ ra mà làm được sự nghiệp mới bao giờ. Cải cách thì phải cải cách từ tinh thần, tức là học thuật tư tưởng.

[Phuc Bui · Rating 4 out of 5]

Đọc quyển sách này, bạn sẽ thấy tác giả không chỉ viết về những sự kiện diễn ra trong 30 năm Minh Trị duy tân (1866-1899), mà còn về nước Nhật từ thuở sơ khai mới dựng nước. Từ gốc gác dân tộc, vị trí địa lý đến cái tinh thần, trách nhiệm của dân đối với đất nước đã đưa Nhật Bản từ một nước phong kiến lên ngang hàng với các nước phương Tây chỉ trong vỏn vẹn nửa đời người. Điều mà chúng ta đã được hỏi mỗi ngày từ lớp 1 đến bây giờ câu trả lời vẫn là “thưa Bác, vẫn chưa!”.
Dân tộc Nhật Bản đã sẵn cái tính vì nước quên thân, phải giữ thân thể cũng như danh dự luôn trong sạch, sẵn sàng gạt cái chưa tốt đã theo đuổi hàng trăm năm để học hỏi cái mới tốt đẹp hơn. Từ tầng lớp nông dân đến quan lại quyền cao chức trọng, khi nguy biến sắp đến, vận nước sắp nguy, đều nhất nhất đồng lòng cùng nhau thay đổi.
Về cách trình bày nội dung quyển sách, tác giả Đào Trinh Nhất rất cẩn thận ghi đầy đủ tên gọi các địa danh, tên riêng của Nhật bằng từ Hán Việt lẫn Hán tự kế bên, giúp cho những ai đang học tiếng Nhật có thêm một lượng kiến thức bổ ích. Bên cạnh đó, biên tập viên còn ghi chú thêm Romaji của từ ngay bên cạnh. Tuy đôi chỗ còn chưa chính xác, thiếu trường âm nhưng vẫn giúp ích rất nhiều. Nguồn gốc chữ Hiragana, Katakana cũng được nhắc đến ở cuối quyển sách. Và với một chút hoài nghi, tò mò tự thân mình muốn tìm hiểu để rõ hơn về những mặt trái, những góc tối bên cạnh sự thay đổi thần kỳ này. Có lẽ sẽ được trả lời trong một quyển sách khác.

[Blue · Rating 4 out of 5]

"Âu hóa mặc lòng, Nhật Bản vẫn là Đông phương như ngàn năm trước"

Giọng của tác giả thật thủ thỉ dễ thương, tâm tình bỏ nhỏ rủ rỉ như kể chuyện cổ tích ngụ ngôn cho trẻ con trong nhà vậy đó, nên đôi khi có hơi lặp, và nhiều chỗ cũng nói sơ lược qua qua không đi vào chi tiết. Nhưng từ hồi xửa xưa mà đã có người nhìn xa trông rộng (ở thời điểm đó) biết thời biết thế, nhìn trước nguy cơ nên tìm tòi nghiên cứu sách vở để viết khai sáng cho dân tộc mình như vậy thật là đáng quý biết mấy. Tiếc là nước nhỏ, dân yếu, xứ sở dân tộc này vẫn không tránh khỏi cảnh bị xâu xé xâm lược.

p/s: Tâm trạng của mình (sau chục năm tiếp xúc với Nhật) cũng giống giống tác giả vậy đó, có ngưỡng mộ trầm trồ nhưng vẫn tỉnh táo soi nó trong dè chừng chứ không cuồng si mê như hồi nhỏ :v (cơ mà p407 "thuở nay họ chỉ thánh bắt chước, chớ không phát minh được gì" giờ sai quá sai, hic Nhật không còn là "thánh bắt chước" nữa mà người ta đã thành "thánh phát minh" luôn rồi)

p/s 2: Bắc Hải Đạo, Hải Sâm Uy, mấy tên tiếng Hán thật là hay quá đi T_T

[Linh Do · Rating 3 out of 5]

