Over de kop

by Brankele Frank

Toen neurobioloog en consultant Brankele Frank (1987) een burnout kreeg, merkte ze dat gebrek aan kennis haar genezing in de weg zat. Waar ze behoefte aan had: precies weten wat er in haar lichaam aan de hand was en erkenning voor het feit dat het niet alleen tussen haar oren zat. Ze ging op onderzoek uit met het idee dat wie begrijpt wat een burnout is, er ook sneller weer vanaf kan komen.

Als neurobioloog ontdekte ze zowaar dat je een burnout in je hersenen kunt zien.

Als consultant zette ze die ontdekkingen vervolgens om in een hanteerbaar plan om hem te verjagen (met goede zorg voor zowel lichaam als geest).

En als doorgewinterde ervaringsdeskundige kwam ze er na een tweede burnout (een boek schrijven bleek ook best stressvol) weer bovenop.

Over de kop is het boek dat Frank graag zou hebben gelezen toen ze haar eerste klachten kreeg – of liefst daarvoor nog. Het is even humoristisch als wetenschappelijk, even persoonlijk als inzichtelijk. Kortom, een belangrijk boek voor iedereen die stress ervaart. Oftewel: voor iedereen.

Genres: Nonfiction, Psychology, Self Help, Health, Audiobook, Mental Health, Science

11 pages, Audiobook

First published November 17, 2023

About the author

Brankele Frank is een Nederlandse neurobioloog en auteur die met haar boek Over de kop, haar columns en podcast “Let’s go mental” wetenschap én persoonlijke ervaring inzet om te praten over stress, burn-out en mentale gezondheid. Brankele Frank: neurobioloog én auteur die burn-out, stress en brein verklaart — via boek, columns, podcast én tv-quiz. Door haar duidelijke uitleg én openheid brak ze door naar een breed publiek — onder andere als winnaar van “De Slimste Mens” in 2025.

Reviews

[Ruut Willemsen · Rating 5 out of 5]

Mij maar is kwetsbaar opstellen op goodreads. Zelf worstel ik op dit moment met overspannenheid klachten. En vind ik het niet weten wat er met me is kneiter spannend en eng. Over de kop ik een prachtig boek. Bij toch wel veel herkenning maar toch ook wel geluk dat ik nog niet van fase kasplantje ben geworden. Al is het niet uit te leggen dat bewegen wel lukt en met mensen zijn maar een taak beginnen, overzicht hebben, de dag doorkomen zonder dat je denkt shit heb ik niet iets gemist over het hoofd gezien wat ik moest doen. JTerwijl je nog niet werkt. En pas over ander halve week weer begint. Het is niet uit te leggen. Lees dit boek om het toch een beetje beter te begrijpen :) en ik heb echt moeten huilen aan het einde. Wat kan ze prachtig schrijven bij de Synthese moest ik echt heel erg huilen

[Benjamin Moen · Rating 5 out of 5]

Voor iedereen met stress gerelateerde, overspanning / burn-out klachten is dit boek een hele serieuze aanrader. Ik ben de schrijfster ontzettend dankbaar voor het zo precies, minutieus, humoristisch en bij vlagen poëtisch neerpennen van haar eigen herstelproces. De opgedane lessen uit de ervaring van Brankele helpen me iedere dag tijdens mijn eigen herstelproces. Verwacht geen quik fix. (Was het maar zo’n feest dat dat bestond.) Maar een lotgenoot die naast je staat. Grote dank!

[Doortje Knobbe · Rating 5 out of 5]

Brankele, bedankt! Als mede-burnie en mede-neurobioloog herkende ik me in bijna alles. En wat fijn om weer bevestigd te hebben dat een burnout hebben echt ziek zijn is. Man, ik heb gelachen en gehuild om dit boek en ik raad het iedereen aan. Vooral aan mensen die zelf geen burnout hebben gehad ❤️

[Carlijn Keijzer · Rating 5 out of 5]

Ik heb heel veel aan dit boek gehad voor het begrijpen van mijn gefrituurde brein, het kunnen plaatsen van een stoet aan vage klachten, en hoe daarmee om te gaan - mede doordat Frank het benadert vanuit een biologische perspectief, en geen moment zweverig is. Ook supervlot en luchtig geschreven (wat je bij een burn-out wel kan gebruiken). Mijn interesse in de menselijke hersenpan is weer helemaal aangezwengeld!

