Dageraad, geschiedenis in ochtendlicht

by Guido van Hengel

’S OCHTENDS ZIET ALLES ER ANDERS UIT: het leven, de wereld, wijzelf. Bij het geluid van hanenkraaien en wekkerradio’s overdenken we het ritme, de belofte en het verlies van de tijd. Historicus en schrijver Guido van Hengel buigt zich in Dageraad over de metafoor van het morgenrood in de geschiedenis, en het verlangen naar een nieuw begin. Hij laat zich daarbij gidsen door uiteenlopende figuren zoals de schrijver Bruno Schulz, de filosoof Hannah Arendt, en de goddelijke Khepri – een mestkever die de rijzende zon verbeeldt. Deze geschiedenis in ochtendlicht voert langs Mesopotamische dromenduiders en Arabische astronomen, Russische schrijvers en Duitse SS-soldaten, makrelen en merels, Bulgaarse communisten en Britse magiërs, doemdenkers en heel veel beginners. Dageraad biedt verhalen, mysteriën, nachtmerries, marsen, oorlogen, zuiveringen en gezangen. Een rijk, erudiet en raadselachtig boek voor iedereen die wel eens wakker ligt van deze vreemde, nieuwe wereld.

275 pages, Paperback

Published June 2, 2026

About the author

Guido van Hengel is historicus, docent en schrijver van literaire non-fictie. Hij is hoofdredacteur van de Nederlandse Boekengids (The Dutch Review of Books) en redacteur van tijdschrift Donau (over Centraal en Oost-Europa) en Drawing the Times (over getekende journalistiek en comics).

Hij doceerde aan de Rijksuniversiteit Groningen (cultuurgeschiedenis, memory studies, eigentijdse geschiedenis), de Haagse Hogeschool (Europese politiek en beleid) en de Schrijversvakschool Amsterdam (essay en verhalende non-fictie).

Foto: Annaleen Louwes

Reviews

[Max Berendsen]

In één adem uitgelezen.

Ik kan "Dageraad" niet anders omschrijven als een waarlijke, papieren schatkamer. Guido van Hengel neemt je als lezer mee op een wonderbaarlijke reis door de werelden van Orpheus in het Rhodopengebergte, de traumatische jeugd van Günter Grass, een zeer ongemakkelijke visserstrip voor de Duitse Waddenkust, en nog vele andere plekken.

Centraal staat de rol die het aanbreken van de ochtend speelt in de geschiedenis. Iets dat tegelijkertijd zowel een nieuw begin, alsook een einde kan zijn.

Een hoogst originele essaybundel die de lezer op een magistrale manier aan het denken zet over onze totaal uit controle draaiende wereld.

[Mari Janssen]

Een zeldzaam boek dat ik het liefst in stukjes wil snijden en iedere dag fragmenten & observaties bij me wil dragen 🩷

[Bas Roetman]

Guido was mijn docent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn colleges waren toen al inspirerend. Dit boek is van een grote schoonheid, boordevol prachtige verhalen en poëtische observaties over de dageraad in al haar vormen. Lezen!

[Brenda Bosma]

M'n 1e literaire non-fictie boek en meteen eentje waarvan de verhalen en beelden me bijblijven. Ik las over Orpheus in Bulgarije, Copernicuskoekjes, een beklemmende reportage op een vissersboot (hé, Scomber!), een nachtelijke wandeltocht naar Noord-Duitsland, mestkevers die de zon de dag in rolden. Het boek waaiert uit, om weer terug te keren naar het beginpunt of eindpunt (?), de dageraad. Beetje als Groundhog Day, maar dan waarbij Bill Murray meteen al wakker en vitaal z'n bed uit springt. Waanzinnig. Dit boek blijft in de buurt om stukken uit te herlezen.

[Arjen Dijkstra]

Wat is Guido van Hengel toch een heerlijk erudiete historicus.

Een boek zonder echt begin en ook het eind is ongrijpbaar, maar net als bij de dageraad weet je wel dat je het meegemaakt hebt.