Cuốn sách cuối cùng được tặng từ ABG

Đọc xong cuốn này mình lại nhớ đến cuốn Những kẻ tiên phong, cái gì cũng có lý do của nó. Nhật bản hóa rồng cũng vậy. Cái cốt yếu của cuốn này trả lời cho những lý do đằng sau để Nhật Bản phát triển nhanh chóng trong thời Thiên hoàng Minh Trị. Tác giả dẫn người đọc đến từng lĩnh vực và chỉ ra những thành công, những con người đầu tiên mở đầu cho cái sự khai sáng sau này và lý do tại sao người Nhật làm được. Bên cạnh các câu chuyện về Nhật còn có sự so sánh với nước Nam ta, cho thấy nguyên do thất bại của nước mình, mình thiếu cái gì mà nước Nhật đã chuẩn bị đầy đủ. Chính vì vậy người Việt ta không khỏi cay mũi về thế hệ đi trước. Nhưng có được gì khi ăn mày quá khứ và trách móc cha ông, hãy tận dụng những thứ đã có trong tay mà sáng tạo phát triển, gây dựng những đổi thay cho bộ mặt nước nhà.

[Chí Công · Rating 4 out of 5]

Lời văn dễ đọc và gần gũi mặc dù có vài chỗ lặp đi lặp lại không cần thiết. Nhưng đã cho một cái nhìn khái quát và chi tiết về một giai đoạn chuyển mình quan trọng của nước Nhật. Có đọc mới hiểu được vì sao là nước Nhật chứ không phải nước Nam ta hay Trung Quốc mới xảy ra công cuộc duy tân tự cường mang tính quyết định ấy.

[Phat Duong · Rating 4 out of 5]

Cùng là những nước lạc hậu, chịu nhiều ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc, của Nho giáo: Trung Quốc, Việt Nam, Cao Ly (Triều Tiên + Hàn Quốc),... nhưng duy chỉ có Nhật Bản, vỏn vẹn 30 năm ngắn ngủi có thể vươn mình để sánh ngang với các cường quốc Âu Mỹ. Những yếu tố nào tạo nên sự phát triển thần kỳ đó?

Đọc mà ngẫm lại nước Việt mình đi nhé :v, Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách.

[Long Nguyễn · Rating 5 out of 5]

Trộm nghĩ ... Nhật Bản mất 30 năm để tiến hành Duy Tân thực sự (đấy là trong cái thời mà mọi thứ còn thiếu sót), nhưng họ làm được cốt là ở lòng dân một hướng.

Việt Nam mình thời này, muốn thay đổi cái gì đó để tiến bộ sao mà khó quá. Cốt cũng ở lòng dân một hướng, nhưng toàn hướng vào trong. Nghĩ cũng khó. Đành tự "tân" chính mình trước thôi.

[Le Tu · Rating 4 out of 5]

Tác giả viết bằng giọng văn như nói chuyện với người đọc, cung cấp thông tin rõ ràng, dễ hiểu. Mặc dù có những phần nội dung tác giả lặp lại nhiều lần, nhưng qua cuốn sách người đọc có thể hình dung được một thời kỳ phát triển quan trọng của nước Nhật. Cuốn sách xuất bản đã lâu vẫn có ý nghĩa đối với độc giả thời nay.

[Tiểu Lâm · Rating 2 out of 5]

Cuốn sách này đã phác thảo phần thảo diễn biến trong 30 năm duy tân tại Nhật Bản, đọc đặng nắm đại ý rồi đọc thêm các sách khác.

[Silvia · Rating 4 out of 5]

Đọc thấy tiêng tiếc cho nước mình khi ở những thời điểm then chốt của lịch sử lại toàn chẳng ý thức được gì mà hành động.

[Nguyễn Vy · Rating 3 out of 5]

Là một cuốn sách dễ đọc nhưng cũng dễ dàng có những nhận định không chuẩn

[Le Cuong · Rating 5 out of 5]

Một kho tri thức cực kì phong phú và mang lại nhiều giá trị dù trong mọi thời đại nào cho những người quan tâm đến văn hoá, nghệ thuật, lịch sử hùng cường của nước Nhật, và áp dụng những bài học đó cho bản thân & đất nước của mình. Sách sử của người Việt viết đã nhiều, nhưng mang giá trị thời đại và có ý nghĩa thực tiễn cao (đặc biệt trong thời kì Việt Nam trong gông cùm thực dân) thì đúng là chưa thấy bao giờ.