[Bianca Oortwijn · Rating 3 out of 5]

4⭐️ voor de interviews en wetenschappelijke stukken
1,5⭐️ voor de tenenkrommende schrijfstijl

Uitgebreider commentaar volgt, maar de worsteling door alle breedsprakige navelstaarderij, overdaad aan metaforen en vergelijkingen, de storende woordherhalingen (waarvan de infantiele benaming 'burnies' soms wel vier keer achtereen werd ingezet op 3/4 pagina), afgewisseld met totaal onnodige vulgaire bewoordingen... maakten dit boek een steeds grotere uitputtingsslag.

[Marjolein · Rating 5 out of 5]

Love it! Heeft me veel inzicht gegeven in wat er nou met me is gebeurd tijdens de burnout en daarmee ook mijn perspectief veranderd en wat handvaten gegeven.

Zou het zowel "burnies" als mensen die een burnout beter willen begrijpen aanraden!

[Eva-Britt · Rating 5 out of 5]

Een dijk van een boek over aangebrande hersenpannen, ik kan het iedereen aanraden wanneer je jezelf of iemand in je nabijheid met burnout (of na herstel) beter wilt leren begrijpen :)

[Stephanie · Rating 5 out of 5]

Must-read als je over de kop bent gegaan en je snapt er geen zak van. Brankele Frank heeft haar research gedaan én ze schrijft heel leuk.

[Grietleest · Rating 5 out of 5]

Burn-Out. The big BO. Dat ding waar je wel eens over hoort vertellen maar waarvan je denkt dat het je nooit gaat overkomen.
‘Cava hoor!’ was mijn standaard zinnetje als er iemand vroeg: ben je echt ok?
Dat is natuurlijk een beschermingsmechanisme. Zolang je denkt dat alles ok is, zal alles ook wel ok zijn, toch?
Tot je dus over de kop gaat.

Wat er dan met je gebeurt, legt @brankelefrank haarfijn uit vanuit haar studies neurobiologie en haar ervaring met burn-out.
Ze wil namelijk een rationele verklaring voor wat er met haar aan de hand is (don’t we all?).
Dit zou dan een gortdroog boek kunnen zijn, ik weet in ieder geval hoe het gesteld is met mijn prefrontale cortex en don’t even get me started over mijn amygdala…
Maar Frank doet dit met de nodig humor 🙌🏻. Met de nodige zelfrelativering 💪🏻. En met de nodige korte hoofdstukjes 🙋🏼‍♀️. Mijn brein is haar ontzettend dankbaar.
Was ik even boos op haar toen ze op het einde van het boek schreef dat een volledig rationele verklaring voor burn-out (voorlopig nog) niet mogelijk is en dat het verlangen naar rationalisering waarschijnlijk mee de burn-out gevoed heeft?
Kan 🤷🏼‍♀️🤓.

Maar de dankbaarheid voor het warme, herkenbare bad met heerlijk geurende humorbadschuim blijft overeind. 🛁
Het doet me stiekem hopen dat het wel goed komt.

[Robin · Rating 5 out of 5]

ik vind dit echt een fijn boek en echt enorm veel herkenning. hierdoor begrijp ik beter wat er aan de hand is. als (te) veel stress een rol in je leven speelt, dan zou ik dit boek lezen. hopelijk nog "op tijd"

[Annelin Pesman]

Echt een goed, interessant boek! Als mens (en manager) zo goed en belangrijk om meer te leren over het brein, hoe Burn-out werkt en welke impact dit heeft op korte en lange termijn. Een aanrader!

[Dani Garcia · Rating 3 out of 5]

Ik moet bekennen dat ik zelf geen burn-out heb gehad en dat ik heel lang een burn-out scepticus ben geweest…
Dit boek heeft mij overtuigd dat burn-out wel degelijk meer is dan overspannen zijn door je werk, dat er allerlei complexe neuronale, hormonale en epigenetische effecten van chronische stress aan ten grondslag liggen. Ik vond het fijn om hier wat over te leren, op basis van de wetenschap, en dat op een heel makkelijke manier uitgelegd. De talloze verhalen van haar persoonlijke leven vond ik soms wat veel (daar ging ik dan maar wat sneller doorheen), maar ik kan me voorstellen dat het voor mensen met een burn-out juist veel herkenning geeft.

