Grot

by Jonas Bruyneel

Na een reeks verwoestende stormen arriveert de archeologische duiker Luka op Malta. In de oudste grot van het eiland, Għar Dalam, is een muur bezweken onder de regenval. Wat eronder vrijkomt, blijkt een onderwaterlabyrint dat eeuwenlang verborgen bleef. Samen met zijn duikpartner Romi krijgt Luka de opdracht de ondergelopen dieptes in kaart te brengen, een wereld die niet alleen geschiedenis, maar ook herinneringen lijkt te bewaren.

Wanneer hij verneemt dat de drummer van Dead Poet Warrior Zone, de band die zijn jeugd kleurde, is overleden in een hotel in Santiago de Chile, wordt Luka teruggeslingerd naar een rampzalig jaar: een verloren tijd van muziek, vriendschap en vrijheid. Hoe dieper hij in de grot afdaalt, hoe verder hij zich waagt in de kamers van zijn geheugen.

Grot is een beklemmende en poëtische roman over duiken in het verleden, over de werking van het geheugen en de illusie van controle. Tegen de achtergrond van een wankelend klimaat onderzoekt Jonas Bruyneel hoe we betekenis proberen te vinden te midden van verlies – en hoe elk mens, net als elke grot, zijn eigen duistere dieptes bewaart.

400 pages, Paperback

Published May 1, 2026

About the author

Jonas Bruyneel is auteur en muzikant. Hij publiceert regelmatig in literaire tijdschriften als Deus Ex Machina, Het Liegend Konijn en Literair Tijdschrift Extaze.

Begin 2015 debuteerde hij met de verhalenbundel Voorbij het licht. Die bundel werd in 2016 bekroond met de zilveren medaille op de Prijs Letterkunde Proza (Provincie West-Vlaanderen). In februari 2019 verscheen zijn historische roman Vijd bij Uitgeverij Lannoo, gevolgd door een lezingreeks in België en Nederland.

Met Duikbootdansje, een voorstelling over de twintigjarige verjaardag van de dood van zijn zus, staat Bruyneel als podiumdichter op de planken. ​Tussen 2017 en 2019 was hij stadsdichter van de stad Kortrijk.

​Sinds 2019 werkt Jonas Bruyneel samen met beeldend kunstenaar Pieter jan Martyn. Hij schreef de novelle Symbols of Democracy bij de gelijknamige tentoonstelling in Bruthaus Gallery en maakte met Hannes Bruyneel de kortfilm The 12th Monkey voor Frank Taal Galerie Rotterdam.

In 2020 schreef Bruyneel de muziektheatervoorstelling Veduta voor het baroktrio Aquil’AlterA en zanger/acteur Pieter De Praetere.

In 2022 verscheen bij Uitgeverij PoëzieCentrum Bruyneels poëziedebuut Broedland.

Reviews

[De Ongeletterde · Rating 4 out of 5]

In "Grot" laat Jonas Bruyneel twee verhaallijnen naast elkaar lopen, die elk gebeuren op een ander tijdstip in het leven van hoofdpersonage Luka. Ik probeer zonder al te veel te spoilen toch een idee te geven van die narratieven. We lezen hoe hoofdpersonage Luka, een duiker die helpt bij archeologische onderzoeken, op Malta een belangrijke klus uitvoert samen met zijn kompaan-duikster Romi. In een pas ontdekte (door een grote storm blootgelegde) grot doen zij beiden de eerste verkenningen, die hen steeds dieper de grot inbrengen waar opmerkelijke en eeuwenoude resten van dierlijke en mogelijks menselijke activiteit zich voor het eerst door mensen laten aanschouwen. De auteur maakt van dit verhaal gebruik om zijn ideeën rond de destructieve aard van de mens ten aanzien van de natuur vorm te geven en daarbij ruimer dan enkel de klimaatverandering te tackelen.
De tweede verhaallijn neemt ons mee terug in de tijd naar de studentenjaren (min of meer) van Luka en zijn vrienden, waarin muziek en drank centraal staan en de vriendschappen binnen een groep leeftijdsgenoten uit eenzelfde dorp. Een heel ingrijpende gebeurtenis gaat als een schokgolf door de levens van deze jongeren, die we leren kennen in hun kracht maar ook hun kwetsbaarheden, hun talenten en kwaliteiten maar ook hun gebreken en hun fouten. Het contrast tussen studentenstad Gent waar een deel van hun leven stilaan plaatsvindt en het niet nader genoemd Westvlaams dorp herbergt ook breuklijnen in hun levens én de mogelijkheid om andere kanten van zichzelf en hun persoonlijkheid gestalte te geven.
Wanneer je zoals ik in dit geval de auteur (een beetje) persoonlijk kent, loert als lezer altijd het gevaar dat je autobiografische elementen denkt in te lezen die er wel of niet zijn, maar je weet nooit waar de autobiografie (of die elementen) eindigt en de fictie begint. Of is het omgekeerd? Dat was hier nog meer zo omdat Jonas Bruyneel in zijn vorige roman, "Vijd", net zo expliciet de historische realiteit zo sterk mogelijk benaderde maar hij het toch als een fictieboek aan de lezers aanbood omdat hij tussen alle gekende feiten natuurlijk veel fantaseerde (gesprekken en andere aspecten van het leven waarvan geen sporen bewaard zijn). En dat roept natuurlijk de vraag op hoe hij dit keer is omgegaan met de balans fictie/non-fictie.
Maar los van die vraag, kan ik hier alleen maar erkennen dat het boek leest als een trein en mij meesleurde in het verhaal (al ken ik van de context van het duikersverhaal helemaal niets en was het duiken op zich nu niet meteen iets dat me boeide).
De blik waarmee Jonas Bruyneel naar de verhouding tussen mens en natuur kijkt, is pessimistisch en niet bepaald flatterend voor onze soort. Maar door zo duidelijk te zijn, dwingt hij ons wel tot het innemen van een positie. Eerlijk, zelf ben ik er niet uit of ik zijn duister mensbeeld (de mens vernietigt alles wat hij aanraakt) deel dan wel of ik milder ben. Ik dacht het laatste te zijn maar hij argumenteert zo goed...