[Liza · Rating 5 out of 5]

Knap hoe toegankelijk, persoonlijk en bij vlagen grappig er wordt geschreven over zo’n complex fenomeen. Heel verhelderend om meer te lezen over de neurobiologie en te snappen waarom je hoofd niet werkt en waarom bijvoorbeeld ‘goed’ ademhalen goed is voor je. Alle standaard adviezen krijgen nu een duidelijke uitleg waardoor ik ze makkelijker aanneem en overneem.
Zonder neurobiologische achtergrond is het misschien iets meer leeswerk (alhoewel het op een laagdrempelige en begrijpelijke manier wordt uitgelegd) en ik zou dit dus niet op het toppunt van stress lezen. Verder een echte aanrader voor iedereen die zelf de dupe is geweest van overmatige stress tot burn-out of een vriend/partner/familielid/collega die hier de dupe van is beter wil begrijpen.

[Gerdien · Rating 5 out of 5]

Eindelijk een boek over burnout dat de lichamelijke neurobiologische mechanismes uitgebreid en precies beschrijft. En beschtijft wat de wetenschap nog niet weet, wat helaas best veel is.
Ook goed geschreven (mijn agenda was zo leeg als de blik in mijn ogen)
Het feit dat Frank winnaar werd van de Slimste Mens geeft hoop.

[Loes · Rating 4 out of 5]

4,5 ster. Beste boek over burn-out dat ik heb gelezen. En dat zijn er nogal wat ;)

[Aiske Taverne · Rating 3 out of 5]

Met veel humor geschreven en heel inzichtelijk gemaakt. Voor het herstel van m’n eigen burn-out werkte het iets minder goed merkte ik, ik werd me weer hyperbewust van alle signalen wat weer lekker voor meer stress zorgt. Maar aanrader als je meer wilt weten over hoe chronische stress vooral biologisch gezien werkt in je hersenen!

[Lottie · Rating 5 out of 5]

Heel fijn boek om te lezen als je zelf over de kop geslagen bent, en je heel graag wil begrijpen wat er nou allemaal met je aan de hand is en wat je ertegen kan doen.

Al moet je wel een beetje op academisch niveau kunnen lezen, leest het vlot weg. En zelfs als je alle ingewikkelde namen van onderdelen in het menselijk brein niet kan onthouden, is de uitleg van wat er in je hersenen en lichaam gebeurt goed te begrijpen.

[Thamvov · Rating 5 out of 5]

Een topboek! Echt een aanrader voor iedereen die dealt met (of meer wil weten over) burnouts, overspannenheid en (chronische) stress.

Het gaat in op Brankele's persoonlijke ervaring met burnouts, de wetenschap erachter, en beschrijft tips om er weer bovenop te komen. Het is op een vlotte, grappige, en superoprechte manier geschreven, zelfs als het soms over ingewikkelde materie gaat zoals het brein, neuronen en hormonen of psychologie. Ik heb gelachen, en werd soms emotioneel door de (h)erkenning.

Alleen al ter preventie vind ik dit een goeie om te lezen!

[Jasper Klapwijk · Rating 5 out of 5]

Highly relevant book. Some of my colleagues are out of sight for months. Burn out. Glad to be able to better understand

[Marike · Rating 4 out of 5]

Het meest informatieve boek over burn-out dat ik tot nu toe heb gelezen. Een herkenbaar persoonlijk verhaal maar vooral veel informatie over wat we (niet) weten over burn-out. Voor mij vaak zo verwoord dat ik dacht: ja, zo is het precies. Aanrader.

[LeonieM · Rating 4 out of 5]

Een boek dat me veel stress gaf, maar me ook liet inzien dat ik een ongezonde haat-liefde-verhouding met stress heb, waardoor ik Ontspannen en Niets Doen en Dingen Afzeggen Als Je Moe Bent heb herontdekt, en dat was hard nodig.

[Siert · Rating 4 out of 5]

Gelezen omdat een vriend van mij een burn-out heeft en ik er meer over wilde begrijpen. En dat is by far gelukt.

[Wencke Nilsson · Rating 5 out of 5]

EINDELIJK heb ik dit boek uit. Het kostte me meer dan een jaar, maar dat komt niet door de schrijfstijl, humor, interessante verdiepingen en kundigheid waarmee dit boek is gemaakt. Maar door mijn eigen niet kunnen, ongeduld, geen tijd kunnen nemen voor waar ik tijd moet nemen en dan nog stress, oja en mijn omgeving natuurlijk. Ik heb nog steeds een burn-out, het duurt langer dan ik wil. Maar hoe verder ik in dit boek raakte hoe meer het ook mijzelf raakt. Ik herken zoveel van wat Brankele verteld. In de eerste instantie raakte ik over gefascineerd door het brein en dat ik ook ik moet snappen hoe dit allemaal werkt. Om er later achter te komen dat ik teveel in mijn hoofd zit en meer dingen mijn lichaam moet herkennen. Het is hét boek voor de burnie en burnie bijstander of de toekomstige burnie. Dank ❤️❤️❤️

[Maud Stamsnijder · Rating 3 out of 5]

Duurde lang om me erdoorheen te worstelen, interessante informatie, maar niet mijn schrijfstijl

[Els · Rating 4 out of 5]

Dit is een uitmuntend boek voor al wie van ver of dicht met het verschijnsel burn-out te maken heeft. Brankele Frank (ik heb die erg on-Vlaamse voornaam even moeten opzoeken, ik dacht waarlijk dat de schrijver een man was). Maar Brankele Frank dus is neurobiologe en onderzoekt de aandoening met een dubbele scalpel van wetenschapper en consultant. Ohja, en niet onbelangrijk, ze is ervaringsdeskundige, wat een heel fijne saus van herkenbaarheid oplevert.

Wanneer je zoals ik - middenin een burn-out verkeert - dan zijn de meer wetenschappelijke stukken nogal pittig. Mijn brein had letterlijk geen oren naar al die theorie. Amylgada… van dat woord alleen al ging het mij duizelen. Daarentegen vond ik haar ervaringen en de wegen die ze bij wijze van aanpak insloeg bijzonder inspirerend.

Je hoeft dit boek niet van A - Z of van blz 1 tot 330 uit te lezen om hier iets aan te hebben. Neem de inhoudstafel en zoek uit wat je boeit. Ga van achter naar voor en pik iets in het midden mee. Het werkt! Mijn boek is helemaal onderstreept en van post-its voorzien. En oh, wat heeft Brankele een leuke pen. Ik heb vaak luidop moeten lachen. Het zorgt voor een beetje relativering en het biedt ook hoop voor eenieder die in dit modderige bad van burn-out is terechtgekomen.

Dit is een erg volledig boek over een fenomeen waarover helaas maar al te veel misverstanden bestaan. Frank maakt korte metten daarmee.
Ik sluit graag af met het citaat waarmee Frank het boek laat beginnen: “The sorrow which has no vent in tears may make other organs weep.” - Dr. Henry Maudsly, 1895

[Esther · Rating 5 out of 5]

Wat een ontzettend goed boek. Eigen ervaringen en onderzoeksinformatie worden goed afgewisseld en alles sluit naadloos op elkaar aan. Daarbij vind ik het heerlijk dat het boek zo gestructureerd is. Brankele Frank werkt met probleemanalyse en hypothesen, waardoor de inhoud overzichtelijk en goed te volgen blijft.

Ze schrijft met een flinke dosis humor (die niet alleen voor de gezelligheid dient, maar daarvoor moet je het boek maar lezen). In het begin vond ik dit overkill, maar niet veel later merkte ik dat het het boek karakter gaf. Wie Frank van tv of podcasts kent, herkent haar humor en karakter ook in het boek en dat maakt dat het extra leuk leest.

Wat dit boek verder voor mij zo fijn maakte om te lezen, is dat het perfect aansluit bij mijn enorme honger naar kennis. Ik heb vaak al een nieuwe vraag voordat de vorige goed en wel beantwoord is en Frank haar brein werkt net zo. Ze duikt diep in de materie, bekijkt problemen vanuit verschillende hoeken, en beperkt zich ondanks haar achtergrond in neurobiologie niet tot alléén dit vakgebied.

Zoals Frank citeert: “Absence of proof is not proof of absence.” Een goede samenvatting waarom ik dit boek aan iedereen zou aanraden. Het laat zien dat burnies niet gek zijn, ook als dat richting de buitenwereld soms moeilijk te bewijzen is.

[Marieke · Rating 4 out of 5]

Nuttig, goed geschreven, maar niet heel burnout-proof. Het is een goed boek over burnouts, heel uitgebreid en er zijn duidelijk pogingen gemaakt om het boek niet te technisch te maken. Echter, een groot deel van het boek gaat in op zulke complexe (neuro-)biologische processen dat het al snel duizelt van de Latijnse namen en afkortingen. Ik heb denk ik wel 100 keer het woord "HPA-as" gehoord, maar begrijpen wat het is, doe ik nog steeds niet. En sure, dat is voornamelijk mijn schuld aangezien ik op dit moment ook niet de capaciteit heb om complexe nieuwe materie tot mij te nemen. Maar het maakt het eerste deel van het boek wel een grote uitdaging om doorheen te komen.

Het tweede deel, dat ingaat op hoe je er weer vanaf komt, paste beter bij mijn behoeftes en was ook over het algemeen beter te begrijpen. Het is fijn om een wetenschappelijke onderbouwing te hebben voor waarom yoga mijn brein helpt (ik weet dat het helpt, maar nu weet ik ook waarom). En het is fijn om iets van houvast te hebben tijdens periodes dat stress mij teveel wordt.

[Naomi · Rating 5 out of 5]

[📖 Gelezen & 🎧 Geluisterd]

Maar eens even mijn reviews op Goodreads bijwerken 🙃 Ik heb dit boek eindelijk uit (3 september 2026).

Ik ben er in april aan begonnen en dat het een paar maanden heeft geduurd voordat ik het uit had, lag trouwens absoluut niet aan de schrijfstijl, de humor of hoe dit boek in elkaar zit. Met mijn burn-outbrein was het soms even te veel om m'n volle aandacht erbij te houden en wisselde ik soms even met andere boeken af. Dat is overigens ook de reden dat ik afwisselde tussen lezen en luisteren. Soms is het fijn om over te schakelen naar het luisterboek wanneer lezen even niet lukt. Overigens zit ik al ruim 2 jaar in herstel en gaat het gelukkig inmiddels een stuk beter 🙏

Verder was het ook echt een "feest" der herkenning voor mij. Fijn om bevestigd te zien dat een burn-out echt ziek zijn is (zoals een andere reviewer hier op Goodreads ook al aangaf) en dat je je niet aanstelt als het je overkomt.

Wat mij betreft een aanrader voor iedereen met een burn-out, maar zeker ook voor iedereen die (iemand met) een burn-out beter wil begrijpen 💛

[Jara Hussein · Rating 5 out of 5]

Super super super fijn boek om te lezen als je zelf (of iemand in je omgeving) dealt met een burn out.

De schrijfstijl waarbij wetenschap wordt gecombineerd met persoonlijke anekdotes werkte heel goed voor mij - de persoonlijke anekdotes maakten het voor mij heel herkenbaar.

Het boek heeft me zoveel inzichten gegeven op verschillende vlakken en was 1 groot ‘hèhè’ moment: eindelijk iets/iemand die me kon uitleggen wat zich binnen mijn lichaam afspeelt en waarom ik me voel zoals ik me voel.

Weet dat ik hierin vast niet de enige ben en maakt me ergens ook boos dat ik dit door een boek (niet eens door mijn eigen huisarts?!?!?!?!) te weten kom.

For all my burnies out there - you got this xxx

[YOR · Rating 4 out of 5]

Eindelijk uit! Veel aan gehad, maar het is wel een erg cognitief boek wat misschien niet is waar je op zit te wachten midden in een burn-out. Brankele's toon en humor (en consultant insteek) is niet helemaal mijn ding, maar toch veel geleerd en praktisch toepasbare tips gekregen. Fijn dat er een boek is die een poging doet om de wetenschappelijke kennis over de burn-out (niet superveel) op een rijtje te zetten en je handvaten geeft voor het omgaan met je verbrandde hoofd.